giải toán hình học thông qua lợc đồ phân tích
I/. đặt vấn đề:
Hình học là một môn học có tính tổ chức logic cao. Vì vậy trên cơ sở
những hiểu biết ban đầu về hình học, từ một số kiến thức lẻ tẻ theo trực giác ở
cấp I, sang học hình học một cách có hệ thống học sinh thờng gặp khó khăn, có
em học hết lớp 9 vẫn còn mơ hồ cha biết lập luận chính xác. Do đó trong quá
trình giảng dạy phải chú trọng việc hình thành kỹ năng suy luận chính xác, lập
luận có căn cứ để giúp học sinh lĩnh họi kiến thức đợc sâu hơn. Giúp học sinh
nắm vững kiến thức, hình thành kỹ năng, vận dụng kiến thức, kỹ năng trong việc
làm bài nhằm tạo điều kiện cho học sinh hoạt động học tập tích cực, sáng tạo
hơn.
ii/. Dạy giải toán thông qua l ợc đồ phân tích:
Qua quá trình giảng dạy bộ môn toán đặc biệt là bộ môn hình học, tôi nhận
thấy rằng đại bộ phận các em bị hổng kiến thức hình học, cha nắm đợc phơng
pháp giải toán hình từ lớp dới không nắm vững kiến thức cơ bản một cách có hệ
thống và nhất là mơ hồ về phơng pháp suy luận trong giaỉ toán hình học. Trong
các tiết dạy hình học khi hớng dẫn các bài tâpọ nếu giáo viên biết chú trọng vừa
xem phơng pháp suy luận là mục đích, vừa là phơng tiện của việc dạy hình học
thì có thể góp phần chủ động nâng cao hiệu quả dạy học.
Do đó muốn học sinh học hình học có hiệu quả phải dạy cho học sinh biết
cách suy luận, trên cơ sở quan tâm đầy đủ đến việc làm rõ các suy luận, làm rõ
những căn cứ của lập luận. Trong quá trình dạy bài mới, hớng dẫn bài tập, với
phơng pháp xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi, bài tập thích hợp. Dạy cho
học sinh biết nêu căn cứ khẳng định khi trả lời các câu hỏi Vì sao đến trình
bày các lập luận khi trả lời các câu hỏi Lập luận nh thế nào.
Việc giải bài tập rất quan trọng, với mỗi bài toán khi hớng dẫn học sinh
giải cần hớng dẫn cho các em hớng về những tình huống có vấn đề khác nhau,
biết phân tích tình huống, biết lựa chọn hành động để gq vấn đề. Việc giải toán
còn làm giàu thêm tri thức và kinh nghiệm cho bản thân.
Khi dạy giải các bài tập nên hớng dẫn học sinh đi theo các bớc sau:
* Bớc 1: Rèn luyện kỹ năng phân biệt cái đã cho (giả thiết) và cái cần tìm

(BC chung)
? Nếu AC = DC; ACH - DCH; BC chung thì suy ra điều gì ?
( ABC = DBC)
Hình thành cho học sinh lợc đồ phân tích nh sau:
giả thiết
- 2 -
D
C
HA = HD; HC chung
AHC = DHC = 90
0
AHC = DHC
AC = DC; DCH = ACH
BC = BC
ABC = DBC (kết luận)
* Bớc 3: Rèn luyện kỹ năng trình bày bài giải:
Xét AHC và DHC có: HA = HD; HC chung (gt)
AHC = DHC = 90
0
(AH BC)
AHC = DHC (c.g.c) AC = DC; ACH = DCH.
Xét ABC và DBC có:
AC = DC; ACH = DCH (c/m trên)và BC chung.
Nên AHC = ADBC (c.g.c) (đpcm)
Quá trình phân tích học sinh sẽ phát hiện đợc mối liên hệ logic của sơ đồ
lập luận, giúp học sinh nhận thức đợc các bộ phận trong cấu trúc tổng hopự của
bài toán giúp học sinh tởng tợng trực quan bài toán, tìm tòi cách giải và tiến
hành giải một cách logic.
Quá trình phân tích có thể đi từ giải thiết đến kết luận (phân tích đi xuống)
có thể từ kết luận mò mẫm cái cần tìm là giải thiết (phân tích đi lên).