LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dựa trên những
kiến thức đã học trong nhà trường dưới sự dẫn dắt của giảng viên TS. Vũ
Ngọc Hoa và trên các nguồn tại liệu khác nhau. Các nội dung nghiên cứu, kết
quả cho đề tài này là trung thực. Những số liệu, hình ảnh minh họa phục vụ
cho công việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tôi thu thập từ các
nguồn khác nhau.
Cuối cùng tôi xin cam đoan những điều nêu trên là sự thật. Nếu vi
phạm, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước thầy cô trong Khoa và Nhà
trường.
Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2016
Sinh viên thực hiện

1


LỜI CẢM ƠN
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin chân thành cảm ơn giảng viên
TS.Vũ Ngọc Hoa đã tận tình hướng dẫn chúng tôi qua từng buổi học trên lớp.
Nếu không có những lời hướng dẫn chỉ bảo đầy tâm huyết của cô có lẽ
tôi không thể hoàn thành bài tiểu luận này. Kiến thức của tôi còn hạn hẹp vì
vậy bài luận này còn nhiều thiếu sót là điều không tránh khỏi. Tôi mong nhận
được những đóng góp của cô để kiến thức của tôi và bài được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn cô – giảng viên TS. Vũ Ngọc
Hoa!
Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2016
Sinh viên thực hiện

2



của con người Việt Nam. Truyền thống tốt đẹp ấy luôn được đồng bào ta giữ
gìn và phát huy. Thế nhưng ngày nay, bên cạnh những con người biết đồng
cảm, chia sẻ, luôn nghĩ đến người khác còn có những kẻ thờ ơ, lạnh nhạt, ích
kỷ, chỉ nghĩ đến bản thân. Đối với những người mắc "bệnh vô cảm" này,

4


chúng ta cần giúp họ hiểu rõ lời dạy của cổ nhân:
“Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”
Vấn đề vô cảm trong xã hội hiện nay đang là thách đố cho các nhà
giáo dục, các bậc cha mẹ, cũng như những người có trách nhiệm. Tìm hiểu
thực trạng và nguyên nhân của “bệnh vô cảm”, chúng ta sẽ thấy được tác hại
ghê gớm của nó hầu tìm ra phương pháp để chống lại căn bệnh quái ác.
I. Bệnh vô cảm là gì ?
“Bệnh vô cảm” được hiểu là một trạng thái tinh thần mà ở đó, con
người không nảy sinh những cung bậc cảm xúc, họ lãnh đạm với thế giới cảm
xúc, với tình yêu mà vạn vật trong vũ trụ dành cho nhau.
Trải qua các cuộc chiến tranh chống quân xâm, những cuộc đọ sức
với thiên tai khắc nghiệt, nhân dân ta đã có truyền thống đoàn kết, tương thân
tương ái. Dường như càng qua gian khổ, đau thương, mất mát con người ta lại
sống gần nhau hơn, quan tâm, giúp đỡ nhau nhiều hơn. Thương người như thể
thương thân đã trở thành đạo lý của dân tộc “ Bán anh em xa mua láng giềng
gần”
Hiện nay, trong đời sống vật chất ngày càng được cải thiện, cuộc sống
vật chất tuy đã đầy đủ hơn rất nhiều nhưng bên cạnh đó còn có những mảnh
đời hết sức bất hạnh, cay nghiệt. Lại có những người có xu hướng sống chỉ lo
vun vén cho chính bản thân mình, ít quan tâm đến những vấn đề xã hội, thậm
chí chứng kiến một cảnh bất công nhưng cũng không hề mảy may động lòng.

lạnh tóc gáy, những vụ bạo lực học đường, những vụ đánh ghen tập thể xảy ra
một cách đều đặn không có gì để ngăn cản nổi.
Đáng buồn là những vụ hành hung, đánh nhau giữa các học sinh trong
thời gian qua đều có một số đông “khán giả” trẻ tuổi, có người trong số đó
còn là bạn cùng lớp học với nạn nhân. Không chỉ thản nhiên đứng nhìn,
những học sinh này còn dùng điện thoại ghi hình rồi đăng lên mạng xã hội
nhằm thỏa mãn thú vui bạo lực học đường.
Còn đáng buồn hơn khi đoạn video tự tạo ấy sau khi nhanh chóng lan
tỏa trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhận được sự cổ vũ nhiệt tình từ
dân cư mạng, những coment phản hồi tích “tích cực” từ các “chuyên gia bàn

6


phím”. Và như thế, dường như sự vô cảm trong giới trẻ đang được tăng lên
theo cấp số nhân. Cảm giác như họ thấy được niềm vui trong đó, một niềm
vui không gì xoa dịu khi bạn bè bị đánh đập, hay như những vụ tai nạn
thương tâm mà chỉ thấy mọi người xung quanh chụp ảnh và quay video chứ
không hề gọi xe cứu thương hay lao vào can ngăn, giúp đỡ.
Bệnh vô cảm còn nặng hơn khi người bệnh quên đi trách nhiệm cứu
người, giúp đỡ người bị nạn. Chúng ta ai cũng từng chứng kiến cảnh những
đám đông trên đường phố khi có vụ tai nạn hoặc va chạm. Người lao vào
giúp đỡ thì ít mà kẻ đứng quay video thì nhiều. Có kẻ còn vô lương tâm khi
nhẫn tâm lợi dụng cơ hội đó để cướp mất tài sản của người bị nạn.
Vô cảm trước cái xấu là một nhẽ, nhưng vô cảm trước cái tốt còn đáng
sợ hơn. Tình yêu thương là nguồn gốc của sự sống, của con người. Người ta
mất đi tình yêu thương thì sự sống cũng không tồn tại. Khi đọc một cuốn sách
hay, hay một câu truyện trong cuộc sống khiến người ta vô cảm mà rõ dàng
câu truyện ấy đã lấy đi nước mắt của bao nhiêu người. Người ta thấy nó sáo
rỗng và và nhạt tếch. Thế nhưng, người ta lại tìm được điều gì đó thú vị ở

ngộ, ân hận vò đầu, bứt tai kêu khóc. Thờ ơ, lạnh nhạt đến ích kỉ như thế là tự
chuốc họa vào thân.
Câu chuyện ngụ ngôn Cháy nhà hàng xóm bình chân như vại xuất
hiện từ thuở xa xưa kể về một anh chàng khi nhà hàng xóm liền vách bị cháy
mà vẫn thản nhiên kéo chăn trùm đầu nằm ngủ, còn tặc lưỡi tự nhủ là cháy
nhà người khác chứ có phải cháy nhà mình đâu mà sợ! Rốt cuộc, lửa cháy lan
sang nhà anh ta, mọi thứ tan thành tro bụi. Lúc đó, anh ta mới tỉnh ngộ, ân
hận vò đầu, bứt tai kêu khóc. Thờ ơ, lạnh nhạt đến ích kỉ như thế là tự chuốc
họa vào thân.
“Bệnh vô cảm” hiện nay khá phổ biến trong xã hội và biểu hiện dưới
nhiều hình thức, mức độ khác nhau. Một thanh niên không nhường chỗ cho cụ
già trên xe buýt. Một học sinh lớn thấy một em nhỏ té ngã mà không đỡ dậy.
Đường bị kẹt mà nhiều người cứ cố tình luồn lách, không biết nhường nhau,
vi phạm luật lệ giao thông. Thấy người bị tai nạn mà không giúp đỡ. Quay
lưng ngoảnh mặt trước tình cảnh đau thương của đồng bào bị thiên tai, bão
lụt, trước số phận bất hạnh của hàng ngàn trẻ thơ mồ côi, người già không nơi

8


nương tựa… Đó là thái độ thờ ơ, lạnh nhạt đến tàn nhẫn. Thái độ ấy rất đáng
phê phán và lên án. Nếu không, nó sẽ thành hiện tượng bình thường được xã
hội chấp nhận và cứ thế lan rộng mãi như một bệnh dịch nguy hiểm.
Ở mức độ cao hơn, bệnh vô cảm đồng nghĩa với thái độ vô trách
nhiệm, gây ra tác hại không nhỏ cho xã hội, cho đất nước. Có thể lấy một vài
ví dụ trong các lĩnh vực như xây dựng, giao thông vận tải, giáo dục, y tế… Đó
là những người có chức có quyền kí duyệt những dự án công trình lớn mà
không nghĩ tới hậu quả sau mười năm hai mươi năm, người dân trong vùng sẽ
sống ra sao. Chỉ vì một mối lợi nhỏ, họ có thể xóa sạch nhiều khu rừng
nguyên sinh, biến thành trang trại trồng cà phê… nhưng cà phê chưa thu

bao nhiêu thì bệnh vô cảm, thói thờ ơ, lạnh nhạt với con người bị phê phán và
lên án bấy nhiêu. Cái thiện, điều tốt cần được nhân rộng; cái ác, cái xấu phải
bị diệt trừ. Cả hai vấn đề trên nếu thực hiện đồng bộ và triệt để thì tin chắc
rằng chẳng bao lâu nữa, đất nước Việt Nam sẽ tự hào sánh vai với các cường
quốc năm châu như Bác Hồ từng mong ước và hi vọng.
Đối lập với lối sống vô cảm, bàng quan trước mọi hành động ngoài xã
hội là lòng yêu thương con người, vốn là một giá trị văn hóa truyền thống thể
hiện lối sống đẹp tồn tại từ bao đời nay.
II. Nguyên nhân dẫn đến bệnh vô cảm ở giới trẻ:
Nguyên nhân dẫn đến căn bệnh quái ác này gặp pahri ở giới trẻ đó là sự
giáo dục còn nhiều thờ ơ, bất cập từ gia đình và nhà trường nhưng hơn hết
vẫn là nhận thức của các bạn trẻ ngày nay. Có phải vì họ sống quá buông thả,
suy nghĩ mọi việc đều đơn giản, mông lung dẫn đến họ nhìn nhận sự việc theo
chiều hướng tiêu cực và sáo rỗng. Họ sợ “sợ liên lụy, sợ chuốc họa vào thân”,
sợ gặp phải phiền phức v…v… đã khiến cho mọi người xung quanh nhất là
giới trẻ hiện nay trở nên vô cảm. Họ không còn quan tâm hoặc thích thú với
những hoạt động, những sự kiện trong đại, những vấn đề quan trọng của cộng
đồng, của xã hội, của đất nước. Họ tự tạo ra một cái hang để chui rúc vào đó,
và tách biệt bản thân với xã hội. Vì đơn giản họ chỉ muốn được sống cho
riêng bản thân mình, cho lợi ích của mình, không phải lo âu về những phiền
toái của người khác.
Nguyên nhân thứ hai dẫn đến căn bệnh vô cảm này chính là sự kích
động tinh thần của thế hệ trẻ khi xem phim hành động hay chơi game – trò
chơi bạo lực đã làm cho con người trở nên sắt đá, tính tình nguội lạnh , chẳng
còn cảm giác hay suy nghĩ gì về những điều xung quanh mình.v..v. Các bạn
có thể dễ dàng nhận thấy ngày nay khi ra đường nếu không may gặp phải
cướp giật mà có la thật to, thật lớn kêu cướp thì mọi người xung quanh cũng
chỉ đứng nhìn và ít khi nào có một “hiệp sĩ đường phố” đứng ra bắt cướp và

12

trước cuộc đời. Họ không còn lòng tin vào điều tốt, thế nên họ vô cảm trước

13


những điều tốt đẹp trên cuộc đời này. Đối với họ, nhà hàng xóm gặp hoạn
nạn, có người thân mắc phải tệ nạn xã hội, họ cũng bàng quan như không hay
biết, không hỏi han, cũng chẳng an ủi một vài lời. Trên đường đi, gặp người
bị nạn, họ bỏ đi, chẳng thèm quan tâm sống chết ra sao, hoặc có ghé lại thì
cũng chỉ để thỏa mãn tính hiếu kỳ, giương đôi mắt ếch nhìn chung quanh,
không hề giúp đỡ nạn nhân vì họ sợ phải gánh trách nhiệm. Gặp kẻ bất hạnh,
tàn tật nằm bên vệ đường, họ chẳng những không thương xót mà còn khinh
bỉ, rẻ rúng những con người kém may mắn đó. Quả thật, đó là những hành
động đáng lên án.
Tất cả cũng do sự thiếu ý thức quyết định suy nghĩ và hành động, sự
dạy dỗ bảo ban từ phía gia đình và nhà trường còn nhiều bất cập. Họ quá non
nớt trong cách nghĩ, suy nghĩ mọi thứ quá đơn giản và coi nhẹ mọi việc.
Trong hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí
Minh về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, trong đó tư tưởng
yêu thương con người chiếm giữ một vị trí rất quan trọng trong mối quan hệ
với đạo đức. Bởi vì Hồ Chí Minh quan niệm tư tưởng và đạo đức là một; suy
nghĩ và hành động là thống nhất. Toàn bộ cuộc đời hoạt động cách mạng của
Bác Hồ là lo cho dân, cho nước, đó là tư tưởng xuyên suốt, là đạo đức của
Bác Hồ. Nghiên cứu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh chúng ta thấy rõ sự thể
hiện nhất quán giữa tư tưởng trung với nước, hiếu với dân, yêu thương con
người, dìu dắt con người, lo cho mọi người, phục vụ tận tụy vì Đảng, vì dân.
Đó là cốt lõi trong tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Trong bầu trời không có gì quý
bằng nhân dân, trong thế giới không có gì mạnh bằng đoàn kết nhân dân,
trong xã hội không có gì vẻ vang tốt đẹp bằng phục vụ nhân dân. Tư tưởng

Vì thế, tình yêu gia đình là thứ tình yêu thiêng liêng, sâu nặng nhất,
nó thể hiện phẩm chất cao quý của mỗi con người.
Nền tảng gia đình đối với mỗi người vô cùng quan trọng, chúng ta học
được những bài học đầu tiên từ chính gia đình. Ba mẹ chính là những người
thầy, người cô tập đánh vần chữ “o”, “ô”…cho con trẻ. Những bước chân
chập chững đầu đời với vô vàn vết xước do ngã ở chân. Chỉ có gia đình,chỉ có
người thân mới có thể bao bọc, yêu thương bạn một cách vô điều kiện và trọn
vẹn nhất. Họ có thể sẵn sàng hi sinh rất nhiều thứ, tuổi thanh xuân, những
nhọc nhằn vì sự khôn lớn, vì bữa cơm, giấc ngủ của những người con. Gia
đình chính là nơi tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể trao đi yêu thương không
hề toan tính, đắn đo.
Có một mái ấm gia đình hạnh phúc, ấm êm, có bàn tay mẹ nấu từng
bữa cơm mỗi ngày; có nụ cười thật hiền lành, ấm áp của ba sau một ngày làm

17


việc mệt nhọc. Có những giây phút quây quần bên nhau kể cho nhau nghe
những điều hay, ý đẹp.
Chính vì vậy, gia đình là niềm tin vững chắc của mỗi con người. Các
bạn trẻ cần phải có niềm tin từ gia đình qua đó họ sẽ thấy được tình yêu
thương gia đình vô bờ bến như thế nào? Gia đình là chỗ dựa vững chắc, là tổ
ấm lớn lao của mỗi con người. Gia đình luôn luôn quan tâm sát sao hơn nữa
đối với các bạn trẻ. Đẩy lùi căn bệnh vô cảm ra xa hơn nữa. Đừng vì cưng
chiều con quá mức mà quên mất dạy con cách làm người…
3. Nguyên nhân từ nhà trường:
Nhà trường là nơi đào tạo ra những con người có tài đức, biết quan tâm
đến mọi người và tích cực phục vụ cho nhân quần xã hội. Thế mà ngày nay,
trong một số trường học, người ta chỉ chú tâm đến việc nhồi nhét tri thức, còn
vấn đề đạo đức dường như đang bị bỏ ngỏ, thậm chí có những trường chỉ dạy

Đồng thời, do ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường đến đạo đức
truyền thống: một mặt, nó làm cho những giá trị truyền thống được phát huy,
những giá trị đạo đức mới được hình thành; mặt khác, nó làm nảy sinh tư
tưởng ích kỷ, lãng quên trách nhiệm cộng đồng, đề cao cái tôi cá nhân lên trên
cái ta cộng đồng, lấy giá trị vật chất làm thước đo cho tất cả. Có một cuộc
khủng hoảng niềm tin trong xã hội hiện đại dẫn đến các bạn trẻ sống vô tâm.
Hơn nữa, căn bệnh vô tâm là kết quả của một lối sống thực dụng ngày
càng ăn sâu vào văn hóa của xã hội ngày nay. Khi mà các giá trị sống, giá trị
đạo đức, tinh thần, lòng bao dung nhân ái, tình thương yêu đồng loại, sự hy
sinh… đang dần bị thế chỗ cho chủ nghĩa vật chất, chủ nghĩa duy lợi và chủ
nghĩa cá nhân, thì con người không còn cảm giác trước nỗi đau của đồng loại.
Bên cạnh đó, do sự gia tăng những bất công xã hội, là tình trạng quan liêu,
tham nhũng, lối sống “phong bì”, người lớn không còn là tấm gương đạo đức
cho giới trẻ, khiến đạo đức bị suy giảm.
VI. Tác hại của căn bệnh vô cảm:
Trước đây, vô cảm là từ để chỉ trạng thái của một người nào đó bị mất
đi hoàn toàn hoặc một phần cảm xúc của bản thân. Cảm xúc của con người rất
đa dạng như: yêu thương, ghét, vui, buồn, đau đớn...vv. Có thể nói cảm xúc
giúp con người tồn tại trong cuộc sống, đặc biệt là các cảm xúc không dễ chịu

19


như sợ hãi, ghê tởm hay đau đớn. Sợ hãi làm cho chúng ta cảnh giác với
những mối nguy hiểm, nếu không sợ nguy hiểm chúng ta có thể lao xuống
vực, đâm đầu vào ô tô. Ghê tởm nhắc nhở đến vệ sinh và cảnh báo thực phẩm
đã thiu thối tức có thể bị ngộ độc. Đau đớn làm cho chúng ta phải chăm sóc
vết thương hay tránh không bị thương ngay từ đầu. Cảm xúc của chúng ta
giống như một cái la bàn. Chúng chỉ cho ta phải cư xử theo hướng nào.
Chúng cho ta cảm nhận được cái gì là tốt và cái gì là xấu cho chúng ta, và dẫn

kẻ sống ích kỷ, vô trách nhiệm, vô cảm, vô đạo đức.
Vô cảm chính là sự trơ lì cảm xúc, dửng dưng, thờ ơ, "máu lạnh" với
những hiện tượng đời sống xung quanh, chỉ quan tâm đến quyền lợi của bản
thân. Ra đường gặp cái đẹp không mảy may rung động; gặp cái tốt không ủng
hộ; thấy cái xấu, cái ác không dám lên án, không dám chống lại...
Trước đây, vô cảm chỉ là những hiện tượng đơn lẻ, nhưng bây giờ đang
có chiều hướng lây lan, nếu không có những biện pháp ngăn chặn thì có thể
trở thành một căn bệnh có tính xã hội. Trong cơn lốc toàn cầu hóa và hội nhập
quốc tế, cùng với việc tiếp thu những tinh hoa của văn minh nhân loại thì lối
sống hưởng thụ và mặt trái của nền kinh tế thị trường đang tác động mạnh đến
tâm lý xã hội, dần dần hình thành lối sống thực dụng trong một bộ phận người
Việt Nam.
Người ta có thể thản nhiên đứng nhìn cảnh một kẻ mạnh ăn hiếp kẻ
yếu; một vụ nữ sinh lột áo, giật tóc, đánh hội đồng; một vụ làm nhục người
khác… như xem một màn kịch, lấy điện thoại ra quay rồi tung lên mạng.
Người ta coi như không nhìn thấy kẻ gian móc túi trên xe buýt mặc dù việc đó
xảy ra sờ sờ trước mắt. Từ những chuyện tranh cãi hay xô xát lặt vặt nhưng
không ai lên tiếng can ngăn và thế là dẫn tới án mạng.
Tại sao người ta không can thiệp? Bởi người ta vô cảm trước nỗi đau
của đồng loại. Bởi người ta sợ liên lụy, mang vạ vào thân.
Một bệnh nhân, hay nạn nhân được đưa tới bệnh viện, cho dù đang
trong tình trạng thập tử nhất sinh, nhưng không được cứu chữa ngay vì còn
chờ người nhà đến làm các thủ tục cần thiết, trong đó có cả thủ tục "đầu tiên",
đến khi xong mọi thủ tục thì đâu còn người nữa để mà cứu chữa. Một vụ tai
nạn trên đường vắng, nạn nhân nằm trên vũng máu, xe gây ra tai nạn đã bỏ

21


chạy mất tăm, còn bao nhiêu xe khác vẫn vun vút lao qua vì "quá bận", "quá



bộc" buộc dân phải đến trình bày lần này lượt khác, tìm cách vòi vĩnh rồi mới
giải quyết. Thậm chí, có những người đang tâm ăn chặn của thương binh, gia
đình chính sách, người tàn tật, hộ nghèo. Dư luận gần đây nóng lên sự vô
cảm, tắc trách của nhân viên y tế dẫn đến những cái chết oan uổng của người
dân. Muốn chữa bệnh thì phải trả tiền trước, có chút lót tay thì tiêm đỡ đau
hơn, thay băng nhẹ nhàng hơn... Những vụ bảo mẫu ngược đãi, hành hạ trẻ
thơ tại một số cơ sở nuôi dạy trẻ và bao nhiêu chuyện đau lòng khác trong
ngành giáo dục, những tiêu cực trong ngành y tế, những vụ oan sai nghiêm
trọng trong ngành tư pháp cho thấy bệnh vô cảm đang diễn ra cả trong những
lĩnh vực cứu người, dạy người, bảo vệ công lý.
Như vậy, những hành vi vô cảm không chỉ đơn thuần làm hủy hoại
nhân cách con người mà còn làm xói mòn nền tảng đạo đức, làm rối loạn trật
tự xã hội và xa hơn nữa là kìm hãm sự phát triển của đất nước.
Không khó nhận ra bệnh vô cảm, nhưng làm sao để chữa được bệnh thì
không hề đơn giản. Sự mất lòng tin trong xã hội, sự ích kỷ, tính thực dụng
trong lối sống của một bộ phận xã hội làm cho bệnh thêm nặng.
Để chữa trị căn bệnh "ung thư tâm hồn" này, cần phải kết hợp đồng bộ
nhiều giải pháp. Trước hết phải tạo cho xã hội một sức đề kháng. Đó chính là
việc xây dựng và không ngừng nhân lên những yếu tố tích cực trong xã hội.
Một môi trường xã hội tốt, lành mạnh sẽ tạo được sức đề kháng cao với căn
bệnh này. Ngược lại, trong một môi trường xã hội xấu, nơi mà tiêu cực lấn át
tích cực thì bệnh vô cảm sẽ lây lan. Phải bền bỉ xây dựng văn hóa ứng xử, tạo
đời sống tinh thần phong phú, mà ở đó các giá trị tinh thần, đạo đức của xã
hội được xác lập rõ ràng, thể hiện mạnh mẽ, để ai làm những điều xấu cũng
phải sợ, cũng phải ngại. Nếu cái tốt, cái thiện ở thế thượng phong, nếu ở đâu
người tốt cũng biết đoàn kết, hợp lực tạo nên sức mạnh thì ở đó chắc chắn cái
xấu, cái ác sẽ từng bước bị đẩy lùi, sự vô cảm sẽ mất dần đi.
Tất cả chúng ta đều phải day dứt trước câu hỏi: Bây giờ đời sống của

guồng máy công vụ để nếu một người không làm đúng chức trách của mình
thì lập tức bị bật ra khỏi hệ thống. Nếu một nền hành chính được thực thi một
cách khoa học thì dần dần sẽ tạo ra một thói quen, buộc những ai ở trong
guồng máy cũng phải làm hết chức phận của mình.

24


Bên cạnh việc xây dựng một nền hành chính khoa học để quản trị tốt
thì cần tăng cường giáo dục để cho những "công bộc" - những người ăn lương
của Nhà nước bằng tiền đóng thuế của dân - phải cảm thấy mình có trách
nhiệm đạo đức trong việc phục vụ dân; trước những đòi hỏi, những bức bách,
thậm chí những bất hạnh của người dân thì không thể quay mặt làm ngơ. Và
cần tăng cường thanh tra công vụ thường xuyên, bất chợt, đột xuất dưới nhiều
hình thức khác nhau để bắt bệnh thật chính xác, kịp thời, từ đó sẽ thưởng phạt
nghiêm minh.
Không gì có thể thay thế việc khơi dậy lòng nhân ái và dũng khí trong
mỗi con người, tinh thần trách nhiệm và dũng khí của các cơ quan chức năng
trước những ngang trái và bất công.
Cần xây dựng một xã hội đồng cảm và chia sẻ. Các hoạt động nhân
đạo, từ thiện được triển khai rộng khắp ở các cấp là đang hướng tới một xã
hội như vậy.
Một xã hội vô cảm sẽ là một "xã hội chết" - cái chết trước hết từ trong
tâm hồn.
V. Để giới trẻ bớt vô cảm:
“Bệnh vô cảm” không phải là tội ác, nhưng chính nó là con đường
dẫn đến tội ác. Hơn nữa, nó còn lây lan trong cộng đồng: một người vô cảm
thì mọi người xung quanh sẽ vô cảm theo, và cuối cùng, có thể là cả một xã
hội vô cảm. Vô cảm còn ví như căn bệnh “ung thư tâm hồn”. Nói đến căn
bệnh thể xác thì người ta sợ nhất là ung thư, còn nói đến căn bệnh tâm hồn thì