1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập, xây dựng, rèn luyện và lãnh
đạo Đảng Cộng sản Việt Nam, trên cơ sở vận dụng sáng tạo học thuyết xây
dựng Đảng Cộng sản của chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước
ta. Là lãnh tụ của Đảng, Người đã cống hiến trọn vẹn cuộc đời mình cho
dân tộc Việt Nam, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và
giải phóng con người.
Với nhận thức sâu sắc rằng cách mạng: "Trước hết phải có đảng cách
mệnh" [39, tr. 267] và "chỉ có sự lãnh đạo của một Đảng biết vận dụng một
cách sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước mình thì
mới có thể đưa cách mạng giải phóng dân tộc đến thắng lợi và cách mạng xã
hội chủ nghĩa đến thành công" [49, tr. 303], Hồ Chí Minh đã chỉ ra sự cần thiết
phải có một chính đảng để "trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì
liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi" [39, tr. 267-628].
Suốt cả cuộc đời, Người đã thực sự quan tâm sâu sát, mong mỏi
thiết tha tới việc xây dựng một chính Đảng của giai cấp công nhân, của
nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam, một Đảng thực sự trong
sạch, "xứng đáng là người lãnh đạo và người đầy tớ thật trung thành của
nhân dân" [49, tr. 498]. Ngay từ nhận thức ban đầu về sự cần thiết phải có
một chính Đảng của giai cấp vô sản cho tới trước khi Người trở về với "thế
giới người hiền", Hồ Chí Minh đã dặn lại toàn Đảng, toàn dân ta vài việc,
vài lời trong đó "trước hết nói về Đảng" và "việc cần phải làm trước tiên là
chỉnh đốn lại Đảng" [49, tr. 503]. Có thể khẳng định rằng, Hồ Chí Minh đã
dành nhiều công sức, trí tuệ để vun đắp, xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam.
Người đã xác định rõ nội dung và phương châm xây dựng Đảng đúng đắn
và phù hợp với những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và phù





3
Trung thành và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh về công tác xây dựng Đảng nói chung và công tác kiểm tra
Đảng nói riêng, trong suốt quá trình lãnh đạo, Đảng luôn quan tâm đến
công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng. Bởi vậy, qua
các kỳ Đại hội Đảng thì chức năng, nhiệm vụ cấp ủy, Ủy ban kiểm tra luôn
được bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với từng giai đoạn lịch sử. Đại hội đại
biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X (4/2006) một lần nữa tiếp tục khẳng
định vai trò, nhiệm vụ xây dựng Đảng là then chốt, có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng, là vấn đề sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân
ta. Đại hội đã tổng kết và rút ra các bài học kinh nghiệm của công tác xây
dựng Đảng trong 20 năm đổi mới toàn diện đất nước (1986-2006). Đại hội
chỉ ra thực trạng công tác kiểm tra của Đảng:
Công tác kiểm tra của Đảng còn yếu, chất lượng và hiệu
quả kiểm tra chưa được cao; nhiều khuyết điểm, sai lầm của đảng
viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện và khắc phục; chưa coi
trọng kiểm tra phòng ngừa, phát huy nhân tố tích cực. Nhiều cấp
ủy, tổ chức đảng chưa làm tốt công tác kiểm tra và thi hành kỷ
luật trong Đảng [15, tr. 272].
Muốn thực hiện tốt một trong những phương hướng và giải pháp lớn
của công tác xây dựng Đảng là "đổi mới và tăng cường công tác kiểm tra, giám
sát của Đảng, góp phần phát hiện và khắc phục những khuyết điểm, thiếu sót
khi mới manh nha" [15, tr. 302], cần thiết phải nghiên cứu, xem xét tư tưởng
Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng một cách thấu đáo, toàn diện.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng đã được
Đảng ta kế thừa, vận dụng, được các các nhà khoa học quan tâm nghiên
cứu đã và đang thu được kết quả bước đầu. Tuy nhiên, xuất phát từ quan điểm
có tính nguyên tắc: Lãnh đạo phải có kiểm tra, lãnh đạo không kiểm tra coi

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng
được thể hiện trong các sản phẩm khoa học chủ yếu sau:


5
* Hệ thống các giáo trình, giáo khoa
- Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình Quốc gia các
môn học khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh (2003), Giáo trình
tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Lê Văn Lý (chủ biên) (2003), Một số chuyên đề về tư tưởng Hồ
Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Mạch Quang Thắng (1995), Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng
sản Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Nguyễn Khánh Bật (chủ biên) (2001), Tập bài giảng tư tưởng Hồ
Chí Minh (hệ cử nhân chính trị), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Phân viện Hà Nội - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (1995),
Tư tưởng Hồ Chí Minh (tập bài giảng), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (2004), Giáo trình tư
tưởng Hồ Chí Minh (Dùng cho hệ cao cấp lý luận), Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
* Công trình nghiên cứu khoa học
- Đề tài khoa học mang mã số: KHXH 05.01 thuộc Chương trình
khoa học cấp Nhà nước,"Tăng cường vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu
của Đảng trong điều kiện nền kinh tế nhiều thành phần với cơ chế thị
trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" do PGS Lê Văn Lý làm chủ
nhiệm;
- Đề tài khoa học mang mã số: KHXH 03.07 thuộc Chương trình
khoa học cấp Nhà nước: "Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và thi hành
kỷ luật của Đảng" do GS.TS Nguyễn Thị Doan làm chủ nhiệm.
* Các công trình chuyên khảo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác



7
- Phạm Văn Đồng (1984), "Về công tác kiểm tra của Đảng", Tạp
chí Xây dựng Đảng, số 4.
- Trần Đình Huỳnh (1992), "Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh
về Đảng cầm quyền", Tạp chí Cộng sản, số 7.
- Nguyễn Thị Xuân Mỹ (1998), "Tăng cường hơn nữa công tác
kiểm tra của Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh", Tạp chí Kiểm tra, số 5.
- Đặng Đình Phú (1999), "Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm
tra và thi hành kỷ luật - sự vận dụng của Đảng ta trong tình hình hiện nay",
Tạp chí Kiểm tra, số 5& 6.
Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu công tác kiểm tra của
Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh
- Về hệ thống sách giáo khoa, giáo trình nêu trên đều có: 01 bài
hoặc 01 chương đề cập tới vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng
sản bao gồm: Cơ sở hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam; nguyên tắc tổ
chức, hoạt động, vai trò, sứ mệnh lịch sử của Đảng, các nguyên tắc xây
dựng Đảng v.v… Tuy nhiên, nội dung công tác kiểm tra của Đảng thì chưa
đề cập đến hoặc đề cập chưa có hệ thống, chưa sâu sắc, chưa đặt thành nội
dung chủ yếu trong phương thức lãnh đạo của Đảng để nghiên cứu.
- Về hệ thống các sách chuyên khảo: Đã ít nhiều đề cập đến công tác
kiểm tra của Đảng nhưng nhìn chung cũng chưa thành một hệ thống theo tư
tưởng Hồ Chí Minh, chưa chỉ ra sự sáng tạo của Hồ Chí Minh về công tác này.
- Ngay cả ở kết quả nghiên cứu của các đề tài khoa học cấp Nhà
nước cũng mới chỉ đề cập một cách khái quát công tác kiểm tra của Đảng
theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Cụ thể, coi công tác kiểm tra của Đảng là một
trong những phương thức lãnh đạo của Đảng, giành một phần thích đáng
cho việc nghiên cứu công tác kiểm tra và thi hành kỷ luật của Đảng như:


Hệ thống các quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của
Đảng qua các bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh, qua thực tiễn chỉ đạo công
tác kiểm tra Đảng của Người trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt
Nam; Công tác kiểm tra của Đảng bộ tỉnh Hà Tây.
* Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu các quan điểm của Hồ Chí Minh được thể hiện
trong các bài nói, bài viết của Người về công tác kiểm tra của Đảng, được
thể hiện trong bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập, xuất bản lần thứ hai vào
năm 2000;
- Khảo sát thực trạng công tác kiểm tra của Đảng ở Đảng bộ tỉnh Hà
Tây vào khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2005.
5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở phương pháp luận
Đề tài sử dụng cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam.
* Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng một số phương pháp như: phương pháp văn bản học, phương
pháp lịch sử, lôgic, phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, trên cơ sở
những tác phẩm của Hồ Chí Minh, gắn nghiên cứu tác phẩm với thực tiễn
chỉ đạo của Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng.
Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp như: Khảo sát thực
tế công tác kiểm tra ở Đảng bộ tỉnh Hà Tây; phân tích, tổng hợp các báo cáo
tổng kết công tác kiểm tra của Đảng v.v…
6. Cái mới về mặt khoa học của luận văn
Luận văn bước đầu đã chỉ ra một cách có hệ thống các quan điểm
của Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng, qua đó đề xuất một số
giải pháp đổi mới công tác kiểm tra của Đảng, góp phần nhỏ bé vào việc


10

giám sát là tất yếu khách quan, một biểu hiện nghiêm túc của hoạt động có
ý thức trong mọi tổ chức và mỗi con người trong xã hội. Bằng sự nghiên
cứu, tiếp cận của thế giới quan và phương pháp luận mác-xít đã chỉ ra rằng
hoạt động kiểm tra, giám sát xuất hiện ngay sau khi xuất hiện loài người
với nhiều biểu hiện khác nhau, với nhiều hình thức khác nhau. Khi nào có
hoạt động mang tính ý thức của con người thì ở đó có hoạt động kiểm tra,
giám sát. Kiểm tra, giám sát đã thẩm thấu vào các hoạt động của con người


12
trong xã hội. Tự nó đã trở thành một đòi hỏi mang tính khách quan trong
cuộc sống và hoạt động của con người. Cùng với sự tiến bộ của xã hội,
công tác kiểm tra, giám sát ngày càng phát triển và không ngừng đáp ứng
yêu cầu của thực tiễn. Trước tiên, đó là các hoạt động mang tính kiểm tra,
giám sát một cá nhân cụ thể, dần dần phát triển thành hoạt động của các tổ
chức trong xã hội với nhiều hình thức, quy mô và cấp độ ngày càng đa
dạng và phong phú. Kiểm tra là một quy luật tất yếu trong hoạt động của
mọi tổ chức, mọi hoạt động có ý thức của con người. Theo C.Mác, để đạt
được mục đích do mình đề ra, các tổ chức và con người phải có những
phương thức hành động đa dạng; kiểm tra là một trong những phương thức
hành động quan trọng để thực hiện mục đích ấy.
Trước khi hành động, các tổ chức và con người đều phải suy nghĩ,
xác định rõ ý định, chủ trương, cách thức tiến hành, kế hoạch cụ thể v.v…
Song, thực tiễn luôn luôn vận động và biến đổi không ngừng theo quy luật
khách quan, do đó các ý định chủ quan của mỗi con người, mỗi tổ chức dù
có tài giỏi, dự đoán tốt đến đâu cũng vẫn xảy ra những thiếu sót, thậm chí
là sai lầm. Nhận thức một sự vật hiện tượng bao giờ cũng là một quá trình.
Một cá nhân, một tổ chức dù có vững mạnh đến đâu, dù có tài giỏi đến đâu,
dù có công cụ hỗ trợ tối tân đến đâu cũng không thể ngay một lúc hiểu được
mọi vấn đề, mọi bản chất của sự vật, hiện tượng một cách đầy đủ và chính

khẳng định vai trò to lớn và có ý nghĩa quan trọng của công tác kiểm tra, kiểm
soát: "không có chế độ kế toán và kiểm soát trong sự sản xuất và phân phối sản
phẩm, thì những mầm mống của chủ nghĩa xã hội sẽ bị tiêu diệt" [29, tr. 225].
Người viết: "Và vì vậy, kiểm kê và kiểm soát phải được đặt thành vấn đề
nổi bật trong toàn bộ việc quản lý nhà nước" [29, tr. 166].
Để hoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế, tiến hành xây dựng chủ
nghĩa xã hội, V.I. Lênin cho rằng, nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng nhất của
các cơ quan Đảng, Chính quyền Xôviết lúc này không phải là ban hành cho
nhiều chỉ thị, nghị quyết..., không phải là tiến hành các cuộc "cải tổ", lập
thêm nhiều ban, bệ mới..., mà cần phải: "chuyển trọng tâm từ việc soạn thảo
các sắc lệnh và mệnh lệnh (đấy là chúng ta u mê đến ngu xuẩn) sang việc


14
lựa chọn người và kiểm tra sự thực hiện. Đó là vấn đề then chốt" [32, tr. 450].
Như vậy, V.I. Lênin đã vạch rõ trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội,
nhất là nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng nền kinh tế thì việc đòi hỏi phải lựa
chọn, đào tạo, bồi dưỡng và kiểm tra đội ngũ cán bộ thực thi công tác kiểm
tra là một việc làm hết sức quan trọng. Theo V.I. Lênin, làm tốt công tác kiểm
tra của Đảng sẽ đẩy mạnh được cuộc đấu tranh "chống chủ nghĩa quan liêu
nhằm mở rộng dân chủ, phát huy óc sáng kiến, nhằm phát hiện, lột mặt nạ
và đuổi ra khỏi Đảng những kẻ lén lút chui vào Đảng" [31, tr. 109].
Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định công tác kiểm tra của Đảng vừa
là chức năng vừa là phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Công tác
kiểm tra của Đảng được xem xét một cách hữu cơ trong một chỉnh thể
thống nhất từ việc chuẩn bị đường lối, chủ trương, chính sách cho đến việc
quán triệt, tuyên truyền, giáo dục đường lối, chính sách đó và việc tổ chức,
thực hiện trong thực tiễn. Việc một Đảng Cộng sản có lãnh đạo thành công
hay không trước hết tùy thuộc vào sự đúng đắn hay không của đường lối
chính trị. Ph.Ăngghen đã khẳng định: "Một cương lĩnh mới thì giống như

là đông đảo quần chúng nhân dân lao động, Người viết: "Cần phải làm sao
cho công nhân thâm nhập vào tất cả các cơ quan Nhà nước, kiểm soát được
tất cả bộ máy Nhà nước…, Cần phải làm sao cho đông đảo quần chúng
không đảng phái kiểm tra được mọi công việc Nhà nước và học tập tự quản
lý lấy Nhà nước" [30, tr. 146].
Về vai trò, vị trí của công tác kiểm tra: V.I. Lênin đã xác định công
tác kiểm tra, kiểm soát là một công cụ hữu hiệu và là một nội dung lãnh
đạo quan trọng đối với tổ chức đảng, cơ quan nhà nước. Theo V.I.Lênin,
kinh tế là nội dung vật chất của chính trị, còn bao giờ chính trị cũng là biểu
hiện tập trung của kinh tế. Mục tiêu đấu tranh của Đảng là dùng bạo lực
cách mạng lật đổ giai cấp tư sản thống trị phản động, giành lấy chính quyền.
Đây là nhiệm vụ khó khăn, song sau khi giành được chính quyền từ tay giai
cấp tư sản thì việc giữ chính quyền và xây dựng chính quyền vững mạnh,
xây dựng và phát triển kinh tế còn khó khăn gấp bội. Muốn làm tốt các việc


17
này, V.I. Lênin đã khẳng định: Để chính quyền vô sản non trẻ đứng vững
và phát triển thì những người cộng sản phải nắm chắc công cụ kiểm tra,
kiểm soát. Coi đó như là những nghiệp vụ đã trở thành tự nhiên đối với
những người xã hội chủ nghĩa sau khi giành được chính quyền. Người còn
nhấn mạnh, mọi ý kiến và lời chỉ dẫn mặc dầu rất quan trọng, nhưng không
thể thiếu được việc tổ chức kiểm tra trong thực tiễn để biến lời nói thành
hành động.
Tóm lại, kiểm tra, giám sát cần thiết cho mọi tổ chức và con người
trong xã hội, đặc biệt là đối với chính Đảng của giai cấp vô sản và những
người cộng sản. Trong di sản của mình, C. Mác đã đề cập đến vấn đề kiểm
tra như là một phương thức hành động mang tính quy luật để thực hiện
mục đích. Nhưng vấn đề kiểm tra Đảng thì cả C. Mác và Ph. Ăngghen đều
chưa bàn tới. Cho đến khi sáng lập đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

và xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí Minh đã tích cực vận dụng
những kinh nghiệm quý báu ấy và dần bổ sung, hoàn thiện trong việc xây
dựng một Đảng cách mạng, chân chính.
Trên thực tế, để lãnh đạo nhân dân ta giành thắng lợi trong các
mạng dân tộc dân chủ nhân dân trước đây cũng như trong công cuộc xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay, yếu tố quyết
định trước hết là Đảng phải có đường lối, chính sách đúng đắn. Không
những thế, Đảng còn phải có tổ chức vững mạnh; có phương pháp cách
mạng khoa học; có năng lực tổ chức thực hiện cao và phải kiểm tra việc
thực hiện đường lối, chính sách đó một cách thường xuyên, kịp thời, có
hiệu quả. Có kiểm tra thì Đảng mới nắm được tình hình thực hiện đường
lối, chính sách; thấy được những nơi làm tốt, những kinh nghiệm hay và
nhân tố mới để phổ biến, phát huy, thấy được những cơ quan, đơn vị, địa
phương còn có nhiều thiếu sót, lệch lạc để kịp thời uốn nắn, khắc phục.
Trong quá trình hoạt động của mình, ngay từ những ngày đầu khi
mới thành lập, Đảng ta đã nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của công
tác kiểm tra và giữ gìn kỷ luật trong Đảng. Điều lệ Đảng năm 1930 đã quy
định: tất cả đảng viên đều phải chấp hành các nghị quyết của quốc tế, của


19
đại hội, của Trung ương và thượng cấp cơ quan. Các cấp ủy có thể đặt ra
Ủy ban đặc biệt để xem xét những vấn đề vi phạm đến kỷ luật Đảng. Đến
tháng 11/1939, trong nghị quyết của Ban Thường vụ Trung ương, Đảng ta
lại khẳng định, phải củ soát sự thi hành nghị quyết. Con đường chính trị và
nghị quyết của Đảng đưa ra có khi vì đồng chí không hiểu biết hết, thiếu
năng lực mà làm sai, có khi vì nạn khiêu khích, phá hoại của mật thám mà
bị phá hoại, cũng có khi vì sự xung đột cá nhân trong các đồng chí chấp
hành hoặc vì thói độc đoán, quan liêu, hủ bại của một vài người phụ trách
mà chậm trễ, hư hỏng. Tất cả những điều hư hỏng ấy, nếu không có sự củ

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đặc
biệt quan tâm đến công tác kiểm tra và giữ gìn kỷ luật trong Đảng. Lý luận
về kiểm tra, kỷ luật Đảng luôn được bổ sung và hoàn thiện, hoạt động kiểm
tra, xử lý kỷ luật trong Đảng cũng luôn được đổi mới. Điều đó được thể
hiện trong Báo cáo Chính trị, Điều lệ Đảng qua các kỳ Đại hội của Đảng và
các chỉ thị, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban
Bí thư, cũng như thực tiễn thực hiện nhiệm vụ kiểm tra thời gian qua. Đảng
ta luôn khẳng định: Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không có lãnh
đạo; kiểm tra là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng, là một nội
dung quan trọng của phương thức lãnh đạo của Đảng, là một nội dung
không thể thiếu của công tác xây dựng Đảng. Tổ chức đảng phải tiến hành
công tác kiểm tra. Tổ chức đảng và đảng viên chịu sự kiểm tra của Đảng;
kỷ luật của Đảng là kỷ luật nghiêm minh, kỷ luật sắt. Kiểm tra và giữ gìn
kỷ luật Đảng là nhiệm vụ của toàn Đảng. Đồng thời Đảng nhấn mạnh phải:
tăng cường công tác kiểm tra của các cấp ủy, của Ủy ban kiểm tra các cấp,
tập trung vào các nội dung chủ yếu: thực hiện các nghị quyết, chủ trương
của Đảng, chính sách của Nhà nước; chấp hành nguyên tắc tập trung dân
chủ và quy chế làm việc; củng cố đoàn kết nội bộ, giáo dục, rèn luyện,
nâng cao phẩm chất, đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên.
Thực tiễn tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam thời
kỳ dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất coi trọng
công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng. Từ nhận thức tới hoạt động thực


21
tiễn, đã thành lập được một cơ quan chuyên trách của Đảng thực hiện công
tác kiểm tra Đảng (16/10/1948). Từ thực tiễn sinh động ấy dần trở thành
nền tảng của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra Đảng. Sau khi
Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (02/9/1969), Đảng ta tiếp tục kế thừa và bổ
sung tư tưởng của Người về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Trải qua

chức và con người đều phải suy nghĩ, xác định rõ mục đích, chủ trương, kế
hoạch, biện pháp rồi mới thực hiện chủ trương, kế hoạch, biện pháp đó.
Nhưng thực tiễn luôn luôn vận động và biến đổi nên những chủ trương, kế
hoạch, biện pháp đã được xác định dù là kết quả của việc nghiên cứu, cân
nhắc kỹ lưỡng, thì vẫn có thể có những thiếu sót, sơ hở. Vì vậy, muốn đạt
được kết quả cao trong hoạt động thực tiễn thì phải kiểm tra toàn bộ các
hoạt động, từ việc đề ra cho đến việc thực hiện các chủ trương, kế hoạch,
biện pháp để kịp thời rút kinh nghiệm, bổ sung, sửa đổi những chỗ thiếu
sót, chưa phù hợp và uốn nắn những lệch lạc, sai lầm trong thực hiện.
Theo Đại từ điển tiếng Việt: Kiểm tra (đgt) là: "Xem xét thực chất,
thực tế" [72, tr. 937]; còn kiểm soát (đgt) là: "Kiểm tra, xem xét nhằm ngăn
ngừa những sai phạm các quy định".
Công tác kiểm tra của Đảng xét về bản chất là sự tác động sâu sắc,
có hệ thống và có định hướng vào quá trình giải quyết các nhiệm vụ chính
trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,... và công tác xây dựng Đảng.
Nội hàm khái niệm công tác kiểm tra Đảng thường được xem xét và
luận giải chủ yếu ở các khía cạnh sau:
Thứ nhất, công tác kiểm tra Đảng như là một công cụ quan trọng,
như là một nguyên tắc chính của sự lãnh đạo, của công tác xây dựng Đảng.
Thứ hai, công tác kiểm tra Đảng như là một phương tiện nhằm đảm
bảo vai trò lãnh đạo, vai trò tiên phong của Đảng.
Thứ ba, công tác kiểm tra Đảng như là một phương tiện có hiệu quả
để giải quyết những vấn đề trong nội bộ Đảng.
Từ những xem xét, luận giải theo các nội dung nêu trên có thể rút
ra: Công tác kiểm tra Đảng - đó chính là hoạt động của các cấp ủy, các ban


23
chức năng của Đảng, các tổ chức cơ sở đảng và các đảng viên, hướng vào
mục tiêu xây dựng, thực thi các các nghị quyết, chỉ thị; giải quyết các vấn đề

vào Đảng" [31, tr. 109] thì Hồ Chí Minh đã chỉ ra: "công tác kiểm tra của
Đảng có tác dụng thúc đẩy và giáo dục đảng viên và cán bộ làm tròn nhiệm
vụ đối với Đảng, đối với Nhà nước, làm gương mẫu tốt cho nhân dân. Do đó
mà góp phần vào việc củng cố đảng về tư tưởng, về tổ chức" [48, tr. 300].
Muốn lãnh đạo cách mạng thắng lợi, điều kiện tiên quyết là Đảng
phải định ra được đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn. Muốn đưa
đường lối, chủ trương, chính sách đúng đắn ấy vào cuộc sống phải có tổ
chức Đảng vững mạnh, có phương pháp cách mạng khoa học, có năng lực
tổ chức thực tiễn cao và phải kiểm tra một cách thường xuyên, kịp thời,
hiệu quả. Hồ Chí Minh đã chỉ ra tầm quan trọng đặc biệt của công tác kiểm
tra Đảng. Người viết: "Công việc của Đảng và Nhà nước ngày càng nhiều,
muốn hoàn thành tốt mọi việc thì toàn thể đảng viên và cán bộ phải chấp
hành nghiêm chỉnh đường lối và chính sách của Đảng và muốn như vậy thì
các cấp ủy phải tăng cường công tác kiểm tra" [48, tr. 300].
Như vậy, để nâng cao hiệu lực lãnh đạo của Đảng, đòi hỏi tất yếu
phải nâng cao chất lượng từng khâu, từng hoạt động và toàn bộ quy trình
lãnh đạo của Đảng. Để làm được điều đó, một trong những vấn đề hết sức
quan trọng là Đảng phải thường xuyên nâng cao tính khoa học trong mọi
hoạt động lãnh đạo, trong đó có kiểm tra - một chức năng lãnh đạo của
Đảng, một bộ phận cơ bản trong toàn bộ quá trình lãnh đạo của Đảng và
công tác xây dựng Đảng. Nói đến lãnh đạo mà không nói đến kiểm tra hoặc
tách kiểm tra ra khỏi lãnh đạo đều là không đúng và sẽ dẫn đến làm suy
yếu sự lãnh đạo của Đảng.
Trong suốt quá trình lãnh đạo, Đảng luôn quan tâm đến công tác
kiểm tra, giám sát. Bởi vậy, trong các kỳ Đại hội Đảng thì chức năng,
nhiệm vụ cấp ủy, Ủy ban kiểm tra luôn được bổ sung, sửa đổi cho phù hợp
với từng giai đoạn lịch sử. Đảng ta nhấn mạnh: "Lãnh đạo mà không kiểm


25