I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Chỉ thị số 40/2008/CT – BGD & ĐT ngày 22-7-2008 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường học giai đoạn 2008-2013,
các cơ sở giáo dục tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua.
Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là vấn đề cốt yếu để nâng cao
công tác chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường mầm non. Việc nâng cao chất lượng
tổ chức các ngày hội ngày lễ là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà
trường, tổ chức tốt công tác này, chúng ta đã tìm được một phương pháp dạy
học gần gũi với trẻ, “lấy trẻ làm trung tâm”, giúp trẻ tiếp thu một cách chủ
động, sáng tạo.
Xuất phát từ nhu cầu của trẻ là vui chơi, Lễ hội dân gian nhằm thỏa mãn
nhu cầu được vui chơi của các bé, “chơi mà học”.
Tổ chức hoạt động lễ hội dân gian trong trường mầm non là một hoạt giáo
dục trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ. Nó có tác dụng quan trọng góp
phần phát triển trí tuệ, thể chất và chính là nội dung của việc giáo dục đạo đức,
thẩm mĩ cho trẻ, phát triển nhân cách toàn diện, tình cảm kĩ năng xã hội.
Thông qua hoạt động lễ hội dân gian rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh:
Giúp học sinh có kĩ năng ứng xử các tình huống trong cuộc sống, rèn luyện kĩ
năng ứng xử văn hóa, kĩ năng làm việc và học tập theo nhóm, có ý thức rèn luyện và
bảo vệ sức khỏe, chung sống hòa bình...
Muốn cô giáo thực hiện tốt, trẻ phát triển toàn diện thông qua hoạt động
tổ chức lễ hội dân gian thì cần phải: Lựa chọn nội dung ngày hội, ngày lễ thực
hiện các chủ đề; Tổ chức hoạt động học gắn liền với lễ hội dân gian; Tổ chức
hoạt động vui chơi, tham quan.
Trẻ chưa được tham gia nhiều các hoạt động lễ hội dân gian, chưa có điều
kiện để trẻ thể hiện năng lực cá nhân, để giúp trẻ phát triển sự tích cực, sáng tạo,
khả năng giao tiếp, sự tích cực nhận thức. Thông qua đó giáo dục, hình thành
các phẩm chất, ý chí cho trẻ.
Lễ hội dân gian chính là thái độ thể hiện lòng biết ơn “uống nước nhớ
nguồn” và được coi là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, là một trong những môi

hoạt động lễ hội ở trường mầm non.
Về phía các bậc phụ huynh luôn quan tâm đến việc làm sao để kích thích
tính tích cực học tập của trẻ, ai cũng muốn con mình được nhanh nhẹn, thông minh,
phát triển hài hòa các mặt. Đồng thời lại ngại việc dạy con thường xuyên tiếp cận
các hoạt động lễ hội dân gian hoặc chiều chuộng, cung phụng con cái khiến trẻ
thiếu kiến thức, kỹ năng hoạt động, kĩ năng sống, không chú ý đến vui chơi cùng
với trẻ, trẻ có biết những hoạt động, lễ hội nào không, thông qua các hoạt động trẻ
sẽ phát triển được những gì? Và vì sao trẻ cần phải tiếp cận những hoạt động lễ hội
dân gian, có ích gì cho trẻ trong cuộc sống? Có chăng cũng chỉ dừng lại ở việc dạy
trẻ các hoạt động đơn giản, chưa chú ý đến ý nghĩa của tổ chức các hoạt động, tạo
một môi trường hoạt động cho trẻ.
Việc tổ chức hoạt động lễ hội dân gian cho trẻ không chỉ giúp hình thành
khả năng mà còn đặt nền tảng khá vững chắc để rèn luyện kĩ năng sống, phát
triển nhân cách cho trẻ. Qua thực tế khi tổ chức hoạt động lễ hội dân gian cho trẻ
giáo viên chưa chú trọng giáo dục và rèn luyện những kĩ năng và trí tưởng tượng
cho trẻ, giáo viên còn thiên về hướng “dạy trẻ chơi” và còn can thiệp sâu vào
trong quá trình chơi của trẻ, chưa thấy được giá trị thật độc đáo của việc phát
triển nhân cách hay hình thành kĩ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động lễ hội.
Trường mầm non Lý Tự Trọng nằm ở trung tâm thành phố, phường Lộc
Thọ, học sinh đa phần gia đình công chức, một bộ phận nhỏ buôn bán kinh
doanh, đời sống tương đối ổn định, có sự quan tâm đến sự phát triển của con
cháu mình. Tuy nhiên sự giáo dục của gia đình chưa được đồng bộ, cưng chiều
quá mức, ít cho trẻ trải nghiệm các hoạt động dân gian. Vì vậy việc dạy trẻ rèn
luyện kĩ năng sống, hình thành nhân cách cho trẻ là một việc làm khó khăn, cấp
bách với học sinh tại nhà trường.
2


Với đối tượng là các cháu từ 3 đến 6 tuổi, tôi đã chỉ đạo giáo viên khảo
sát, thực nghiệm với tất cả các độ tuổi để từ đó xác định bản chất vấn đề.

tự tin, tự lực.
Trường mầm non Lý Tự Trọng là ngôi trường đã được UBND Tỉnh
Khánh Hòa công nhận là trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 vả chuẩn chất
lượng giáo dục cấp độ 2 nên thuận lợi trong việc xây dựng môi trường tổ chức lễ
hội dân gian đầy đủ, sạch đẹp, an toàn cho trẻ.
Một số giáo viên mạnh dạn đưa các hoạt động lễ hội dân gian vào xây
dựng kế hoạch và hoạt động học, đưa các sự kiện của địa phương vào chương trình.
3


- Khó khăn:
Về phía các bậc phụ huynh luôn nóng vội trong việc dạy con; đặc biệt là
những phụ huynh có con năm tuổi chỉ chú ý đến việc biết đọc, viết chữ, làm toán
thì lo lắng một cách thái quá mà không giành thời gian vui chơi với trẻ, cho con
trẻ tham quan các di tích lịch sử, tham gia các lễ hội của địa phương. Họ chưa
thực sự quan tâm đến việc giáo dục và rèn luyện kĩ năng tình cảm xã hội cho trẻ
thông qua hoạt động lễ hội dân gian.
Nhiều giáo viên còn lúng túng khi thực hiện chương trình mầm non mới,
đặc biệt các giáo viên mới, ở trình độ trung bình trong khi đó chương trình đòi
hỏi giáo viên phải chủ động, sáng tạo, linh hoạt tùy theo trình độ của trẻ và thực
tiễn địa phương để xây dựng nội dung, kế hoạch giáo dục trẻ cho phù hợp với
chủ đề và lứa tuổi.
Một số giáo viên thiếu kĩ năng tổ chức và tích hợp vào các hoạt động cho
trẻ một cách gò bó, gượng ép. Giáo viên đưa quá nhiều hoạt động trong giờ học
làm trẻ mệt mỏi. Ở mỗi hoạt động, giáo viên vẫn chưa biết xác định đâu là trọng
tâm, chưa biết lồng ghép các kiến thức, kĩ năng và tích hợp các mặt phát triển
cho phù hợp với độ tuổi.
Trẻ còn bé, được nuông chiều từ gia đình, lại mau nhớ hay quên, cô giáo
phải thực hiện lập đi lập lại nhiều lần trẻ mới bắt chước theo và mới ghi nhớ được.
Kinh phí nhà trường còn hạn hẹp, cần đầu tư nhiều hơn môi trường cho trẻ

Trường mầm non

Tết Trung thu

Tết và mùa xuân

Tết Nguyên đán

Quê hương, đất nước

Lễ hội phù hợp thời gian, sự kiện của địa phương:Lễ
hội Đền Hùng; Lễ hội Bạch Đằng; Lễ hội Tháp Bà
PôNaga

(Mục tiêu giáo dục, Kế hoạch giáo dục chủ đề; Kế hoạch tổ chức hoạt
động; Kế hoạch tổ chức Hội lễ ở phụ lục 1)
Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động học gắn liền với lễ hội dân gian
Việc tổ chức hoạt động học gắn với các lễ hội giúp trẻ có được những
hiểu biết về truyền thống của quê hương mình, từ đó có ý thức giữ gìn và bảo vệ
nền văn hóa của dân tộc ta.
Việc tổ chức lễ hội cũng phải phù hợp với từng đội tuổi:
- Ở độ tuổi mẫu giáo Bé, việc tổ chức lễ hội là nhiệm vụ của giáo viên,
của người lớn và thường tổ chức theo nhóm, lớp là chính. Cô giáo tạo điều kiện
cho trẻ hòa nhập vào không khí vui tươi, phấn khởi, hào hứng trong quá trình
chuẩn bị và trải nghiệm những cảm xúc của lễ hội. Trẻ cùng cô chuẩn bị các sản
phẩm trang hoàng lớp trước ngày lễ. Một số trẻ có thể tham gia vào quá trình
thực hiện lễ hội (đọc thơ, múa phụ họa...) với sự hướng dẫn của cô giáo. Trong
suốt quá trình diễn ra lễ hội, cô giáo đặc biệt chú ý đến trạng thái của trẻ, tránh
tình trạng để trẻ không biết làm gì, không biết xem gì hoặc để trẻ hoạt động quá
nhiều, với không khí ồn ào quá lâu làm trẻ mệt mỏi.

Thời gian tổ chức kéo dài từ 30 – 40 phút.
- Ở độ tuổi mẫu giáo lớn, trẻ đã có một số kĩ năng hoạt động, một số hiểu
biết về ngày hội, ngày lễ, vì vậy có thể cho trẻ tham gia nhiều việc hơn, nhằm
khuyến khích tính độc lập của trẻ. Giáo viên liệt kê những công việc cần chuẩn
bị cho ngày hội ngày lễ, trẻ tự nhận việc hoặc phân công theo nhóm với sự gợi ý
của giáo viên khi cần thiết. Đối với những phần việc phức tạp, giáo viên cùng
làm với trẻ. Ở lứa tuổi này, trẻ có thể dẫn chương trình ngắn, cụ thể cho một
điệu múa, bài hát...Trẻ cũng có thể hoàn thành một điệu múa cùng nhau hoặc
cùng cô giáo.
Thời gian tổ chức kéo dài từ 30 – 50 phút.
- Chủ đề Tết Trung thu cô hướng dẫn trẻ làm lồng đèn, tập múa lân, kể
chuyện về sự tích chú Cuội, chị Hằng...Cô có thể giới thiệu cho trẻ về thời tiết
mùa thu, về trăng, cây cỏ, các loại hoa quả, trang phục của mọi người. Tổ chức
chương trình Trung thu cần chú ý đến các hoạt động: bày cỗ, rước đèn, phá cỗ,
hát múa dân gian...Qua các hoạt động này tạo cho trẻ không khí vui tươi phấn
khởi chào đón Trung thu là ngày tết dành riêng cho các cháu thiếu niên nhi đồng
và tổ chức vào ngày rằm tháng tám Âm lịch.
- Tết Nguyên đán là Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Cần tổ chức cho
trẻ đón xuân, đón Tết năm mới với tâm trạng vui mừng. Giới thiệu cho trẻ
những phong tục, tập quán tốt đẹp trong ngày tết: chúc tết bố mẹ, người thân,
thầy cô giáo...mọi người mặc quần áo đẹp, tổ chức sum họp, mừng thọ người
cao tuổi, tổ chức các trò chơi dân gian; thời tiết mùa xuân cây cối đâm chồi nảy
lộc, không khí trong lành, vui vẻ; mỗi dân tộc có những tập quán, phong tục đón
tết khác nhau...
Với chủ đề mùa xuân, giáo dục trẻ tình cảm gắn bó gia đình, tình yêu
thiên nhiên, tình cảm giữa các dân tộc...nhà trường phối hợp với phụ huynh tổ
chức “lễ hội dân gian” chào đón mùa xuân và Tết Nguyên đán trong bốn buổi
chiều từ 16g00 đến 18g00. “Lễ hội dân gian” là một sân chơi mới lạ, hấp dẫn, bổ
ích, thiết thực đối với trẻ, thông qua không gian vui chơi có định hướng, đầy ý
nghĩa mang đậm tính truyền thống đồng thời giúp trẻ phát triển tốt khả năng tư

với các độ tuổi để đưa vào dạy cho trẻ chơi.
(Sáng tác trò chơi, hò, vè ở phụ lục 2)
Dạy cho trẻ thích chơi những trò chơi dân gian, biết làm những đồ chơi tự
tạo bằng những nguyên vật liệu tự tìm kiếm ở xung quanh trẻ, từ đó giúp trẻ rèn
luyện kĩ năng sống, giúp trẻ có kĩ năng ứng xử các tình huống trong cuộc sống,
rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, kĩ năng làm việc và học tập theo nhóm, có ý
thức rèn luyện và bảo vệ sức khỏe, chung sống hòa bình...
Tổ chức tốt Lễ hội dân gian trong trường mầm non giúp trẻ phát triển một
cách toàn diện cả 5 mặt: tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ, tư duy, thể chất.
Việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể, các hoạt động lễ hội giúp trẻ
có được những hiểu biết về truyền thống của quê hương mình, từ đó có ý thức
giữ gìn và bảo vệ nền văn hóa của dân tộc ta.
Ngày hội ngày lễ là một sự kiện lớn đi sâu vào tâm trí của trẻ. Hình thức
7


tổ chức đầy đủ, trang trọng, hấp dẫn của ngày hội sẽ có ý nghĩa lớn đối với trẻ.
Trẻ được tham gia các trò chơi dân gian, thưởng thức các món ăn truyền
thống, được gần gũi với thiên nhiên, hoạt động này đã góp phần hình thành các
kĩ năng sống, từ đó tác động cả về thể chất, trí tuệ, tinh thần của các cháu lứa
tuổi mầm non.
Thực tế cho thấy, việc đưa trò chơi dân gian vào trường học mang nhiều
ý nghĩa thiết thực. Phần lớn các trò chơi dân gian đều góp phần rèn luyện sức
khỏe, kĩ năng ứng xử hợp lý với các tình huống khác nhau trong cuộc sống, thói
quen làm việc theo nhóm… được phụ huynh học sinh quan tâm đồng tình hưởng
ứng, đây thực sự là một điều kiện thuận lợi để trường mầm non Lý Tự Trọng
đẩy mạnh hơn nữa và đạt hiệu quả cao trong việc tổ chức lễ hội dân gian cho trẻ
mầm non, góp phần thực hiện tốt phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”.
Chủ đề Quê hương đất nước hướng dẫn trẻ sưu tầm tranh ảnh các lễ hội


Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động vui chơi, tham quan
Trường Mầm non Lý Tự Trọng ở trung tâm thành phố Nha Trang có Lễ
hội Bạch Đằng đền Trần Hưng Đạo từ ngày 07-09/3 Âm lịch; Lễ hội Tháp Bà
PôNaga từ 20-23/3 Âm Lịch. Lễ hội Đền Hùng ngày 10/3 Âm lịch.
Cô giáo trò chuyện, kể chuyện với trẻ về vị tướng tài Hưng Đạo Vương,
ba lần chống quân Nguyên Mông, được coi một trong những nhà quân sự kiệt
xuất sắc nhất trong lịch sử. Lễ hội truyền thống Trần Hưng Đạo là một sự kiện
9


văn hoá quan trọng của thành phố. Lễ hội nhằm giáo dục truyền thống yêu nước
chống giặc ngoại xâm của cha ông ta, đặc biệt là vương triều Trần; thể hiện tình
cảm đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc, tri ân công đức các bậc hiền nhân
đã có công dựng nước và giữ nước. Trong buổi lễ các vị lãnh đạo của Tỉnh,
thành phố, nhân dân địa phương rước lễ từ Đền thờ đến tượng Trần Hưng Đạo
Trần Phú, lễ dâng hương, mít tinh kỷ niệm tại khu vực hành lễ. Sau lễ dâng
hương là các hoạt động hội: Múa rồng, lân, sư tử; Biểu diễn võ thuật cổ truyền..
Truyền thuyết về nàng Thiên Y Ana xinh đẹp đã từ bỏ thượng giới xuống
trần gian dạy dân cày cấy, kéo vải dệt sợi, thoát khỏi cuộc sống đói nghèo. Vào
những ngày lễ vía Bà hàng năm (từ 20 đến 23 tháng 3 âm lịch) tháp Bà Ponagar
đón hàng vạn khách du lich hành hương cũng như người dân trong vùng về dự lễ
hội, những cuộc trình diễn múa lân, biểu diễn hát bội... Đặc biệt là hoạt động lễ
thức mà người Chăm xưa đã để lại cho tháp Bà. Một trong những di sản độc đáo
nhất trong lễ hội vía Bà ở tháp Bà là múa bóng. Tại tháp Bà có một đội múa với
những diễn viên là người dân tộc Chăm, họ vui vẻ phục vụ khách du lịch và
cũng sẵn lòng múa theo yêu cầu của du khách mà không lấy phí. Những bài múa
nổi tiếng của dân tộc Chăm như Apsara, bến nước tình yêu, tình làng giềng...
cùng tiếng khèn Saranai, trống ghi-năng vui nhộn làm say đắm bao lòng người
du khách. Khi vũ công cùng dàn nhạc nhịp bước theo điệu nhảy cũng là lúc

ngoài, là ngày để toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta cùng nguyện một lòng mãi
mãi khắc ghi lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các Vua Hùng đã có công
dựng nước - Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
Cô cho trẻ trực tiếp tham dự lễ hội, tổ chức cho trẻ vẽ, nặn, xé, dán, cắt
hình... Qua những hoạt động đó trẻ hiểu thêm về sự tích của Đền Trần Hưng
Đạo, Tháp Bà PôNaga, Lễ hội Đền Hùng là khu di tích lịch sử của quê hương,
đất nước, là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trẻ biết ăn mặc
đẹp khi đi xem hội...
Sau đó cho trẻ kể về những gì đã nhìn thấy được trên đường phố, ở tại lễ
hội sau khi đi tham quan, vui chơi. Từ đó giúp trẻ hiểu được truyền thống văn
hóa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam. Tăng cường tổ chức hoạt động sinh hoạt
tập thể như: múa hát, trò chơi dân gian, trò chơi trong các lễ hội nhằm giúp trẻ
tự điều chỉnh hành vi thể hiện sự tôn trọng, chân thành với mọi người xung
quanh như nói nhỏ nơi đông người, di chuyển có trật tự, biết nhường nhịn bạn
và em nhỏ...đây chính là nét đẹp văn hóa của con người mới.
(Kèm các hình ảnh minh chứng ở phụ lục 3)
4. Hiệu quả
Từ những cố gắng nghiên cứu học tập, tích lũy kinh nghiệm, sự hợp tác
của tập thể sư phạm, sự ủng hộ tích cực của các bậc cha mẹ, sự chỉ đạo sâu sát
chuyên môn của Sở Giáo dục – Phòng Giáo dục, đặc biệt sự giúp đỡ về kinh phí
của Ban đại diện cha mẹ học sinh đã giúp nhà trường đạt được một số kết quả
trong xây dựng môi trường hoạt động, giúp việc dạy trẻ mầm non phát triển
nhân cách, tình cảm kỹ năng xã hội như:
- 100% trẻ thể hiện sự tự tin, tự lực, mạnh dạn tham gia vào các hoạt
động, cố gắng tự hoàn thành công việc được giao. Trẻ nhận biết và biểu lộ cảm
xúc, thể hiện tình cảm với mọi người, mọi vật xung quanh.
- Trẻ thể hiện tình cảm với các vị anh hùng dân tộc. Biết một vài cảnh
đẹp, di tích lịch sử, lễ hội và một vài nét văn hóa truyền thống (trang phục, món
ăn...) của quê hương.
- Trẻ thực hiện được một số quy định ở lớp, gia đình, nơi công cộng. Có

phát triển tình cảm và kĩ năng xã hội tại trường mầm non là nội dung cực kỳ
quan trọng, không thể bỏ qua, nó mang ý nghĩa to lớn, là tiền đề đứa bé phát
triển sau này. Các biện pháp trên đã đạt được hiệu quả nhất định trong việc thực
hiện chương trình mầm non mới, nó đã có bài học kinh nghiệm sâu sắc đó là:
Kĩ năng xã hội và tình cảm của trẻ phát triển theo độ tuổi do đó đòi hỏi bố
mẹ, cô giáo khi hướng dẫn cho trẻ cần lựa chọn nội dung theo nguyên tắc hệ
thống, nguyên tắc phát triển và nguyên tắc vừa sức. Người lớn cần phải kiên trì,
bền bỉ chứ không thể nóng vội và cần tôn trọng trẻ.
Cán bộ, giáo viên, công nhân viên nhà trường phải có tấm lòng yêu
thương trẻ, tận tâm tận lực, chịu thương chịu khó phối hợp với phụ huynh xây
dựng môi trường giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ mầm non, giáo dục các
cháu đạt được Mục tiêu phát triển giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Việc đầu tư cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết để thực hiện được việc
giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ thông qua hoạt động lễ hội trong trường
mầm non, cần tận dụng các nguồn quỹ, huy động các nguồn lực phụ huynh, xã
hội để tăng cường nguồn đầu tư cho nhà trường.
Thường xuyên tổ chức nhiều hoạt động mới lạ, để trẻ có những trải
nghiệm khác nhau và có thêm những kinh nghiệm trong cuộc sống.
Về việc áp dụng đề tài này cho các độ tuổi khác, cho các lớp, cho các
12


trường, đề tài này còn có thể khai thác rộng và sâu hơn nữa, sẽ mang lại hiệu
quả cực kỳ đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.
Để thực hiện đề tài đạt hiệu quả cao, tôi có một số ý kiến đề xuất như sau:
- Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thường xuyên tổ chức các chuyên đề bồi
dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý thực hiện chương trình giáo dục, tạo điều kiện
cho cơ sở có nhiều cơ hội tiếp thu cái mới.
- Sở và Phòng Giáo dục cần đầu tư kinh phí để nhà trường trang bị thêm
các góc vui chơi, đồ chơi ngoài sân, trong lớp, góc chơi dân gian để trẻ có điều