--------------

Tên

tài :

C B NH VIÊM T CUNG
N NÁI NGO I
T I TR I TR N TH MAI - XÓM SOI VÀNG THÀNH PH THÁI NGUYÊN VÀ BI N PHÁP PHÒNG TR

KHÓA LU N

IH C

Chính quy
Chuyên ngành: Thú Y
Khoa:
2011-2016

Thái Nguyên-

2015


--------------

Tên

tài:

C B NH VIÊM T CUNG

Sinh viên


ii

L
tr thành m t k
b cho mình m

U

c bác s

c ph i trang

ng ki n th c v lý thuy t, m i sinh viên c n ph i tr i qua

n th c t p th thách v th c t . Chính vì v y th c t p t t nghi p là
m t tr i nghi m th c t

t khâu quan tr

ih
gian c n thi

i h c nông lâm nói riêng.
m i sinh viên c ng c ki n th

d ng nh ng ki n th



nhi t

i l n nái ngo i c a cô Mai,

tài:

c b nh viêm t cung

l n nái ngo i t i tr i Tr n Th Mai - xóm Soi Vàng-

-

thành ph Thái Nguyên và bi n pháp phòng tr
Sau th i gian th c t
s

cs

t n tình c a các anh k

ng d n t n tình c a các th y cô giáo, cùng
i và s n l c c a b

c khóa lu n. Do th i gian có h n và m i làm quen v i công tác
nghiên c u khoa h c nên lu
cs

a em không tránh kh i nh ng thi u sót. Kính


B ng 4.5. T l m c b nh viêm t cung c

n nái theo tháng.............. 36

B ng 4.6. T l m cb nh viêm t cung
B

u qu
tr s d

B ng 4.8: K t qu

n nái theo

u tr b nh viêm t cung b

u ki

............. 35

........ 37
u

tài..................................................................... 38
u tr b nh viêm t cung và kh

n c a l n nái

sau khi kh i b nh............................................................................. 39


M CL C
Trang
Ph n 1: M
tv

U ............................................................................................ 1
................................................................................................... 1

1.2. M c tiêu và yêu c u c

tài ................................................................... 2

tài....................................................................................... 2
c .................................................................................... 2
c ti n ..................................................................................... 2
Ph n 2: T NG QUAN TÀI LI U ................................................................. 3
khoa h c............................................................................................ 3
2.1.1. C u t o gi i ph

c l n cái............................ 3

m sinh lý, sinh d c c a l n nái ................................................... 5
c v B nh viêm t cung (Metritis) ............................................... 7
2.2. Tình hình nghiên c

c..................................... 14

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i........................................................ 15
2.2.2. Tình hình nghiên c
Ph n 3:

4.2.2. K t qu theo dõi tình hình m c b nh viêm t cung

n nái ngo i

t i tr i Tr n Th Mai........................................................................................ 35
u qu

u tr b nh viêm t cung b

u tr

s d

tài......................................................................................... 38

4.2.4. K t qu

u tr b nh viêm t cung và kh

n c a l n nái sau

khi kh i b nh................................................................................................... 39
Ph n 5: K T LU

NGH ............................................................. 43

5.1. K t lu n .................................................................................................... 43
ngh ..................................................................................................... 43
TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 45



i có thu nh p th

bi

i các s n

ph m t
ng t i phát tri
c n ph i c i t

n gi

nv
có ch

ng con gi ng t t và mang l i giá

tr kinh t cao. T i các tr
ym

n ngo i. B
g kh

c uc

n ngo i không nh ng

ng


y thai, nghiêm

nh làm h n ch kh

nc
t, ch

n nái

các l a

ng và s phát tri n c a ngành

n. Xu t phát t tình hình th c ti n trên, chúng tôi ti n hành
nghiên c

Tình hình m c b nh viêm t cung

n nái ngo i


2

t i tr i Tr n Th Mai - xóm Soi Vàng -

- thành ph Thái

Nguyên và bi n pháp phòng tr
1.2. M c tiêu và yêu c u c
-


Nh ng khuy n cáo t k t qu c
c nh ng thi t h i do b nh gây ra.

n ch


3

Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
khoa h c
2.1.1. C u t o gi i ph

d c l n cái

C ut

c l n cái g m b ph n sinh d c bên ngoài (âm

môn, âm v t, ti

ph n sinh d c bên trong

d n tr ng, bu ng tr ng). M i b ph

o, t cung, ng

m nhi m m t ch


Ti

(Vetstibulum vaginae simusinogenitalism)

Là gi i h n gi
Ti

o. Trong ti

t s tuy n x

ng quay v âm v t.

2.1.1.2. B ph n sinh d c bên trong
o
C ut

t

c là c t cung, phía sau là

ti
c c u t o b i ba l p: l p liên k t bên ngoài, l
l p niêm m c.


4

Các lo i gia súc khác nhau có chi
Tr n Ti


ng th i

gây s y thai.
Theo Tr n Ti

t cung l n dài 10 - 18

cm.
Thân t cung dài 3 - 5cm n i gi a s ng t cung và c t cung.
S ng t cung hình ru t non, thông v i ng d n tr ng.
ng d n tr ng
ng d n tr ng (vòi Fallop) n m

màng treo bu ng tr ng. Ch

c a ng d n tr ng là v n chuy n tr
ng d n tr ng, ti t các ch

tinh trong
ng tr ng, duy trì s s

ng c a tinh trùng, ti t các ch
khi phôi vào t cung. C u t o c a ng d n tr
này, m

c
p v i ch

u ng d n tr ng thông v i xoang b ng, g n sát bu ng tr ng có loa


Bu ng tr ng
Hình d ng c a bu ng tr ng r

n l n có hình b u

d c ho c ovan d t, không có lõm r ng tr ng. Bu ng tr ng có hai ch
n là t o giao t

cái và ti t các hoocmon: Estrogen, Progesteron và

Inhibin. Các hoocmon này tham gia vào vi

u khi n chu k sinh s n c a

l n cái.
ng Quang Nam và Ph
tr ng c a l n dài 1,5 - 2,5 cm, kh
C ut

ng
ng kho ng 3 - 5g.

c bao b c b i m t l p màng b ng t ch c liên

k t s i, bên trong chia làm hai mi n: mi n v và mi n t y, hai mi

c

c u t o b ng l p mô liên k t s i x p t o ra cho bu ng tr ng m t ch

l
c vào ho

n toàn di n
ng sinh s n.

c nh n bi t b ng s bi
i c a th

và có d ch ch y ra, sau chuy

ng

i b ph n ngoài

u tiên hai mép âm môn
th m và keo dính. Th n kinh


6

có s bi

it

n chuy

hi n sinh d c bên ngoài,

n mê ì. Cùng v i s bi u


ng d c, l n

t mang tính chu k .
t quá trình sinh lý ph c t

phát tri n hoàn

c không có bào thai và không có hi

ng b nh lý thì

bên trong bu ng tr ng các noãn bào phát tri n, chín và n i c m lên b m t
bu ng tr ng. Khi noãn bào v , tr ng r ng g i là s r ng tr ng, m i l n r ng
tr ng con v t có bi u hi n tính d c ra bên ngoài g
M t chu k

ng d

ng d c.

c tính t l n th i tr

n l n th i

tr ng sau. Các loài gia súc khác nhau thì th i gian hình thành chu k là khác
nhau.

l n th i gian hình thành m t chu k trung bình là 21 ngày bi


y thai, màng nhau thai cùng v

ng,
c thai ra ngoài. Quá

c chia làm 3 th i k : th i k m c t cung, th i k

, th i

k s nhau.
m t th i gian niêm m c t cung có hi
bi

ng tái sinh.

i và tróc ra. Nh ng m ch

máu c a núm nhau m b v , cùng v i b ch c u và m t
thai

ng l i trong t cung. T t c các th

ng l

cc a

ct

c


c

m c a b nh là quá trình viêm làm phá h y t bào t ch c
cung, gây hi
kh

ng r i lo n sinh s n, làm
n c a gia súc cái.

các l p c a t

ng l n (th m chí làm m t)


8

2.1.3.2. Nguyên nhân
Có r t nhi u nguyên nhân gây b nh viêm t cung:
Theo Ph m S

t: b nh viêm t cung do

d ng c th tinh nhân t o c ng gây sát và t o ra các viêm nhi m trong t
cung, do tinh d ch b nhi m khu n và d ng c th
các vi khu n gây viêm nhi m vào b ph n sinh d c l n cái, chu ng tr i và
ng s ng c a l n cái b ô nhi m.
o r ng: nguyên
nhân do vi trùng Streptoccocus và Colibacillus nhi m qua cu ng r
khó, s y thai, sót nhau hay qua ph i gi


mb

sinh, n n chu ng, d ng c

không vô trùng.

T t c các nguyên nhân trên t

u ki n cho các t

xâm nh p t bên ngoài vào t cung, vào nh ng v t tr
cung. Chúng sinh sôi n y n
Các vi khu

ng v s

ng g p trong b nh viêm t

n

c c a niêm m c t
c l c gây viêm.
cung là Streptococcus,

Staphylococcus, E.coli
2.1.3.3. H u qu c a b nh viêm t cung
T cung là b ph n quan tr ng c
mb om
u



i tác

d ng c a Progesteron, nh v y phôi có th bám ch t vào t cung. Khi b viêm
t

cung c p tính do nhi m trùng, t bào l p n i m c t
phá h y th vàng

cách bám vào t bào c a th
thoái hoá các mao qu n
Th

cung ti t nhi u

bu ng tr ng b ng

làm ch t t bào và gây co m ch ho c

th vàng nên gi

n th vàng.

vàng b phá hu , không ti t Progesteron n

ng

Progesteron trong máu s gi

at

ng có m t c a vi khu n e.coli. Vi khu n này ti t ra

c t làm c ch s phân ti t kích thích t t o s a gi m, thành ph n s a
tha

i nên l

ng b tiêu ch y, còi c c. L n nái b viêm t

cung m n tính s không có kh
m n tính thì s phân ti
ti t Progesteron. Progesteron c ch

ng d c tr l i. N u t cung b viêm
vàng v n t n t i, v n ti p t c
c tuy n yên ti

c


10

ch s phát tri n c a noãn bao trong bu ng tr ng, nên l n nái không th
d c tr l

c và không th i tr

ng

c.

ng lên l p niêm m c và gây viêm

(Setter Green I., 1986 [20]).
Theo Nguy n H u Ninh, B

Phong (2000) [10] b nh viêm n i

m c t cung có th chia làm 2 lo i: viêm n i m c t cung th cata c p tính có
m và viêm n i m c t cung màng gi .
- Viêm n i m c t

cung th

cata c p tính có m

puerperalis Catarhalis purulenta acuta): ch gây t

(Endomestritis

niêm m c t cung.

Khi b b nh, gia súc có m t s tri u ch ng ch y u: thân nhi
ng gi

ng s a gi m. Con v t có tr

n nh , t v

c th i ra ngoài h n d ch, niêm d ch l n v i
d ch viêm, m , l n c n nh ng m nh t ch c ch

c luôn th i ra ngoài h n d ch: d ch viêm, máu, m .

l n c n nh ng m nh t ch c ho i t , niêm d
cung
y ra

l

p niêm m c c a t

y t ng gi a (l

d cc at

i n ng trong các th

viêm t cung.
L n nái b b
nhi

ng bi u hi n tri u ch ng toàn thân rõ: thân

t m i,

ng gi

ng s a gi m ho c m t h n.

o



cung. Th

hi n nh ng tri u ch
m ,l

ng k

ng c p tính c c b , toàn thân xu t

n hình và n ng. N u b viêm n ng nh t là viêm có

c có th dính v i các t ch c xung quanh gây nên tình tr ng

viêm mô t cung, thành t cung dày lên có th k phát viêm phúc m c. L n
nái bi u hi n tri u ch ng toàn thân: nhi
t m i, u o
s a r t ít ho c m t h
n, khó ch

i ti u ti

ch nhanh, con v t
ng kém ho c b

ng

ng k phát viêm vú. Con v t luôn bi u hi
r n liên t c. T âm h th i ra ngoài r t nhi u



t

n hình

u tr thích h p v i t ng th viêm,

u tr cao: th

m b o kh

u tr ng

u tr th p;

n cho gia súc cái nói chung và l n nái

sinh s n nói riêng sau khi kh i b nh. Có th d a vào các ch tiêu
B ng 2.1. Các ch tiêu ch
Các tri u

Viêm n i m c

ch ng

(th nh +)

S t (°C)

c c b và

(th v a ++)
S t cao 39,5- 40,5

(th n ng+++)
S t r t cao 40,541,5

D ch viêm
- Máu

Tr ng ,xám

- Mùi

Tanh

H

Nâu r s t
Tanh th i

Th i kh m
R

Ph n

tri u ch ng viêm
phúc m c


13

ch hàng ngày. N u l

c

5 - 7 ngày gi m th
l

d , không sót nhau.
Trong khuôn kh c

t cung cho l

tài, tôi ti n hành th nghi m phòng b nh Viêm
c sau:

- V sinh chu

c bi t là b ph n sinh d

s ch s , phun sát trùng b ng dung d ch aldekol.
-

m b o v sinh ngu

c, gi m kh u ph

- Th c hi
trùng k

c khi sinh.

u tr b nh viêm t cung có hi u qu c n ph

phát hi n, ch

u tr s m có hi u qu cao.

n


14

Theo Nguy

nH

oxytocin v i li u 20-

t: dùng

làm d con co bóp t ng ch t

d

t r a t cung b ng han

b n,

iotdine 5%, tiêm

kháng sinh: gentamicin 4% 1ml/6Kg TT ho c lincomycin 10% 1ml/10Kg TT


b nh sinh s
n nay nh

c nghiên c u m t cách
u v b nh s n khoa

l n còn


15

r t ít. Và trong nh

u v nghiên c

c u b nh Viêm t cung

t p trung vào nghiên

l n.

2.2.1. Tình hình nghiên c u trên th gi i
Hi n nay, trên th gi

t phát tri

c không ng

c bi t là

Theo Sobko A.I và GaDenKo N.I (1987) [12], nguyên nhân c a b nh
viêm t cung là do t cung b t

ng sát nhau. B nh

phát tri

ch

nh ng ch

ng sinh d c

, chúng phá h y ho c làm k t t a ch t nhày

b

máy sinh d c.
Theo Madec.F và Neva.C (1995) [19], hi n viêm t cung âm kéo dài
t l

nl

gi

m

ng d c ti p theo có th gi i thích nguyên nhân làm

,t

c chia thành 4 nhóm g m:
u tr .


16

u tr b ng 25g h n h p theo t l 1,25g furazolidone + 5g
sulphadimidine sodiumsulfat.
u tr b ng 2,5mg/kg P enrofloxacin
u tr b ng 5mg/ kg P enrofloxacin
K t qu cho th y khi dùng enrofloxacin làm gi m t l ch t
gi m t l s t và hi

l n con,

ng pH s a m
g web này,

l

n pháp phòng tr cho b t c l n nái nào có nhi
t trong t

o

l

Cuba, các bác s thú y s d ng dung d ch l
cao và dùng thu c n


u.
Th v a (++): có v y nh t l n m tr ng, niêm m c nh

d ch m ch y ra t c t cung, mùi th

o dính váng m

u,
c.

Th n ng (+++): niêm m c nh t nh t, c t cung m , m tr
u ho c m
cung có m

c, ch y ra mùi th i kh

c th
o, c t

ng l i.

Tùy t ng th mà con v t s t v i nhi
ho c b

cao th p khác nhau, l

ng s a nuôi con gi m rõ r t.
u tr h u hi u

- Theo dõi t t c các cá th

u tr t ng con

u tr trung bình (ngày/ con) =

x 100
T ng s

u tr


22

T l ph

tv il

ng d c:
T ng con nái có ch a

T l ph

tv il

ng d c (%) =

x 100
T ng con nái ph i gi ng

trí thí nghi m