BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

………/………

.…../……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH THỊ NHƢ THỦY

HIỆU QUẢ THANH TRA HÀNH CHÍNH TỪ THỰC TIỄN HUYỆN MINH HÓA,
TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

………/………

.…../……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH THỊ NHƢ THỦY

kiến thức quý báu trong suốt thời gian qua.
Đặc biệt, tôi xin chån thành câm ơn Giâng viên TS Træn Đức Lượng người Thæy kính mến đã hết lòng giúp đỡ, hướng dẫn tận tình, thæy luôn động viên và
täo mọi điều kiện thuận lợi để giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi cũng xin câm ơn các bän bè, đồng nghiệp đã luôn quan tåm giúp đỡ, cung
cçp rçt nhiều số liệu, chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tế để giúp tôi có thể hoàn thành nghiên
cứu này.
Trån trọng!
Thừa Thiên Huế, tháng năm 2017
Học viên

Đinh Thị Như Thủy


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG
THANH TRA HÀNH CHÍNH ..................................................................... 10
1.1. Khái quát lý luận về công tác thanh tra hành chính ...................................10
1.1.1. Khái niệm thanh tra ...................................................................... 10
1.1.2. Mục đích, ý nghĩa hoạt động thanh tra hành chính ..................... 16
1.1.3. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
của Đảng, Nhà nước ta về công tác thanh tra ....................................... 18
1.1.4. Các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra hành chính ............... 25
1.1.5. Phân biệt hoạt động thanh tra hành chính với các hoạt động kiểm
tra, điều tra và giám sát .......................................................................... 28

Chương 3: ĐỊNH HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢ CÔNG TÁC THANH TRA HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN MINH HÓA, TỈNH QUẢNG BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN
HIỆN NAY ..................................................................................................... 94
3.1. Một số định hướng chung về công tác thanh tra hành chính ở huyện Minh
Hóa trong giai đoạn tới ........................................................................................94
3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thanh tra hành chính cấp huyện.......96
3.2.1. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo đối với thanh tra hành chính ...... 96


3.2.2. Nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành của Trưởng đoàn thanh tra
hành chính ............................................................................................. 104
3.2.3. Nâng cao hiệu quả các cuộc thanh tra hành chính.................... 108
3.2.4. Nâng cao hiệu quả xử lý sau thanh tra hành chính ................... 112
3.2.5. Tăng cường công tác cải cách hành chính, đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ thông tin trong công tác thanh tra hành chính ................... 115
3.2.6. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan Thanh tra, Điều tra,
Kiểm toán và Kiểm tra Đảng các cấp................................................... 118
Kết luận chương 3 ........................................................................................ 121
KẾT LUẬN .................................................................................................. 122
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 124
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 128


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


Bảng 2.1. Bảng so sánh số lượng, chất lượng cán bộ công chức, viên chức,
người lao động của cơ quan Thanh tra huyện Minh Hóa năm 2011 và 201659
Bảng 2.2. Kết quả kiến nghị thu hồi và kết quả thu hồi ................................. 62


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Từ thời phong kiến, khi khái niệm thanh tra chưa được sử dụng, nhưng
các triều đại Lý, Trần, Lê đã có cơ quan gọi là “Ngự sử đài” với chức năng gần
giống như cơ quan Thanh tra nhà nước hiện nay và có chức “Quan ngự sử”
đứng đầu Ngự sử đài. Ngự sử đài có nhiệm vụ giúp vua trong việc theo dõi,
xem xét các công việc hệ trọng trong triều đình. Quan Ngự sử đời nhà Trần có
quyền tiền trảm, hậu tấu và là chức quan duy nhất có quyền can gián vua. Thời
Lê có hàm “Gián nghị đại phu” phong tặng cho bất cứ bề tôi nào dám nói
thẳng, nói đúng sự thật, Gián nghị đại phu có quyền đề xuất ý kiến về những
việc nhà vua nên làm và can gián nhà vua những việc không nên làm.
Xuất phát từ nhận thức thanh tra với tư cách là một chức năng thiết yếu
của quản lý nhà nước, gắn liền với quản lý nhà nước, chính vì vậy, ngay sau
khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh có sự
quan tâm đặc biệt đến công tác thanh tra và đã ký Sắc lệnh số 64/SL ngày
23/11/1945 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt, Điều 1 ghi: “Chính phủ sẽ lập
ngay một Ban Thanh tra đặc biệt, có uỷ nhiệm là đi giám sát tất cả các công
việc và nhân viên của các Uỷ ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ”.
Từ đó đến nay, công tác thanh tra luôn gắn liền với hoạt động quản lý và là
một nhiệm vụ quan trọng của cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Trải qua
hơn 70 năm, với nhiều tên gọi khác nhau, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
của cơ quan thanh tra qua từng giai đoạn phát triển đất nước cũng khác nhau
theo yêu cầu của hoạt động quản lý, nhưng hoạt động thanh tra nói chung,
hoạt động thanh tra hành chính nói riêng luôn có vị trí, vai trò quan trọng
trong hoạt động của bộ máy nhà nước.


2


những kết quả đạt được, công tác thanh tra của huyện Minh Hóa trong thời
gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập; hiệu quả công tác thanh tra chưa
cao, đặc biệt là việc xử lý sau thanh tra chưa triệt để. Có nhiều nguyên nhân
khách quan lẫn nguyên nhân chủ quan dẫn đến những bất cập, hạn chế nêu
trên, trong đó đáng chú ý là cơ chế, chính sách, pháp luật còn thiếu đồng bộ,
chồng chéo chưa theo kịp thực tiễn; việc chấp hành pháp luật của tổ chức, cá
nhân còn hạn chế, chưa nghiêm. Các tổ chức thanh tra, Đoàn thanh tra chưa
phát huy hết chức năng, nhiệm vụ được giao, việc góp phần bổ sung, hoàn
thiện cơ chế, chính sách qua thanh tra chưa thể hiện rõ nét. Việc đúc rút kinh
nghiệm, đề xuất cơ chế, giải pháp cũng như tăng cường nhận thức và tổ chức
thực hiện nhiệm vụ thanh tra còn nhiều hạn chế. Đội ngũ cán bộ thanh tra
đang còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, biên chế chưa ổn định. Điều
kiện, phương tiện vật chất phục vụ cho hoạt động thanh tra còn thiếu, chưa
đảm bảo... Do đó, với chuyên ngành Quản lý hành chính công, Mã số: 60 34
04 03, việc nghiên cứu đề tài: “ Hiệu quả thanh tra hành chính – từ thực tiễn
huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình” là rất cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận,
vừa có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả công tác thanh tra hành
chính ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Đã có nhiều chuyên đề, bài tham luận, bài báo nghiên cứu tổng kết về
công tác thanh tra mà đặc biệt trong lĩnh vực thanh tra hành chính đăng trên
Tạp chí Thanh tra, Báo thanh tra. Cũng có nhiều đề tài khoa học cấp Nhà
nước, cấp Bộ đề cập đến các khía cạnh của công tác thanh tra như: Việc công
khai kết luận thanh tra; công tác khảo sát nắm tình hình để quyết định thanh
tra; những biện pháp bảo đảm hiệu lực thực hiện kết luận thanh tra; các



- Đề tài cấp bộ: “Cơ sở khoa học xác định mô hình và cơ cấu tổ chức
hệ thống Thanh tra nhà nước đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính nhà nước”.
Chủ nhiệm: Trần Ngọc Liêm/1999.
- Đề tài cấp bộ: Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của cơ quan hành
chính nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng”.
Chủ nhiệm: Phạm Văn Khanh/2004.
- Đề tài cấp bộ: “Thanh tra trách nhiệm thực hiện Luật Phòng chống
tham nhũng và các văn bản hướng dẫn thi hành”. Chủ nhiệm: Ngô Mạnh
Hùng/2009.
- Chuyên đề “Chế độ công vụ và quản lý cán bộ, công chức” thuộc tập
Tài liệu bồi dưỡng thi nâng ngạch lên chuyên viên chính khối Đảng, Đoàn
thể năm 2014.
- Đề tài cấp cơ sở: Một số vấn đề về kiểm tra tính chính xác, hợp pháp
của kết luận thanh tra, quyết định xử lý sau thanh tra”. Chủ nhiệm: ThS. Lê
Đức Trung/2014.
- Đề tài cấp bộ: “Cơ sở khoa học quy định hoạt động giám sát hành
chính cho cơ quan Thanh tra Chính phủ”. Chủ nhiệm: ThS. Trần Văn
Long/2015.
- Một số chuyên đề nghiên cứu về thanh tra công vụ đã được tổng hợp,
đăng tải trên trang điện tử hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học hành chính – luật,
học viện Hành chính quốc gia. Ví dụ như “Vấn đề về thanh tra công vụ” của
Vũ Thanh Hương; chuyên đề “Thanh tra công vụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả
quản lý nhà nước”…
Trong số các công trình nghiên cứu trên đây, một số đề tài đã làm rõ
những vấn đề cơ bản về thanh tra hành chính. Ví dụ, đề tài khoa học cấp Bộ
Nhà nước “Cơ sở khoa học quy định hoạt động giám sát hành chính cho cơ

5


3. Mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn:
3.1. Mục tiêu:
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài nhằm góp phần làm rõ những vấn đề cơ
bản nhất về lý luận và thực tiễn hoạt động thanh tra hành chính trên địa bàn
huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình giai đoạn từ năm 2011 đến 2016, từ đó
đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra hành chính
trên địa bàn huyện Minh Hóa trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ:
Đề tài có nhiệm vụ sau:
- Đưa ra được khái niệm, quan điểm, mục đích, nguyên tắc hoạt động
thanh tra hành chính; vị trí, vai trò của hoạt động thanh tra hành chính, các
nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động thanh tra hành chính.
- Đánh giá được thực trạng hoạt động thanh tra hành chính trên địa bàn
huyện Minh Hóa trong thời gian qua, những kết quả đạt được, những tồn tại,
hạn chế, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó.
- Đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả thanh tra hành chính trên
địa bàn huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn:
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Các đoàn thanh tra của Thanh tra huyện Minh Hóa, các đoàn thanh tra
liên ngành của Ủy ban nhân dân huyện Minh Hóa
- Công tác thanh tra hành chính.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian nghiên cứu: Đề tài có phạm vi nghiên cứu rộng, liên quan
đến nhiều lĩnh vực, nhiều ngành, như: xây dựng cơ bản, đầu tư, thương mại, tài
chính, văn hóa, xã hội..; trách nhiệm của Thủ trưởng, giải quyết khiếu nại, tố
7


cáo và phòng, chống tham nhũng. Vì vậy, Đề tài đi sâu nghiên cứu tổng kết

chính.
Chương 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động thanh tra hành chính trên
địa bàn huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 – 2016.
Chương 3: Định hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác
thanh tra hành chính trên địa bàn huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình trong
giai đoạn hiện nay.

9


Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG
THANH TRA HÀNH CHÍNH
1.1. Khái quát lý luận về công tác thanh tra hành chính
1.1.1. Khái niệm thanh tra
Thuật ngữ Thanh tra xuất phát từ nguồn gốc Latinh (Inspectare) có
nghĩa là "nhìn vào bên trong", chỉ một sự xem xét từ bên ngoài đối với hoạt
động của một số đối tượng nhất định. Theo nghĩa của danh từ “inspectorate”
trong Từ điển Anh - Việt "thanh tra" lại có nghĩa là một cơ quan, tổ chức, bộ
phận thanh tra, ví dụ như: Ban thanh tra, cơ quan thanh tra… Từ điển Luật
học (tiếng Đức) giải thích "thanh tra là sự tác động của chủ thể đến đối tượng
đã và đang thực hiện thẩm quyền được giao nhằm đạt được mục đích nhất
định - sự tác động có tính trực thuộc". Theo Từ điển Tiếng việt “Thanh tra là
kiểm soát, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp”, [32,
trang 838].
Từ những nghĩa như vậy, thanh tra với nghĩa là danh từ chung được
hiểu là một thực thể pháp lý, một thiết chế nhà nước về thanh tra để chỉ cơ
quan, tổ chức thanh tra hoặc bộ phận, lĩnh vực thanh tra nhất định. Đồng thời,
thanh tra với nghĩa là một động từ còn để chỉ hoạt động kiểm tra, kiểm soát
của cơ quan, tổ chức, người được giao nhiệm vụ, quyền hạn nhằm: "xem xét

tổ chức dịch vụ công. Nhà nước có quyền và có nhiệm vụ tạo ra một môi
trường pháp lý thuận lợi cho các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tự do phát
triển đảm bảo kỷ cương, kỷ luật, công bằng. Việc thanh tra, kiểm tra các tổ
chức, đơn vị, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về từng lĩnh vực phải
được tiến hành chuyên sâu, do các cơ quan quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh

12


vực thực hiện. Đó là lý do của việc xuất hiện hoạt động thanh tra chuyên
ngành trong Luật thanh tra.
Tại khoản 3, Điều 3, Luật Thanh tra năm 2010: “Thanh tra chuyên ngành
là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo ngành, lĩnh
vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật chuyên
ngành, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý thuộc ngành, lĩnh vực
đó”. Theo khái niệm này, thanh tra chuyên ngành là hoạt động thanh tra hướng
ra ngoài bộ máy, hướng vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm đảm bảo trật tự kỷ
cương, pháp luật phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực.
1.1.1.4. Phân biệt thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành
Mục đích của quản lý nhà nước xét cho cùng là bảo đảm cho mọi hoạt
động trong xã hội tuân thủ theo các quy định của pháp luật, tạo điều kiện phát
huy mọi năng lực sản xuất của xã hội; bảo đảm an ninh, trật tự xã hội. Để đạt
được mục đích đó, Nhà nước phải thực hiện hai nhiệm vụ chính là tăng
cường các biện pháp nhằm không ngừng nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý
mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và phải thường xuyên hoàn thiện, loại trừ
các khuyết tật trong quá trình vận hành bộ máy nhà nước.
Theo quy định của Luật Thanh tra năm 2010, giữa thanh tra hành chính và
thanh tra chuyên ngành có sự khác nhau cơ bản về chủ thể, đối tượng thanh tra,
trình tự, thủ tục tiến hành và hậu quả pháp lý sau thanh tra. Cụ thể:
Đối tượng của hoạt động thanh tra hành chính là các cơ quan nhà nước

đến khái niệm hiệu quả. Chưa đánh giá được hiệu quả thì thanh tra hành chính
chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý. Chính vì vậy, thanh tra hành chính cần hướng
đến xem xét việc tổ chức hoạt động cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước, thông
qua các yếu tố: Cơ cấu tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, năng
lực, uy tín, phong cách của cán bộ; thời gian đầu tư giải quyết các tình huống quản

14


lý; các chi phí, nhân lực và tài lực đã được sử dụng và kết quả đạt được; tinh thần
trách nhiệm, tính dân chủ và uy tín chính trị đối với xã hội... Tất cả các nội dung
đó là nhằm hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Nói đến hiệu quả nghĩa là cái thu về phải nhiều hơn cái bỏ ra. Thanh tra
hành chính là hoạt động xem xét, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật,
nhiệm vụ được giao của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm đáp ứng mục đích chung
của hoạt động thanh tra và mục đích cụ thể của từng cuộc thanh tra. Hoạt động
xem xét, đánh giá của cơ quan thanh tra, Đoàn thanh tra, thanh tra viên, thành viên
Đoàn thanh tra phải tuân thủ những nguyên tắc chung trong hoạt động thanh tra và
những trình tự, thủ tục trong quá trình thanh tra được pháp luật quy định (vì đây là
hoạt động công vụ, nhân danh Nhà nước, thực thi quyền lực nhà nước). Hoạt động
này cũng phải sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, thời gian, và các nguồn lực
khác), nghĩa là phải có người, phương tiện, kinh phí, thời gian hoạt động .v.v. Đây
là cái mà thanh tra hành chính phải bỏ ra. Cái thu về của thanh tra hành chính là
kết quả thực hiện những kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý của cơ quan, tổ chức,
cá nhân có thẩm quyền dựa trên những kết luận, kiến nghị của thanh tra hành
chính. Kết quả thực hiện sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng, tính khả thi, hợp
pháp, hợp lý của các kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý trong quá trình thanh tra
và xử lý sau thanh tra. Và kết quả cuối cùng của thanh tra hành chính đó là góp
phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước, phát huy dân chủ, thúc đẩy
phát triển kinh tế-xã hội, giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã