BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN HỮU VĨNH

NĂNG LỰC CÔNG CHỨC CẤP XÃ
THUỘC HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN HỮU VĨNH

NĂNG LỰC CÔNG CHỨC CẤP XÃ
THUỘC HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM


tỉnh Quảng Nam; các đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã hết lòng giúp đỡ,
động viên, khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi có được kết quả ngày
hôm nay.
Mặc dù rất tâm huyết với đề tài và đã có rất nhiều cố gắng nhưng
không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót; kính mong quý Thầy Cô giáo
tiếp tục chỉ dẫn, bạn bè, đồng nghiệp góp ý để Luận văn được hoàn thiện hơn.
Học viên
Nguyễn Hữu Vĩnh


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG CHỨC
CẤP XÃ VÀ NĂNG LỰC CÔNG CHỨC CẤP XÃ ................................... 8
1.1. Khái niệm, Tổ chức, vai trò và chức năng nhiệm vụ của Uỷ ban nhân dân cấp xã8
1.1.1. Khái niệm, cơ cấu tổ chức của ủy ban nhân dân cấp xã .......................... 8
1.1.2. Vị trí, vai trò của ủy ban nhân dân cấp xã trong bộ máy nhà nước............... 9
1.1.3. Chức năng và nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã.............. 10
1.2. Các khái niệm, tiêu chuẩn, vai trò, vị trí của công chức cấp xã: ............. 12
1.2.1. Khái niệm công chức .......................................................................... 12
1.2.2. Khái niệm công chức xã ..................................................................... 15
1.2.3. Vai trò của công chức cấp xã .............................................................. 17
1.2.4. Chức trách, tiêu chuẩn và nhiệm vụ của công chức cấp xã ................. 18
1.3. Các quan niệm năng lực công chức cấp xã ............................................ 25

3.1.2. Xuất phát từ yêu cầu của cải cách hành chính ..................................... 77
3.1.3. Xuất phát từ yêu cầu phát huy vai trò của chính quyền cơ sở .............. 77
3.1.4. yêu cầu thực tế về năng lực công chức cấp xã huyện Đại Lộc trong tình
hình hiện nay ................................................................................................ 78
3.2. Quan điểm và mục tiêu nâng cao năng lực công chức cấp xã huyện Đại
Lộc tỉnh Quảng Nam .................................................................................... 78
3.2.1. Quan điểm của Đảng: ......................................................................... 78


3.2.2. Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nâng cao năng lực của đội
ngũ công chức. ............................................................................................. 80
3.2.2. Mục tiêu để nâng cao năng lực công chức cấp xã huyện Đại Lộc tỉnh
Quảng Nam: ................................................................................................. 81
3.3. Một số giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của công chức cấp
xã huyện ....................................................................................................... 82
3.3.1. Nhóm giải pháp về thể chế ................................................................. 82
3.3.2. Nhóm giải pháp về tuyển dụng, sử dụng, tạo nguồn công chức .......... 85
3.3.3. Nhóm giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng ............................................... 88
3.3.4. Nhóm giải pháp về tạo động lực cho công chức.................................. 91
3.3.5. Nhóm giải pháp về nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ của công
chức ............................................................................................................. 97
3.3.6. Nhóm giải pháp quản lý, giám sát công vụ, công chức ....................... 99
Tiểu kết chương 3 ...................................................................................... 100
KẾT LUẬN ............................................................................................... 101
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCHTW


:

Giáo sư

HCM

:

Hồ Chí Minh

HĐND

:

Hội đồng nhân dân

Nxb

:

Nhà xuất bản

TS

:

Tiến sỹ

TW

Biểu đồ 2.11: Mức độ đáp ứng kỹ năng lập kế hoạch ................................... 56
Biểu đồ 2.12: Mức độ đáp ứng kỹ năng làm việc nhóm ................................ 57
Biểu đồ 2.13: Mức độ đáp ứng kỹ năng sử dụng Internet ............................. 58
Biểu đồ 2.14: Mức độ đáp ứng kỹ năng tiếp công dân .................................. 59
Biểu đồ 2.15. Mức độ đáp ứng về thái độ, hành vi trong thực thi công vụ .... 60
Biểu đồ 2.16. Kết quả đánh giá thực thi công vụ .......................................... 62


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ở cấp cơ sở, đội ngũ công chức có một vai trò đặc biệt quan trọng trong
quản lý hành chính nhà nước; họ là những người gần dân nhất, sát dân nhất,
trực tiếp truyền tải và thực thi các chính sách, pháp luật đến nhân dân. Hiệu
quả thực thi công vụ của chính quyền cấp xã phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ
công chức. Vì thế, nâng cao năng lực đội ngũ công chức cấp cơ sở luôn là vấn
đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm.
Từ khi nước ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, tổ chức và hoạt
động của chính quyền cấp xã chậm được đổi mới. Trong đó, vai trò của đội ngũ
cán bộ công chức cơ sở có những hạn chế, yếu kém. Nghị quyết số 17/ NQ-TW
của Hội nghị lần thứ 5, BCHTW Đảng khóa IX về đổi mới và nâng cao chất
lượng hệ thống chính trị ở cấp xã, phường, thị trấn đã chỉ rõ: “Hệ thống chính
trị ở cơ sở hiện nay còn nhiều mặt yếu kém, bất cập trong công tác lãnh đạo,
quản lý, tổ chức thực hiện và vận động quần chúng, …nội dung và phương
thức hoạt động chậm đổi mới, còn nhiều biểu hiện của cơ chế tập trung quan
liêu, bao cấp. Đội ngũ cán bộ cơ sở ít được đào tạo, bồi dưỡng; chính sách đối
với cán bộ cơ sở còn chắp vá. Những yếu kém đó có phần trách nhiệm của bản
thân hệ thống chính trị ở cơ sở, có phần thuộc trách nhiệm của toàn bộ hệ thống
chính trị. Một nguyên nhân quan trọng là từ Trung ương đến các cấp, các
ngành chưa nhận thức đúng vai trò, vị trí của cơ sở; quan liêu, không sát cơ sở,
sát nhân dân, không kịp thời bàn định các chủ trương, chính sách để củng cố,

phiền hà cho người dân, quan liêu, hách dịch, nhũng nhiểu trong thực hiện
nhiệm vụ…
Những tồn tại trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ
phía chủ thể quản lý hành chính nhà nước, là do những hạn chế về năng lực
thực thi công vụ của công chức ở cơ sở. Do vậy, việc nâng cao năng lực của
đội ngũ công chức cấp cơ sở ở Đại Lộc theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị
2


Trung ương 5 khóa IX về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở
cơ sở xã, phường, thị trấn” vừa không phải là mới, nhưng vẫn luôn cần thiết, cả
về lý luận và thực tiễn. Trong bối cảnh đó, tôi chọn vấn đề: “Năng lực công
chức cấp xã thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn
Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề năng lực công chức cấp xã đã được nghiên cứu nhiều với mức
độ, góc độ khác nhau. Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu gồm:
Nhóm các công trình nghiên cứu lý luận:
- Nguyễn Minh Sản (2009), Pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền
cấp xã ở Việt Nam hiện nay – những vấn đề lý luận và thực tiễn, Sách chuyên
khảo, Nxb. Chính trị - Hành chính, Hà nội.
- Thang Văn Phúc - Nguyễn Minh Phương (2005), Cơ sở lý luận và thực
tiễn Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức, Nxb CTQG HCM.
- Đào Thanh Hải, Minh Tiến (2005), Xây dựng và phát triển đội ngũ cán
bộ, công chức trong thời kỳ CNH,HĐH đất nước, Nxb. Lao động xã hội, Hà
Nội.
- Lương Thanh Cường (2011), Một số vấn đề lý luận về chế định pháp
luật công vụ, công chức, Sách chuyên khảo, Nxb. Chính trị - Hành chính, Hà
Nội.
Với nhóm công trình nghiên cứu này, tác giả đã phân tích, luận giải có

hiện nay”, Tạp chí Tổ chức Nhà nước; Trần Văn Tuấn (2007), Tiếp tục đổi
mới tổ chức bộ máy nhà nước và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong
tình hình hiện nay, Tạp chí Cộng sản điện tử số 22 (142) năm 2007.
Từ nhiều cách tiếp cận khác nhau, những công trình nghiên cứu đó đã
khái quát những lý luận cơ bản về đội ngũ cán bộ, công chức nói chung, đội
ngũ cán bộ, công chức cấp xã nói riêng. Nhiều công trình đã giải đáp những đòi
hỏi cấp bách của thực tiễn trong việc xây dựng và nâng cao năng lực đội ngũ cán
bộ, công chức nước ta. Nhưng mỗi công trình, mỗi tác giả đề cập đến một khía
4


cạnh của vấn đề và quá trình thực hiện ở mỗi lĩnh vực, ngành, địa phương cụ thể
khác nhau.
Ở huyện Đại Lộc chưa có công trình nào nghiên cứu có hệ thống về thực
trạng năng lực đội ngũ công chức cấp xã và tìm ra những giải pháp cho việc
đánh giá thực trạng công chức từ đó để có những quyết sách đào tạo, bồi
dưỡng, quy hoạch, bố trí…cho phù hợp, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đang
đặt ra trong tình hình phát triển kinh tế, xã hội của địa phương hiện nay. Vì
vậy tác giả mạnh dạn nghiên cứu vấn đề này với lòng mong muốn đóng góp
một phần nhỏ vào luận giải những vấn đề mà lý luận và thực tiễn đã và đang
đặt ra.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu dưới góc độ khoa học quản lý công đối với công chức cấp xã
thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi đối tượng: tập trung nghiên cứu công chức hành chính (các
chức danh chuyên trách).
- Phạm vi nội dung: nghiên cứu những cấu thành năng lực của công chức
cấp xã, ở huyện Đại Lộc.

5.2. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là các phương
pháp truyền thống trong khoa học xã hội như: Phương pháp phân tích, tổng
hợp, phương pháp xã hội học, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê,
khảo sát, đánh giá.
Bên cạnh đó, luận văn tiếp thu, kế thừa có chọn lọc kết quả nghiên cứu
của một số công trình liên quan đã được công bố.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiển của luận văn
6.1. Ý nghĩa của luận văn:

6


Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được dùng làm tài liệu
tham khảo cho việc nghiên cứu và lãnh, chỉ đạo trong thực tiễn về thực hiện
nâng cao năng lực công chức cấp xã của huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam.
6.2. Những vấn đề thực tiển của luận văn
Luận văn cung cấp thêm các luận cứ khoa học, làm rõ thêm quan niệm,
quan điểm, nhận thức về vị trí, vai trò của đội ngũ công chức cấp xã trong giai
đoạn hiện nay.
Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, đề ra một số giải pháp chủ yếu có
tính khả thi để UBND huyện, các phòng chức năng thuộc UBND huyện và
UBND các xã, thị trấn thuộc huyện Đại Lộc nghiên cứu, áp dụng vào thực
tiễn nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức cấp xã trong những năm
tiếp theo, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ ở cơ sở.
Là nguồn tư liệu cho cán bộ, công chức cấp xã của huyện tham khảo
trong quá trình thực thi công vụ của mình;
Là tài liệu tham khảo cho những công trình khoa học tiếp sau để tiếp tục
hoàn chỉnh lý luận và các chính sách có liên quan đến đội ngũ công chức cấp
xã.

loại III có một Phó Chủ tịch.
Đây là chính quyền của các đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn.
Ủy ban nhân dân cấp xã là cấp chính quyền địa phương cấp cơ sở, gần dân
nhất ở Việt Nam. Ủy ban nhân dân cấp xã có từ 3 đến 5 thành viên, gồm Chủ
tịch, 2 Phó Chủ tịch và các ủy viên (thường là chỉ huy trưởng BCH quân sự
và Trưởng công an xã). Thường trực Ủy ban nhân dân cấp xã gồm Chủ tịch,
các Phó Chủ tịch. Người đứng đầu Ủy ban nhân dân cấp xã là Chủ tịch Ủy
ban nhân dân. Về danh nghĩa, người này do Hội đồng nhân dân của xã, thị
trấn hay phường đó bầu ra bằng hình thức bỏ phiếu kín. Thông thường, Chủ
tịch Ủy ban nhân dân xã, phường hay thị trấn sẽ đồng thời là một Phó Bí thư
Đảng ủy của xã, thị trấn hay phường đó. Ủy ban nhân dân xã, phường hay thị
8


trấn hoạt động theo hình thức chuyên trách.
Bộ máy giúp việc của Ủy ban nhân dân cấp xã gồm có 7 chức danh:
Công an, quân sự, kế toán, văn phòng, tư pháp - hộ tịch, văn hóa - xã hội, địa
chính. Mỗi chức danh tùy vào tình hình thực tế địa phương mà bố trí số lượng
biên chế phù hợp.
1.1.1.3. Nguyên tắc làm việc của Ủy ban nhân dân cấp xã.
- Ủy ban nhân dân xã làm việc theo nguyên tắc tập trung dân chủ, phát
huy vai trò tập thể, đề cao trách nhiệm cá nhân và tinh thần chủ động, sáng
tạo của Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên Ủy ban nhân dân. Mỗi việc chỉ được
giao một người phụ trách và chịu trách nhiệm chính. Mỗi thành viên Ủy ban
nhân dân xã chịu trách nhiệm cá nhân về lĩnh vực được phân công.
- Chấp hành sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên, sự
lãnh đạo của Đảng ủy, sự giám sát của Hội đồng nhân dân xã; phối hợp chặt
chẽ giữa Ủy ban nhân dân xã với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân
cùng cấp trong quá trình triển khai thực hiện mọi nhiệm vụ.
- Giải quyết các công việc của công dân và tổ chức theo đúng pháp

của đời sống xã hội và dân cư trên địa bàn.
1.1.3. Chức năng và nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã
1.1.3.1. Chức năng của Ủy ban nhân dân cấp xã.
- Tổ chức triển khai các quy định của nhà nước về giải quyết hồ sơ, thủ
tục hành chính cho tổ chức và công dân theo cơ chế một cửa: ban hành các
văn bản làm cơ sở cho tổ chức và hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết
quả; bố trí nguồn lực (con người, cơ sở vật chất,…); niêm yết công khai
TTHC và các quy định liên quan; tạo cơ chế phối hợp các bộ phận có liên
quan của Ủy ban nhân dân hoặc với Ủy ban nhân dân huyện để giải quyết
công việc của công dân và tổ chức; đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện; xử lý kịp
thời mọi biểu hiện gây phiền hà, nhũng nhiễu nhân dân của cán bộ, công chức
cấp xã…
- Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân: Hằng tuần,
10


Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã bố trí ít nhất một buổi để tiếp dân, lịch tiếp dân
phải được công bố công khai để nhân dân biết; phối hợp với các đòan thể có
liên quan, chỉ đạo cán bộ, công chức tổ chức việc tiếp dân, giải quyết khiếu
nại, tố cáo và kiến nghị của công dân theo thẩm quyền. Đối với những vụ việc
vượt quá thẩm quyền, phải hướng dẫn chu đáo, tỉ mỉ để công dân đến đúng cơ
quan có thẩm quyền tiếp nhận giải quyết.
Bên cạnh những nội dung cơ bản trên, hoạt động của UBND cấp xã
còn các nội dung quan trọng khác như chế độ thông tin tuyên truyền và báo
cáo; quản lý và ban hành văn bản của UBND; phối hợp giữa UBND với Ban
Thanh tra nhân dân…
1.1.3.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của UBND cấp xã
Hiện nay, cùng với HĐND, UBND được tổ chức ở cả 3 cấp của chính
quyền địa phương: tỉnh, huyện, xã (và các đơn vị hành chính tương đương)
trong đó, UBND cấp xã là cơ quan hành chính ở cấp cuối cùng (cấp cơ sở).

nghị của công dân; phối hợp với các cơ quan chức năng về thi hành án, về xử
phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật…
Ngoài các nôi dung nói trên, UBND phường còn thực hiện một số nhiệm
vụ, quyền hạn trong lĩnh vực quản lý đô thị như: quy hoạch đô thị; xây dựng
nếp sống văn minh đô thị; phòng chống các tệ nạn xã hội; thanh tra và xử lý
việc sử dụng đất đai; quản lý và bảo vệ cơ sở hạ tầng và xây dựng theo quy
định của pháp luật về phân cấp…
Nhìn chung, nhiệm vụ và quyền hạn của UBND cấp cơ sở về cơ bản
cũng tương tự như của UBND các cấp trên nhưng chỉ khác về phạm vi hoạt
động và thẩm quyền do đặc điểm của cấp hành chính.
1.2. Các khái niệm, tiêu chuẩn, vai trò, vị trí của công chức cấp xã:
1.2.1. Khái niệm công chức
Công chức là một khái niệm chung được sử dụng phổ biến nhiều quốc
gia trên thế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường
xuyên trong cơ quan nhà nước, do tính chất đặc thù của mỗi quốc gia, khái
12


niệm công chức của các nước cũng không hoàn toàn đồng nhất. Có nước chỉ
giới hạn công chức trong phạm vi những người hoạt động quản lý nhà nước.
Một số nước khác có quan niệm rộng hơn, công chức không chỉ bao gồm
những người thực hiện trực tiếp các hoạt động quản lý nhà nước mà còn bao
gồm cả những người làm việc trong các cơ quan có tính chất công cộng.
Ở Pháp, công chức là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào làm
việc trong các công sở gồm các cơ quan hành chính công quyền và các tổ
chức dịch vụ công cộng do nhà nước tổ chức bao gồm cả trung ương, địa
phương.
Ở Trung Quốc, khái niệm công chức được hiểu là những người công tác
trong cơ quan hành chính các cấp, trừ nhân viên phục vụ, bao gồm công chức
lãnh đạo và công chức nghiệp vụ. Công chức lãnh đạo là những người thừa

chiến binh, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Công đoàn Việt Nam,
các cơ quan đơn vị thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Tòa án nhân
dân, Viện kiểm sát nhân dân từ cấp Trung ương đến cấp huyện.
1.2.2. Khái niệm công chức xã
Khái niệm công chức cấp xã Khái niệm công chức xã được quy định tại
Khoản 3, Điều 4 của Luật cán bộ, công chức 2008 như sau: “Công chức cấp
xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn,
nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ
ngân sách nhà nước”. Như vậy, công chức xã được tuyển dụng và phụ trách
những lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ cụ thể tại UBND cấp xã, trực tiếp
tham mưu cho lãnh đạo UBND cấp xã trong việc điều hành, chỉ đạo công tác,
thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Cơ cấu công chức cấp xã Theo Khoản 3, Điều 61 của Luật cán bộ, công
chức 2008, công chức cấp xã có các chức danh sau đây:
+ Trưởng Công an;
+ Chỉ huy trưởng Quân sự;
+ Văn phòng - Thống kê;
+ Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn)
15