Header Page 1 of 237.

1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGÔ VĂN HIỆP

CHẾ TÀI BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI
PHẠM HỢP ĐỒNG KINH DOANH, THƢƠNG MẠI
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ
MÃ SỐ

: 60 38 50

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN AM HIỂU

HÀ NỘI - NĂM 2007

Footer Page 1 of 237.


Header Page 2 of 237.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng
tôi, được tôi thực hiện một cách độc lập dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Am
Hiểu. Các tư liệu, tài liệu được sử dụng trong luận văn là hoàn toàn chính xác, có
trích dẫn rõ ràng và đầy đủ.


Lời cam đoan

2

Lời cảm ơn

3

Mục lục

4

LỜI NÓI ĐẦU

7
Chƣơng 1

11

những vấn đề chung về bồi
thƣờng thiệt hại DO VI PHạM HợP ĐồNG
1.

Khái niệm và bản chất

11

1.1. Khái niệm


ý nghĩa của chế tài bồi thƣờng thiệt hại

20

3.1. Đối với bên vi phạm

20

3.2. Đối với bên bị vi phạm

21

3.3. Đối với xã hội

22
Chƣơng 2
thực trạng pháp LUậT về bồi

thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng

Footer Page 4 of 237.

22


Header Page 5 of 237.

1.

Nguyên tắc luật chung - luật riêng liên quan đến bồi

bị vi phạm
6.

Mối quan hệ giữa chế tài bồi thƣờng thiệt hại và chế tài

38

phạt vi phạm
7.

Hậu quả pháp lý của việc tạm ngừng, đình chỉ, huỷ bỏ hợp

39

đồng và quyền yêu cầu đòi bồi thƣờng thiệt hại
8.

Bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng mua bán hàng

41

hoá quốc tế
8.1. Cơ sở pháp lý của bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng

41

mua bán hàng hóa quốc tế
8.2. Các loại thiệt hại cơ bản do vi phạm hợp đồng mua bán hàng

43


55

do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thƣơng mại
2.1. Hành vi vi phạm và yếu tố lỗi

56

2.2. Thiệt hại và cách tính thiệt hại

59

2.3. Hội nhập pháp luật quốc tế

60

Kết luận

64

Tài liệu tham khảo

65

Footer Page 6 of 237.


Header Page 7 of 237.

LỜI NÓI ĐẦU

thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại đã trở lên lạc hậu do
đó vấn đề sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật này trở thành một yêu cầu cấp
thiết nhằm góp phần minh bạch hoá pháp luật về kinh doanh, thúc đẩy nền kinh tế
trong nước phát triển, tạo tiền đề để hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới.
2. Tình hình nghiên cứu
Chế tài bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại là
một vấn đề quan trọng của pháp luật về kinh doanh nói chung và pháp luật về hợp
đồng kinh doanh, thương mại nói riêng, do vậy được nhiều nhà khoa học và các
học giả quan tâm nghiên cứu, được thể hiện trong nhiều cuốn sách, các bài viết
trên báo chí, tạp chí chuyên ngành luật như: “Một số vấn đề liên quan đến việc sửa
đổi pháp luật Việt Nam về hợp đồng” của TS. Nguyễn Am Hiểu - Tạp chí Nhà
nước và Pháp luật số 4/2004; “Hoàn thiện pháp luật về hợp đồng ở Việt Nam“ của
TS. Dương Đăng Huệ - Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 6/2002; “Trách nhiệm
dân sự và một số vấn đề về xác định thiệt hại” của ThS. Trần Thị Huệ - Tạp chí
Dân chủ và Pháp luật số 1/2005;“Lỗi và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài
hợp đồng” của TS. Phùng Trung Tập - Tạp chí Toà án nhân dân Tối cao số
10/2004..... Tuy nhiên, các nghiên cứu từ trước tới nay liên quan đến chế tài bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại chỉ tập trung về mặt
lý luận, dừng lại ở việc nêu vấn đề, tiếp cận ở một khía cạnh hẹp mà ít có góc nhìn
tổng thể, khái quát hoặc so sánh đối chiếu với các loại chế tài bồi thường thiệt hại
khác. Mặt khác, hạn chế đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp
luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại.
Chính vì vậy, cần phải nghiên cứu toàn diện và có hệ thống về vấn đề bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại trên cơ sở lý luận và
thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về hợp đồng kinh doanh, thương mại ở
nước ta trong những năm qua.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
Footer Page 8 of 237.





Header Page 10 of 237.

- Nghiên cứu vấn đề bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng nói chung và
hợp đồng kinh doanh, thương mại nói riêng một cách toàn diện và có hệ thống trên
cơ sở lý luận và thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật kinh doanh, hợp
đồng kinh doanh, thương mại, bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh
doanh, thương mại thời gian qua.
- So sánh một số điểm tương đồng và khác biệt giữa bồi thường thiệt hại do
vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại của Việt Nam với bồi thường thiệt hại
do vi phạm hợp đồng thương mại Nhật Bản, bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp
đồng mua bán hàng hoá quốc tế.
- Đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại, cụ thể là cần sửa
đổi và bổ sung các điều, khoản tương ứng trong các văn bản pháp luật liên quan.
8. Cơ cấu luận văn
Luận văn này bao gồm lời nói đầu, ba chương và phần kết luận.
* Lời nói đầu: Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài, mục đích và
nhiệm vụ của luận văn, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, cơ sở khoa học của đề
tài, phương pháp nghiên cứu, điểm mới của đề tài.
* Chương 1: Những vấn đề chung về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp
đồng.
* Chương 2: Thực trạng pháp luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp
đồng.
* Chương 3: Một số bất cập và phương hướng hoàn thiện pháp luật về bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng.

Footer Page 10 of 237.



Công ước New York 1958 về công nhận và thi hành các phán quyết trọng tài
nước ngoài.

8.

Điều lệ tạm thời về Hợp đồng kinh doanh ban hành kèm theo Nghị định số
735 - TTg ngày 10/4/1956 của Thủ tướng Chính phủ.

9.

Điều lệ tạm thời về Chế độ Hợp đồng kinh tế ban hành kèm theo Nghị định
số 04/CP ngày 04/01/1960 của Thủ tướng Chính phủ.

10.

Điều lệ về Chế độ Hợp đồng kinh tế ban hành kèm theo Nghị định số 54/CP
ngày 10/3/1975 của Hội đồng Chính phủ.

11.

Hiến pháp 1992.

12.

Incoterms 2000 về những điều kiện thương mại quốc tế.

13.

Luật tổ chức Toà án nhân dân 2002.


20.

Pháp lệnh Trọng tài Thương mại Việt Nam 2003.

21.

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế ngày 16/3/1994.

22.

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự 1994.

23.

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ lao động 1995.

24.

Thông tư số 11/TT/PL của Trọng tài kinh tế Nhà nước ngày 25/5/1992.

2. Sách, tạp chí
25.

Bộ luật Thương mại và luật những ngoại lệ đặc biệt về kiểm soát của Nhật
bản, NXB Chính trị Quốc Gia 1994.

26.

Các Mác: Tư bản quyển 1, tập 1. NXB Sự thật, Hà Nội 1973.

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VII.

34.

Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, NXB Thành phố Hồ Chí Minh
1992.

35.

Pháp luật về Hợp đồng. NXB Đồng Nai.

36.

Tạp chí Dân chủ Pháp luật từ năm 2002 - 2007.

37.

Tạp chí Toà án nhân dân Tối cao từ năm 2002 - 2007.

38.

Tạp chí Luật học từ năm 2002 - 2007.

39.

Tạp chí Nhà nước và Pháp luật từ năm 2002 - 2007.

Footer Page 12 of 237.



http//www.legistation.hmso.uk.
http//www.scotlawcom.gov.uk.
www.cktqp.gov.vn/news.php?id=1814&id su
bject=1 - 26k.
www1.mot.gov.vn/Ven/VBdetail.asp?id=2306
- 17k.

45.

Mấy vấn đề Pháp luật về kinh tế CHLB Đức.

46.

Tham luận Hội thảo Thương mại quốc tế Hà Nội ngày 13, 14/12/2004..

Footer Page 13 of 237.


Header Page 14 of 237.

Footer Page 14 of 237.