1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGÔ VĂN HIỆP

CHẾ TÀI BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO VI
PHẠM HỢP ĐỒNG KINH DOANH, THƢƠNG MẠI
CHUYÊN NGÀNH: LUẬT KINH TẾ
MÃ SỐ

: 60 38 50

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN AM HIỂU

HÀ NỘI - NĂM 2007


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng
tôi, được tôi thực hiện một cách độc lập dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Am
Hiểu. Các tư liệu, tài liệu được sử dụng trong luận văn là hoàn toàn chính xác, có
trích dẫn rõ ràng và đầy đủ.
Hà Nội, ngày 10 tháng 9 năm 2007
Học viên

Ngô Văn Hiệp




7
Chƣơng 1

11

những vấn đề chung về bồi
thƣờng thiệt hại DO VI PHạM HợP ĐồNG
1.

Khái niệm và bản chất

11

1.1. Khái niệm

11

1.2. Bản chất

12

2.

Căn cứ phát sinh bồi thƣờng thiệt hại

13

2.1. Hành vi vi phạm


22
Chƣơng 2
thực trạng pháp LUậT về bồi

thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng

22


1.

Nguyên tắc luật chung - luật riêng liên quan đến bồi

23

thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng
2.

Các chế tài vi phạm hợp đồng kinh doanh, thƣơng mại

25

3.

Căn cứ áp dụng chế tài bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm

30

hợp đồng kinh doanh, thƣơng mại
4.


41

hoá quốc tế
8.1. Cơ sở pháp lý của bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng

41

mua bán hàng hóa quốc tế
8.2. Các loại thiệt hại cơ bản do vi phạm hợp đồng mua bán hàng

43

hóa quốc tế
8.3. Điểm tương đồng và khác biệt giữa bồi thường thiệt hại do vi

43

phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại và bồi thường thiệt
hại do vi phạm hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
Chƣơng 3
một số bất cập và PHƢƠNG
HƢớng hoàn thiện pháp luật về Bồi
thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng

50


1.


65


LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong giai đoạn đầu của tiến trình đổi mới, Nhà nước đã ban hành nhiều quy
định pháp luật để điều chỉnh các quan hệ kinh tế phát sinh, thay thế cho các quy
định pháp luật cũ, lạc hậu với sự ra đời của các văn bản pháp luật điều chỉnh về
lĩnh vực kinh tế, hợp đồng kinh tế, đặc biệt là bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp
đồng kinh tế. Là sản phẩm pháp luật đặc trưng của thời kỳ bao cấp, cùng với sự
chuyển đổi của nền kinh tế, pháp luật đã thay đổi tính chất từ việc quy định hợp
đồng kinh tế mang tính bắt buộc và tính kế hoạch, nay chuyển sang hợp đồng kinh
tế dựa trên sự thoả thuận ý chí, nhu cầu của các bên và đòi hỏi của thị trường. Pháp
lệnh hợp đồng kinh tế ngày 25/9/1989; Nghị định số 17/HĐBT ngày 16/02/1990
quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh hợp đồng kinh tế, cùng các văn bản pháp luật
khác là những minh chứng quan trọng cho sự phát triển của pháp luật kinh tế.
Với sự phát triển của nền kinh tế, Bộ luật Dân sự 1995 ra đời cùng với Luật
Thương mại 1997 và các văn bản pháp luật liên quan đã góp phần tích cực vào sự
nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tuy nhiên, cùng với thời
gian các quy định của Bộ luật Dân sự 1995 và Luật Thương mại 1997 đã trở nên
lạc hậu do đó cần có sự sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới và Bộ luật
Dân sự 2005; Luật Thương mại 2005 đã đáp ứng các đòi hỏi của sự phát triển nền
kinh tế. Bộ luật Dân sự 2005 và Luật Thương mại 2005 cùng các quy định pháp
luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại trở thành
hành lang pháp lý cần thiết, tạo đà cho sự phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần, theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.
Sự phát triển không ngừng của nền kinh tế, các quan hệ kinh doanh liên tục
phát sinh và phát triển dẫn đến nhiều quy định pháp luật điều chỉnh về lĩnh vực hợp
đồng kinh doanh, thương mại, đặc biệt là các quy định pháp luật liên quan đến bồi


Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận chung nhất về chế tài bồi thường
thiệt hại do vi phạm hợp đồng, thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại, đánh giá thực trạng
thực hiện các quy định pháp luật, nêu ra những tồn tại, bất cập của các quy định
pháp luật về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại
những năm qua, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định
pháp luật tương ứng về bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh,
thương mại.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận chung nhất về bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng, các quy định pháp luật về bồi thường thiệt
hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại cũng như thực tiễn thực hiện các
quy định này trong những năm qua, so sánh đối chiếu với các quy định pháp luật
về bồi thường thiệt hại khác.
5. Cơ sở khoa học của đề tài
- Cơ sở lý luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ
nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác xít, các quan điểm của
Đảng và Nhà nước về đổi mới, xây dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần
theo định hướng xã hội chủ nghĩa, các chính sách pháp luật, chính sách kinh tế.
- Cơ sở thực tiễn: Thực tế công tác thực hiện các quy định pháp luật về bồi
thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng kinh doanh, thương mại những năm qua, bối
cảnh nước ta đã gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hội nhập kinh tế
quốc tế.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Lịch sử, thống kê, tổng hợp,
phân tích, so sánh, đối chiếu, logic, quan sát....
7. Điểm mới của đề tài


- Nghiên cứu vấn đề bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng nói chung và

2.

Bộ luật Dân sự 2005.

3.

Bộ luật Lao động 2002.

4.

Bộ luật tố tụng Dân sự 2004.

5.

Các nguyên tắc về hợp đồng thương mại quốc tế của UNIDROIT.

6.

Công ước Viên 1980 về mua bán hàng hoá quốc tế.

7.

Công ước New York 1958 về công nhận và thi hành các phán quyết trọng tài
nước ngoài.

8.

Điều lệ tạm thời về Hợp đồng kinh doanh ban hành kèm theo Nghị định số
735 - TTg ngày 10/4/1956 của Thủ tướng Chính phủ.


16.

Luật Thương mại 2005.

17.

Nghị định số 17, HĐBT ngày 16/1/1990 của Hội đồng Bộ trưởng quy định
chi tiết thi hành Pháp lệnh hợp đồng kinh tế.

18.

Nghị định số 18, HĐBT ngày 16/01/1990 của Hội đồng Bộ trưởng.

19.

Pháp lệnh hợp đồng kinh tế ngày 25/9/1989.


20.

Pháp lệnh Trọng tài Thương mại Việt Nam 2003.

21.

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế ngày 16/3/1994.

22.

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự 1994.


30.

Giải đáp một số vấn đề về hình sự, dân sự, kinh tế, hành chính và tố tụng
1999, toà án nhân dân tối cao.

31.

Giải quyết tranh chấp bằng kinh tế Toà án. NXB Chính trị Quốc gia 1999.

32.

Hợp đồng kinh tế và vấn đề giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay.
PTS Hoàng Thế Liên, Phạm Hữu Nghị, Trần Hữu Huỳnh, NXB Thành phố
Hồ Chí Minh 1993.

33.

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần VII.

34.

Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, NXB Thành phố Hồ Chí Minh
1992.

35.

Pháp luật về Hợp đồng. NXB Đồng Nai.

36.



Cẩm nang pháp luật kinh doanh dành cho Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa.
Tập I: Những vấn đề cơ bản về pháp luật kinh doanh.

44.

Các trang Website:

http//www.unidroit.org.
http//www.unilexinfo.
http//www.cisg.law.pace.edu.
http//www.lcd.gov.uk.
http//www.lawcom.gov.uk.
http//www.legistation.hmso.uk.
http//www.scotlawcom.gov.uk.
www.cktqp.gov.vn/news.php?id=1814&id su
bject=1 - 26k.
www1.mot.gov.vn/Ven/VBdetail.asp?id=2306
- 17k.

45.

Mấy vấn đề Pháp luật về kinh tế CHLB Đức.

46.

Tham luận Hội thảo Thương mại quốc tế Hà Nội ngày 13, 14/12/2004..