I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

-----------

-----------

LÝ TRUNG HOÀN

ÁNH GIÁ HI N TR NG PHÂN B

CÁC LOÀI TH C V T R NG

NGUY C P QUÝ HI M T I KHU R NG

C D NG CHAM CHU

T NH TUYÊN QUANG

KHÓA LU N T T NGHI P
H

ào t o

IH C

: Chính Quy


Chu t nh Tuyên Quang” là công trình nghiê c u khoa h c c a b n thân tôi,
công trình

c th c hi n d

is h

ng d n c a ThS. Lê V n Phúc trong

th i gian t 15/01/2015

n 25/05/2015. Nh ng ph n s d ng tài li u tham

kh o trong khóa lu n ã

c nêu rõ trong ph n tài li u tham kh o. Các s

li u và k t qu nghiên c u trình bày trong khóa lu n là quá trình i u tra th c
a hoàn toàn trung th c, n u có sai sót gì tôi xin ch u hoàn toàn trách nhi m
và ch u m i hình th c k lu t c a khoa và nhà t

ng

ra.

Thái Nguyên, tháng ...n m .. .
XÁC NH N C A GVHD

Ng


sinh viên, giúp sinh viên có th th c hành và c ng c nh ng ki n th c ã
c h c trong nhà tr
sinh viên ra tr
c s
tr

ng

ng áp d ng nh ng ki n th c ó vào th c t , qua ó

ng có thêm kinh nghi m làm vi c v i th c t h n.
ng ý c a nhà tr

ng, Ban ch nhi m khoa Lâm nghi p

i H c Nông Lâm Thái Nguyên, tôi ti n hành th c hi n

tài

“ ánh giá hi n tr ng phân b các lo i th c v t r ng nguy c p quý hi m t i
khu r ng

c d ng Cham Chu t nh Tuyên Quang” .

Sau m t th i gian th c t p và nghiên c u
thành.

tài c a tôi ã



Tuy nhiên do nh ng h n ch khách quan và ch quan nên n i dung
v n còn thi u xót. Tôi r t mong nh n
cô và các b n

ng nghi p

tài

c s phê bình và góp ý c a các th y
c hoàn thi n h n.
Sinh viên

Lý Trung Hoàn


ii

DANH M C B NG

B ng 4.1. S l

ng loài th c v t quý hi m phân b theo tuy n ........................ 29

B ng 4.2. B ng phân b các loài th c v t quý hi m theo
B ng 4.3. B ng s l

cao..................31

ng loài th c v t quý hi m phân b theo


Hình 4.3. Bi u

t l các loài th c v t quý hi m gi a các ngành

cao


iii

DANH M C CÁC C M T

VI T T T

BQL

: Ban qu n lý

CR

: C c kì nguy c p (Critically Endangered)

DD

: Thi u d n li u (Data Deficient)

D1.3

:


inh s 32/2006/Ngh

ODB

:Ôd ngb n

OTC

: Ô tiêu chu n

UBND

: y Ban Nhân Dân

VU

: S p nguy c p (Vulnerable)

VQG

: V n qu c gia

LSNG

: Lâm s n ngoài g

S VN (2007)

: Sách


Nam ........................................................................................................................ 5
2.2.1. Tình hình nghiên c u th c v t nguy c p quý hi m trên th gi i ................ 5
2.2.2. Tình hình nghiên c u th c v t nguy c p quý hi m Vi t Nam................. 8
2.3. Th c tr ng v qu n lý b o v th c v t nguy c p quý hi m Vi t Nam ..... 11
2.4. Nh n xét, ánh giá chung ............................................................................. 12
2.4.1. Thu n l i .................................................................................................... 12
2 .4 .2 . K h ó k h n ................................................................................................... 12
2.5. T ng quan i u ki n t nhiên - kinh t xã h i khu v c nghiên c u ........... 13
2.5.1. i u ki n t nhiên...................................................................................... 13
2.5.2. i u ki n dân sinh kinh t - xã h i ............................................................ 16
Ph n 3:

IT

NG N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U ..... 20

3.1.

it

ng và ph m vi nghiên c u ................................................................ 20

3.2.

a i m và th i gian ti n hành.................................................................... 20

3.3. N i dung nghiên c u..................................................................................... 20
3.4. Ph

ánh giá nh ng tác

ng c a con ng

i t i h th c v t r ng

c d ng

Cham Chu ............................................................................................................ 48
4.5. Th c tr ng công tác qu n lý b o v th c v t t i Khu r ng

c d ng Cham

Chu ....................................................................................................................... 55
4.5.1 Th c tr ng v b máy t ch c và n ng l c c a ban qu n lý ...................... 55
4.5.2. Công tác qu n lý b o v r ng .................................................................... 55
4.5.3. Nh ng t n t i, h n ch ................................................................................ 56
4.6.

xu t m t s gi i pháp cho công tác b o t n các loài th c v t nghiên c u

Khu r ng

c d ng Cham Chu ......................................................................... 57

Ph n 5: K T LU N,

NGH .......................................................................... 59

5.1. K t lu n ......................................................................................................... 59


iv i

i u hòa khí h u, gi m thiên tai, bão l ,
ng v t, làm th c n cho

c bi t các loài th c v t r ng còn có vai trò
i s ng con ng

ng v t và
c bi t quan

i nh cung c p các nguyên li u cho xây d ng,

các ngành công, nông nghi p, cho các ch t tinh d u, ch t béo, là thu c, làm
c nh và nhi u tác d ng khác.
Vi t Nan
v

c coi là m t trong nh ng n

a d ng sinh h c.

vùng g n xích

ông Nam Á giàu

Vi t Nam do s khác bi t l n v khí h u t ng

o t i giáp vùng c n nhi t

c tr ng cho vùng

ông

c coi là “lá ph i xanh”

là i m du l ch h p d n, có tác d ng to l n trong vi c i u hòa khí h u, h p
th các bon và các khí th i công nghi p.Tuy nhiên trong th c t ngu n tài
nguyên r ng

ây ang b tác

ng b i s c ép dân sinh, kinh t c a c dân

quanh vùng nên ã làm suy gi m áng k tính a d ng sinh h c c a h sinh
thái r ng n i ây.
và làm c s

n m

c th c tr ng c a các loài nguy c p, quý hi m

xu t các gi i pháp qu n lý, vi c i u tra tình tr ng qu n lý,


2

b o v các loài th c v t nguy c p, quý hi m là r t c n thi t. Xu t phát t yêu
c u ó tôi ti n hành


c d ng Cham Chu.

tài

M c ích
Nh m cung c p thông tin v hi n tr ng và m c
các loài cây quý hi m

làm c s cho chi n l

loài th c v t nguy c p quý hi m c a khu r ng

phân b các loài cây

c b o t n và phát tri n các
c d ng Cham Chu.

M c tiêu
- Xác

nh

c nh ng loài th c v t quý hi m t i khu r ng

nh

c

c d ng


nh giá tr c a các loài th c v t t i khu r ng

c d ng.


3

Ph n 2
T NG QUAN V N

NGHIÊN C U

2.1. C s khoa h c v nghiên c u th c v t nguy c p quý hi m
Hi n nay trên th gi i c ng nh Vi t Nam a d ng sinh h c ang ngày
càng suy gi m làm cho s l
gi ,

c bi t là các loài

c p ánh giá các loài

ng các loài

ng th c v t gi m t ng ngày t ng

ng, th c v t quý hi m. Yêu c u
ng th c v t

t


th

Vi t Nam (2007),

Th

ng sinh thái. Các loài

c x p vào 9 b c theo các tiêu

e d a tuy t ch ng nh t c

suy thoái (rate of decline), kích

c qu n th (population size), ph m vi phân b

distribution), và m c

(area of geographic

phân tách qu n th và khu phân b

(degree of

population and distribution fragmentation).
+ Tuy t ch ng (EX): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t
nh trong Sách

IUCN. M t loài ho c d



c tìm th y v i s l

n v phân lo i ó. Các
ng r t ít trong sinh c nh

nhân t o và ph thu c hoàn toàn vào ch m sóc c a con ng

i.

+ C c kì nguy c p (CR): là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t. M t
loài ho c nòi

c coi là c c k nguy c p khi nó ph i

tuy t ch ng trong t nhiên r t cao trong m t t

i m t v i nguy c

ng lai r t g n .

+ Nguy c p (EN): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t. M t loài b
coi là Nguy c p khi nó ph i
r t cao trong m t t

i m t v i nguy c tuy t ch ng trong t nhiên

ng lai r t g n nh ng kém h n m c c c k nguy c p.

+ S p nguy c p (VU): Là m t tr ng thái b o t n c a sinh v t. M t loài

d n li u khi ch a

c coi là

thông tin

có th

c coi là thi u

ánh giá tr c ti p ho c gián ti p v

nguy c tuy t ch ng, c n c trên s phân b và tình tr ng qu n th .
+ Không

c ánh giá (Not Evaluated) - NE: M t taxon

không ánh giá khi ch a
Theo ngh

c

i chi u v i các tiêu chu n phân h ng.

nh s 32/2006/N -CP v qu n lý th c v t,

nguy c p, quý, hi m ã chia th c v t r ng,
thành 2 nhóm:

c coi là

nh ng loài th c v t r ng,

ng m i, g m

ng v t r ng có giá tr khoa h c, môi tr

có giá tr cao v kinh t , s l

ng ho c

ng qu n th còn ít trong t nhiên ho c có nguy

c tuy t ch ng: nhóm IIA g m các loài th c v t r ng thu c 2 ngành: ngành
Thông v i 10 loài và ngành Ng c lan v i 27 loài, nhóm IIB g m các loài
ng v t r ng (Trong ó có 139 loài
nguy c p

ng v t, 52 loài th c v t quý hi m và

c b o v nghiêm ng t theo Ngh

nh 32/2006/N -CP ngày

30/3/2006).
2.2. Tình hình nghiên c u th c v t nguy c p quý hi m trên th gi i và
Vi t Nam
2.2.1. Tình hình nghiên c u th c v t nguy c p quý hi m trên th gi i
Trong quá trình phát tri n kinh t xã h i, do nh ng nguyên nhân khác
nhau, nhi u loài th c v t ã b tuy t ch ng ho c b


Các th h ng và tiêu chu n c a IUCN

e do trên th gi i.

c c th hoá nh sau: loài tuy t

ch ng (EX), loài r t nguy c p (CR), loài nguy c p (EN), loài s nguy c p
(VU), N m 2004 Sách
v t g i là (Sách

IUCN công b v n b n ánh giá các loài

ng th c

2004) vào ngày 17 tháng 11 n m 2004. V n b n này ã

ánh giá t t c 38.047 loài, cùng v i 2.140 phân loài, gi ng, chi và qu n th .
Trong ó, 15.503 loài n m trong tình tr ng nguy c tuy t ch ng g m 7.180
loài

ng v t, 8.321 loài th c v t, và 2 loài n m.
Danh sách c ng công b 784 loài tuy t ch ng

c ghi nh n t n m

1500. Nh v y là ã có thêm 18 loài tuy t ch ng so v i b n danh sách n m
2000. M i n m m t s ít các loài tuy t ch ng l i

c phát hi n và s p x p


n qu c gia Yellowstone là m t v

l p ngày 01 tháng 3 n m 1872, ây là v

c bi t là các

n qu c gia Hoa K

n qu c gia

c thành

u tiên và x a nh t th

ng, th c v t hoang dã quý hi m.

V i di n tích 8.980 km², bao g m các h , v c, sông và các dãy núi. Khu v c
này t n t i hàng tr m loài

ng v t có vú, chim, cá và rùa. Bao g m m t s

loài nguy c p nh Sói xám, các loài b

e d a nh : Linh miêu, g u xám, bò

Bizon, G u en, Nai s ng t m, Nai anxet, H
d

u uôi en, Dê núi, Linh



c.

Công viên qu c gia l ch s Olympic thu c Hoa K

c thành l p vào

n m 1938. N m 1981, Công viên qu c gia l ch s Olympic ã
tên m t trang web Di s n Th gi i công nh n v
d ng

c bi t xu t s c c a th c v t và

bang Washington, Olympic V
sinh thái c a nó. M
c p m t môi tr

b n

a và

p t nhiên c a nó và s

ng v t. N m

a

phía tây b c c a ti u

n qu c gia n i ti ng v s


c

ng th c v t quý hi m trên th gi i nh :

n qu c gia Taiga

Nga ch y u là cây lá kim, v i các loài chi m

a s là thông r ng lá, vân sam, linh sam và thông. M c dù r ng Taiga ch
y u là cây lá kim, nh ng m t s cây lá r ng (th c v t có hoa) c ng t n t i,
áng chú ý là các loài cây quý hi m nh b ch d
thanh h

ng rung, li u và

ng trà (chi Sorbus). Bên c nh ó m t lo t các loài

dã ang b
r ng ph

ng, d

e d a hay ang nguy c p c ng có th

ng v t hoang

c tìm th y trong các

ng b c c a Canada, bao g m tu n l c (Rangifer tarandus), g u nâu

ng v t r ng nguy c p, quý, hi m và Công

c v buôn

bán qu c t các loài

ng v t, th c v t hoang dã nguy c p (vi t t t là C quan

qu n lý CITES Vi t Nam,Tên giao d ch Qu c t : CITES Management
Authority of Vietnam).
Theo công

c v buôn bán qu c t các loài

ng v t, th c v t hoang dã

nguy c p (C quan qu n lý CITES Vi t Nam). Thì các loài
hoang dã nguy c p
Ph n A. Ngành

ng th c v t

c s p x p vào ph l c I, II, III. Thu c các ph n:
ng v t có dây s ng (Phylumchordata)

Ph n B. Ngành da gai (Phylum echinodermata)
Ph n C. Ngành chân kh p (Phylum arthropoda)
Ph n D. Ngành giun

t (Phylum annlida)


trong ó, Trúc dây là m t loài tre

c a

inh, Lim,

c h u c a Ba B th

ng m c

t i các vách núi, thân c a chúng th mành mành xu ng h t o nên nh ng b c
mành xung quanh h .
n

ây là khu v c

c các nhà khoa h c trong và ngoài

c ánh giá là trung tâm a d ng và

c h u cao nh t v loài lan không ch

c a Vi t Nam mà còn c a c toàn vùng
m t s loài lan là

ông Nam Á.

ây có 182 loài lan,



hi m, nhi u sinh c nh c ng r t
ó có 66 loài trong sách

ông D

c h u. V th c v t V

n có 2.024 loài trong

Vi t Nam, 32 loài quý hi m, 11 loài có nguy c

ng v t r ng v i 66 loài thú, 16 loài n m trong sách

Vi t


10

Nam, nhi u loài có nguy c tuy t ch ng nh V
l

n en...Chim có 347 loài,

ng c có 41 loài, bò sát v i 61 loài.
VQG Tam

o (V nh Phúc) có 1.282 loài th c v t thu c 660 chi thu c

179 h th c v t b c cao có m ch, trong ó có các loài i n hình cho vùng c n


, có

nh ng loài quý hi m nh gà ti n, gà lôi tr ng; có 64 loài thú v i nh ng loài
có giá tr nh sóc bay, báo g m, h , g u ng a, c y m c, v
39 loài

ng v t

qu c gia Tam

c h u, trong ó có 11 loài loài

n, vo c en,... Có

c h u h p ch có

V

o nh r n sãi angen (Amphiesma angeli); r n ráo thái d

(Boiga multitempolaris); cá cóc Tam

n
ng

o (Paramerotriton deloustali) và 8

loài côn trùng.
Bên c nh ó còn có m t s công trình nghiên c u áng chú ý nh là:

ng Hoàng g m có


11

Vi t Nam (2007) và 22 loài có tên trong Ngh

44 loài có tên trong Sách

nh

s 32/2006/N -CP.
Tóm l i, nh ng nghiên c u v các loài th c v t quý hi m có nguy c
tuy t ch ng
mà s l

n

c ta còn r t ít. Hi n nay, do nhi u nguyên nhân khác nhau

ng loài th c v t có giá tr

ang b gi m sút, b

tuy t ch ng. Tu t ng th i i m, m t loài có th

ang

chuy n sang c p khác (do nhi u nguyên nhân, th
t ng). Vì v y, c n có nhi u nghiên c u

2.3. Th c tr ng v qu n lý b o v th c v t nguy c p quý hi m Vi t Nam
Vi t Nam ã có nh ng cam k t và hành
và phát tri n ngu n tài nguyên

ng c th

ng th c v t hoang dã.

hi n b ng m t lo t các v n b n, chính sách ã ra
trong l nh v c b o t n c a Vi t Nam là s ra
(1992), Ngh
Ngh

c n

nh này quy

cb ov .

i c a Ngh

hi m và các loài

18/H BT và ch

u tiên có

nh s 32-CP (2006).

nh ngh a v các loài quý,

nh danh m c các loài

ây là ngh

i u này

i. Ba m c quan tr ng nh t

nh s 48/2002/N -CP (2002) và Ngh

nh s 18/H BT nh m th c hi n

1991. Ngh

qu n lý, b o t n

nh s
nh

ng th c v t hoang dã. Ví

c n m 1992, nhi u loài cây l y g b khai thác ki t, do không có chính

sách và c ch qu n lý, b o v . Sau khi Ngh

nh s 18/H BT

c ban



nh ( i u 5; 6) c ng

c d ng mà không

c th c

các khu r ng khác, n i có các loài ó phân b . Do thi u các t li u và

thông tin c n thi t, vi c th c thi Ngh

nh c ng g p nhi u khó kh n.

2.4. Nh n xét, ánh giá chung
2.4.1. Thu n l i
Khu r ng
h

c d ng Cham Chu có giá tr r t cao v

ng th c v t a d ng và phong phú.

a d ng sinh h c, có

c bi t có nhi u

hi m, nhi u loài có trong sách

Vi t Nam và Th gi i.

tr ng cho vi c b o t n tài nguyên


c d ng.

2 .4 .2 . K h ó k h n
- Dân c s ng trong vùng ch y u là
trình

dân trí th p,

i,

i s ng còn g p r t nhi u khó kh n, cu c s ng ch y u

d a vào r ng, vì v y ã nh h
trong vùng nh canh tác n
- BQL r ng

ng bào các dân t c ít ng

ng không nh t i công tác b o t n tài nguyên

ng r y, s n b n, khai thác g c i,

c d ng Cham Chu ã

song ch a th c s phát huy

c thành l p, ho t

c vai trò nòng c t thúc


các c m dân c s ng r i rác, nhi u thôn b n s ng
i u ki n b t l i cho vi c

a hình ph c t p,

n i cao xa.

ó là nh ng

u t xây d ng, phát tri n c s h t ng k thu t

c ng nh c s h t ng xã h i c a khu v c
- Công tác

nh canh

nh c

ã

c

ng và Chính ph quan tâm

nh ng ngu n v n quá ít và nh gi t, ho c còn mang tính ch t r i
qu ch a cao, nh h

u nên hi u



ông giáp xã Minh Quang, Tân M , Phúc Th nh và Tân Th nh

huy n Chiêm Hóa, t nh Tuyên Quang.
- Phía Nam giáp xã Bình Xa huy n Hàm Yên, xã Yên Nguyên huy n
Chiêm Hóa, t nh Tuyên Quang.
- Phái Tây giáp xã Yên Lâm và Yên Phú huy n Hàm Yên, t nh
Tuyên Quang.


14

a hình,

2.5.1.2.

a ch t, th nh

ng

Toàn b di n tích c a khu r ng
núi Cham Chu. Có ba

nh cao n m

c d ng Cham Chu n m trong khu v c
trung tâm g m Cham Chu (1587m), Pù

Loan (1154m) và Khau Vuông (1218m). Có hai ki u
núi


t Feralit

t á vôi thung l ng. Lo i này g m có

phi n xét và

t Feralit phát tri n do bi n

Khu r ng

vàng trên sa phi n th ch

t xám Feralit phát tri n trên

i tr ng lúa.

c d ng Cham Chu t n t i nhi u vùng

i th p và nhi u m t b ng thung l ng, ã

c khai thác

c y các loài cây cho nhu c y phát tri n kinh t các ho t
và dinh d
V i, Na…

phát tri n tr ng

ng nông lâm nghi p


ng v i ch

khí

i gió mùa, có hai mùa rõ r t. Mùa khô


15

t tháng 10/11

n tháng 3/4 n m sau, ây là th i k khô h n

tri n c a h sinh thái; mùa m a t tháng 4/5

n tháng 10/11.

trung bình hàng n m 22,90C; Nhi t

Nhi t

n 15,50c vào tháng 1, tháng cao nh t lên

xu ng
dao

ng nhi t

T ng l

n 65,24% t ng
t và các thi t

a bàn khu v c nghiên c u, gây thi t h i l n v

c i m chung c a vùng núi

c, c ng v i l

ng l l t, xói mòn

ng

ng và kinh t . Trong 3 n m li n 1999, 2000, 2001 l l t

th

M t

i v i s phát

ông B c là h th ng sông su i dày

ng m a n m l n (1661mm), h th ng sông su i góp ph n

m không khí cao v mùa m a. T ng chi u dài sông su i trong

toàn b khu v c

t

vt

ây còn phong phú và a d ng v thành ph n loài; V thành ph n loài th c

v t có m ch

ây lên

có tên trong Sách

n 1.500 – 2.000 loài, trong ó 10 loài

c h u, quý hi m

Vi t Nam, nhi u loài th c v t có giá tr kinh t cao nh

Hoàng àn, P Mu, Thông tre, Nghi n và Trai Lý, Chò ch , Gù h

ng...


16

Theo các nhà khoa h c,

n nghiên c u t i khu b o t n b c

nh n

c 45 loài thú, 127 loài Chim, 38 loài Bò sát và 15 loài l

a bàn khu v c là 29.703 ng

i,

v i 6.832 h . Toàn khu v c có 8 dân t c cùng sinh s ng, trong ó có 3 dân
t c chi m t l chính g m: Tày, Dao, Kinh …
Ng

i Tày: 15.522 ng

Ng

i Dao: 7.343 ng

Ng

i Kinh: 4.749 ng

i chi m 52,3%;
i chi m 24.7%;
i chi m 16.0%;

Các dân t c khác 2089 ng
Lao

i chi m 7.0% ;

ng

Ph n l n là lao

ng trong huy n và t nh v n còn


17

N m trong vùng lõi r ng

c d ng Cham Chu có 235.8 ha

ts n

xu t nông nghi p, chi m 1,51% di n tích t nhiên toàn khu; trong ó có 112,7
ha

t tr ng cây hàng n m, bình quân 0.195 ha /ng

cho s n xu t l
khi n ng

ng th c c a ng

i dân ph i t n d ng

(r ng phòng h , r ng

i; nh v y, qu

t dành

i dân còn th p, ó c ng là nguyên nhân


nh, góp ph n nâng cao

ng hi u trên th
i s ng c a nhân

dân. Tuy nhiên phát tri n di n tích cây n qu ch a có quy ho ch
d n

ng b nên

n tình tr ng xâm canh vào di n tích r ng là khá ph bi n t i các phân

khu ph c h i sinh thái.
Bên c nh các ho t

ng tr ng tr t ng

i dân trong vùng còn phát tri n

ch n nuôi gia súc (trâu, bò, ng a, dê…); gia c m (v t, gà, ngan ….) và nuôi
cá. Chính nh ng s n ph m này c ng b sung ngu n thu cho kinh t h gia
ình . Tuy nhiên vi c ch n th ch di n ra và d ng l i

hình th c h gia ình

và mang tính t phát là chính. B i v y, r t c n ph i có nh ng di n tích dành
quy ho ch vùng ch n th … cho ng
trong khu ph c h i sinh thái


các nhu y u ph m tiêu dùng, v t li u xây d ng( xi m ng, s t thép …), v t t
nông nghi p (phân bón, thu c tr sâu, d ng c nông nghi p …)
S n xu t lâm nghi p.
Ho t

ng s n xu t lâm nghi p ch y u

c th c hi n trong vùng

và phân khu ph c h i sinh thái c a khu r ng

c d ng Cham Chu.

i v i vùng lõi sau h n 10 n m thành l p
r ng

m

n nay, H t Ki m Lâm khu

c d ng Cham Chu ã giao khoán b o v r ng, khoanh nuôi và tr ng

b sung phân khu ph c h i sinh thái. Nh m t o công n vi c làm cho các h
gia ình ang sinh s ng an xen trong vùng. Thông qua ngân sách, H t Ki m
Lâm r ng

c d ng Cham Chu v i vai trò ch

hi n h tr cây gi ng, cây tr ng, ch m sóc
trên n


c chuy n bi n rõ nét v

c ch t và l

ng trên t t c các b c h c.

i ng cán b

cao trình

chuyên môn gi ng d y. N m h c 2011-2012, toàn vùng có 46

thôn có nhà tr 94 thôn có nhà m u giáo 12 tr
h c c s , t l h c sinh
trung h c ph thông
c
th

ng

n tu i i h c

c chú tr ng nâng

ng ti u h c 10 tr

ng trung

t 98%, t l h c sinh t t nghi p