DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
1.
2.
3.
4.

Bảo hiểm xã hội
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Ủy ban nhân dân
Bộ lao động thương binh xã hội

BHXH
FDI
UBND
BLĐTBXH

1


MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU
Thanh tra là chức năng thiết yếu của quản lý Nhà nước. Để quyết
định quản lý Nhà nước được các cơ quan, tổ chức và cá nhân chấp hành một
cách chính xác, đầy đủ thì các cơ quan, cá nhân đã ban hành quyết định phải đề
ra quy trình thực hiện quyết định. Trong quy trình đó không thể thiếu được
hoạt động thanh tra, kiểm tra. Thanh tra, kiểm tra là để đánh giá, nhận xét tình
hình và kết quả thực hiện quyết định quản lý; để kiểm nghiệm lại chính nội dung
và chất lượng quản lý; khi cần thiết phải bổ sung, sửa đổi, thậm chí phải huỷ
bỏ một phần hay toàn bộ quyết định quản lý. Trong điều kiện kinh tế xã hội
hiện nay, hoạt động thanh tra càng trở nên cần thiết. Hiện nay, cách doanh

phóng xạ, thăm dò, khai thác dầu khí, các phương tiện vận tải đường sắt, đường
thuỷ, đường bộ, đường hàng không và các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang do
các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực đó thực hiện với sự phối hợp của
thanh tra chuyên ngành về lao động”.
1.2. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của thanh tra lao động.
Các nhiệm vụ của Thanh tra nhà nước về lao động được giao cho Thanh
tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Thanh tra Sở Lao động - Thương
binh và Xã hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan được
giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành về lao động.
Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan thuộc Bộ Lao
động - Thương binh và Xã hội, giúp Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và
Xã hội quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và
phòng, chống tham nhũng; thực hiện thanh tra hành chính, thanh tra chuyên
ngành; giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng thuộc lĩnh vực
lao động, thương binh và xã hội trong phạm vi cả nước.
Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có Chánh thanh tra, Phó
chánh thanh tra, Thanh tra viên và các công chức khác. Trong hoạt động thanh
3


tra, Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có những nhiệm vụ, quyền
hạn:
+ Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn
của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý trực tiếp của bộ; thanh tra đối
với doanh nghiệp nhà nước do Bộ trưởng quyết định thành lập;
+ Thanh tra việc chấp hành pháp luật lao động, quy định về chuyên môn –
kỹ thuật, quy tắc quản lý ngành, lĩnh vực của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc
phạm vi quản lý nhà nước của ngành, lĩnh vực do bộ phụ trách;
+ Thanh tra vụ việc khác do Bộ trưởng giao;
+ Kiểm tra tính chính xác, hợp pháp của kết luận thanh tra và quyết định

phóng xạ, thăm dò, khai thác dầu khí, các phương tiện vận tải đường sắt, đường
thuỷ, đường bộ, đường hàng không và các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang do
các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực đó thực hiện với sự phối hợp của
thanh tra chuyên ngành về lao động.
Nguồn: />-

Nhiệm vụ của thanh tra lao động
Nhiệm vụ chủ yếu của thanh tra lao động được quy định tại điều 237, 238
Chương XVI luật lao động, như sau:
Điều 237: Nhiệm vụ thanh tra nhà nước về lao động
Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Thanh tra Sở Lao động
– Thương binh và Xã hội có các nhiệm vụ chủ yếu sau đây:
1.Thanh tra việc chấp hành các quy định pháp luật về lao động;
2.Điều tra tai nạn lao động và những vi phạm an toàn lao động, vệ sinh lao
động;
3.Tham gia hướng dẫn áp dụng hệ thống tiêu chuẩn. quy chuẩn kỹ thuật về
điều kiện lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động;
4.Giải quyết khiếu nại, tố cáo về lao động theo quy định cảu pháp luật;
5.Xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý
các vi phạm pháp luật về lao động.
5


Điều 238: Thanh tra lao động
1.Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Thanh tra Sở Lao
động – Thương binh và Xã hội thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về
lao động.
2.Việc thanh tra an toàn lao động, vệ sinh lao động trong các lĩnh vực:
phóng xạ, thăm dò, khai thác dầu khí, các phương tiện vận tải đường sắt, đường
thủy, đường bộ, đường hàng không và các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang do

nghiệp vụ. Các phòng nghiệp vụ do Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và
6


xã hôi quyết định thành lập.
-

Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hôi chịu sự chỉ đạo, điều hành của
Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và chịu sự chỉ đạo về công
tác, hướng dẫn về nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ.
1.6. Hình thức hoạt động của thanh tra lao động
Theo điều 37 Luật thanh tra 2010

-

Hoạt động thanh tra được thực hiện theo kế hoạch, thanh tra thường xuyên hoặc
thanh tra đột xuất.

-

Thanh tra theo kế hoạch được tiến hành theo kế hoạch đã được phê duyệt

-

Thanh tra thường xuyên được tiến hành trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của cơ
quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành.

-

Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá nhân có dấu

2.1.2. Tình hình kinh tế, xã hội của Việt Nam hiện nay
- GDP: Tổng sản phẩm trong nước 9 tháng năm 2017 ước tính tăng 6,41%
so với cùng kỳ năm 2016. Trong đó, quý I tăng 5,15%; quý II tăng 6,28%; quý
III (ước tính) tăng 7,46% (Xem phụ lục 1)
- Sản xuất công nghiệp: Tính chung 9 tháng, chỉ số sản xuất toàn ngành
công nghiệp tăng 7,9% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 7,1% của
cùng kỳ năm 2016. Trong đó: Quý I tăng 3,9%; quý II tăng 8,1%; quý III ước
tính tăng 9,7%. (xem phụ lục 2, Biều đồ 1; Biểu đồ 2).
- Thu chi ngân sách Nhà nước: Tính đến thời điểm 15/9, ngân sách bị bội
chi 65,2 nghìn tỷ đồng.
Cụ thể, tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 786,3 nghìn tỷ đồng, bằng
64,9% dự toán năm. (Xem Phụ lục 3, Biểu đồ 3)
Tổng chi ngân sách Nhà nước từ đầu năm đến thời điểm 15/9/2017 ước tính
đạt 851,5 nghìn tỷ đồng, bằng 61,2% dự toán năm (Xem phụ lục 3, Biểu đồ 4)
8


Tình hình xuất nhập khẩu: tính chung 9 tháng năm 2017, Việt Nam nhập
siêu 442 triệu USD.
Cụ thể, tính chung 9 tháng năm nay, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu ước
tính đạt 154 tỷ USD, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Còn kim ngạch
hàng hoá nhập khẩu đạt 154,5 tỷ USD, tăng 23,1% so với cùng kỳ năm trước.
Chỉ số giá tiêu dùng: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2017 tăng 0,59% so
với tháng trước. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ chủ yếu, 9 nhóm có chỉ số giá
tháng 9 tăng so với tháng trước, trong đó nhóm giáo dục tăng cao nhất với 5%.
Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 9 tháng năm 2017 tăng 3,79% so với bình
quân cùng kỳ năm 2016.
Lạm phát cơ bản tháng 9/2017 tăng 0,08% so với tháng trước và tăng
1,32% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng năm 2017
tăng 1,45% so với bình quân cùng kỳ năm 2016.

Hiện nay, cả nước có gần 500 thanh tra viên chịu trách nhiệm giám sát hơn
400.000 doanh nghiệp với hàng triệu lao động trong nhiều lĩnh vực tài chính, tổ
chức, lao động, trẻ em, bình đẳng giới... Tính riêng số doanh nghiệp FDI cũng
tới hơn 9000 doanh nghiệp
2.2.4. Hình thức thanh tra lao động
Thanh tra theo chương trình, kế hoạch được phê duyệt
2.2.5. Nội dung thanh tra lao động về việc thực hiện bảo hiểm xã hội
Một số nội dung mà thanh tra lao động về bảo hiểm xã hội của Việt Nam
đã tiến hành thanh tra như sau:
- Các hành vi vi phạm pháp luật về đóng bảo hiểm xã hội: không đóng,
đóng không đúng thời hạn, đóng không đúng mức quy định, đóng không đủ số
người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội.
- Các hành vi vi phạm pháp luật về lập hồ sơ để hưởng chế độ bảo hiểm xã
hội: gian lận, giả mạo hồ sơ; cấp giấy chứng nhận, giám định sai.
- Các hành vi vi phạm pháp luật về thủ tục thực hiện bảo hiểm xã hội:
không cấp sổ bảo hiểm, không trả sổ bảo hiểm cho người lao động; cố tình gây
khó khăn hay cản trở việc hưởng các chế độ bảo hiểm của người lao động.

10


- Các hành vi vi phạm pháp luật về sử dụng tiền đóng và quỹ bảo hiểm: sử
dụng tiền đóng sai quy định của pháp luật; báo cáo sai sự thật, cung cấp sai
thông tin, số liệu tiền đóng và quỹ bảo hiểm xã hội.
2.2.6. Kết quả thanh tra lao động
Qua những thông tin thu thập được cho thấy, từ trước 2014, Việt Nam
chưa chú trọng tới công tác thanh tra về lĩnh vực lao động trong các doanh
nghiệp FDI. Số vụ thanh tra về BHXH theo kế hoạch được thực hiện đều đặn 2
lần/năm, chủ yếu thanh tra các doanh nghiệp FDI mà năm trước vi phạm. Số vụ
thanh tra đột xuất rất ít, hầu như không có. Tuy nhiên, tới năm 2014, khi nhận

thanh tra
2.3. Đánh giá ưu, nhược điểm.
- Ưu điểm:
+ Công tác thanh tra về BHXH của Việt Nam đã đang dần được quan tâm,
chú trọng và ngày càng hoạt động hiệu quả.
+ Công tác thanh tra về BHXH đã thực hiện đúng pháp luật, bảo đảm
chính xác, trung thực, khách quan, công khai và kịp thời.
+ Các thanh tra viên đã có nhiều nỗ lực trong việc tiến hành các cuộc
thanh tra nhằm tăng số lượng và tần suất các cuộc thanh tra hàng năm
+ Nội dung thanh tra về BHXH đã đi vào trọng tâm, trọng điểm, kết quả
và hiệu quả lớn hơn, phòng ngừa và xử lý được nhiều vi phạm của các doanh
nghiệp về BHXH.
- Nhược điểm:
+ Tình trạng nợ, trốn đóng bảo hiểm xã hội đang diễn ra rất trầm trọng
Nợ đóng BHXH gần đây rất lớn, nằm ở các doanh nghiệp ngoài
quốc doanh trên 40%, doanh nghiệp FDI là 14%. Con số nợ, trốn đóng BHXH
hiện nay đã lên tới 12.000 tỷ đồng. Tuy việc thực hiện pháp luật về Bảo hiểm xã
hội của các doanh nghiệp FDI có chiều hướng tốt hơn nhưng con số các doanh
nghiệp nợ BHXH vẫn đang ở mức báo động. Tình trạng này có nhiều
nguyên nhân trong đó quan trọng nhất là ý thức trách nhiệm của người sử dụng
lao động trong việc đóng BHXH cho người lao động, thậm chí có những doanh
nghiệp đã thu tiền đóng BHXH của người lao động nhưng lại không đóng, dẫn
đến việc khi người lao động đến thời gian được nghỉ, được hưởng chế độ thì mới
biết doanh nghiệp chưa nộp. Sở dĩ chủ sử dụng lao động nợ đọng BHXH là từ
chính sách, do mức phạt chậm đóng BHXH chỉ chiếm 10% nhưng nếu vay bên
ngoài lãi suất lên đến 15-20%/năm, vì vậy, doanh nghiệp chấp nhận nợ BHXH
để có vốn quay vòng.
12



tài xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH còn nhiều bất cập, như mức xử phạt
13


thấp, thủ tục xử phạt phức tạp, chưa có quy định xử lý hình sự khi chiếm dụng
tiền đóng BHXH của người lao động... Đồng thời cơ quan BHXH không có
chức năng thanh tra, xử phạt vi phạm BHXH, do đó khi kiểm tra, phát hiện các
đơn vị sử dụng lao động vi phạm pháp luật về BHXH, thì cũng chỉ nhắc nhở đề
nghị doanh nghiệp chấp hành, hoặc phản ánh với UBND các cấp để xử lý.
+ Lợi dụng sơ hở của pháp luật, nhiều doanh nghiệp nói chung và
các doanh nghiệp FDI nói riêng tìm đủ mọi cách để lách luật. Theo quy định,
những lao động được ký hợp đồng từ 12 tháng trở lên thuộc diện bắt buộc phải
đóng bảo hiểm thất nghiệp kể từ ngày 1-1-2009, trong đó người lao động phải
đóng 1% tiền lương và chủ sử dụng đóng 1%. Tuy nhiên, để trốn đóng khoản
này, nhiều chủ doanh nghiệp chỉ ký hợp đồng thời vụ với người lao động. Ngoài
ra khi doanh nghiệp sử dụng lao động phổ thông sẽ ký hợp đồng theo kiểu gia
hạn, đầu tiên sẽ ký hợp đồng lao động lần thứ nhất, hợp đồng lao động xác định
thời hạn lần hai, rồi hợp đồng lao động gia hạn… để kéo dài thời gian người
lao động được ký hợp đồng chính thức.

14


CHƯƠNG 3 : KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP
1.

2.

3.


những đảm bảo đời sống cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp phát
triển, nâng cao uy tín và vị thế cạnh tranh trên thị trường. Tuyên truyền, giáo dục
người lao động tự đứng dậy đấu tranh đòi quyền lợi cho mình, không để người
sử dụng lao động chiếm dụng tiền BHXH của mình dưới mọi hình thức. Cần
giúp người lao động hiểu ra rằng việc tham gia BHXH đầy đủ chính là việc đảm
bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình của người lao động.

15


KẾT LUẬN

Bảo hiểm xã hội hiện nay đang là vấn đề được rất nhiều sự quan tâm từ
phía người lao động, người sử dụng lao động và phía nhà nước.
Ngày nay càng ngày càng có nhiều chiêu trò lách luật đóng BHXH, công
tác thanh tra ngày càng được quan tâm và đẩy mạnh hơn.
Công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật BHXH tại các doanh nghiệp
FDI tại Việt Nam có khá nhiều ưu điểm cũng như bất cập trong công tác thanh
tra.Những giải pháp được đề xuất nhằm giúp việc thực hiện được tốt hơn, hiệu
quả hơn.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Bộ luật lao động năm 2012;
2. Luật thanh tra năm 2010;
3. Nghị định số 39/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thanh
tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội;
4. Quyết định số 614/QĐ-LĐTBXH về việc quy định chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của thanh tra bộ;