MỤC LỤC
MỤC LỤC.......................................................................................................................................................... 1
LỜI MỞ ĐẦU.................................................................................................................................................... 2
NỘI DUNG........................................................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ THANH TRA LAO ĐỘNG.............................................................................1
1.1. Các khái niệm về thanh tra lao động......................................................................................................... 1
1.2. Vị trí, chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ của thanh tra lao động.................................................................1
1.3. Mục đích của thanh tra lao động............................................................................................................... 2
1.4. Nguyên tắc thanh tra lao động.................................................................................................................. 2
1.5. Cơ cấu tổ chức......................................................................................................................................... 2
1.6. Hình thức hoạt động................................................................................................................................. 2
1.7. Phương thức............................................................................................................................................. 2
1.8. Nội dung thanh tra lao động pháp luật về bảo hiểm xã hội........................................................................3
CHƯƠNG 2. THỰC TRANG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ
HỘI TẠI CÁC DOANH NGHIỆP FDI TRÊN CẢ NƯỚC..................................................................................4
2.1. Khái quát chung về các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam...........................................................................4
2.2. Thực trạng công tác thanh tra lao động về việc thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp
FDI trên cả nước............................................................................................................................................. 5
2.2.1. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra.............................................................................................. 5
2.2.2. Lực lượng thanh tra........................................................................................................................... 5
2.2.3. Hình thức thanh tra............................................................................................................................ 6
2.2.4. Mô tả................................................................................................................................................. 6
2.2.5. Kết quả thanh tra............................................................................................................................... 7
2.3. Nhận xét chung........................................................................................................................................ 7
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI........................................................................................9
3.1. Một số giải pháp....................................................................................................................................... 9
3.2. Một số kiến nghị...................................................................................................................................... 9
KẾT LUẬN........................................................................................................................................................ 1
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................................. 2


Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự,
thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc
thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá
nhân. Thanh tra nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên
ngành.
Thanh tra lao động là hoạt động xem xét, đánh giá và xử lí việc thực
hiện theo pháp luật lao động của tổ chức cá nhân do cơ quan có thẩm quyền
trong lĩnh vực lao động thực hiện theo trình tự mà pháp luật quy định nhằm
phục vụ cho hoạt động quản lí, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ
thể lao động và tổ chức cá nhân khác.
Theo quy định tại chương XVI Bộ luật lao động 2012
1.2. Vị trí, chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ của thanh tra lao động
Chủ trì hoặc tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo sự phân
công của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Tổ chức tập huấn nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho các thanh tra
viên, công chức được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành Lao động
- Thương binh và Xã hội.
Tuyên truyền, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra cơ quan, đơn vị thuộc Bộ
thực hiện quy định của pháp luật về thanh tra.
Tổng kết, rút kinh nghiệm về công tác thanh tra trong lĩnh vực lao động,
thương binh và xã hội.
Nghiên cứu khoa học về thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và
xã hội.
Hợp tác quốc tế về công tác thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương
binh và xã hội.
Tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội,
Tổng Thanh tra Chính phủ về kết quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố

1


1.6. Hình thức hoạt động
Đột xuất
Kế hoạch
1.7. Phương thức
Công tác thanh tra lao động tiến hành bằng phương thức thanh tra viên
phụ trách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số 01/2006/QĐ-

2


BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành quy chế hoạt động
thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng,
quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02/2006 của Bộ LĐTBXH
về việc ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao
động)
1.8. Nội dung thanh tra lao động pháp luật về bảo hiểm xã hội
1. Thanh tra hành chính:
a) Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn
của cơ quan, tổ chức, cá nhân quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định này;
b) Hoạt động thanh tra hành chính phải tuân theo các quy định của pháp
luật về thanh tra hành chính và các quy định của pháp luật có liên quan.
2. Thanh tra chuyên ngành:
Việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội (bảo hiểm xã
hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp): Việc thực hiện
pháp luật về bảo hiểm xã hội của tổ chức bảo hiểm xã hội; việc thực hiện pháp
luật về bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động và người lao động;
Hoạt động thanh tra chuyên ngành phải tuân theo các quy định của pháp
luật về thanh tra chuyên ngành và các quy định của pháp luật có liên quan.

3

hút thêm 216,5 nghìn lao động, góp phần đáng kể vào giải quyết việc làm của
nền kinh tế. Khu vực công nghiệp và xây dựng hiện thu hút lao động khu vực
FDI đạt tỷ lệ cao nhất với 91% (riêng ngành công nghiệp 90,2%).
Tổng số vốn của khu vực doanh nghiệp FDI sử dụng vào hoạt động sản
xuất kinh doanh thời điểm 31/12/2013 là 3411 nghìn tỷ đồng, gấp 14,2 lần năm
2000, bình quân giai đoạn 2000-2013 tăng 22,4%/năm. Trong đó vốn FDI đầu
tư vào khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 55,2% (riêng công nghiệp là
54,1%); tiếp đến là khu vực dịch vụ 44,5% và khu vực nông, lâm nghiệp và
thủy sản 0,3%. ( xem biểu 1)

4


Trong 12 tháng của năm 2013 đã có 57 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự
án đầu tư tại Việt Nam. Nhật Bản dẫn đầu với số tổng vốn đầu tư đăng ký cấp
mới và tăng thêm là 5,875 tỷ USD, chiếm 26,3% tổng vốn đầu tư đăng ký tại
Việt Nam; Singapore đứng vị trí thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và
tăng thêm là 4,76 tỷ USD, chiếm 21,3% tổng vốn đầu tư; Hàn Quốc đứng vị trí
thứ 3 với tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm là 4,46 tỷ USD, chiếm
20% tổng vốn đầu tư đăng ký.( xem biểu 2)
2.2. Thực trạng công tác thanh tra lao động về việc thực hiện pháp luật
bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI trên cả nước
2.2.1. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra
Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và xã hội là cơ quan thực hiện việc
thanh tra về việc thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI
trên phạm vị quốc gia.
Chức năng, nhiệm vụ của thanh tra Bộ :
- chủ trì hoặc tham gia xây dựng avwn bản quy phạm pháp luật theo sự
phân công của bộ trưởng; kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc
ban hành các văn bản quy phạm quy phạm pháp luật phù hợp với yêu cầu quản

được nhu cầu thanh tra các doanh nghiệp nói chung, các doanh nghiệp FDI nói
riêng và nhất là hiện nay các doanh nghiệp FDI đang không ngừng tăng lên.
2.2.3. Hình thức thanh tra
Thanh tra theo chương trình, kế hoạch được phê duyệt
2.2.4. Mô tả
Báo cáo kết quả giám sát của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam về tình hình thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp
cho thấy, đến hết tháng 9-2016, tại cả ba tỉnh, thành phố (gồm Hà Nội, TP Hồ
Chí Minh, Bình Dương) được giám sát đều có doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội
với tổng số nợ khoảng 5.723 tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội bình quân
của ba tỉnh khoảng 50% trên tổng số lực lượng lao động thuộc đối tượng tham
gia bảo hiểm xã hội của địa phương. Công tác nắm bắt, thống kê chính xác số
lượng người lao động, người sử dụng lao động thuộc diện phải tham gia bảo
hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế theo quy định
của pháp luật còn chưa kịp thời. Tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong
công tác khai trình lao động theo quy định còn nhiều hạn chế dẫn đến một bộ
phận người lao động chưa được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất
nghiệp. Phần lớn doanh nghiệp đều lấy lý do kinh tế khó khăn, mới thành lập
hoặc thay đổi cán bộ quản lý hoặc người lao động không muốn tham gia để
không đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ cho người lao động.
Nhận thấy những bất cập trong việc đóng bảo hiểm xã hội cho người lao
động tại các doanh nghiệp trên cả nước nói chung, các doanh nghiệp FDI nói
riêng, Nhà nước cho tăng cường thành lập các đoàn thanh tra có trình độ chuyên
môn nghiệp vụ, nhiều kinh nghiệm trực tiếp đến các doanh nghiệp kiểm tra,
giám sát việc đóng bảo hiểm xã hội nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động,
có biện pháp xử lý kịp thời những sai phạm tránh gâu hậu quả nghiêm trọng. Từ
năm 2014, để tăng cường công tác giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Trung
ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các sở, ban, ngành và tổ chức thành viên của
Mặt trận Tổ quốc ở địa phương đã nỗ lực đẩy mạnh thanh kiểm tra, giám sát


Qua quá trình thanh tra về việc thực hiên pháp luật về bảo hiểm xã hội,
em nhận thấy:
Lực lượng thanh tra lao động còn quá mỏng
Hiện nay, cả nước có gần 500 thanh tra viên chịu trách nhiệm giám sát
hơn 400.000 doanh nghiệp với hàng triệu lao động trong nhiều lĩnh vực tài
chính, tổ chức, lao động, trẻ em, bình đẳng giới... Tính riêng số doanh nghiệp
FDI cũng tới hơn 9000 doanh nghiệp. Như vậy, tương quan giữa số thanh tra lao
động với số doanh nghiệp cần thanh tra có sự chênh lệch quá lớn.
Lực lượng thanh tra lao động thiếu chuyên môn, nghiệp vụ

7


Thực tế thì lực lượng thanh tra vừa thiếu về số lượng, vừa yếu kém về
trình độ. Có tới 30 - 50% cán bộ mới ra trường hoặc chuyển công tác. 25% cán
bộ có trình độ cao đẳng, trung cấp. Thêm nữa, thanh tra chuyên ngành Bảo hiểm
xã hội hiện nay chủ yếu là kiêm nhiệm, không được đào tạo chuyên sâu về lĩnh
vực bảo hiểm xã hội.
Công tác quản lý về bảo hiểm xã hội còn nhiều hạn chế
Trong tình hình kinh tế khó khăn hiện nay, việc nợ đóng, trốn đóng bảo
hiểm xã hội là một trong những giải pháp mà các doanh nghiệp FDI lựa chọn để
gia tăng lợi nhuận.
Trong khi đó chế tài xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội còn
nhiều bất cập, như mức xử phạt thấp, thủ tục xử phạt phức tạp, chưa có quy
định xử lý hình sự khi chiếm dụng tiền đóng bảo hiểm xã hội của người lao
động...
Lợi dụng sơ hở của pháp luật, nhiều doanh nghiệp nói chung và các doanh
nghiệp FDI nói riêng tìm đủ mọi cách để lách luật.
Có nhiều nguyên nhân của tình trạng này, trong đó chủ yếu do một số
doanh nghiệp gặp khó khăn, thậm chí phải giải thể, ngừng hoạt động; song vẫn

Cơ quan bảo hiểm xã hội các cấp cần tăng cường hơn nữa việc tuyên
truyền để giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn nữa quy định của pháp luật về bảo
hiểm xã hội cũng như lợi ích đạt được khi tham gia bảo hiểm xã hội. Bên cạnh
đó, phối hợp tốt với các đoàn thanh tra kiểm tra.
Hầu hết các chủ doanh nghiệp chưa thực sự coi trong người lao động mà
chỉ quan tâm đến lợi nhuaajm kinh doanh. Chính vì thế, người lao động cần phải
tự nâng cao hiểu biết về luật bảo hiểm xã hội đồng thời các cấp chính quyền và
tổ chức đoàn thể nhất là tổ chức công đoàn, hội phụ nữ, đoàn thanh niên, cơ
quan bảo hiểm các cấp cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền để giúp
người lao động hiểu rõ được quy đinh của pháp luật về vấn đề bảo hiểm xã hội.
3.2. Một số kiến nghị
Để góp phần hoàn thiện công tác thanh tra việc thực hiệm pháp luật về
bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI trên cả nước, em xin có một vài kiến
nghị như sau:
Kỉ luật nghiêm minh đối với cán bộ thanh tra không làm tròn chức trách,
nhiệm vụ của mình làm ảnh hưởng xấu đến công tác điều tra các vi phạm pháp
luật về bảo hiểm xã hội.
Bên cạnh công tác thanh tra, kiểm tra bảo hiểm xã hội, nhà nước cần tiếp

9


tục bám sát, đôn đốc, nhắc nhở đơn vị, doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết.
Đối với những doanh nghiệp, đơn vị vẫn tiếp tục vi phạm luật bảo hiểm xã hội,
cơ quan có thẩm quyền có thể không phê duyệt hồ sơ xin cấp phép đầu tư,
không được nhận các ưu đãi của Nhà nước. Thậm chí, tước giấy phép kinh
doanh của các doanh nghiệp đang hoạt động mà không tham gia bảo hiểm xã
hội, chậm đóng, nợ đóng bảo hiểm quá dài.
Ván đề các doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội
cho người lao động nghiều năm liền là do bảo hiểm xã hội chỉ được thu tiền bảo

số điều của luật thanh tra
4. Luật lao động 2012


Biểu 1.Tổng quan FDI tại Việt Nam giai đoạn 2000-2013

( Nguồn: Tổng cục thống kê)


Biểu 2. Cơ cấu FDI theo quốc gia năm 2013

(N
guồn: Tổng cục thống kê)