LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, khi tình hình vi phạm pháp luật ngày càng tăng về số lượng gây
ảnh hưởng nghiêm trọng tới lợi ích quốc gia cũng như lợi ích cá nhân, tội phạm
thì ngày càng tinh vi, biết sử dụng những khe hở của luật để lách luật thì thanh
tra là một hoạt động không thể thiếu. Nó là một khâu thiết yếu trong hoạt động
quản lý của nhà nước và là một phương pháp tăng cường quản lý của Nhà nước
sao cho các vi phạm được quản lý và xử lý kịp thời.
Những nội dung thanh tra bao phủ toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã
hội. Một trong số đó là thanh tra về bảo hiểm xã hội. Tại tỉnh Phú Thọ, thanh tra
về bảo hiểm xã hội đã đạt được những thành tích đáng kể, góp phần hạn chế
những sai phạm của các doanh nghiệp về vấn đề đóng bảo hiểm cho người lao
động. Để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng vì vậy em xin chọn đề tài: “Thực trạng
công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại doanh nghiệp
FDI trên địa bản tỉnh Phú Thọ.”
Do hiểu biết còn hạn hẹp vì vậy trong quá trình làm bài không thể tránh
khỏi những sai sót, mong cô có thể thông cảm và có những góp ý để bài viết
được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!

Chương 1. Tổng quan về thanh tra lao động.
1.1. Một số khái niệm cơ bản.
Những khái niệm về thanh tra được định nghĩa cụ thể tại Điều 3 Luật thanh
tra năm 2010. Trong đó có một số định nghĩa sau:
- Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự,
thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc


thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá
nhân. Thanh tra nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên
ngành.
- Thanh tra lao động là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm


- Điều tra tai nạn lao động và những vi phạm an toàn lao động, vệ sinh lao
động.
- Tham gia hướng dẫn, áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về
điều kiện lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động.
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo về lao động theo quy định của pháp luật.
- Xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý các
vi phạm pháp luật về lao động.
1.4. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra.
Điều 5, Nghị định số 39/2013/NĐ-CP nêu ra các cơ quan thực hiện chức
năng thanh tra sau:
- Các cơ quan thanh tra nhà nước:
+ Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
+ Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố trực
thuộc Trung ương.
- Các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành:
+ Tổng cục Dạy nghề.
+ Cục Quản lý Lao động ngoài nước.
1.5. Hình thức thanh tra.
Tại Điều 37, Luật thanh tra năm 2010. Có nêu ra 4 hình thức thanh tra:
- Hoạt động thanh tra được thực hiện theo kế hoạch, thanh tra thường xuyên
hoặc thanh tra đột xuất.
- Thanh tra theo kế hoạch được tiến hành theo kế hoạch đã được phê duyệt.
- Thanh tra thường xuyên được tiến hành trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ
của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành.
- Thanh tra đột xuất được tiến hành khi phát hiện cơ quan, tổ chức, cá nhân
có dấu hiệu vi phạm pháp luật, theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố
cáo, phòng, chống tham nhũng hoặc do Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có
thẩm quyền giao.
1.6. Phương thức thanh tra.

lại. Với nước tiếp nhận đầu tư , đặc điểm của FDI có nhiều mặt ưu điểm, đồng
thời cũng có những mặt hạn chế, bất lợi riêng.
* Ưu điểm:
- FDI không để lại gánh nặng nợ cho Việt Nam nước tiếp nhận đầu tư như
ODA hoặc các hình thức đầu tư nước ngoài khác như vay thương mại, phát hành
trái phiếu ra nước ngoài.
- FDI không đơn thuần chỉ là vốn, mà kèm theo đó là công nghệ, kỹ thuật,
phương thức quản lý tiên tiến, cho phép tạo ra những sản phẩm mới, mở ra thị
trường mới… cho Việt Nam.
- Thực hiện liên doanh với nước ngoài, việc bỏ vốn đầu tư của các doanh
nghiệp trong nước có thể giảm được rủi ro về tài chính.
- Thông qua tiếp nhận FDI, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để gắn kết
nền kinh tế trong nước với hệ thống sản xuất, phân phối, trao đổi quốc tế, thúc
đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế…
* Nhược điểm:


- Việc sử dụng nhiều vốn đầu tư FDI có thể dẫn đến việc thiếu chú trọng
huy động tối đa vốn trong nước, gây ra sự mất cân đối trong cơ cấu đầu tư , có
thể gây nên sự phụ thuộc của nền kinh tế vào vốn đầu tư nước ngoài.
- Đôi khi doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài thực hiện chính sách cạnh
tranh bằng con đường bán phá giá, loại trừ đối thủ cạnh tranh khác, độc chiếm
hoặc khống chế thị trường, lấn áp các doanh nghiệp trong nước.
- Thực tế đã cho thấy khi thực hiện các dự án liên doanh, các đối tác nước
ngoài đã tranh thủ góp vốn bằng các thiết bị và vật tư đã lạc hậu, đã qua sử
dụng, hoặc nhiều khi đã đến thời hạn thanh lý, gây ra thiệt hại to lớn cho nền
kinh tế của Việt Nam…
2.1.2. Tình hình vi phạm bảo hiểm xã hội trong khối doanh nghiệp FDI tại
tỉnh Phú Thọ.
Hiện nay, việc thực hiện đóng Bảo hiểm xã hội tại các doanh nghiệp FDI


12 825

15 762

Số đã đóng

Triệu đồng

7 254

10 636

13 712

Số nợ

Triệu đồng

2 236

2 189

2 050

(Nguồn:BHXH tỉnh Phú Thọ)
Qua bảng số liệu trên nhận thấy, từ năm 2013 đến năm 2015, số lượng
doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại tỉnh Phú Thọ tham gia đóng
BHXH tăng từ 73 đơn vị lên tới 111 đơn vị. Điều này thể hiện rõ sự mở rộng
quy mô sản xuất trên địa bàn tỉnh do được đầu tư và mở rộng sản xuất. Theo đó,

- Về chất lượng: Thanh tra lao động là thanh tra về các lĩnh vực như tiền
lương tiền công, bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động… Vì vậy, các thanh tra
viên không chỉ phải có những kiến thức về thanh tra mà còn cần có những hiểu
biết nhất định liên quan đến những chuyên ngành về lao động. Tuy nhiên hiện
nay, chất lượng của đội ngũ thanh tra viên lao động còn chưa được đồng đều. Cả
5 thanh tra lao động của tỉnh đều tốt nghiệp tại các trường đại học như đại học
Luật, học viện hành chính quốc gia. Những trường đó, chỉ được đào tạo về


chuyên ngành thanh tra mà không được đào tạo về những lĩnh vực có liên quan.
Khi được hỏi về những văn bản, nghị định, quyết định mới của nhà nước đến
lĩnh vực tiền lương thì cả 5 thanh tra viên lao động trên đều không trả lời được.
Họ không chú trọng việc cập nhật những văn bản, thông tư mới để áp dụng vào
thực tiễn.
2.2.4. Hình thức và phương thức thanh tra.
Hoạt động thanh tra tại tỉnh Phú Thọ thường sử dụng một số hình thức
sau:
- Thu thập thông tin, hồ sơ, tài liệu và một số giấy tờ có liên quan: đây là
một phương pháp không thể thiếu trong hoạt động thanh tra bao gồm nghiên cứu
văn bản luật và nghiên cứu các hồ sơ, tài liệu có liên quan.
- Nghiên cứu, so sánh, thống kê các dữ liệu: để phát hiện nội dung hợp lý,
bất hợp lý , logic, phi logic từ đó yêu cầu đối tượng thanh tra giải trình.
- Thu thập các ý kiến, cá nhân, cơ quan, tổ chức.
- Tham vấn ý kiến của các nhà chuyên môn.
- Thuyết phục đối tượng thanh tra tích cực hợp tác .
- Chất vấn đối tượng thanh tra.
- Xử lý kịp thời, đúng pháp luật những hành vi gây cản trở đến hoạt động
thanh tra.
Cũng như thanh tra nói chung, thanh tra lao động Phú Thọ thực hiện thanh
tra theo phương thức Đoàn thanh tra hoặc thanh tra độc lập dưới hình thức theo

không cấp sổ bảo hiểm, không trả sổ bảo hiểm cho người lao động; cố tình gây
khó khăn hoặc cản trở việc hưởng các chế độ bảo hiểm của người lao động.
- Các hành vi vi phạm pháp luật về sử dụng tiền đóng và quỹ bảo hiểm: sử
dụng tiền đóng sai quy định của pháp luật; báo cáo sai sự thật, cung cấp sai
thông tin, số liệu tiền đóng và quỹ bảo hiểm xã hội.
2.2.6. Kết quả thanh tra lao động.
Qua những thông tin thu thập được cho thấy, từ trước 2014, tỉnh Phú Thọ
chưa chú trọng tới công tác thanh tra về lĩnh vực lao động trong các doanh
nghiệp. Số vụ thanh tra về BHXH theo kế hoạch được thực hiện đều đặn 2
lần/năm, chủ yếu thanh tra các doanh nghiệp FDI mà năm trước vi phạm. Số vụ
thanh tra đột xuất rất ít, hầu như không có. Tuy nhiên, tới năm 2014, khi nhận
được lệnh của Thủ tướng chính phủ về việc tích cực thực hiện Luật phòng chống
tham nhũng, Luật khiếu nại tố cáo thì Phú Thọ đã tiến hành nhiều cuộc thanh tra
đột xuất hơn. Trong năm 2014, thanh tra lao động tỉnh Phú Thọ đã tiến hành
được 2 cuộc thanh tra theo kế hoạch và 8 cuộc thanh tra đột xuất, thanh tra được
gần 95 doanh nghiệp FDI đang hoạt động trên địa bàn tỉnh, trong đó phát hiện
được 2 doanh nghiệp vi phạm về BHXH với số tiền xử phạt thu được lên tới 70
triệu đồng.


Trong những năm gần đây, tỉnh Phú Thọ vẫn tiếp tục tiến hành những
cuộc thanh tra lao động theo kế hoạch 2 lần/năm và những cuộc thanh tra đột
xuất ngày một tăng lên. Theo kết quả sơ kết 6 tháng đầu năm 2015 của tỉnh Phú
Thọ về thanh tra cho thấy, tỉnh đã thực hiện được 5 cuộc thanh tra về bảo hiểm
xã hội trên tổng số hơn 15 cuộc thanh tra về lao động. Trong đó, tiến hành thanh
tra tại hơn 111 doanh nghiệp ngoài FDI, với số tiền xử phạt lên tới 120 triệu
đồng chủ yếu do người sử dụng lao động nợ đóng bảo hiểm cho người lao động.
Nguyên nhân nợ đóng BHXH là do đơn vị đăng ký mức lương tham gia BHXH
đối với lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại chưa đúng quy định; có
đơn vị chưa báo tăng lương cho người lao động. Một số đơn vị không kiểm soát

Chương 3. Một số khuyến nghị, đề xuất.
3.1 Kiến nghị với cơ quan cấp trên để bổ sung nhân sự cho thanh tra.
Trong tình trạng ngày càng nhiều doanh nghiệp mới mọc lên với những vi phạm
về vấn đề lao động có xu hướng tăng lên về số lượng cũng như mức độ tinh vi
thì với 5 thanh tra viên chuyên ngành lao động không thể đáp ứng với yêu cầu
đó. Thanh tra lao động tỉnh Phú Thọ nên có những kiến nghị lên cơ quan cấp
trên (Sở lao động thương binh xã hội, UBND Tỉnh Phú Thọ hoặc Thanh tra
Chính phủ) về vấn đề bổ sung lực lượng cho thanh tra lao động. Đồng thời cũng
yêu cầu những nhân lực mới bổ sung cần có những kiến thức chuyên môn cả về
thanh tra và các chuyên ngành liên quan đến lao động khác (như bảo hiểm xã
hội, tiền lương,…), các thanh tra viên mới cũng cần nhanh nhạy trong việc cập
nhật các văn bản, quyết định, thông tư mới liên quan đến những lĩnh vực phụ
trách.
3.2. Nâng cao trình độ cho đội ngũ thanh tra viên.
Bên cạnh bổ sung lực lượng tức là tăng về số lượng thanh tra thì về mặt chất
lượng của thanh tra viên cũng cần được quan tâm hơn nữa. Thanh tra chuyên
ngành lao động cần có những kiến thức, kỹ năng của một thanh tra, song song
với những kiến thức chuyên ngành lao động. Để củng cố những kiến thức về các
lĩnh vực liên quan (bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động, tiền lương,…) cũng
như những kỹ năng trong việc cập nhật các thông tư, nghị định mới có liên quan
thì đội ngũ cán bộ thanh tra lao động Phú Thọ cần được đi đào tạo lại. Qua đó,
những kiến thức, kỹ năng được nâng cao, góp phần đảm bảo thực hiện đúng
chức năng, nhiệm vụ của thanh tra lao động.
3.3. Đặc biệt lưu ý đến tất cả các nội dung của thanh tra.
Hiện nay, thanh tra lao động về bảo hiểm xã hội của Phú Thọ đã tiến hành rất
nhiều vụ thanh tra, tại hầu hết các doanh nghiệp ngoài nhà nước trên địa bàn


tỉnh. Tuy nhiên, các cuộc thanh tra đó hầu hết chỉ chú trọng đến việc nộp bảo
hiểm xã hội (còn nợ đóng hay không? Còn nợ bao nhiêu?) mà chưa chú trọng

http://www.baophutho.vn/xa-hoi/201507/so-lao-dong-thuong-binh-va-xa-hoitang-cuong-cong-tac-thanh-tra-2425706/
2. Nguyễn Quốc (2015), Sơ kết công tác thanh tra 6 tháng đầu năm . Được lấy từ:
http://baophutho.vn/xa-hoi/201607/so-ket-cong-tac-thanh-tra-6-thang-dau-nam2497658/
3. Khánh Trang (2015), Xử lý quyết liệt tình trạng nợ đóng bảo hiểm xã hội của
các doanh nghiệp. Được lấy từ:
http://phutho.gov.vn/chi-tiet-doanhnghiep/-/vcmsviewcontent/k8NO/4109/128577/xu-ly-quyet-liet-tinh-trang-noong-bao-hiem-xa-hoi-cua-cac-doanhnghiep.html;jsessionid=583F9465C9F4DB41C5DD8F4C53D932D6
4. Bộ Luật lao động 2012.
5. Căn cứ quyết định số 747/1997/QĐ-UB về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
và tổ chức bộ máy Sở lao động thương binh xã hội của UBND tỉnh Phú Thọ
ngày 5 tháng 6 năm 1997
6. Luật thanh tra số 56/2010/QH12 của Quốc hội.
7. Nghị định số 39/2013/NĐ-CP của Chính phủ : Về tổ chức và hoạt động của
thanh tra ngành Lao động.
8. Quyết định số 747/1997/QĐ-UB của UBND tỉnh Phú Thọ quy định về chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy Sở lao động thương binh và xã
hội ngày 5 tháng 6 năm 1997


9. Quyết định số 01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc
ban hành quy chế hoạt động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức
thanh tra viên phụ trách vùng
10. Quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 của Bộ
LĐTBXH về việc ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp
luật lao động