y
o

c u -tr a c k

.c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN BÁCH

GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH QUA THỰC TIỄN
TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Luật Hành chính – Luật Hiến pháp
Mã số: 60 38 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Mạnh Hùng

HÀ NỘI - 2016

.d o

m



w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

w


ướ
k óa

ủa ả
â ôi đã
đượ ấ
iề
iú đỡ độ
i
dẫ ủa
ầ ô i
ia đ
è đồ
iệ
ũ
ư ời ia
i
ứ đề i
.
Với ò kí
iế ơ â ắ ôi xi ửi ời ảm ơ
â
thành đế iế ĩ Nguyễn Mạnh Hùng – ầ i kí mế đã ế ò
iú
đỡ
ướ dẫ
ỉ ả
m i điề kiệ
ôi
iệ

iú đỡ ôi
iệ đề i
i
ứ ủa m .
i
ôi xi
â
ảm ơ
ầ ô
ội đồ
ấm
đã
ôi
đó
ó
ý
để
ỉ
.
H Nội

25 tháng 7

m 2016

Tác giả

Nguyễn Văn Bách

.d o

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O
W

F-

LỜI CAM ĐOAN
ôi xi

am đ a

ợ ừ Gi

i

ứ

ả

kế
â

í

a

ó

đề

i õ
ũ

ia
ả



i ò

iả ơ

am k ả . Nế

ử dụ

a
iệ

iệm ướ

ỗ
i

ụ
ừ

iệ

ó

ội d

iả

ư
ầ


kế

ướ

ằ

ội đồ

ổ

ứ

ó ấ ứ
ũ

ư

.
H Nội

25

07

m 2016

Tác giả

Nguyễn Văn Bách


y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!



y
o

c u -tr a c k

.c

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1. Luật TTHC
2. KSV

: Luật Tố tụng hành chính
: Kiểm sát viên

3. TAND

: Tòa án nhân dân

4. VKS

: Viện kiểm sát

5. VKSND

: Viện kiểm sát nhân dân

6. UBND


lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er

O


.c

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

1

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

2

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu luận văn

3

4. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn

4

5. Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn

4

6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5


Các thủ tục giải quyết vụ án hành chính

14

1.2.1. Thủ tục sơ thẩm vụ án hành chính

14

1.2.2. Thủ tục phúc thẩm vụ án hành chính

19

1.2.3. Thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm vụ án hành chính

22

1.3.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết vụ án hành chính

24

1.3.1. Mức độ hoàn thiện của pháp luật về quản lý hành chính nhà nước

24

1.3.2. Ý thức pháp luật của các chủ thể quản lý hành chính nhà nước

27


C

lic

k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!



er

F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

Kết luận chương
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TẠI

33
31

THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1. Cơ sở pháp lý của giải quyết vụ án hành chính ở Việt Nam

34

2.1.1. Khái lược quá trình hình thành và phát triển của pháp luật tố tụng hành


CHƯƠNG 3: NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH

60

CHÍNH
3.1. Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính ở một số nước

60

trên thế giới
3.1.1. Kinh nghiệm của Cộng hòa liên bang Đức

60

3.1.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản

61

3.1.3. Kinh nghiêm của Trung Quốc

64

3.2. Phương hướng nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính ở Việt Nam

67

3.2.1. Bảo đảm lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết vụ án hành chính

67



k

to

bu

y
bu
to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e


F-

c u -tr a c k

.c


y
o

c u -tr a c k

.c

3.3.1. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính ở Việt

69

Nam nói chung
3.3.2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính tại

79

thành phố Hà Nội
Kết luận chương

83

KẾT LUẬN


to
k
lic
C

w

w

w

N

O
W

!

h a n g e Vi
e

N

PD

!

XC

er


N
y
.c

to
k
lic

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Ngày nay, xã hội tiếp tục phát triển, các tranh chấp hành chính trở nên
gay gắt, phức tạp; trong đó có khoảng 70% án hành chính liên quan đến vấn
đề đất đai. Để đáp ứng nhu cầu thực hiện quyền khiếu nại, khiếu kiện được
quy định trong Hiến pháp, Luật Tố tụng hành chính 2010 (sau đây viết tắt là
Luật TTHC 2010) đã ra đời. Đây cũng là sự thể chế hóa chủ trương của Đảng
tại Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ chính trị về Chiến lược cải
cách tư pháp đến năm 2020. Sau khi Luật TTHC 2010 có hiệu lực pháp luật,
số vụ án hành chính tăng lên nhanh chóng so với trước đây. Luật TTHC 2010
đã tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho người dân trong việc khiếu kiện quyết
định hành chính, hành vi hành chính để bảo vệ quyền lợi chính đáng của
mình. Ngày 25/11/2015, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt
Nam, khóa XIII, kì họp thứ 10 đã thông qua Luật TTHC 2015, có hiệu lực kể
từ ngày 01/7/2016, trừ các quy định cụ thể hóa các quy định mới có liên quan
của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017. So
với Luật TTHC 2010, Luật TTHC năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung một số nội
dung đáng chú ý. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy, sau năm năm áp
dụng luật TTHC 2010, việc giải quyết các vụ án hành chính vẫn còn gặp
không ít khó khăn và nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng pháp luật vào quá
trình giải quyết. Tuy Luật TTHC 2015 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung quan


lic

k

to

1
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!

XC

h a n g e Vi
e

N
y
to
k
lic

.c

khác biệt và đặc trưng về tình hình chính trị, kinh tế và xã hội với trình độ dân
trí cao, tác giả mong muốn đi sâu nghiên cứu để từ đó có những đánh giá,
nhận định sâu sắc hơn về vấn đề giải quyết vụ án hành chính trên một địa bàn
phức tạp là thành phố Hà Nội. Bởi vậy, việc nghiên cứu đề tài “Giải quyết vụ
án hành chính qua th c tiễn t i thành ph Hà Nội” là cần thiết, kết quả
nghiên cứu đề tài góp phần giải quyết được những vướng mắc về lý luận và
thực tiễn giải quyết vụ án hành chính, hoàn thiện pháp luật tố tụng hành
chính, đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp và là nguồn cung cấp
tài liệu cho việc giảng dạy, nghiên cứu khoa học pháp lý về việc giải quyết vụ
án hành chính.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài:
Trước khi Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính ra đời
cũng như thời điểm hiện tại khi Luật TTHC 2015 đã được thông qua và có
hiệu lực thi hành, có nhiều công trình nghiên cứu về giải quyết vụ án hành
chính, như: Luận án, luận văn, sách chuyên khảo, bài báo khoa học, v.v.
Trong đó có thể nêu ra một số công trình sau:
- “Tài phán hành chính ở Việt Nam”- PTS. Đinh Văn Mậu và PTS.
Phạm Hồng Thái, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 1995.
- “Một s vấ đề về đổi mới ơ

m

C

lic

k

to

2
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W


.c


h a n g e Vi
e

N
y
.c

to
k
lic

- Chuyên đề hội thảo khoa học: Luật TTHC Việt Nam – Cộng Hòa
Liên Bang Đức 2010 của tác giả Nguyễn Mạnh Hùng về “Trình t xét xử các
vụ án hành chính t i Tòa án theo pháp lu t Việt nam”;
- Nguyễn Hoàng Anh, “Ho

động xét xử hành chính ở ước ta”. Tạp

chí nghiên cứu lập pháp (1) năm 2016.
Những công trình nói trên tập trung nghiên cứu ở khía cạnh có liên
quan tới những vấn đề chung về tài phán hành chính, thẩm quyền xét xử án
hành chính của Tòa án, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Tòa hành chính. Tuy
nhiên kể từ khi Luật TTHC 2015 được thông qua và có hiệu lực cho đến nay,
vẫn chưa có nghiên cứu thực sự cập nhật những vấn đề liên quan đến giải
quyết án hành chính và đặc biệt là thông qua thực tiễn tại thành phố Hà Nội.
Luật TTHC 2015 đã đặt ra rất nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn nhất là trong
bối cảnh một địa bàn cụ thể khá phức tạp như thành phố Hà Nội, nơi mà hoạt


m

C

lic

k

to

3
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W


.c


h a n g e Vi
e

N
y
.c

to
k
lic

4. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn:
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là: Trên cơ sở phân tích quy định
pháp luật hiện hành về giải quyết án hành chính, luận văn đi sâu vào nghiên
cứu, đánh giá hoạt động giải quyết án hành chính trên địa bàn thành phố Hà
Nội, từ đó đưa ra cái nhìn tổng quát và đề xuất các ý kiến nhằm hoàn thiện
pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả giải quyết án hành chính. Để thực hiện
mục tiêu trên, luận văn sẽ đưa ra và giải quyết các vấn đề sau:
- Nghiên cứu, phân tích và đánh giá tổng hợp các quy định pháp luật
hiện hành về giải quyết án hành chính, có sự so sánh, đối chiếu giữa quy định
của Luật TTHC 2010, Luật TTHC 2015 và các văn bản pháp luật có liên
quan.
- Phân tích và đánh giá thực trạng giải quyết án hành chính tại thành
phố Hà Nội – từ đó rút ra những điểm thành công, những hạn chế trong việc
áp dụng quy định của pháp luật vào thực tiễn giải quyết án hành chính, cũng
như lý giải nguyên nhân của thực trạng này.


m

C

lic

k

to

4
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W


.c


h a n g e Vi
e

N
y
to
k
lic

.c

- Với những bất cập, khó khăn còn tồn tại, phương án giải quyết là như
thế nào?
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn:
Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng của chủ nghĩa
Mác–Lê nin, quan điểm của Đảng, Nhà nước về tổ chức hoạt động tư pháp, về
giải quyết án hành chính. Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể:
tổng hợp, so sánh và phân tích khái quát những vấn đề cơ bản nhất về lý luận
trong giải quyết vụ án hành chính. Luận văn cũng nghiên cứu thực tiễn, tổng
kết số liệu từ năm 2010 đến nay trong hoạt động giải quyết án hành chính của
ngành tư pháp thành phố Hà Nội.
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn:
Đề tài có những ý nghĩa nhất định về lý luận và thực tiễn góp phần xác
định một cách có hệ thống và tương đối hoàn chỉnh về quá trình giải quyết vụ
án hành chính. Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa trong việc sử dụng
để phục vụ việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số điều của Luật TTHC,


C

lic

k

to

5
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!



h a n g e Vi
e

N
y
.c

Chương II: Thực tiễn giải quyết vụ án hành chính tại thành phố Hà Nội.
Chương III: Nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hành chính.

to
k
lic
.d o

m

o

o

c u -tr a c k

C
w

w



O
W

!

XC

er

O
W

F-

w

PD

h a n g e Vi
e

!

XC

er

PD


ặ

ơ

a

ng tài

giải quyế …”2. Dưới góc độ tố tụng hành chính, vụ án được hiểu là vụ việc
mà Toà án có trách nhiệm giải quyết theo yêu cầu hợp pháp của cá nhân, cơ
quan, tổ chức để bảo vệ một cách hữu hiệu các quyền và lợi ích hợp pháp của
các cá nhân, tổ chức, cơ quan khỏi sự xâm hại một cách trái pháp luật từ
quyền hành pháp. Thực tiễn quản lý hành chính nhà nước diễn ra hết sức đa
dạng, phức tạp. Sự xung đột về lợi ích giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân là
rất phổ biến. Đó là lý do làm nảy sinh các tranh chấp, bất đồng. Các tranh
chấp nảy sinh trong các lĩnh vực khác nhau của hoạt động quản lý hành chính
nhà nước có thể là tranh chấp giữa các chủ thể quản lý hành chính nhà nước
với nhau (như là tranh chấp về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính…),
cũng có thể là tranh chấp giữa chủ thể quản lý hành chính nhà nước với đối
tượng quản lý hành chính nhà nước…
Đối với tranh chấp giữa các chủ thể quản lý hành chính nhà nước với
nhau thì việc giải quyết chúng sẽ thuộc thẩm quyền của các cơ quan hành
chính nhà nước, vì đó là công việc nội bộ của hệ thống quản lý hành chính
nhà nước. Còn đối với tranh chấp giữa chủ thể quản lý hành chính nhà nước
với đối tượng quản lý hành chính nhà nước (có thể hiểu là tranh chấp hành
1
2

Từ điển Tiếng Việt (Nxb Đà Nẵng - Trung tâm từ điển học, 2003).
Từ điển Luật học (Tr 860).

7
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!

XC

er

O
W

F-

to
k
lic

chính theo nghĩa hẹp), chúng phát sinh từ quan hệ pháp luật hành chính giữa
một bên là chủ thể quản lý hành chính nhà nước mang quyền lực nhà nước và
một bên là đối tượng quản lý hành chính có nghĩa vụ phải phục tùng quyền
lực ấy.
Khi thực thi công vụ, cơ quan nhà nước và các cán bộ có thẩm quyền
thường phải ban hành những văn bản quản lý hoặc những quyết định hành
chính, hành vi hành chính nhằm thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
Việc ban hành các quyết định hành chính và đơn phương thực hiện các hành
vi hành chính đó là biểu hiện tập trung nhất thẩm quyền của các chủ thể quản
lý hành chính nhà nước, đồng thời cũng là phương thức chuyển tải nội dung
áp đặt ý chí của chủ thể quản lý hành chính nhà nước tới các đối tượng quản
lý thuộc quyền. Song, xuất phát từ tính chủ động, sáng tạo trong hoạt động
quản lý hành chính nhà nước mà xu hướng lạm quyền, vi quyền, tuỳ tiện,
thiếu căn cứ pháp lý,… hoặc làm tổn hại đến quyền và lợi ích chính đáng của
công dân là điều không thể tránh khỏi. Nói cách khác, sự sử dụng quyền lực
nhà nước, áp đặt ý chí nhà nước của chủ thể quản lý hành chính nhà nước
luôn chứa đựng khả năng làm xuất hiện sự phản kháng có ý thức của đối
tượng quản lý hành chính chịu sự áp đặt ý chí nói trên. Sự phản kháng đó thể
hiện thái độ, sự đánh giá đối với hoạt động của các cơ quan hành chính nhà
nước, đồng thời thể hiện sự mong muốn và lợi ích của đối tượng quản lý hành
chính nhà nước.
Khi có sự xâm hại quyền, lợi ích do có sự áp đặt ý chí nhà nước của
chủ thể quản lý hành chính nhà nước, sự phản kháng của đối tượng quản lý
chủ yếu được thể hiện thông qua các khiếu kiện hành chính đối với các hành
vi, quyết định hành chính nêu trên. Nội dung và mức độ gay gắt của khiếu
kiện hành chính chủ yếu phụ thuộc vào nội dung và mức độ xâm hại các

to

8
w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!

XC

er

O
W

.c

to
k
lic

cũng phải theo những cách thức đặc biệt nhằm bảo đảm giải quyết các tranh
chấp ấy thực sự khách quan, công bằng, dân chủ, đúng pháp luật. Tuy nhiên,
thuật ngữ “vụ án hành chính” chỉ chính thức được thừa nhận trong khoa học
pháp lý, khi Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính được Uỷ ban
thường vụ Quốc Hội ban hành năm 1996. Điều 1 Pháp lệnh quy định: “Cá
â

ơ

a

khởi kiện vụ

ước, tổ chức theo thủ tục do pháp lu
í

định có quyền

để yêu cầu Toà án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp

của mình”. Trước đây, những tranh chấp về quyết định hành chính, hành vi
hành chính thuộc các trường hợp kể trên chỉ được giải quyết bằng con đường
“ ủ tụ



C
w

w

w

.d o

m

C

lic

k

to

9
w

w

w

w

bu

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e

N
y
to
k
lic

.c

tổ chứ đ i với quyế đị

í

i


4

Giáo trình Luật tố tụng hành chính Việt Nam. Trường Đại học luật Hà Nội, Nxb Công an Nhân dân - 2014.
Từ điển Tiếng Việt (Nxb Đà Nẵng - Trung tâm từ điển học, 2003).

.d o

m

o

o

c u -tr a c k

C
w

w

w

.d o

m

C

lic


O
W

F-

w

PD

h a n g e Vi
e

!

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e


ước tiến hành việc xem xét,

ết về tính hợp pháp của các quyế định hành chính,

hành vi hành chính bị khởi kiện theo trình t , thủ tục t tụng do pháp lu t quy
định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, góp phần
nâng cao hiệu l

”6. Thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính của

tòa án được sử dụng phổ biến với hai nội dung là thẩm quyền theo loại việc và
thẩm quyền theo cấp tòa án.
Đối với thẩm quyền theo loại việc, việc xem xét thẩm quyền xét xử hành
chính là xác định cụ thể những tranh chấp mà cá nhân, tổ chức được quyền
khởi kiện vụ án hành chính, yêu cầu tòa Tòa án giải quyết. Ở phương diện
này, thẩm quyền xét xử hành chính được phân biệt với thẩm quyền xét xử
khác của Tòa án (thẩm quyền xét xử hình sự, dân sự, kinh tế, lao động vv…)
và với thẩm quyền của các cơ quan khác của nhà nước.
Thẩm quyền xét xử án hành chính ở phương diện theo cấp xét xử của tòa
án (quyền hạn của Tòa án trong xét xử hành chính) đang được áp dụng và quy
định trong Luật TTHC, cụ thể về thẩm quyền của TAND cấp Huyện, thẩm
quyền của TAND cấp Tỉnh, và được thể hiện ở các khía cạnh, như: Tòa án
cấp nào quyền như thế nào trong việc thụ lý các tranh chấp hành chính; Tòa
5

Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
Trần Mạnh Hùng (2011), “Thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính”, Tạp chí Dân chủ và Pháp
luật, (Số chuyên đề về Luật Tố tụng hành chính), tr. 17 - 30.
6


w

w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!

XC

er

O
W

F-


k
lic

án cấp nào có quyền như thế nào trong việc xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám
đốc thẩm và tái thẩm vụ án hành chính vv… Quy định hợp lý quyền hạn của
Tòa án trong xét xử án hành chính không chỉ là cơ sở cần thiết để Tòa án giải
quyết một cách khách quan, nhanh chóng và hữu hiệu các tranh chấp hành
chính mà thông qua đó còn đảm bảo và bảo vệ hữu hiệu các quyền, lợi ích
hợp pháp của các cá nhân, tổ chức trước sự xâm phạm của việc thực thi quyền
hành pháp.
1.1.2.2 Thủ tục giải quyết vụ án hành chính:
Như đã phân tích ở trên, thẩm quyền xét xử vụ án hành chính thuộc về
Tòa án, đây là chủ thể thực thi quyền tư pháp, nên thẩm quyền xét xử hành
chính được thực hiện theo thủ tục tư pháp (thủ tục tố tụng) để đảm bảo sự
thống nhất về hình thức giữa xét xử hành chính và các hoạt động xét xử khác
thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Trên thế giới hiện nay có nhiều luồng tư tưởng khác nhau về vấn đề thủ
tục giải quyết này, quan niệm của các quốc gia thuộc các hệ thống pháp luật
khác nhau trên thế giới có sự không có sự thống nhất:
Ở các nước thuộc hệ thống Common Law như Vương quốc Anh,
Austraylia không có sự phân biệt rõ ràng giữa công pháp và tư pháp, do đó
các tranh chấp hành chính cũng không được xác định rõ là phát sinh trong
lĩnh vực nào. Ở các nước này, các tranh chấp hành chính trước hết được giải
quyết bằng hình thức giải quyết khiếu nại đối với cơ quan hành chính đã ban
hành quyết định hành chính hoặc có hành vi hành chính bị khiếu nại. Trường
hợp người dân không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại thì có quyền
khởi kiện tại Tòa án. Tuy nhiên các nước này không thành lập hệ thống Tòa
án chuyên trách mà các tranh chấp hành chính được giải quyết bởi hệ thống

.d o


w

w

w

bu

bu

y

N

O
W

!

XC

er

O
W

F-

w

.c

Tòa án thường, theo đó thủ tục tố tụng để giải quyết các tranh chấp này cũng
là thủ tục tố tụng dân sự7.
Ngược lại, đối với các quốc gia thuộc hệ thống Civil Law như Việt Nam,
Cộng hòa Liên bang Đức, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hay Nhật Bản có sự
phân định tương đối rõ ràng giữa luật công và luật tư, do đó các tranh chấp
phát sinh cũng được xác định rõ thuộc lĩnh vực luật nào. Tranh chấp hành
chính là tranh chấp nảy sinh trong lĩnh vực luật công, do đó được giải quyết
theo một cơ chế khác so với các tranh chấp trong lĩnh vực luật tư, đó là thủ
tục tố tụng hành chính. Xuất phát từ lý do đó, các quốc gia này đã ban hành
văn bản quy phạm pháp luật riêng để quy định về thủ tục tố tụng hành chính,
như Luật TTHC 2010; Luật TTHC 2015 của Việt Nam, Luật Tòa án năm
1960 của Cộng hòa Liên bang Đức, Luật tranh tụng hành chính năm 1989 của
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hay Luật kiện tụng hành chính năm 1962 của
Nhật Bản … nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc giải quyết các vụ án hành chính
theo thủ tục tố tụng hành chính.
Tóm lại, từ những nhận định nêu trên có thể thấy, ở Việt Nam, TAND là
cơ quan có thẩm quyền giải quyết các vụ án hành chính theo thủ tục tố tụng
hành chính.
1.1.2.3 ơ ở quyền l c giải quyết vụ án hành chính:
Ở Việt Nam, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Quốc hội,
Hội đồng nhân dân và các cơ quan nhà nước đều tổ chức và hoạt động theo
nguyên tắc tập trung dân chủ, “Quyền l
công, ph i hợp, kiểm soát gi a
các quyền l

ơ
ư



o

c u -tr a c k

C
w

w

w

.d o

m

C

lic

k

to

13
w

w

w

e

!

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e

N
y
to
k
lic

.c

Dựa vào thẩm quyền xét xử hành chính, Tòa án trên cơ sở thực thi quyền
tư pháp, có quyền kiểm soát đối với việc thực thi quyền hành pháp, đảm bảo

- Khởi kiện vụ án hành chính: Đây là quyền tự định đoạt của cá nhân, tổ
chức yêu cầu tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn cứ
cho rằng quyền và lợi ích đó bị xâm phạm bởi việc thực thi quyền hành pháp.
Quyền và lợi ích bị xâm phạm của người khởi kiện có thể là lợi ích vật chất
hay lợi ích tinh thần. Điều kiện cần ở đây là sự khẳng định tồn tại một hành vi
vi phạm từ phía cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ
quan hành chính nhà nước, còn hành vi này thực sự có tồn tại trên thực tế hay
không là phần việc nằm trong giai đoạn xem xét giải quyết về phần nội dung
8

TS. Nguyễn Mạnh Hùng (2015), “P â định thẩm quyền giải quyết khiếu n i hành chính và thẩm quyền xét
xử hành chính ở Việt Nam”, NXB Chính trị quốc gia, Tr 53

.d o

m

o

o

c u -tr a c k

C
w

w

w


W

!

XC

er

O
W

F-

w

PD

h a n g e Vi
e

!

XC

er

PD

F-


ư đ i với

iải quyết vụ án không có hiệ

các vụ án dân s

ki

d a

ươ

m i

ượng phản t

a động”.9

- Thụ lý vụ án hành chính: Việc thụ lí vụ án hành chính là cơ sở đầu tiên
phát sinh trách nhiệm của tòa án trong việc giải quyết vụ án hành chính. Cũng
cần nói thêm rằng, giữa khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính có mối quan hệ
chặt chẽ với nhau bởi lẽ khởi kiện là cơ sở để Tòa án thụ lý vụ án, không có
khởi kiện sẽ không có thụ lý. Vì vậy khởi kiện là sự kiện pháp lý làm phát
sinh mối quan hệ giữa người khởi kiện và Tòa án, là giai đoạn đầu tiên bắt
đầu cho quá trình tố tụng sau này. Việc khởi kiện đó có được thụ lý hay
không lại phụ thuộc vào hoạt động thụ lý của Tòa án. Tòa án chỉ thụ lý đơn
khởi kiện khi đơn khởi kiện đó thỏa mãn các điều kiện luật định. Nhiệm vụ
chính của giai đoạn thụ lý này là :
Thứ nhất, giúp Tòa án có những nhận định ban đầu cần thiết về tình
trạng tranh chấp hành chính, từ đó đề ra những phương hướng giải quyết vụ


C
w

w

w

.d o

m

C

lic

k

to

15
w

w

w

w

bu

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e

N
y
.c

to
k
lic

Giai đoạn này được bắt đầu khi vụ án hành chính được Tòa án thụ lý và kết
thúc khi Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án hành chính đã chuẩn bị
xong các tài liệu cần thiết cho việc mở phiên tòa xét xử sơ thẩm hoặc ban
hành các quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Giai
đoạn này có những vấn đề đáng lưu ý như:
- Thu th p chứng cứ: Là một hoạt động quan trọng trong quá trình chứng


c u -tr a c k

C
w

w

w

.d o

m

C

lic

k

to

16
w

w

w

w

!

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e

N
y
.c

to
k
lic

có thể phát hiện ra những thiếu sót, sai lầm của những hoạt động tố tụng trước
đó nhằm tìm biện pháp khắc phục, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ vụ án.
1.2.1.3 Xét xử ơ


thẩm nhân dân. Trong trường hợp đặc biệt, Hội đồng xét xử sơ thẩm có thể
gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm nhân dân); Thư kí phiên tòa; KSV;

.d o

m

o

o

c u -tr a c k

C
w

w

w

.d o

m

C

lic

k



F-

w

PD

h a n g e Vi
e

!

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c


h a n g e Vi
e

N
y

phong nghị án để nghị án nhằm thảo luận để đưa ra bản án sơ thẩm. Bản án
hành chính sơ thẩm là kết quả cao nhất của hoạt động xét xử tại phiên tòa sơ
thẩm và việc thi hành bản án, quyết định có hiệu lực sẽ kết thúc toàn bộ quá
trình giải quyết vụ án hành chính.

.d o

m

o

o

c u -tr a c k

C
w

w

w

.d o

m

C

lic


O
W

F-

w

PD

h a n g e Vi
e

!

XC

er

PD

F-

c u -tr a c k

.c