Header Page 1 of 120.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN THÀNH DUÂN

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC
CẢNH QUAN BỜ NAM SÔNG HỒNG
( ĐOẠN TỪ ĐƯỜNG THANH NIÊN ĐẾN LƯƠNG YÊN - HÀ NỘI )

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2016
luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 1 of 120.


Header Page 2 of 120.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
---------------------------------------

NGUYỄN THÀNH DUÂN
KHÓA: 2014-2016

văn.
Xin trân trọng cảm ơn.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thành Duân

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 3 of 120.


Header Page 4 of 120.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu khoa
học độc lập của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là
trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thành Duân

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 4 of 120.


Header Page 5 of 120.

MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN
TRÚC CẢNH QUAN ĐOẠN TỪ ĐƯỜNG THANH NIÊN ĐẾN LƯƠNG
YÊN ............................................................................................................. 35
2.1. Cơ sở pháp lý ....................................................................................... 35
2.1.1. Nhà nước và các Bộ Ngành. ............................................................... 35
2.1.2. Các văn bản pháp quy của thủ đô Hà Nội. .......................................... 36
2.2. Cơ sở lý luận về kiến trúc cảnh quan thiết kế đô thị. ........................ 37
2.2.1. Lý luận hình ảnh đô thị, không gian đô thị, thiết kế đô thị .................. 37
2.2.2. Những yếu tố tác động đến thiết kế đô thị........................................... 41
2.2.3. Các xu hướng phát triển đô thị tác động đến tổ chức không gian kiến
trúc cảnh quan. ............................................................................................. 44
2.3. Các yếu tố tác động đến không gian kiến trúc cảnh quan nói chung
và tuyến đường nghiên cứu nói riêng. ....................................................... 46
2.3.1. Điều kiện tự nhiên. ............................................................................. 46
2.3.2. Yếu tố văn hóa xã hội: ........................................................................ 47
2.3.3. Các yếu tố kinh tế. .............................................................................. 47
2.3.4. Các yếu tố về khoa học công nghệ. ..................................................... 48
2.3.5. Vai trò của cộng đồng ......................................................................... 48
2.3.6. Cơ chế chính sách . ............................................................................. 49
2.4. Định hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường . 50
2.4.1. Quy hoạch chung thành phố Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050..... 50
2.4.2. Định hướng quy hoạch khu vực xung quanh tuyến đường Thanh Niên
đến Lương Yên............................................................................................. 53
2.5. Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan trong và ngoài
nước............................................................................................................. 60

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 6 of 120.


Header Page 7 of 120.


Header Page 8 of 120.

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Tên đầy đủ

KTCQ

Kiến trúc cảnh quan

TKĐT

Thiết kế đô thị

KTS

Kiến trúc sư

KPC

Khu phố cổ

UBND

Uỷ ban nhân dân

QCXDVN


Vị trí tuyến đường từ đường Thanh Niên đến Lương Yên

Hình 1.2

Sơ đồ kiến trúc cảnh quan

Hình 1.3

Sơ đồ cấu trúc luận văn.

Hình 1.4

Quy hoạch Hà Nội thời kỳ Thăng Long- Hà Nội

Hình 1.5

Quy hoạch Hà Nội thời kỳ Pháp thuộc

Hình 1.6

Quy hoạch thủ đô Hà Nội thời kỳ 1964 - 1974

Hình 1.7

Quy hoạch chung thủ đô Hà Nội thời kỳ 1975-1986

Hình 1.8

Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội năm 1998


Ảnh hiện trạng các công trình nhà ở

Hình1.17

Ảnh hiện trạng con đường gốm sứ

Hình1.18

Ảnh hiện Trạng Cây Xanh

Hình1.19

Ảnh hiện trạng bãi đỗ xe buýt và bãi đỗ xe Trần Nhật Duật

Hình 1.20

Ảnh hiện trạng trạm biến áp, dây điện,các cột điện cao thế.

Hình 1.21

Ảnh hiện trạng hệ thống đèn chiếu sáng

Hình 1.22

Ảnh hiện trạng các biển quảng cáo

Hình 1.23

Ảnh hiện trạng vỉa hè, lắp cống



Minh họa yếu tố nút

Hình 2.5

Minh họa yếu tố điểm nhấn

Hình 2.6

Minh họa 3 yếu tố hình nền, điểm, liên hệ

Hình 2.7

Sơ đồ đô thị bền vững

Hình 2.8

Bản đồ quy hoạch Thành phố Hà Nội trong QHCXD Thủ đô
Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 (tính từ
vành đai 4 trở vào)

Hình 2.9

Bản đồ quy hoạch chi tiết quận Tây Hồ

Hình 2.10

Bản đồ quy hoạch chi tiết quận Ba Đình

Hình 2.11


Hình 3.3

Mặt cắt đường vành đai Trần Quang Khải – Trần Khánh Dư.

Hình 3.4

Ảnh hiện trạng con đường gốm sứ trước cải tạo

Hình 3.5

Ảnh con đường gốm sứ sau cải tạo

Hình 3.6

Đề xuất cải tạo nút giao thông chuyển tiếp

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 10 of 120.


Header Page 11 of 120.

Hình 3.7

Đề xuất cải tạo mặt đứng công trình nhà dân tự xây

Hình.3.8

Minh họa khoảng lùi cho công trình



Minh họa gạch lát vỉa
Minh họa vị trí sang đường dành cho người đi bộ

Hình 3.18

Minh họa cầu vượt sang đường dành cho người đi bộ

Hình 3.19

Minh họa đường đi bộ dành cho người khuyết tật

Hình 3.20

Minh họa điểm chờ xe buýt

Hình 3.21

Minh họa một số mẫu ghế nghỉ trên vỉa hè

Hình 3.22

Minh họa thùng rác thông minh, bảo vệ môi trường

Hình 3.23

Minh họa chiếu sáng giao thông

Hình 3.24


Nội đã có 7 lần quy hoạch chung, cả 7 đồ án quy hoạch chung đều xác định
vai trò quan trọng của Sông Hồng cửa đường đê ven sông. Quy hoạch chung
Hà Nội đến năm 2030 được phê duyệt năm 2011 đã xác định lấy trục cảnh
quan Sông Hồng là trục không gian chủ thể của Hà Nội và bờ Nam Sông
Hồng là ranh giới phía Đông của Nội đô lịch sử, là khu vực bảo tồn di sản
Thăng Long giá trị truyền thống của người Hà Nội. Hiện đã có nhiều quy
hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết liên quan đến không gian kiến trúc cảnh
quan hai bên bờ Sông Hồng. Riêng đối với bờ nam Sông Hồng là đoạn tiếp
giáp với nội đô lịch sử, có nhiều cảnh quan đặc thù và đặc biệt là giáp ranh
với nhiều khu đặc thù (khu phố cổ, phố cũ, khu vực Hồ Gươm, Hồ Tây) khu
vực đang có nhiều thách thức trong phát triển và bảo tồn, chịu áp lực từ cải
tạo các dự án xây dựng tác động đến kiến trúc cảnh quan trong khu vực
nghiên cứu như :
+ Chủ trương di dời các cơ sở công nghiệp, trụ sở một số Bộ, ngành.
+ Dự án quy hoạch phát triển khu vực Sông Hồng qua đoạn Hà Nội, do Thành
phố Hà Nội phối hợp với Seoul Hàn Quốc thực hiện 2005-2007 đang triển
khai một số dự án: cầu, hầm chui qua đê

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 12 of 120.


Header Page 13 of 120.

2

+ Các quy hoạch phân khu: Đô thị hai bên Sông Hồng, khu phố cổ, khu phố
cũ, khu vực Hồ Gươm và phụ cận, các quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc
các khu đặc thù.
+ Các dự án giao thông đang triển khai: tuyến đường sắt đô thị số 2 Yên Viên
– Ngọc Hồi với cầu bắc qua Sông Hồng, đường hầm đi bộ nối Trần Nguyên

minh, hiện đại, bảo tồn, phát huy giá trị, di sản gắn kết cảnh quan thiên nhiên,
tạo không gian liên kết các khu đặc thù của nội đô lịch sử theo định hướng
quy hoạch chung của thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: không gian kiến trúc cảnh quan hai bên tuyến
đường bờ Nam Sông Hồng.
- Phạm vi nghiên cứu: từ đầu đường Thanh Niên đến Lương Yên,
chiều dài khoảng 4,8 km, phạm vi hai bên đường giới hạn từ con đường gốm
sứ đến không gian lớp nhà tiếp giáp mặt đường.

Hình 1.1. Vị trí tuyến đường từ đường Thanh Niên đến Lương Yên.

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 14 of 120.


Header Page 15 of 120.

4

Nội dung nghiên cứu
- Điều tra khảo sát, đánh giá hiện trạng kiến trúc cảnh quan khu vực
ven Sông Hồng nói chung và bờ nam Sông Hồng (đoạn từ đường thanh niên
đến lương yên) nói riêng.
- Nghiên cứu các cơ sở pháp lý, lý thuyết và các đồ án quy hoạch liên
quan đến khu vực hai bên Sông Hồng.
- Tham khảo các bài học kinh nghiệm trong nước (hai bên bờ Sông Hàn
của thành phố Đà Nẵng, hai bên bờ Sông Sài Gòn của Thành Phố Hồ Chí
Minh…) bài học kinh nghiệm nước ngoài (hai bên bờ Sông Seine Paris, hai
bên bờ Sông Danuyp, hai bên bờ Sông Hàn của Seoul Hàn Quốc).
- Nghiên cứu các yếu tố tác động tới kiến trúc cảnh quan.

Đô thị: Có một số khái niệm khác nhau từ cách tiếp cận chuyên ngành
ở một giai đoạn nhất định. Theo Luật Quy hoạch đô thị năm 2009: Đô thị là
khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạt động trong
lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế,
văn hoá hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội
của quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành,
ngoại thành của thành phố; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị trấn.[20]
Đô thị hóa: là quá trình tập trung, chuyển hóa dân cư nông nghiệp sang
phi nông nghiệp gắn với phát triển kết cấu hạ tầng và văn minh công nghiệp.
Quá trình đô thị hóa là quá trình phát triển về kinh tế - văn hóa - xã hội và
không gian kiến trúc gắn với tiến bộ khoa học, kỹ thuật và ngành nghề mới.
Quy hoạch: là định hướng, là phương án phát triển và tổ chức không
gian (cả vật thể và phi vật thể) về kinh tế - văn hóa - xã hội cho một thời kỳ
nhất định trên lãnh thổ xác định. Quy hoạch được phân theo cấp hành chính
(quốc gia, vùng, đô thị,...) và phân theo lĩnh vực, ngành: tổng thể kinh tế - xã
hội. Quy hoạch chuyên ngành (xây dựng, đất đai, văn hóa, hạ tầng kỹ thuật,
giáo dục, ngành sản xuất...)
Quy hoạch xây dựng: là tổ chức không gian đô thị, điểm dân cư nông
thôn hệ thống công trình HTKT, HTXH nhằm tạo lập môi trường sống thích

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 16 of 120.


Header Page 17 of 120.

6

hợp cho người dân đảm bảo kết hợp hài hòa lợi ích quốc gia với cộng đồng
đáp ứng mục tiêu xác định.
Kiến trúc cảnh quan: là khoa học đa ngành gồm không gian vật thể đô


Header Page 18 of 120.

7

Điểm nhấn đô thị: là công trình kiến trúc hoặc không gian mở hay cảnh
quan tự nhiên có ý nghĩa chủ đạo, tác động tích cực đến tổng thể không gian
kiến trúc cảnh quan cả khu vực.

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 18 of 120.


Header Page 19 of 120.

8

Cấu trúc luận văn
MỞ ĐẦU

1.
2.
3.
4.
5.

KẾT LUẬN VÀ
KIẾN NGHỊ

PHẦN NỘI DUNG


CHƯƠNG 3
cảnh quan
- Quan điểm nguyên tắc.
- Nhóm giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh
quan cho tuyến đường.
- Xác lập vai trò cộng đồng trong tổ chức thực hiện
quy hoạch và quản lý không gian kiến trúc cảnh quan.
- Giải pháp về phân công, phân cấp và vai trò trách
nhiệm trong tổ chức thực hiện và quản lý kiến trúc
cảnh quan.
- Kết luận
- Kiến nghị
Hình 1.3. Sơ đồ cấu trúc luận văn.

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 19 of 120.


Header Page 20 of 120.

THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội.
Email:

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 20 of 120.

cụ thể tạo nên bản sắc riêng cho tuyến đường.

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 21 of 120.


Header Page 22 of 120.

95

Kiến nghị
1. Đối với UBND Thành phố.
- Tuyến đường Thanh Niên đến Lương Yên là tuyến đường có vai trò
trong tạo lập hình ảnh thủ đô, thể hiện sự phát triển liên tiếp nối giữa khu nội
đô với vùng phía Bắc, là không gian kiến trúc cảnh quan liên kết các khu đặc
trưng của Hà Nội: Khu phố cũ, khu Hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, khu
vực Hồ Tây là phần quan trọng của trục không gian kiến trúc cảnh quan chủ
thể của Hà Nội (hai bên sông Hồng). Vì vậy, đề nghị cần có rà soát định
hướng trong các quy hoạch xây dựng hiện hành, đối chiếu với các quy hoạch
xây dựng (quy hoạch phân khu, quy hoạch chuyên ngành mới ban hành) để
thống nhất quản lý trên cơ sở hoàn thiện cơ sở để quản lý (thiết kế đô thị cho
tuyến đường và xây dựng quy chế quản lý).
Quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc tuyến đường bờ Nam sông
Hồng với đồng bộ các yếu tố tạo nên các kiến trúc đô thị, bao gồm không chỉ
với công trình xây dưng mà cả cây xanh, hạ tầng kỹ thuật khác nhau như giao
thông , điện, nước…
- Đề nghị thành phố giao cho Sở chức năng nghiên cứu, xác định,
nhận diện đầy đủ các kiến trúc có giá trị và phân loại: Công trình di tích quốc
gia, công trình có giá trị cấp Thành phố (nhất là nhà ở) và có cơ chế tạo điều
kiện để phát huy, quảng bá hình ảnh các công trình kiến trúc có giá trị.
- Thành phố có các dự án về khai thác quỹ đất sau khi di dời cơ sở


Header Page 24 of 120.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Hoàng Hải Anh (2005), “Lý thuyết quy hoạch đô thị theo phương đúng”,
Quy hoạch xây dựng,(số 18/2005).
2. Bộ Xây Dựng (1998), Bảo tồn di sản kiến trúc cảnh quan Hà Nội, Viện
nghiên cứu kiến trúc.
3. Bộ Xây dựng (2013), Thông tư 06/2013/TT-BXD hướng dẫn nội dung
TKĐT.
4. Nguyễn Việt Châu (2014), “ Nhìn nhận về quy hoạch kiến trúc cảnh quan
đường phố”, Tạp chí kiến trúc Việt nam,(số 7/2014).
5. Dự án (2008), Quy hoạch cơ bản phát triển khu vực Sông Hồng đoạn qua
Hà Nội 2007-2008.
6. Ths.KTS Nguyễn Văn Giới (2007), Quy hoạch – Kiến trúc thành phố Hà
Nội với những định hướng mới cho sự phát triển lâu dài và bền vững,Tuyển
tập NCKH 2006- Viện nghiên cứu kiến trúc.
7. HAIDEP (2007), Chương trình nghiên cứu phát triển tổng thể đô thị Thủ
đô Hà Nội, Cơ quan quốc tế Nhật Bản (Jica) và UBND TP Hà Nội.
8. Gs.Ts. Đỗ Hậu (2013) ,Vai trò của cộng đồng trong quy hoạch, xây dựng,
nhà xuất bản Xây Dựng
9. Đặng Thái Hoàng (1999), Kiến trúc Hà Nội thế kỉ XIX- thế kỉ XX, Nhà XB
Hà Nội.
10. TS.KTS.Nguyễn Xuân Hinh, Bài giảng môn học Thiết kế đô thị, bài giảng
cao học kiến trúc và quy hoạch trường đại học kiến trúc Hà Nội.
11. TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm (2015), Quá trình phát triển của Hà Nội giai
đoạn 1945-2015, Thực trạng và thách thức. Bài tham luận trong Hội thảo 70
năm thủ đô Hà Nội truyền thống, nguồn lực và định hướng phát triển do
Thành ủy UBND TP tổ chức tháng 8/2015.

phê duyệt và quản lý QHĐT.
27. Thủ tướng Chính phủ (2010), Nghị định 38/2010/NĐCP về quản lý không
gian kiến trúc cảnh quan đô thị.

luan van thac si-tai lieu - luan an -kinh te -Footer Page 25 of 120.