TR

I H C THÁI NGUYÊN
NG
I H C NÔNG LÂM

-----------

----------

LÊ NG C LÂM

Tên

tài:

“ I U TRA M T S B NH TH
NG G P
ÀN H
U
NUÔI T I CHI NHÁNH NGHIÊN C U VÀ PHÁT TRI N
NG TH C V T B N A XÃ T C TRANH, HUY N
PHÚ L
NG VÀ THU C I U TR ”

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o



Tên

tài:

“ I U TRA M T S B NH TH
NG G P
ÀN H
U
NUÔI T I CHI NHÁNH NGHIÊN C U VÀ PHÁT TRI N
NG TH C V T B N A XÃ T C TRANH, HUY N
PHÚ L
NG VÀ THU C I U TR ”

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

IH C

: Chính quy

Chuyên ngành

: Thú y

Khoa


N

tôi hoàn thành

tài này.

u tiên, tôi xin c m n chân thành sâu s c t i ban giám hi u tr

ng

i h c Nông Lâm Thái Nguyên, Ban ch nhi m khoa Ch n nuôi Thú ý, các
phòng ban liên quan và các th y cô trong và ngoài khoa ã t n tình giúp
trong su t th i gian h c t p t i tr

ng.

c bi t tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c
ã tr c ti p h

n th y TS.

Qu c Tu n

ng d n tôi trong su t th i gian nghiên c u th c hi n

Tôi xin chân tr ng c m n ban lãnh
ch n nuôi

ng – Thái Nguyên ã t o




L I NÓI
hoàn thành ch

U

ng trình h c trong nhà tr

ng, th c hi n ph

ng

châm “H c i ôi v i hành”, “ Lý thuy t i ôi v i th c ti n s n xu t”. Giai
o n th c t p chuyên

r t quan tr ng

i v i m i sinh viên c ng c và h

th ng l i toàn b ki n th c ã h c, c ng nh tay ngh .

ng th i, t o cho

mình s ng t l p, lòng yêu ngh , có phong cách làm vi c úng

n, n ng l c

làm vi c áp ng nhu c u c a th c ti n s n xu t. N m



ng g p

ng th c v t b n

àn H

tài:

u nuôi t i chi nhánh nghiên

a xã T c Tranh, huy n Phú L

ng

và thu c i u tr ”
Trong th i gian th c t p

tr i,

c s giúp

t n tình c a các anh.ch

công nhân viên trong tr i, c g ng n l c c a b n thân, tôi ã hoàn thành khóa
lu n t t nghi p.
M c dù ã c g ng nh ng do th i gian có h n, kinh nghi m còn thi u
trong th c ti n s n xu t, ki n th c còn h n h p nên khóa lu n c a tôi không
chánh kh i nh ng thi u sót. Tôi r t mong
quý báu c a th y cô giáo và

ng th c v t b n a) ............................................................................ 6
1.1.3.1.T ch c qu n lí c s c a Tr i ch n nuôi ng v t bán hoang dã....... 6
1.1.3.2. Ngành tr ng tr t ..................................................................... 7
1.1.3.3. i v i ngành ch n nuôi ........................................................ 7
1.1.4. ánh giá chung ............................................................................. 8
1.1.4.1. Thu n l i................................................................................ 8
1.1.4.2. Khó kh n ............................................................................... 9
1.2. N i dung, ph ng pháp và k t qu ph c v s n xu t ..................... 9
1.2.1. N i dung công tác ph c v s n xu t.............................................. 9
1.2.2. Ph ng pháp ti n hành ............................................................... 10
1.2.3. K t qu ph c v s n xu t ............................................................ 10
1.2.3.1 Công tác tiêm phòng ............................................................. 10
1.2.3.2 Công tác i u tr b nh ........................................................... 11
1.2.3.3. Công tác ch n nuôi............................................................... 16
1.3. K t lu n và ngh .......................................................................... 18
1.3.1. K t lu n ...................................................................................... 18
1.3.2.
ngh ....................................................................................... 18
Ph n 2. CHUYÊN
NGHIÊN C U KHOA H C ............................... 19
2.1. t v n ........................................................................................ 19
2.2. T ng quan tài li u ............................................................................ 20


2.2.1. C s khoa h c ........................................................................... 20
2.2.1.1. Ngu n g c, phân lo i h u .................................................. 20
2.2.1.2 Gi i thi u chung v loài h u ............................................... 21
2.2.1.3. M t s
c i m sinh h c c a h u ..................................... 22
2.2.1.4. Kh n ng s n xu t ................................................................ 23

ngh ....................................................................................... 44
TÀI LI U THAM KH O.......................................................................... 45


DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1. Di n tích

t ai c a xã T c Tranh ................................................. 2

B ng 1.2. K t qu công tác ph c v s n xu t................................................ 17
B ng 2.1. Kh i l

ng c th h

B ng 2.2. C c u àn h

u t s sinh

n trên 30 tháng tu i (kg) .... 24

u t i Tr i ch n nuôi .............................................. 36

B ng 2.3. T l m c b nh th

ng g p c a àn h

u .................................... 37

B ng 2.4. T l m c b nh


DANH M C VI T T T

Ký hi u

N i dung

KHKT

Khoa h c k thu t

KST

Ký sinh trùng

NC&PT

Nghiên c u & Phát tri n

NST

Nhi m s c th

NXB

Nhà xu t b n

SL

S l

Tr i ch n nuôi
ng th c v t b n
L

ng v t hoang dã Chi nhánh nghiên c u & Phát tri n
a

c xây d ng trên

a bàn xã T c Tranh, huy n Phú

ng, t nh Thái Nguyên. ây là xã thu c phía nam c a huy n Phú L

ng có

các i u ki n t nhiên nh sau:
1.1.1.1. V trí

a lý

Xã T c Tranh thu c huy n Phú L
t nh Thái Nguyên, n m

ng là m t xã trung du mi n núi c a

phía Nam c a huy n cách trung tâm thành ph

30km, v i t ng di n tích là 2559,35 ha. V trí

a lí c a xã nh sau:


ng,

ng

ng Ti n.
a hình

t ai

Xã T c Tranh có t ng di n tích là 2559,35 ha, trong ó di n tích
d ng là 2254,35 ha, chi m 99,8%

ts

t ch a s d ng là 5 ha chi m 0,2% t ng


2

di n tích

t t nhiên c a xã, di n tích

ó là nh ng vùng

t ven

ng, ven sông.



766,67

29,98

t

423,3

16,54

t xây d ng các công trình phúc l i xã h i

153,08

5,98

5

0,2

t ch a s d ng

(Ngu n s li u: UBND xã T c Tranh)
M c dù là xã s n xu t nông nghi p, tuy nhiên di n tích
ng

i c a xã r t nh , ch có 0,15 ha/ng

ha/ ng

p ng n n

t ai c a xã ch y u là
pha th t,

t s i c m, di n tích

t khác nhìn chung
lâu n m

t có

ng

c bi t xã có kho ng 3km dòng sông

c ph c v cho vi c t
t

i, di n tích

t ru ng ít, thu c lo i

màu m cao thích h p cho nhi u lo i cây tr ng
c 1011,3 ha chè, bình quân

ng

i ph c t p, nhi u


3

1.1.1.3. i u ki n khí h u th y v n
Xã T c Tranh n m trong vành ai khí h u nhi t
v nhi t

trong n m t

t tháng 4

10

i cao, th hi n rõ

có khi lên t i 37 – 38o C.

ng xuyên có m a giông và gió l c. Mùa

n tháng 2 n m sau, v i nh ng

m không khí th p, l

ng

b n mùa. Mùa hè kéo dài

n tháng 8, khí h u nóng m, m a nhi u, nhi t

bu i tr a nhi t
g t, th

i dân.

i u ki n khí h u c a xã r t a d ng là i u ki n thu n l i

phát tri n

cây tr ng v t nuôi, tuy nhiên c ng gây nh ng khó kh n không nh cho s n
xu t nông nghi p và sinh ho t c a nhân dân.
* V ngu n n

c

Xã T c Tranh có sông C u ch y qua, có

dài kho ng 3km, ch ch y

qua vành ai c a xã. Xã có nhi u su i nh nh ng phân b không

u, làm cho

công tác th y l i không thu n ti n g p nhi u khó kh n. Ph n l n l
t

i c a xã ph thu c vào l

ng n

cm ad n

ng n


Thái

i giao thông


4

ang

c phát tri n m r ng, có

ng huy n l r i nh a dài 3,6km ch y

qua trung tâm xã, 100% các xã có
km

ng bê tông, 5 km

1.1.2.

i u ki n kinh t - xã h i

ng ô tô

n trung tâm, ngoài ra còn có 5

ng c p ph i, còn l i là

ng

c tính dân c th a,

i s ng th p nên d ch v m i ây

c phát tri n, ch y u là các hàng t p hóa ph c v cho cu c s ng hàng

ngày. Tuy nhiên hi n nay d ch v

ang có s phát tri n áng k góp ph n em

l i b m t m i cho xã.
Nhìn chung n n kinh t c a xã còn kém phát tri n, v n mang tính t phát
quy mô nh , s n xu t ch a

c c gi i hóa cao nên hi u qu còn th p,

i

s ng nhân dân còn ch a cao.
- Tình hình v n hóa xã h i
Xã T c Tranh có 2.050 h gia ình và 8.905 nhân kh u trong ó có h n
80% s h gia ình s n xu t nông nghi p còn l i là s n xu t công nghi p và
d ch v .
Trình
tr em trong

dân trí c a ng
tu i i h c

s h c sinh trong tr

ng tr m y t m i, góp ph n ph c v t t h n cho

i dân.

- V tr ng tr t
+ Cây lâm nghi p: Công tác tr ng r ng ph xanh ngành tr ng tr t ã có
chuy n h

ng m nh theo h

ng thâm canh t ng v , ng d ng khoa h c k

thu t vào s n xu t, gieo tr ng nh ng cây m i có n ng su t cao, t ng hi u qu
kinh t .
Di n tích tr ng lúa là 161,42 ha, rau màu là 39,58 ha,
n m là 200 ha. Theo báo cáo s k t 6 tháng

t tr ng cây hàng

u n m 2010 tình hình s n xu t

tr ng tr t nh sau:
+ Cây l

ng th c và cây hoa màu.

T ng di n tích gieo tr ng c a v chiêm xuân là 197 ha
ho ch trong ó: Di n tích lúa cao s n là 143 ha
xuân


i dân. T ng di n tích tr ng chè là 101,3 ha. Trong ó 6 tháng

n m do cây chè v a tr i qua th i kì l nh kéo dài nên kh n ng sinh tr
th p, n ng su t ch a cao. Giá chè cao h n n m tr
cao nên l i nhu n mà ng
ang t p trung
chè ch t l

ut

ng cao ang

thu nh p c a ng

i dân thu

u

ng còn

c nh ng giá phân bón v n

c còn ít. M c d u v y, ng

i dân

tr ng, s n xu t và thâm canh chè cành, m t gi ng
c th tr

ng a chu ng. V i s


c
c

t

cs

n nh v c s l

ng và

a vào nuôi th nghi m và cho kh n ng

thích nghi t t, cho hi u qu kinh t cao so v i các gi ng hi n có. Theo s li u i u
tra t ng àn gia súc, gia c m 6 tháng cu i n m 2012 nh sau:
T ng àn trâu bò có 338 con, nhìn chung àn trâu bò

c ch m sóc khá

t t. Tuy nhiên do th i ti t l nh kéo dài trong v

ông cùng v i s thi u h t

th c n nên sau v

c ó. M c tiêu ch n nuôi

trâu bò c a ng



ng, th c n t ng giá, giá l n th t
ng i u ti t gi m.

T ng àn gia c m nuôi là 13.220 con, ch y u là các gi ng gia c m
ph ng, gà là

it

ng

c nuôi ch y u

ây, ngan và v t

1.1.3. Tình hình s n xu t c a Tr i ch n nuôi
Công ty nghiên c u & Phát tri n
v tb n

a

c nuôi ít h n.

ng v t bán hoang dã thu c

ng th c v t b n

a (NC&PT

ng th c

0,05 ha

Di n tích tr ng cây n qu :

2 ha

Di n tích dành cho ch n nuôi l n:

0,35 ha

Di n tích tr ng c :

2,5 ha

Di n tích dành cho ch n nuôi h

u nai:

0,1 ha

Di n tích dành cho ch n nuôi ng a:

1,0 ha

Các ngành s n xu t chính c a tr i bao g m:
1.1.3.2. Ngành tr ng tr t
Tr ng tr t m t s cây n qu ch y u là b

i và i, ngoài ra còn tr ng



it

ng

c nuôi s m

tr i, hi n tr i

c nuôi nh t trong chu ng có sân v n

ng,

m c ích s n xu t con gi ng và l y nhung.
Hi n tr i có 276 con l n, có 3

c gi ng, 25 l n nái sinh s n, 8 l n nái h u

b , còn l i là l n con theo m , l n con cai s a và l n choai. M c ích nuôi àn l n
ch y u là nghiên c u, s n xu t con gi ng và bán l n th t ra th tr ng.
Ch n nuôi ng a B ch: Tr i có 50 con ng a B ch, nuôi v i m c ích
sinh s n, t o s n ph m ng a b ch và cao Ng a B ch cung c p cho th tr

ng


8

Tr i chú ý công tác phòng b nh bao g m các n i dung:
H n ch không cho ng


n công tác tiêm phòng vaccine

do không có vaccine.
Nh ti n hành t t công tác phòng b nh cho àn l n, cho nên trong quá
trình s n xu t ã phòng ng a t t, không

x y ra nh ng d ch b nh trong tr i.

àn gia súc phát tri n t t.
1.1.4. ánh giá chung
1.1.4.1. Thu n l i
a bàn th c t p t t nghi p là m t xã thu n nông v i di n tích r ng,
t ai phong phú, khí h u thu n l i cho phát tri n tr ng tr t và ch n nuôi

c

bi t là phát tri n tr ng tr t trong ó có cây chè là ch y u.
Xã có

i ng cán b tr , nhi t tình n ng

ng áp d ng ti n b khoa

h c k thu t vào s n xu t, nâng cao n ng su t cây tr ng v t nuôi,
tri n,

i s ng nhân dân

a xã phát


a khoa h c k thu t vào s n xu t còn g p nhi u

khó kh n. Là m t xã nghèo, c s h t ng còn khó kh n,
còn khó kh n ch a có v n

u t kinh doanh s n xu t trên quy mô l n.

Công tác tiêm phòng trên àn v t nuôi ch a
phòng d ch ch a t t, công tác tuyên truy n cho ng
1.2. N i dung, ph

i s ng nhân dân

c tri t

, v sinh

i dân còn h n ch .

ng pháp và k t qu ph c v s n xu t

Công tác ph c v s n su t là ph n không th thi u cho m i sinh viên
giúp sinh viên rèn luy n tay ngh , nâng cao trình
do v y trong quá trình ho t

, ki n th c c a b n thân

ng c n ch m ch , không ng ng h c t p m i lúc


- Ch m sóc nuôi d

ng àn l n c a tr i.

- Tham gia ch m sóc nuôi d

ng àn h

- Tham gia vào công tác khác c a tr i.

u và ng a b ch c a tr i.


10

1.2.2. Ph

ng pháp ti n hành

thu
dung ã

c k t qu trong th i gian th c t p và th c hi n t t nh ng n i

ra, b n thân em

a ra m t s bi n pháp th c hi n sau:

- Tuân th n i quy c a tr


môn mà mình quan tâm.
1.2.3. K t qu ph c v s n xu t
1.2.3.1 Công tác tiêm phòng
Tiêm phòng là bi n pháp phòng b nh tích c c cho v t nuôi, vì nó làm
cho c th chúng t s n sinh hay ti p nh n nh ng ch t kháng trùng, giúp c
th ch ng

có hi u qu v i m m b nh trong th i gian nh t

nh. Quá trình

th c t p tôi ã ti n hành tiêm phòng cho àn gia súc nh sau :
- Tiêm phòng vaccine THT l n: d ng vaccine keo phèn, tiêm d
Liêu tiêm 2 ml/con, tiêm vào giai o n sau cai s a, l n
nh k 6 tháng/l n. S l n tiêm

c là 46/46 con.

i da.

c gi ng tiêm phòng


11

- Tiêm vaccine d ch t l n: vaccine nh
khi dùng vaccine

c


c, pha v i n

S chó tiêm

u tiêm

i da.

c là 8/8 con.

- Tiêm KST
h

c dung d ch. Li u tiêm 1ml/con, tiêm d

ng máu cho h

u: Tiêm 2ml/40kg tiêm sau b p th t. S

c là 32/32 con.

1.2.3.2 Công tác i u tr b nh
Vi c phát hi n s m và i u tr k p th i, úng b nh là nhân t quan tr ng
h n ch

n m c t i a nh ng tác

v t nuôi. V i ph

ng x u do d ch b nh gây ra cho àn


b ng. Dùng r m chà xát lên vùng hông trái.

c ch lên men b ng cách cho

thu c nhu n tràng thông m t (thành ph n có MgSO4). Tiêm tr s c, tr l c
cho h

u b ng Bcomplex 4ml/con. Trong ngày

các ngày sau cho h

u n th c n d tiêu.

u tiên cho h

u nh n n,


12

- K t qu

i u tr kh i 1/2 con.

* B nh t huy t trùng l n
- Tri u ch ng: L n m t m i, kém n, có con b

n, th



i u tr kh i 12/14 con.

* B nh tiêu ch y h

u

- Tri u ch ng: Phân có mùi th i kh m, loãng có khi nh n
máu t

i. H

u con g y y u, lông xù kém m

t. Phân dính

c, có th l n
kheo, ít, lông

uôi nhi u.
- i u tr : C n theo dõi

phát hi n s m b nh này và i u tr d t i m.

+ Hamcoli-S 1ml/10kg TT, tiêm b p
+ Vitamin B1: 5ml/con/ngày, tiêm b p
+ Oresol: 1,5 lít/con
H lý : Nh t tách riêng h
- K t qu


H lý: Nh t riêng l n b b nh, không cho l n ra ngoài khi tr i m a, gi
chu ng s ch s , khô ráo, cho l n n u ng
- K t qu

y

dinh d

ng.

i u tr kh i b nh 7/9 con.

*B nh gh l n
- Tri u ch ng: con v t b b nh th
chân, c sát vào t

ng, máng n và c nh ng con bên c nh. Lông r ng thành

t ng ám tròn, lúc
Nh ng ch ng a

ng có bi u hi n ng a nhi u, gãi b ng

u ch 2-3cm sau ngày càng lan r ng ra xung quanh.

u có m n n c, con v t gãi, c sát làm m n n

c v ra

li


i u tr kh i b nh 5/5 con.

ng, t ng v sinh chu ng tr i,


14

* B nh viêm ph i

h

u con:

- Tri u ch ng: Th g p hai m i ph p ph ng, có khi ph i th c b ng,
m i khô. B bú

r , n m m t ch , lông d ng. Nhi t

410C. Phân loãng ( a ch y): th

c th : s t cao t 40-

ng ph i có kinh nghi m

phân bi t v i

b nh a ch y, trong b nh a ch y phân có mùi th i kh m. Trong b nh viêm
ph i, a ch y là b nh th phát nên phân s ng, không th i kh m,


ng s

u, g y nhanh,

n nhô cao, b ng to, lông d ng lên và s m l i. Cu i th i

ng b a ch y, con v t b thu th ng

u v n n kho . V i h

u tr

h u, m t, xung quanh mí m t,

ng thành có th b thu th ng

b n, b ng

h u... con v t b b i li t hai chân sau nh trâu bò có con iên cu ng. N

c

m t ch y nhi u, niêm m c nh t nh t, lông r ng t ng ám có th ch y c máu,
ng a. Phân có khi bình th
th

ng. Cu i th i k th

ng có khi a ch y, nhi t


*B nh tiêu ch y l n
- Tri u ch ng: Trong àn l n xu t hi n m t s con a phân nhão sau ó
chuy n sang a ch y, phân màu nâu nh t, có con màu en. L n kém n, b

n,

g y d n.
-

i u tr :

i v i l n con theo m : dùng thu c Norgencin (huy n d ch

u ng, thành ph n: Norfloxacin, Atropin sulfate). Li u 0,5ml/10kg TT/ngày,
B.complex 3ml/con/ngày, dùng liên t c 5 ngày
i v i l n choai: Dùng Norfacoli (dung d ch tiêm, thành ph n có
Norfloxacin), li u i u tr 1ml/40kg TT/ngày, dùng liên t c 5 ngày
H lý: Nh t riêng nh ng con l n b b nh, không ch n th ngoài bãi, t ng
c

ng v sinh chu ng tr i.
- K t qu

i u tr b nh kh i: 7/8 con.

* B nh tiêu ch y ng a
- Tri u ch ng: ng a ban

u a phân h i nhão không thành viên, sau


t nhiên n m v t ra l n l n, b n

chân co vào hay du i ra, ho c co gi t, có khi n m ch ng b n vó và giãy gi a.
- i u tr : Tiêm Atropin 0,1%: li u 4ml/100kg TT
Tiêm Novocain 2% vào t nh m ch: li u 15ml/con.
Thu c nhu n tràng – thông m t (thành ph n: Magnesium
sulfate, Sodium sulfate), gói thu c b t 10g, pha 15g thu c/1 lít n c cho u ng.


16

B.complex: 6ml/con/l n.
H lý: c

nh ng a lên gióng, t ng c

ng ch m sóc nuôi d

ng ng a

b nh, theo dõi tình tr ng b nh.
- K t qu

i u tr kh i 1/1 con.

1.2.3.3. Công tác ch n nuôi
* Công tác gi ng
Công tác gi ng h
h


ng pháp cho nh y tr c ti p, h
u

u cái c a tr i

u cái b ng

ng d c cho giao ph i v i

c c a tr i.

*Công tác ch m sóc nuôi d
Tr i có 32 h

u sao

ng àn h

u

c ch n th trong khu v c tr i có bãi ch n th v i

di n tích 250m vuông, ch t c VA06, c voi, c d i cho h
bu i sáng lúc 7h và chi u tà lúc 17h, m i ngày àn h
0,5kg /1con ch n vào

u gi chi u tr

c khi h


ng K t qu

T l

(con)

(an toàn)

(%)

Tiêm phòng vaccine

1.1

- D ch t l n

46

46

100

1.2

- T huy t trùng l n

46

46


5

5

100

2.3

- B nh tiêu ch y l n

8

7

87.5

2.4

- B nh viêm ph i l n

9

7

77.7

2.5

- B nh tiêu ch y ng a


u con

7

7

100

2.9

- B nh ký sinh trùng

ng máu h u

3

2

66,7

2.10

- B nh ch

2

1

50


ng máu h

u

u

3.1

C t nhung

2

2

100

3.2

Kh trùng ao

1

1

100

3.3

C t nanh, b m s tai l n