ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG THỊ DUYÊN Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ THEO DÕI MỘT
SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP CỦA NGỰA BẠCH TỪ 6 ĐẾN 12
THÁNG TUỔI TẠI CHI NHÁNH NGHIÊN CỨU VÀ
PHÁT TRIỂN ĐỘNG THỰC VẬT BẢN ĐỊA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy
Chuyên ngành : Chăn nuôi - Thú y
Khoa : Chăn nuôi - Thú y
Khóa học : 2010 - 2014
THÁI NGUYÊN – 2014ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa”.
Trong quá trình thực tập, nghiên cứu, thực hiện đề tài em đã nhận được
sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban lãnh đạo trại, Ban lãnh đạo nhà trường, thầy
giáo, cô giáo hướng dẫn cùng các bạn đồng nghiệp.
Nhân dịp này em xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu nhà trường,
Khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban lãnh đạo
trại đã tạo điều kiện thuận lợi giúp em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Đặc
biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn TS. Đỗ Quốc
Tuấn, cùng cán bộ, công nhân tại chi nhánh nghiên cứu và phát triển động
thực vật bản địa xã Tức Tranh, huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên, đã tận
tình chỉ bảo và giúp đỡ em hoàn thành công việc và công tác thực tập.
Một lần nữa, em xin kính chúc toàn thể các thầy cô giáo trong khoa
Chăn nuôi Thú y sức khỏe, hạnh phúc và thành đạt, Chúc Trại chăn nuôi ngày
càng phát triển, chúc các bạn sinh viên mạnh khỏe học tập tốt, thành công
trong cuộc sống.
Thái Nguyên, Ngày….tháng…năm2014
Sinh viên
HOÀNG THỊ DUYÊN
LỜI NÓI ĐẦU
Để hoàn thành chương trình học trong nhà trường, thực hiện phương
châm “Học đi đôi với hành”, “ Lý thuyết đi đôi với thực tiễn sản xuất”. Giai
đoạn thực tập chuyên đề rất quan trọng đối với mỗi sinh viên củng cố và hệ
thống lại toàn bộ những kiến thức đã học, củng cố tay nghề. Đồng thời, tạo
cho mình sự tự lập, lòng yêu nghề, có phong cách làm việc đúng đắn, năng
lực làm việc đáp ứng nhu cầu của thực tiễn sản xuất. Nắm được phương pháp
tổ chức và tiến hành nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào
TT Thể trọng
VN Vòng ngực
DTC Dài thân chéo
CK Cao khum
CV Cao vây
VO Vòng ống
RC: Răng cửa
RHS: Răng hàm sau
RHT: Răng hàm trước
RN: Răng nanh DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 1.1: Diện tích đất đâi của xã tức tranh 2
Bảng 1.2: Kết quả công tác phục vụ sản xuất 18
Bảng 2.1: Sự phân ly tính trạng màu sắc của ngựa ở đời con 23
Bảng 2.2. Mức Tiêu hóa Protein và chất bột ở các bộ phận tiêu hóa của ngựa 29
Bảng 2.3: Các bệnh đau bụng ở ngựa 39
Bảng 2.4: Tổng hợp màu sắc các bộ phận trên cơ thể ngựa bạch 47
Bảng 2.5: Một số chỉ tiêu sinh lý của ngựa bạch 48
Bảng 2.6: Khối lượng của ngựa bạch qua các tháng tuổi 48
Bảng 2.7: Sinh trưởng tuyệt đối của ngựa bạch từ 6 đến 12 tháng tuổi 50
Bảng 2.8: Sinh trưởng tương đối của ngựa bạch từ 6 đến 12 tháng tuổi 52
Bảng 2.9: Kích thước một số chiều đo chính của ngựa bạch từ 6 đến 12
tháng tuổi 53
Bảng 2.10: Tình hình nhiễm một số bệnh thường gặp ở ngựa bạch 54
1.2.1.1. Công tác chăn nuôi 9
1.2.1.2. Công tác thú y 9
1.2.2. Biện pháp thực hiện 10
1.2.3. Kết quả phục vụ sản xuất 10
1.3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 18
1.3.1. Kết luận 18
1.3.2. Đề nghị 19
PHẦN 2. CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU 20
2.1. MỞ ĐẦU 20
2.1.1. Đặt vấn đề 20
2.1.2. Mục đích nghiên cứu 21
2.1.3. Mục tiêu của đề tài 21
2.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 21
2.2.1. Cơ sở khoa học 21
2 2.1.1. Nguồn gốc, phân loại ngựa Bạch 21
2.2.1.2. Đặc điểm ngoại hình của ngựa Bạch 22
2.2.1.3. Quy luật di truyền gen của ngựa Bạch 22
2.2.1.4. Một số chỉ tiêu sinh lý của ngựa 24
2.2.1.5. Kỹ thuật chọn giống ngựa 30
2.2.1.6. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và phát dục 31
2.2.1.7. Một số bệnh thường gặp trên đàn ngựa 33
2.2.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 42
2.2.2.1. Nghiên cứu ngoài nước 42
2.2.2.2. Nghiên cứu trong nước 42
2.3. ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU 43
2.3.1. Đối tượng và thời gian nghiên cứu 43
2.3.1.1. Đối tượng nghiên cứu 43
2.3.1.3. Thời gian nghiên cứu 43
CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
1.1.1. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp
Trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & phát
triển động thực vật bản địa được xây dựng trên địa bàn xã tức tranh, huyện
Phú Lương Tỉnh Thái Nguyên. Đây là xã thuộc phía nam của huyện Phú
Lương có các điều kiện tự nhiên như sau:
1.1.1.1. Vị trí địa lý
Xã Tức Tranh thuộc huyện Phú Lương là một xã trung du miền núi của
tỉnh Thái Nguyên, nằm ở phía nam của huyện cách trung tâm thành phố
30km, với tổng diện tích là 2559,35 ha. Vị trí địa lí của xã như sau:
- Phía Bắc giáp xã Phú Đô và xã Yên Lạc
- Phía Đông giáp xã Minh Lập và xã Phú Đô
- Phía Tây giáp xã Yên Lạc và xã Phấn Mễ
- Phía Nam giáp xã Vô Tranh
Xã Tức Tranh bao gồm 24 xóm và chia thành 4 vùng:
- Vùng phía Tây bao gồm 5 xóm: Tân Thái, Bãi Bằng, Khe Cốc, Minh
lập, Đập Tràn.
- Vùng phía Đông bao gồm 7 xóm: Gốc Lim, Đan khê, Thác Dài, Gốc
Gạo, Ngoài Tranh và Đồng Lòng.
- Vùng tâm bao gồm 7 xóm: Cây thị, Khe Xiêm, Sông Găng, Đồng
Danh, Đồng Hút, Quyết Thắng, Quyết Tiến.
- Vùng phía bắc gồm 5 xóm: Gốc Cọ, Gốc Mít, Đồng Lường, Đồng
tâm, Đồng tiến.
2
1.1.1.2. Địa hình đất đai
Xã Tức Tranh có Tổng diện tích là 2559,35 ha, trong đó diện tích đất
sử dụng là 2254,35 ha, chiếm 99,8% đất chưa sử dụng là 5 ha chiếm 0,2%
Địa hình của xã tương đối phức tạp, nhiều đồi núi hẹp và những cánh
đồng xen kẽ, địa hình còn bị chia cắt bởi các dòng suối nhỏ, đất đai thường
xuyên bị rửa trôi.
1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
Xã Tức Tranh nằm ở vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa, dao động về
nhiệt độ trong năm tương đối cao, thể hiện bốn mùa. Mùa hè kéo dài từ tháng
4 đến tháng 8, khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 25
o
C buổi
trưa nhiệt độ có khi lên tới 37 – 38
o
C. Độ ẩm từ 75 – 82 %, trời nắng gắt,
thường xuyên có mưa giông và gió lốc. Mùa Đông kéo dài từ cuối tháng 10
đến tháng 2 năm sau, với những đợt gió mùa đông bắc, nhiệt độ thấp, độ ẩm
không khí thấp, lượng mưa không đáng kể, hay xuất hiện sương muối, rét
đậm rét hại gây nhiều khó khăn cho trồng trọt, chăn nuôi của xã và sinh hoạt
của người dân. Mùa xuân trời thường ấm, mưa phùn kéo dài, độ ẩm không khí
cao tạo điều kiện cho các vi sinh vật gây bệnh dịch cho cây trồng và vật nuôi.
Khí hậu mùa thu ôn hòa, mát mẻ thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt của
người dân.
• Về nguồn nước
Xã Tức Tranh có sông cầu chảy qua, có độ dài khoảng 3km, chỉ chạy
qua vành đai của xã. Xã có nhiều suối nhỏ nhưng phân bố không đều, làm cho
công tác thủy lợi không thuận tiện gặp nhiều khó khăn. Phần lớn lượng nước
tưới của xã phụ thuộc vào lượng nước mưa dẫn đến sản xuất nông nghiệp gặp
nhiều khó khăn.
Để phục vụ cho nhu cầu sản xuất nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất
nông nghiệp của người dân, xã đã xây dựng một trạm bơm nước cung cấp nước
cho mùa khô, nâng cao năng xuất cây trồng, cải thiện đời sống nhân dân.
trẻ em trong độ tuổi đi học đều được đến trường. Năm học 2012 – 2013 tổng
số học sinh trong trường mầm non là 503 em, tổng số học sinh tiểu học là 780
em, tổng số học sinh trung học cơ sở 656 em, kết quả học sinh đạt tốt nghiệp
lớp 9 là 160/165 em đạt 96,7%.
Việc chăm sóc sức khỏe cho người dân ngày càng được quan tâm. Năm
2012 xã đã đi vào hoạt động trạm y tế mới, góp phần phục vụ tốt hơn cho
người dân.
- Về trồng trọt
Ngành trồng trọt đã có chuyển hướng mạnh theo hướng thâm canh tăng
vụ, ứng dụng khoa kỹ thuật vào sản xuất, gieo trồng những cây mới có năng
xuất cao, tăng hiệu quả kinh tế.
Diện tích trồng lúa là 161,42 ha, rau màu là 39,58 ha, đất trồng cây
hàng năm là 200 ha. Theo báo cáo sơ kết năm 2010 tình hình sản xuất trồng
trọt như sau:
• Cây lương thực và cây hoa màu.
Tổng diện tích gieo trồng của vụ chiêm xuân là 197 ha đạt 101,02 % kế
hoạch trong đó: Diện tích lúa cao sản là 143 ha đạt 102,14%; Năng suất lúa
xuân đạt 53,87 tạ/ha x 161,3 ha = 868,92 tạ đạt 99,12%; Ngô đạt 35,5 tạ/ ha,
với diện tích 4,6 ha tương đương 16,33 tấn đạt 83,72%; Các loại cây hoa màu
khác như đỗ, lạc, mía….phát triển tốt và đạt chỉ tiêu đề ra.
• Cây chè
Đây là một loại cây trồng chủ yếu của xã, đem lại thu nhập chính cho
người dân. Tổng diện tích trồng chè là 101,3 ha. Trong đó 6 tháng đầu năm do
cây chè vừa trải qua thời kỳ lạnh kéo dài nên khả năng sinh trưởng còn thấp,
năng suất chưa cao. Giá chè cao hơn năm trước nhưng giá phân bón vẫn cao
nên lợi nhuận mà người dân thu được còn ít. Mặc dù vậy, người dân đang tập
6
trung đầu tư để trồng, sản xuất và thâm canh chè cành, một số giống chè chất
lượng cao đang được thị trường ưa chuộng. với sự đầu tư như vậy, thu nhập
thuộc sự quản lý của chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa - công ty Cổ
phần khai khoáng miền núi. Trại được xây dựng năm 2006 trên diện tích 6 ha
trong đó bao gồm:
- Diện tích dành cho xây dựng nhà ở và nhà kho: 0,05 ha
- Diện tích trồng cây ăn quả: 2 ha
- Diện tích trồng cỏ: 2,5 ha
- Diện tích dành cho chăn nuôi ngựa: 1,0 ha
- Diện tích dành cho chăn nuôi lợn: 0,35 ha
- Diện tích dành cho hươu: 0,1 ha
Các ngành sản xuất chính của trại bao gồm:
1.1.3.2. Ngành trồng trọt
- Trồng trọt một số cây ăn quả chủ yếu là bưởi và ổi, ngoài ra còn có lê,
mận, mít.
- Trồng và sản xuất các loại cỏ để phục vụ chăn nuôi và cung cấp giống
ra thị trường.
- Cung cấp sản phẩm của trại ra thị trường
1.1.3.3. Đối với ngành chăn nuôi
Chăn nuôi một số động thực vật như: Ngựa bạch, hươu sao, lợn rừng.
- Chăn nuôi hươu sao: Đây là động vật được nuôi sớm nhất ở trại, hiện
tại có 10 con hươu. Đàn hươu được nuôi nhốt trong chuồng có sân vận động,
mục đích sản xuất con giống và lấy nhung.
- Chăn nuôi ngựa bạch: Bắt đầu từ tháng 4 năm 2009 trại cho nhập 24
con ngựa bạch về nuôi với mục đích sinh sản, tạo sản phẩm ngựa bạch và cao
ngựa bạch cung cấp cho thị trường.
8
- Chăn nuôi lợn: Hiện tại lợn có 250 con lợn, có 3 đực giống, 25 lợn
nái, 8 lợn nái hậu bị còn lại là lợn con theo mẹ, lợn con cai sữa và lợn choai.
Mục đích nuôi đàn lợn chủ yếu là nghiên cứu, sản xuất con giống và bán lợn
ra thị trường.
thưa, phân bố không đều gây nhiều khó khăn cho công tác quản lí và sản xuất.
- Phong tục tập quán sản xuất của người dân còn lạc hậu, bảo thủ, trình
độ dân trí còn thấp nên việc đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn gặp nhiều
khó khăn. Là một xã nghèo, cơ sở hạ tầng còn khó khăn, đời sống nhân dân còn
khó khăn chưa có vốn để đầu tư kinh doanh sản xuất trên quy mô lớn.
- Công tác tiêm phòng trên đàn vật nuôi chưa được triệt để, vệ sinh
phòng dịch chưa tốt, công tác tuyên truyền cho người dân còn hạn chế.
1.2. PHỤC VỤ SẢN XUẤT
Công tác phục vụ sản xuất là phần không thể thiếu cho mỗi sinh viên
giúp sinh viên rèn luyện tay nghề, nâng cao trình độ, kiến thức của bản thân
do vậy trong quá trình hoạt động cần chăm chỉ. Không ngừng học tập mọi lúc
mọi nơi.
1.2.1. Nội dung
1.2.1.1. Công tác chăn nuôi
- Tìm hiểu tình hình chăn nuôi ở xã và tập quán chăn nuôi, thú y ở xã
và tập quán chăn nuôi của những vùng xung quanh
- Tuyên truyền phổ biến vận động nhân dân đặc biệt người chăn nuôi
áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất chăn nuôi.
- Áp dụng khoa học kỹ thuật đã học ở trường vào thực tiễn sản xuất.
Tham gia chăm sóc đàn ngựa.
1.2.1.2. Công tác thú y
- Công tác tiêm phòng cho vật nuôi
10
- Công tác điều trị bệnh: Tham gia chẩn đoán và điều trị kịp thời một số
bệnh trên đàn vật nuôi.
- Vệ sinh phòng bệnh: Tẩy uế, phun thuốc sát trùng và vệ sinh chuồng
trại sạch sẽ…
1.2.2. Biện pháp thực hiện
Để thu được kết quả trong thời gian thực tập và thực hiện tốt những nội
và rác thải đưa tới nơi tập chung và xử lý. Tiến hành ủ phân cho hoai mục rồi
đưa ra ngoài bón cho cỏ thí nghiệm, cỏ giống và cỏ thức ăn. Hằng ngày vệ
sinh máng ăn, máng uống sạch sẽ ko để tồn dư lại thức ăn cũ.
Định kỳ kiểm tra và phun thuốc tiêu độc sát trùng chloramin 1 lần/tuần.
đây là một biện pháp chủ động ngăn ngừa mầm bệnh. Phun tổng thể toàn bộ
khu vực chăn nuôi và khu vực chứa phân, rác thải. tiến hành phun từ ngoài
vào trong, phun toàn bộ máng ăn máng uống.
Hàng tuần tham gia tổng vệ sinh làm sạch môi trường xung quanh khu
vực nhà ở và tham gia dọn vệ sinh đường giao thông cùng bà con nhân dân
xung quanh cơ sở thực tập.
- Công tác tiêm phòng
Tiêm phòng là biện pháp tốt nhất giúp ngành chăn nuôi đảm bảo an
toàn sản xuất và đề phòng dịch bệnh. Tiêm phòng là biện pháp phòng bệnh
tích cực cho vật nuôi, vì nó giúp cơ thể vật nuôi tự sản sinh ra những kháng
thể chống chịu được với các mầm bệnh trong thời gian nhất định.
Trong quá trình thực tập tôi tiến hành tiêm phòng đàn gia súc như sau:
+ Tiêm phòng vaccine dịch tả lợn: Vaccine dùng là vaccine nhược độc
chủng C, dạng đông khô, khi dùng vaccine được pha loãng bằng dung dịch
nước sinh lý, dung dịch được pha sao cho 1ml dung dịch chứa 1 liều vaccine
12
tiêm cho 1 lợn, tiêm dưới da sau gốc tai 1,5 cm, số lợn được tiêm là 130 con.
Độ an toàn 100%.
+ Tiêm phòng vaccine tụ dấu cho lợn: Là vaccine nhược độc đa giá
phòng bệnh tụ huyêt trùng và đóng dấu lợn, tiêm dưới da hoặc tiêm bắp
2ml/con đối với lợn nhỏ hơn 25 kg; tiêm 3ml/con đối với lợn từ 25 kg trở lên.
Số lượng lợn tiêm được trong thời gian thực tập là 120 con. Độ an toàn 100%.
+ Tiêm tụ huyết trùng cho đàn hươu: Đây là vaccine nhược độc phòng
bệnh tụ huyết trùng cho đàn hươu, vaccine dạng dung dịch, liều tiêm 1ml/con
tiêm dưới da, số lượng được tiêm là 12 con.
Phác đồ 1: Dùng lá ổi hoặc lá chó đẻ giã nhỏ vắt lấy nước hòa
thêm một chút muối và nước sôi để nguội, cho uông 5ml/con/lần, liệu
trình 3- 5 ngày.
Phác đồ 2: Dùng Nofacoli tiêm 1ml cho 10 – 15 kg thể trọng, dùng liên
tục 2 – 3 ngày.
Phác đồ 3: Dùng Berberin hydrochloride hòa vào nước sôi để nguội
cho, liệu trình 3- 5 ngày. Kết hợp tiêm Norfacoli.
Hộ lý: Dọn chuồng sạch sẽ, giảm ăn, cho uống nước điện giải, bổ sung
men tiêu hóa sau khi lợn khỏi. Điều trị 6 con khỏi 100%.
• Bệnh viêm phổi lợn
+ Nguyên nhân: Do mycoplasma hyopneumoniae thường xảy ra ở thể
mãn tính, với đặc điểm gây viêm phế quản, viêm phổi tiến triển chậm. tỷ lệ
lợn mắc bệnh khá cao, tuy nhiên tỷ lệ chết thường thấp, bệnh gây thiệt hại rất
lớn do lọn mắc bệnh chậm lớn, tiêu tốn thức ăn cao và dễ dàng phát bệnh
viêm phổi cấp tính nếu bị nhiễm kế phát các loại vi trùng khác.
14
+ Triệu chứng: Lợn gầy yếu kém ăn ít vận động sốt nhẹ con vật ho kéo
dài, ho nhiều vào buổi sang và buổi tối, khi ho có dịch bài tiết tiết ra, lợn khó
thở thở nhanh, bụng thóp lại, lợn hay mắc những đợt ,mưa kéo dài và thay đổi
thời tiết đột ngột.
+ Điều trị: Lincomycin 10%: 1ml/10kg thể trọng, tiêm bắt.
B.complex: 2ml/con, tiêm bắp.
Liệu trình: Tiêm 2 lần/ngày, tiêm liên tục trong 5 ngày, những con vẫn
còn triệu chứng thì nghỉ 3 ngày rồi lại tiếp tục điều trị 3 ngày.
+ Hộ lý: Nhốt riêng lợn bị bệnh, không cho lợn ra ngoài khi trời mưa,
giữ chuồng trại sạch sẽ, kho ráo, cho lợn ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
Kết quả điều trị khỏi bệnh 7/7 con.
• Bệnh ghẻ lợn:
+ Nguyên nhân: Thường do ký sinh trùng Sacroptes scabiei suis sống kí
+ Nguyên nhân: Do thời tiết thay đổi đột ngột từ nóng sang lạnh hoặc
do thời tiết quá lạnh mà chuồng trại không được che kín.
+ Triệu chứng: Ngựa thường ho từng tiếng, thường ho nhiều vào buổi
tối và buổi sang sớm, mũi chảy nhiều dịch, ban đầu trong sau chuyển sang
tắng hơi đục vàng, dịch khô lại dính trong thành lỗ mũi, mắt đỏ có rử.
+ Điều trị: Hangen-Tylo: 15ml/100kg TT/lần. Ngày tiêm 2 lần dùng
liên tục 4 ngày ( thành phần chính của Hangen-Tylo: Gentamycin, tylosin).
B.comlex: 5ml/con/lần.
+ Hộ lý: Nhốt riêng ngựa bệnh, tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng.
Kết quả điều trị 3/3.
• Bệnh đau bụng ngựa
+ Nguyên nhân: Có 3 nguyên nhân gây ra bệnh đau bụng ngựa:
Copyright: Tài liệu đại học ©