BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

HOÀNG THIÊN TRANG

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ TẠI
PHƯỜNG PHÚC XÁ – QUẬN BA ĐÌNH – THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

HOÀNG THIÊN TRANG

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ TẠI
PHƯỜNG PHÚC XÁ – QUẬN BA ĐÌNH – THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số : 60900101

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Do kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế, thời gian có hạn nên trong
quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, mặc dù đã cố gắng nhưng không
tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của
các thầy cô giáo và bạn bè để đề tài được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!


i

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................... 1
2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ..................... 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................... 13
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu.................................................... 14
5. Phạm vi nghiên cứu: ............................................................................ 14
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn ................................................................. 15
7. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................... 16
8. Kết cấu luận văn ................................................................................... 18
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI
LAO ĐỘNG NHẬP CƯ ............................................................................. 19
1.1. Một số khái niệm cơ bản về người lao động nhập cư ........................ 19
1.1.1. Khái niệm về di cư và nhập cư ........................................................... 19
1.1.2. Khái niệm lao động nhập cư ............................................................... 19
1.1.3. Đặc điểm và nhu cầu của người lao động nhập cư .............................. 20
1.2. Lý luận về công tác xã hội với người lao động nhập cư..................... 27
1.2.1. Khái niệm công tác xã hội .................................................................. 27
1.2.2. Khái niệm công tác xã hội với người lao động nhập cư và vai trò của
nhân viên CTXH với người lao động nhập cư .............................................. 29
1.2.3. Nội dung hoạt động công tác xã hội với người lao động nhập cư........ 32

cận các dịch vụ xã hội cơ bản ....................................................................... 61
2.2.4. Thực trạng hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ lao động nhập cư hòa
nhập cộng đồng ............................................................................................ 67
2.2.5. Thực trạng một số dự án hỗ trợ lao động nhập cư tại phường Phúc Xá .. 71
2.3. Thực trạng một số yếu tố ảnh hưởng tới công tác xã hội với người
lao động nhập cư tại phường Phúc Xá – Quận Ba Đình – thành phố Hà
Nội ............................................................................................................ 75
2.3.1. Yếu tố hệ thống luật pháp chính sách ................................................. 75
2.3.2. Yếu tố sự quan tâm của chính quyền địa phương đến hoạt động CTXH
với người lao động nhập cư .......................................................................... 76


iii

2.3.3. Yếu tố sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ ............. 77
2.3.4. Yếu tố bản thân người lao động nhập cư............................................. 79
2.3.5. Yếu tố từ cán bộ thực hiện hoạt động CTXH ...................................... 81
2.4. Đánh giá việc thực hiện hoạt động công tác xã hội với người lao
động nhập cư tại phường Phúc Xá – quận Ba Đình – thành phố Hà Nội 82
2.4.1. Ưu điểm.............................................................................................. 82
2.4.2. Hạn chế và thách thức......................................................................... 83
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG
CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG
NHẬP CƯ TẠI TẠI PHƯỜNG PHÚC XÁ – QUẬN BA ĐÌNH – THÀNH
PHỐ HÀ NỘI ............................................................................................. 85
3.1. Bối cảnh tình hình lao động nhập cư trong thời gian tới .................. 85
3.1.1. Cơ hội................................................................................................. 85
3.1.2. Thách thức .......................................................................................... 86
3.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động công tác xã hội với
người lao động nhập cư .............................................................................. 88


CLB

Câu lạc bộ

CTXH

Công tác xã hội

LHPN

Liên hiệp phụ nữ

NLĐ

Người lao động

SKSS

Sức khỏe sinh sản

UBND

Ủy ban nhân dân


v

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU VÀ BIỂU ĐỒ
Trang

Bảng 2.7: Mức độ hiểu quả các hoạt động hỗ trợ lao động nhập cư

69

hòa nhập cộng đồng

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Trang
Biểu đồ 2.1. Độ tuổi của lao động nhập cư phường Phúc Xá

49

Biểu đồ 2.2. Đánh giá của lao động nhập cư về điều kiện nhà trọ

53

Biểu đồ 2.3. Công việc hiện nay của lao động nhập cư

54

Biểu đồ 2.4: Người được lao động nhập cư tìm gặp để được hỗ trợ

80


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Di cư từ nông thôn lên thành phố được coi là xu thế tất yếu, một khía

định đến khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Địa vị này gắn liền việc
họ có được đăng ký hộ khẩu thuộc loại nào. Ở Hà Nội, người lao động nhập
cư từ nông thôn thường không đủ điều kiện để có hộ khẩu thường trú (KT1,
KT2, KT3). Trong trường hợp tốt nhất, họ có thể đăng ký tạm trú ngắn hạn
(KT4) với các điều kiện rất hạn chế. Vì vậy, khả năng hòa nhập vào cộng
đồng dân cư nơi đến cũng thường rất hạn chế. Mặt khác, bản thân cơ sở hạ
tầng cung cấp dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân đô thị như y tế, giáo dục,
nhà ở, vệ sinh môi trường…cũng đang bị quá tải. Các chính sách quản lý lĩnh
vực này cũng còn nhiều bất cập. Trong bối cảnh đó, người lao động nhập cư
và gia đình họ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, cụ thể là việc làm và các
nhu cầu về dịch vụ xã hội cơ bản.
Qua tìm hiểu thực tế cho thấy, những nghiên cứu chuyên đề làm thông
tin nền tảng, dữ liệu cho những hoạt động của các mô hình CTXH can
thiệp/hỗ trợ trực tiếp đối với lao động nhập cư xuất phát từ chính nhu cầu, vấn
đề thực tế họ đang gặp phải hiện còn ít và thiếu. Một số mô hình can thiệp
trong CTXH đối với lao động nhập cư đã áp dụng chưa thực sự hiệu quả và
không mang tính bền vững. Nguyên nhân chính là do không nắm bắt được
nhu cầu thực tế cũng như những rào cản hiện tại mà họ đang gặp phải.
Phường Phúc Xá của quận Ba Đình là cửa ngõ chợ Đồng Xuân, Long
Biên và 36 phố phường – là nơi buôn bán truyền thống sầm uất nhất Hà Nội.
Số liệu về lao động nhập cư trên địa bàn rất khó để có số liệu cụ thể vì hầu hết
họ không đăng ký tạm trú và số lao động nhập cư trong phường không ổn
định vì họ đến rồi lại đi. Phường Phúc Xá được coi là một điểm nóng về
người nhập cư của quận.
Từ những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài “Công tác xã hội với người


3

lao động nhập cư tại phường Phúc Xá – quận Ba Đình – thành phố Hà Nội”