BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
----------

BÙI HẢI NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN KHẮC BÌNH

HÀ NỘI - 2017


i

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học tại các trường Trung học cơ sở Quận Tây Hồ, thành phố
Hà Nội”, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của Phòng
đào tạo sau đại học của Học viện Quản lý giáo dục. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân
thành về sự giúp đỡ đó.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn Khắc Bình - người
thầy đã trực tiếp định hướng và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này.

MỤC LỤC ...................................................................................................................iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT................................................................................... vi
DANH MỤC CÁC BẢNG......................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................ 3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ...................................................................... 3
5. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 3
6. Giả thuyết khoa học .............................................................................................. 4
7. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn .................................................................................................. 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ
CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ ................................................................................................ 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề......................................................................... 6
1.1.1. Các công trình nghiên cứu ngoài nước........................................................ 6
1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước ........................................................ 8
1.2. Các khái niệm có liên quan đến vấn đề nghiên cứu ................................... 10
1.2.1. Quản lý và chức năng quản lý ................................................................... 10
1.2.2. Quản lý giáo dục........................................................................................ 13
1.2.3. Quản lý nhà trường .................................................................................... 15
1.2.4. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ............................................................ 16
1.3. Lý luận về hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
ở trường trung học cơ sở ...................................................................................... 17
1.3.1. Trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân ...................... 17
1.3.2. Những yêu cầu đổi mới đối với trường trung học cơ sở trong
giai đoạn hiện nay ..................................................................................................... 18
1.3.3. Tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở ................................................. 19
1.3.4. Hoạt động nghiên cứu bài học ................................................................... 22

sở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội............................................................................ 50
2.2.2. Hoạt động tổ chuyên môn tại các trường trung học cơ sở quận Tây
Hồ, thành Phố Hà Nội ................................................................................................ 51
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên
cứu bài học tại các trường trung học cơ sở quận Tây Hồ, thành phố Hà
Nội ......................................................................................................................... 52
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên ở quận Tây Hồ,
thành phố Hà Nội về hoạt động nghiên cứu bài học của tổ chuyên môn đối với
công tác dạy và học .................................................................................................... 52
2.3.2. Thực trạng thực hiện hoạt động nghiên cứu bài học tại các trường
trung học cơ sở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội ...................................................... 53
2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên
cứu bài học ở các trường trung học cơ sở quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội ............ 58
Kết luận chương 2 .................................................................................................... 66


v

Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ QUẬN TÂY HỒ THÀNH PHỐ HÀ NỘI ....................................... 67
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu bài học
tại tổ chuyên môn .................................................................................................. 67
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ............................................................. 67
3.1.2. Nguyên tắc phù hợp thực tiễn ................................................................... 67
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa .............................................................. 68
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................... 68
3.2. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu bài học tổ chuyên
môn theo hướng nghiên cứu bài học ................................................................... 68
3.2.1. Tổ chức các buổi tập huấn nhằm nâng cao nhận thức cho giáo viên

CM

Chuyên môn

DH

Dạy học

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GV

Giáo viên

HSG

Học sinh giỏi

HT

Hiệu trưởng

KT-XH

Kinh tế - Xã hội

NT


UBND

Ủy ban nhân dân

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


vii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.
Bảng 2.2.

Thống kê quy mô trường lớp các trường THCS công lập quận
Tây Hồ, Hà Nội ...................................................................................50
Thực trạng nhận thức của CBQL, giáo viên ở quận Tây Hồ, Hà
Nội về hoạt động NCBH của tổ chuyên môn đối với công tác
dạy và học ............................................................................................52

Bảng 2.3.

Đánh giá của CBQL về thực trạng tần suất thực hiện hoạt động
NCBH tại các trường THCS quận Tây Hồ, Hà Nội ............................53

Bảng 2.4.

Đánh giá của giáo viên về thực trạng tần suất thực hiện hoạt


động tổ chuyên môn theo hướng NCBH tại các trường THCS
quận Tây Hồ, Hà Nội ..........................................................................61
Thực trạng việc chỉ đạo tổ chuyên môn triển khai hoạt động
NCBH tại các trường THCS quận Tây Hồ, Hà Nội ............................63
Thực trạng việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
nghiên cứu bài tại các trường THCS quận Tây Hồ, Hà Nội ...............64
Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp .......................94
Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp ..........................96


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước đang trên đường phát triển và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Nhu cầu đào tạo được nguồn nhân lực để phát triển kinh tế - xã hội đã đặt ra cho
ngành giáo dục nhiều khó khăn và thách thức. Trước thực tế đó đòi hỏi ngành giáo
dục cần phải có những đổi mới để đáp ứng được sự phát triển của đất nước. Chiến
lược Phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt có nêu: Xây dựng nền giáo dục có tính nhân dân, tính dân tộc, tiên tiến, hiện
đại, XHCN, lấy Chủ nghĩa Mác-Lê Nin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng.
Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó
để đạt được mặt bằng chung, đồng thời tạo điều kiện cho các địa phương và các cơ
sở giáo dục có điều kiện bứt phá nhanh, đi trước một bước đạt trình độ ngang bằng
với các nước có nền giáo dục phát triển. Xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện để
ai cũng được đi học, học tập suốt đời, đặc biệt đối với người dân tộc thiểu số, người
nghèo, con em diện chính sách [6, tr. 20].
Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp
hành Trung ương Đảng (khóa XI) chỉ rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo là một yêu cầu khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh công

đổi mới mục tiêu giáo dục; đổi mới và lành mạnh hóa môi trường giáo dục; đổi mới
nội dung và phương thức giáo dục; đổi mới cơ chế phát triển giáo dục; đổi mới
động lực - nguồn lực phát triển giáo dục; đổi mới tổ chức chỉ đạo thực hiện quá
trình đổi mới giáo dục.Vấn đề quản lý hoạt động của tổ chuyên môn như thế nào
vừa đảm bảo hoạt động quản lý của hiệu trưởng vừa không làm rào cản hoạt động tổ
chuyên môn, vừa phát huy được vai trò, khả năng hoạt động sáng tạo, hiệu quả của
tổ chuyên môn trong hoạt động giảng dạy và thực hiện mục tiêu giáo dục.
Trong những năm qua, công tác quản lý nhà trường nói chung và công tác
quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận
Tây Hồ, thành phố Hà Nội đã thu được những kết quả nhất định nhưng vẫn còn
nhiều hạn chế như việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn mang tính chủ quan, thiếu
tính khoa học... Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo
dục của nhà trường, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn
hiện nay. Do vậy, quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng ở các là trường


3

trung học cơ sở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội một vấn đề quan trọng.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường Trung học cơ sở Quận
Tây Hồ, Hà Nội” làm vấn đề nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo hướng nghiên
cứu bài học ở trường trung học cơ sở và thực tiễn hoạt động của tổ chuyên môn ở
các trường THCS thuộc quận Tây Hồ, Hà Nội, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt
động tổ chuyên môn của nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác lập cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
nghiên cứu bài học ở trường THCS;

môn một cách đồng bộ, có hệ thống. Nếu thực hiện đầy đủ các biện pháp đó và áp
dụng các phương pháp quản lý phù hợp với đặc điểm của giáo viên THCS thì có thể
nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng giáo
dục của nhà trường.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu
Thu thập thông tin khoa học qua đọc sách, báo, tài liệu về giáo dục phổ
thông, quản lý giáo dục, quản lý giáo dục THCS, quản lý hoạt động tổ chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học… trên cơ sở phân tích, tổng hợp, phân loại... nhằm
mục đích tìm chọn những khái niệm, những tư tưởng cơ bản làm cơ sở lý luận và
thực tiễn cho đề tài.
7.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Dùng phiếu điều tra để thu thập ý kiến của các đối tượng về các vấn đề liên
quan đến thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
7.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
Phỏng vấn, trưng cầu ý kiến của đội ngũ chuyên gia có trình độ cao trong
quá trình nghiên cứu đề tài như xây dựng đề cương, xây dựng bộ công cụ nghiên
cứu, lựa chọn phương pháp nghiên cứu....


5

7.4. Phương pháp toán học thống kê
Sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu đã thu thập được, định lượng kết quả
nghiên cứu.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, phụ lục, nội
dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở

những người lao động tốt hơn nhưng nhân tố làm gián đoạn các lớp học là thời điểm
cuối thời kì bùng nổ kinh tế và bắt đầu sự suy thoái kinh tế; suy thoái kinh tế đã dẫn
đến nhiều nhân viên bị sa thải, từ đó rất nhiều trẻ em mất đi niềm yêu thích với học
hành. Nhiều vấn nạn xảy ra: học sinh làm việc riêng hoặc không tập trung trong giờ
học thường xuyên diễn ra trong lớp học, những bài giảng của họ dựa trên những bài
giảng truyền thống, một chiều (Sato, 2000). Sato tuyên bố rằng vấn đề nghiêm trọng


7

hơn là đa số học sinh Nhật Bản đánh mất đi niềm yêu thích trong học tập (2000). Để
thay đổi hoàn cảnh đó, Sato và những đồng nghiệp giới thiệu nghiên cứu bài học
cho các nhóm học. Trong nghiên cứu bài học cho nhóm học thì không chỉ có vài bộ
môn mà tất cả các giáo viên cần tham gia và họ cần tập trung nhiều hơn việc quan
sát và phản ánh. Theo Sato (2009), ước tính có 2000 trường tiểu học và gần 1000
trường cấp hai đang làm việc với phương pháp đó.
Ở Hoa Kỳ, Hiebert and Stigler (2000) đã đề cập tới vấn đề liên quan tới sự rèn
luyện sư phạm ở Hoa Kì. Họ khẳng định rằng, mặc dù đã có những hoạt động nhóm
và giảng viên đều tin tưởng vào hướng đi theo xu hướng xã hội của giáo dục, sự thật
thì không nhiều thay đổi được chú ý trong cách học cho những đứa trẻ. Thêm vào
đó, họ cũng tìm ra được rất ít thay đổi trong việc hướng học sinh đến những kiến
thức toán học sâu rộng hơn.
Trong những hoàn cảnh đó, kết hợp với sự kêu gọi phát triển chuyên môn, thứ
mà lấy nền tảng từ trường học nhiều hơn trong thực tại hàng ngày, những học giả đã
giới thiệu nghiên cứu bài học như một phương pháp phát triển chuyên môn tại Nhật
đã phản đối những hoạt động phát triển chuyên môn ngắn hạn thông thường và
khẳng định tầm quan trọng của một phương pháp được duy trì và luyện tập (Lewis
and Tsuchida 1998, Stigler and Hiebert 1999). Nghiên cứu bài học được miêu tả
như một quá trình bao gồm những bước sau: cùng nhau lên kế hoạch nghiên cứu bài
học, thực hiện nghiên cứu bài học, thảo luận về nghiên cứu bài học, xem xét lại kế

học tập cộng tác ở Việt Nam (Masaaki Sato, 2014).
1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
Dự án ban đầu được lên kế hoạch và thực hiện với mục tiêu thúc đẩy việc lấy
trẻ em làm trung tâm giáo dục trong các trường học. Bộ GD&ĐT Việt Nam và Cơ
quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) thực hiện dự án này từ tháng 10 năm 2004
và tháng 8 năm 2007 với

trường, trong nghiên cứu này đóng vai trò là các trường

thí điểm.
Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT và JICA cùng nhau quyết định giới thiệu các hoạt
động đổi mới trường học từ tháng 6 năm 2006 bao gồm một trường thí điểm trong
mỗi huyện: Thành phố Bắc Giang, Việt Yên, Yên Dũng (nay thuộc Bắc Giang), Lục
Nam, Hiệp Hòa, Yên Dũng, Lục Nam, Bắc Giang. Sở GD & ĐT giới thiệu các
trường có thể tiến hành thí điểm, các thành viên trong nhóm tư vấn JICA đã đến


9

thăm các trường này, và cả hai cùng nhau thảo luận để quyết định chọn các trường
thí điểm. Kết quả lựa chọn đã được báo cáo với Bộ GD&ĐT. Các tiêu chí lựa chọn
dựa trên mức độ sẵn sàng của các trường để thực hiện đổi mới và dễ dàng truy cập
từ các trường. Tất cả các trường thí điểm đều là các trường hàng đầu của huyện và
là nơi thường xuyên diễn ra các đợt tập huấn giáo viên của huyện [20, tr. 5]. Qua
khảo sát cho thấy thấy lúc đầu hầu hết giáo viên ở các trường được lựa chọn thí
điểm tham gia mang tính chất bắt buộc và miễn cưỡng. Tuy nhiên, sau khi kết thúc
dự án thì giáo viên ở các trường nói trên kể cả giáo viên ở những trường khi dự án
được triển mà họ từ chối không tham gia thì nay họ đã chủ động và tham gia một
cách tích cực mặc dù cán bộ quản lí (CBQL) không mấy quan tâm. Điều đó nói lên
ý nghĩa và tầm quan trọng của NCBH ở tổ chuyên môn là một sự lựa chọn đúng


10

Sở GD&ĐT Hải Phòng; Bài viết sinh hoạt chuyên môn theo NCBH

-

(03/12/2014)
- Website Sở GD&ĐT tỉnh Lạng Sơn; TS. Bùi Phương Nga - Viê KHGD
Viê Nam, TS. Vũ Thị Sơn – Viện NCSP, ĐHSP Hà Nội, Hà Nội, 12-13.8.2014,
Chương trình bồi dưỡng TTCM “Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá
và tổ chức các hoạt động chuyên môn THCS”.
Hoạt động NCBH là hoạt động then chốt, chủ đạo trong các buổi sinh hoạt
chuyên môn ở các tổ chuyên môn, là công việc thường ngày của đội ngũ cán bộ
quản lý, giáo viên ở tất cả các cấp học. Sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên, tạo cơ hội và điều kiện học tập
cho tất cả các em học sinh. Qua hoạt động chuyên môn theo nghiên cứu bài học
nhằm phát triển nhà trường một cách bền vững, chính vậy quản lí hoạt động NCBH
của Hiệu trưởng trường THCS đã được nhiều nhà nghiên cứu giáo dục, nhà sư
phạm trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu.
Trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội đến thời điểm này mới có các
tổng kết về triển khai NCBH ở cả ba bậc học nhưng chưa có công trình nào nghiên
cứu về quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo hướng NCBH, đặc biệt trong bối cảnh
giáo dục Việt Nam đang triển khai đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ
thông.
Vì vậy, đề tài này cần được đi sâu hơn nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực
tiễn và triển khai góp phần đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn
trong nhà trường THCS, đáp ứng mong muốn của Bộ GD&ĐT trong việc phát triển
nghề nghiệp cho giáo viên THCS, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học của các
nhà trường.

Quản lý là hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi một chủ thể quản lý
nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định của công
tác quản lý. Chủ thể tiến hành những hoạt động theo các chức năng quản lý như xác
định mục tiêu, các chủ trương, chính sách; hoạch định kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo
thực hiện, kiểm tra để thực hiện các mục tiêu quản lý.
Trong quản lý có hai bộ phận có mối quan hệ mật thiết với nhau, đó là chủ thể
quản lý và khách thể quản lý. Chủ thể quản lý có thể là cá nhân hay một nhóm
người có chức năng quản lý hay điều khiển tổ chức, làm cho tổ chức vận hành và


12

đạt tới mục tiêu. Khách thể quản lý bao gồm những người thừa hành nhiệm vụ trong
tổ chức, chịu sự tác động, chỉ đạo của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung.
Những quan niệm trên đây tuy khác nhau về cách diễn đạt, nhưng đều có các
điểm chung sau:
+ Có (ít nhất một) chủ thể quản lý và đối tượng quản lý tiếp nhận các tác động
của chủ thể quản lý và các khách thể có quan hệ gián tiếp với chủ thể quản lý.
+ Phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho cả đối tượng quản lý và chủ
thể quản lý.
+ Chủ thể phải thực hành việc tác động và phải biết tác động. Vì thế đòi hỏi
chủ thể phải biết tác động và điều khiển đối tượng một cách có hiệu quả.
+ Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, hoặc một cơ quan quản lý, còn đối
tượng quản lý có thể là con người, giới vô sinh hoặc sinh vật.
+ Khách thể là các yếu tố tạo nên môi trường của hệ thống.
Như vậy quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình
xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra. Sự tác
động của quản lý phải bằng cách nào đó để người bị quản lý luôn luôn hồ hởi, phấn
khởi đem hết năng lực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân, cho tổ chức và
cho cả xã hội.

- Chức năng kiểm tra: Chức năng kiểm tra nhằm đánh giá việc thực hiện các
mục tiêu đề ra, điều cần lưu ý là khi kiểm tra phải theo chuẩn. Chuẩn phải xuất phát
từ mục tiêu, là đòi hỏi bắt buộc đối với mọi thành viên của tổ chức. Cuối cùng, tất
cả các chức năng trên đều cần đến yếu tố thông tin. Thông tin đầy đủ, kịp thời, cập
nhật, chính xác là một căn cứ để nhà quản lý điều hành bộ máy của mình
Các chức năng quản lý có sự đan xen kết hợp hỗ trợ và thúc đẩy nhau để
cùng thực hiện mục tiêu của quá trình quản lý.
1.2.2. Quản lý giáo dục
QLGD là một chuyên ngành được phát triển trên nên tảng của khoa học quản
lý nói chung, cũng giống như khái niệm quản lý, khái niệm QLGD cũng có nhiều
cách tiếp cận khác nhau. Ở đây tôi chỉ đề cập tới khái niệm QLGD trong phạm vi
quản lý một hệ thống GD nói chung mà hạt nhân của hệ thống QLGD.
Ở Việt Nam, QLGD cũng là lĩnh vực được nhiều nhà quan tâm nghiên cứu.
Theo các tác giả Bùi Minh Hiền - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo thì: “Quản lý nhà


14

nước về giáo dục là sự tác động của chủ thể quản lý mang quyền lực nhà nước (các
cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục), chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng
quản lý nhằm thực hiện mục tiêu đề ra”. [19. tr. 114-115]
Theo Đặng Xuân Hải, Nguyễn Sỹ Thư: Quản lý nhà nước về giáo dục là:
“Sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt
động giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) do các cơ quan có trách nhiệm về Quản lý giáo
dục của Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng nhiệm
vụ theo quy định của nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp GD&ĐT, duy trì kỉ
cương, thỏa mãn nhu cầu được GD&ĐT của nhân dân, thực hiện mục tiêu GD&ĐT
của nhà nước”. [18. tr. 6]
Những khái niệm trên về QLGD tuy có những cách diễn đạt khác nhau
nhưng tựu chung lại có thể hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp

Nhà trường là tổ chức GD cơ sở mang tính nhà nước, xã hội, là nơi trực tiếp
làm công tác đào tạo thế hệ trẻ, là cơ quan GD chuyên biệt, có đội ngũ các nhà giáo
được đào tạo, nội dung chương trình được chọn lọc, phương pháp GD phù hợp với
mọi lứa tuổi, các phương tiện kĩ tuật phục vụ cho GD, mục đích GD của nhà trường
phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và thời đại.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “ Quản lý nhà trường là Quản lý hoạt động
dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để
dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục”. [TL số 29, tr. 34]
Tác giả M.I. Kônđacôp đã viết: “Chúng ta hiểu quản lý nhà trường (công việc
nhà trường) là một hệ thống xã hội – sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi
những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả
các mặt của đời sống nhà trường, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về các mặt kinh
tế- xã hội, tổ chức - sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên”.
[TL số16, tr. 373]
Nhà trường là một thiết chế đặc biệt của xã hội nên nhà trường cùng với công
tác Quản lý trường học là vô cùng quan trọng, bao gồm sự Quản lý các tác động qua
lại giữa trường học và xã hội đồng thời Quản lý chính nhà trường. Quá trình GD
của nhà trường là một hệ thống gồm các thành tố và được biểu diễn bằng sơ đồ sau:


16

NT- nhà trường; Th - thầy; Tr - trò; M - mục
tiêu; Đ - điều kiện đào tạo; H - hình thức tổ chức đào
tạo; Qi - Quy chế đào tạo; N - Nội dung đào tạo; P phương pháp dạy học; Bô - Bộ máy đào tạo; Mô môi trường đào tạo.
Xét riêng một nhà trường, thì chủ thể quản lý gồm có: chủ thể bên trong, chủ
thể bên trên và chủ thể bên ngoài. Chủ thể quản lý bên trong trường là Ban Giám
hiệu (Hiệu trưởng, Hiệu phó CM); và các Tổ trưởng CM. Đối tượng Quản lý gồm
có 3 nhóm: nhóm nhân tố cơ bản cấu thành trí thức bao gồm: mục tiêu GD, nội
dung GD, phương pháp GD; nhóm nhân tố động lực bao gồm Thầy và Trò, Thầy là

đẩy hoạt động tổ chuyên môn. Để hoạt động của tổ chuyên môn có chất lượng thì
hiệu trưởng cần tiến hành thực hiện công tác quy hoạch tổ chuyên môn, quản lý
hoạt động dạy học, hoạt động sinh hoạt của tổ chuyên môn, xây dựng và nâng cao
chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, đội ngũ tổ viên trong tổ chuyên môn.
Như vậy; quản lý hoạt động tổ chuyên môn là quá trình tác động của hiệu
trưởng một cách có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức và có ảnh hưởng
tích cực từ vai trò lãnh đạo của thủ trưởng và các tổ chức khác tới tổ chuyên môn và
sau đó là quá trình tự quản lý, điều hành, điều chỉnh, tự kiểm tra đánh giá của chính
tổ chuyên môn tới các thành viên nhằm đạt thành tích với kết quả tốt nhất.
1.3. Lý luận về hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở
trường trung học cơ sở
1.3.1. Trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân
Giáo dục THCS được thực hiện trong bốn năm học, từ lớp 6 đến lớp 9. Mục
tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ,
thể chất, thẩm mỹ và có kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân , tính năng
động sáng tạo , hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách
và trách nhiệm công dân , chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc
sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của
giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu