BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

TRƢỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

ĐẶNG THỊ PHƢƠNG LINH

PHÒNG NGỪA TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 60 38 01 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. DƢƠNG TUYẾT MIÊN

HÀ NỘI - 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn
trích dẫn và số liệu trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác
trên cơ sở nghiên cứu của tác giả.
Vinh, ngày 1 tháng 5 năm 2014
Tác giả

Đặng Thị Phương Linh



Nghệ An giai đoạn 2009- 2013 ................................................................... 28
1.2.2. Diễn biến về tính chất của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh
Nghệ An giai đoạn 2009- 2013 ................................................................... 33
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .................................................................................. 37
CHƢƠNG 2: NGUYÊN NHÂN, DỰ BÁO VÀ CÁC BIỆN PHÁP
PHÒNG NGỪA TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
NGHỆ AN .......................................................................................................... 38
2.1. Nguyên nhân của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An ........... 38
2.1.1. Nguyên nhân liên quan đến kinh tế, xã hội ....................................... 38
2.1.2. Nguyên nhân liên quan đến hạn chế trong công tác giáo dục, tuyên
truyền và phổ biến pháp luật ....................................................................... 43
2.1.3. Nguyên nhân liên quan đến công tác quản lý an ninh, trật tự trên
địa bàn tỉnh .................................................................................................. 47
2.1.4. Nguyên nhân xuất phát từ phía người phạm tội ................................ 51
2.1.5. Nguyên nhân liên quan đến nạn nhân của tội phạm ......................... 53


2.2. Dự báo về tình hình tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An trong thời gian tới ...................................................................................... 54
2.3. Các biện pháp phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An .................................................................................................................... 57
2.3.1. Nhóm biện pháp về kinh tế - xã hội .................................................. 57
2.3.2. Nhóm biện pháp tăng cường giáo dục, tuyên truyền và phổ biến
pháp luật ...................................................................................................... 60
2.3.3. Biện pháp tăng cường công tác quản lý an ninh, trật tự trên địa bàn
tỉnh ............................................................................................................... 62
2.3.4. Nhóm biện pháp phòng ngừa liên quan đến người phạm tội ........... 64
2.3.5. Nhóm biện pháp hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của tội phạm 65
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .................................................................................. 67
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 68



Biểu đồ 1.17: Cơ cấu theo động cơ phạm tội của người trộm cắp tài sản ................26
Biểu đồ 1.18: Cơ cấu theo tình huống trở thành nạn nhân của tội phạm ..................27
Biểu đồ 1.19: Diễn biến của số vụ và số người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013 .....................................................................29
Biểu đồ 1.20: Diễn biến về số vụ phạm tội trộm cắp tài sản và số vụ phạm các tội
xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013 ........................30
Biểu đồ 1.21: So sánh diễn biến của số người phạm tội trộm cắp tài sản và số người
phạm các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013. .31
Biểu đồ 1.22 : Diễn biến về số vụ phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An và trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2009- 2013 .................................................32
Biểu đồ 1.23: Diễn biến số người phạm tội trộm cắp tài sản có độ tuổi từ đủ 18 đến
30 tuổi ............................................................................................................................34
Biểu đồ 1.24: Diễn biến số người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An từ năm 2009- 2013 thuộc trường hợp “tái phạm” hoặc “tái phạm nguy hiểm” 35
Biểu đồ 1.25: Diễn biến số người phạm tội trộm cắp tài sản là người nghiện ma tuý
trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013 theo đặc điểm người phạm tội là
người nghiện ma tuý .....................................................................................................36


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Số vụ và số người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An giai đoạn 2009- 2013 ................................................................................... 6
Bảng 1.2: Số vụ và số người phạm tội trộm cắp tài sản so với số liệu tương
ứng của nhóm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn
2009- 2013......................................................................................................... 7
Bảng 1.3: Số vụ và số người phạm tội trộm cắp tài sản so với số liệu tương
ứng của các tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 20092013 ................................................................................................................... 8
Bảng 1.4: Số vụ, số người phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ

Bảng 1.23: So sánh mức độ tăng, giảm hàng năm của tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh Nghệ An và trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2009- 2013 ................... 32
Bảng 1.24: Tỷ lệ người phạm tội có độ tuổi từ đủ 18 đến 30 tuổi .................. 33
Bảng 1.25: Tỷ lệ người phạm tội thuộc trường hợp “tái phạm, tái phạm ....... 34
Bảng 1.26: Tỷ lệ người phạm tội là người nghiện ma tuý .............................. 36


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
TAND

Tòa án nhân dân

TANDTC

Tòa án nhân dân Tối cao

TS

Tài sản

XPSH

Xâm phạm sở hữu

TP

Thành phố

NPT


nhiều trong đó đáng kể nhất là tội trộm cắp tài sản. Theo số liệu thống kê, những
năm gần đây trên địa bàn tỉnh Nghệ An tội trộm cắp tài sản luôn chiếm tỷ lệ lớn
trong các tội xâm phạm sở hữu. Tội phạm này đang có diễn biến ngày càng phức
tạp. Tuy nhiên, trên thực tế việc xử lý và phòng ngừa tội phạm này còn chưa thật
sự hiệu quả. Vì vậy, vấn đề cấp bách hiện nay là cần nghiên cứu, làm sáng tỏ
tình hình, nguyên nhân của tội trộm cắp tài sản, từ đó định hướng và đề xuất
biện pháp phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Việc
nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện về tình hình tội trộm cắp tài sản trên
địa bàn tỉnh Nghệ An, tìm ra nguyên nhân, dự báo và đề xuất các biện pháp
phòng ngừa này là điều cần thiết, góp phần hạn chế tội phạm này trên địa bàn


2

tỉnh Nghệ An nói riêng và cả nước nói chung. Chính vì lẽ đó, tác giả chọn
“Phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An” làm đề tài luận
văn của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu tình hình tội phạm trộm cắp tài
sản, tìm ra nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa đã và đang được nhiều cơ
quan ban ngành, các tổ chức đoàn thể và các cá nhân quan tâm. Đã có nhiều công
trình nghiên cứu về tội trộm cắp tài sản dưới góc độ tội phạm học.
Về luận án tiến sỹ có công trình sau: “Tội trộm cắp tài sản và đấu tranh
phòng chống tội phạm này ở Việt Nam”, Hoàng Văn Hùng, Luận án tiến sĩ Luật
học, trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2007;
Về luận văn thạc sỹ luật học có các công trình sau:
+ “Phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Hưng Yên”, Nguyễn
Xuân Minh, Luận văn thạc sĩ Luật học, năm 2011;
+ “Phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh U Đôm Xay nước
CHDCND Lào”, Sida Somsamath, Luận văn thạc sĩ Luật học, năm 2012;

5. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở đánh giá tình hình tội phạm
về tội trộm cắp tài sản giai đoạn 2009- 2013, nguyên nhân của tội phạm này,
đưa ra dự báo và các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm
cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời gian tới.
Để đạt được mục đích trên, luận văn giải quyết các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu, đánh giá tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
giai đoạn 2009- 2013
- Phân tích làm rõ nguyên nhân của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
- Dự báo tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời gian
tới
- Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội trộm cắp tài sản
trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
6. Những kết quả mới của luận văn nghiên cứu
Luận văn là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu toàn diện về tội trộm
cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An dưới góc độ tội phạm học.
Luận văn đưa ra một số nguyên nhân chủ yếu và các giải pháp cụ thể, có tính
khả thi trong việc phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong
thời gian tới.


4

7. Cơ cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được kết cấu gồm hai chương:
Chương 1: Tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn
2009- 2013
Chương 2: Nguyên nhân, dự báo và một số biện pháp nâng cao hiệu quả
phòng ngừa tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An.


tỏ tội phạm rõ và tội phạm ẩn.


6

* Tội phạm rõ
Theo số liệu thống kê của Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An thì số vụ và số
người phạm tội bị xét xử hình sự sơ thẩm về tội trộm cắp tài sản trên địa bàn
tỉnh Nghệ An trong 5 năm như sau:
Bảng 1.1: Số vụ và số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh
Nghệ An giai đoạn 2009- 2013
Năm

Số vụ

Số ngƣời phạm tội

2009

363

668

2010

328

543

2011

Bảng thống kê trên cho thấy, từ năm 2009- 2013, Toà án các cấp của tỉnh
Nghệ An đã xét xử sơ thẩm 1.961 vụ án và 3.466 người phạm tội trộm cắp tài
sản. Bình quân mỗi năm có khoảng 392,2 vụ với khoảng 693,2 người phạm tội bị
xét xử sơ thẩm về tội trộm cắp tài sản.
Biểu đồ 1.1: Tổng số vụ, số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013

3466

3500
3000
2500
2000
1500
1000

Số vụ

1961
Số ngƣời phạm tội

500
0

(Nguồn: Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An)


7

Để làm rõ “bức tranh” về tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An từ


PT (2)

(3)

2009

363

668

674

1181

53,9%

56,6%

2010

328

543

525

886

62,5%


2013

454

766

668

1151

68%

66,6%

Tổng

1961

3466

3151

5565

62,2%

62,3%

và (3)


(Nguồn: Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An)


8

Thứ hai, so sánh số vụ, số người phạm tội trộm cắp tài sản với số liệu
tương ứng của các tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong cùng
khoảng thời gian.
Bảng 1.3: Số vụ và số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản so với số liệu tƣơng
ứng của các tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 20092013
Năm

Tội trộm cắp tài sản

Tội phạm nói chung

Tỉ lệ %

Tỉ lệ %

Số vụ

Số ngƣời

Số vụ

Số ngƣời

giữa (1)


328

543

1836

3261

17,9%

16,7%

2011

407

1896

3280

21,4%

22,3%

2012

409

759


18200

19,8%

19%

730

(Nguồn: Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An)
Biểu đồ 1.3: So sánh số vụ, số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản với số liệu
tƣơng ứng của tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn
2009 - 2013

18200

20000

Tội trộm cắp tài
sản

15000

9906
10000
5000

3466

1961

Tỉ lệ % giữa

Số vụ

Số ngƣời

Số vụ

Số ngƣời

(1) và

(1)

phạm tội

(3)

phạm tội

(3)

(2)

(2) và
(4)

(4)

2009


730

13382

21469

3,0%

3,4%

2012

409

759

15734

25986

2,6%

2,9%

2013

454

766



10

Biểu đồ 1.4: So sánh số vụ và số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh Nghệ An với số liệu tƣơng ứng của tội trộm cắp tài sản trên phạm
vi toàn quốc giai đoạn 2009- 2013

(Nguồn: Toà án nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An)
Thứ tư, so sánh chỉ số trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An với một
số địa phương và toàn quốc.
Khi đánh giá thực trạng của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
không thể bỏ qua chỉ số tội phạm.“Chỉ số tội phạm được xác định để tìm hiểu
mức độ phổ biến của tội phạm trong dân cư” [2, tr.207].
Bảng 1.5: Chỉ số tội phạm và chỉ số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản
trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013
Năm
(1)
2009
2010
2011
2012
2013
TB

Số Số ngƣời Số dân
Chỉ số tội phạm
Chỉ số ngƣời phạm
vụ phạm tội
/100.000 dân

392
693
2935543
13,4
23,6
(Nguồn: Toà án nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tỉnh Nghệ An)
Để đánh giá thực trạng về mức độ của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn

tỉnh Nghệ An, tác giả so sánh chỉ số tội phạm trên địa bàn tỉnh Nghệ An với một
số địa phương khác là tỉnh Thanh Hoá, tỉnh Hà Tĩnh và của cả nước.


11

Bảng 1.6: Chỉ số tội phạm và chỉ số ngƣời phạm tội trộm cắp tài sản
trên địa bàn tỉnh Nghệ An, tỉnh Hà Tĩnh, tỉnh Thanh Hoá và toàn quốc giai
đoạn 2009- 2013
Năm

Nghệ An
Chỉ số
tội phạm

2009
2010
2011
2012
2013
TB


13,8
10
16,6
18,9
11,9
14,2

8,7
6,7
9,8
10
9,1
8,9

Chỉ số
tội
phạm
12,5
11,2
13,8
13,9
12,1
12,7

Toàn quốc

Chỉ số
Chỉ
ngƣời
số tội

30

26,5

23,6

25

23

20
15
10

16,5

14,2
13,3

12,7
8,9

Chỉ số tội phạm
Chỉ số ngƣời phạm tội

5
0
Nghệ An Thanh Hà Tĩnh Toàn
Hoá
quốc

phiếu phát ra tổng số là 400 phiếu, thu về 393 phiếu. Độ tuổi của đối tượng
nghiên cứu là từ 18 tuổi trở lên đến 60 tuổi. Từ phiếu điều tra, tác giả nhận thấy
có 191/393 người trả lời là nạn nhân của tội trộm cắp tài sản (tài sản bị chiếm
đoạt có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên) chiếm tỷ lệ 48,6%. Nhưng trong số đó chỉ
có 89 /191 nạn nhân có báo với cơ quan có thẩm quyền, chiếm tỷ lệ 46,6%. Lý
do dẫn đến sự không tố giác của người bị hại theo điều tra phần lớn là do: a) Họ
ngại phiền hà, mất thời gian khi khai báo; b) Họ không tin tưởng vào cơ quan
chức năng, cho rằng khó có khả năng tìm lại được lại tài sản đã mất. Thực tế
điều tra cho thấy có đến 51/89 trường hợp nạn nhân của tội trộm cắp tài sản có
thông báo với cơ quan có thẩm quyền nhưng không điều tra được và không trả
lại được tài sản cho người bị mất, chiếm tỷ lệ 57,3%. Ngoài ra, một số người do
tài sản bị chiếm đoạt có giá trị không lớn nên họ không muốn tố giác với cơ
quan có thẩm quyền. Như vậy, trong số 191 vụ trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh
Nghệ An thì có đến 102 vụ không thông báo với cơ quan có thẩm quyền, 51 vụ


13

có thông báo nhưng không điều tra ra được. Chứng tỏ có đến 153/191 vụ không
phát hiện được người phạm tội do nạn nhân không thông báo hoặc đã thông báo
nhưng không điều tra được. Như vậy, tỷ lệ ẩn của tội trộm cắp tài sản khá cao
(khoảng 80%). Mặc dù đây chỉ là kết quả của cuộc điều tra nhỏ nhưng kết quả
này cũng đã phản ánh mức độ nhất định số lượng các vụ trộm cắp tài sản xảy ra
trên địa bàn tỉnh Nghệ An nhưng không bị xử lí hình sự.
Thứ hai, để đánh giá rõ hơn về tội phạm ẩn của tội trộm cắp tài sản, tác giả
nghiên cứu dựa vào số liệu từ nguồn chính thức của cơ quan có thẩm quyền.
Bảng 1.7: Số vụ và số ngƣời trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ
An bị khởi tố, truy tố và xét xử giai đoạn 2009 – 2013
Năm



346
423
422
514
2129

587
798
782
970
3909

334
417
412
451
2015

561
759
772
774
3575

328
407
409
454
1961

thoả thuận bồi thường với người phạm tội trong đó có những trường hợp nạn nhân
rút đơn do bị người phạm tội hoặc gia đình người phạm tội đe doạ và họ sợ bị trả
thù. Bên cạnh đó, nguyên nhân dẫn đến tội phạm này không bị đưa ra xét xử còn
bắt nguồn từ phía cơ quan bảo vệ pháp luật: có thể do trình độ hạn chế hoặc do
thông đồng, bao che tội phạm...
Có thể nói, những phân tích trên đây chỉ phán ánh được phần nào tội
phạm ẩn của tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn
2009 – 2013. Chúng ta chỉ có thể hình dung được ở mức độ tương đối về phẩn
ẩn của tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
1.1.2. Thực trạng về tính chất (cơ cấu và tính chất) của tội trộm cắp tài sản
trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013
Trước hết, tác giả nghiên cứu về cơ cấu của tội trộm cắp tài sản trên địa
bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2009- 2013. “Xem xét cơ cấu là xem xét tỉ trọng của
từng bộ phận của mỗi cơ cấu để từ đó chúng ta rút ra được những nhận xét nhất
định về tính chất của tội phạm.” [4, tr.117]
Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu 182 bản án hình sự sơ thẩm với 307 bị
cáo bị xét xử về tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An, tác giả xác định
cơ cấu của tội trộm cắp tài sản theo những tiêu chí sau:
* Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản theo loại tội phạm
Căn cứ vào các bản án hình sự sơ thẩm xét xử về tội trộm cắp tài sản mà
tác giả đã khảo sát thì tội trộm cắp tài sản ở Nghệ An trong giai đoạn nghiên cứu
không có trường hợp nào phạm tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, mà chỉ có thể là
tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng hoặc tội rất nghiêm trọng. Tác
giả có bảng thống kê sau:
Bảng 1.8: Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản theo loại tội phạm
Tổng

Tội phạm ít
nghiêm trọng



Tội ít nghiêm
trọng

``

Tội nghiêm
trọng
90,5%

Tội rất nghiêm
trọng

(Nguồn: 182 bản án HSST về tội trộm cắp tài sản)
Nhìn vào biểu đồ ta thấy, tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An
giai đoạn 2009- 2013 chủ yếu là tội phạm ít nghiêm trọng (chiếm 90,5%), tội
phạm nghiêm trọng chiếm tỷ lệ nhỏ (8,5%) và chiếm tỷ lệ không đáng kể là tội
phạm rất nghiêm trọng (1%).
* Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản theo loại hình phạt được áp dụng
Bảng 1.9: Cơ cấu của tội trộm cắp tài sản theo loại hình phạt đƣợc áp dụng
Tổng số

Cải tạo không giam giữ

Tù có thời hạn

307

20