Sample
ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG BÍCH LỢI

ỨNG DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG

LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN
DẪN XUẤT HIĐROCACBON LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
Chuyên
ngành:
Lý luận
và phương pháp
dạy học bộ môn hóa học
Mã số: 60 14 10 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN PHÚ TUẤN

Batch PDF Merger

hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô khoa Hóa cùng phòng đào tạo sau đại
học trường Đại học Sư phạm Huế đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức và tạo mọi
điều kiện thuận lợi để các học viên hoàn thành khóa học.
Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu cùng tập thể giáo viên,
học sinh các trường THPT Tôn Đức Thắng, THPT Hùng Vương (tỉnh Đaklak) đã
nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình thực nghiệm
sư phạm.

Demo Version - Select.Pdf SDK

Cuối cùng, xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân, bạn bè,
đồng nghiệp,…những người đã luôn quan tâm, giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt
chặng đường vừa qua.

Huế, ngày 01 tháng 09 năm 2017
Tác giả luận văn
Hoàng Bích Lợi

iii


Demo Version - Select.Pdf SDK


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ............. 4
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu ....................................................................... 5
1.1.1. Một số ấn phẩm về sơ đồ tƣ duy ........................................................... 5

dạy học hóa học............................................................................................ 26
1.8.2. Thực trạng vấn đề tự học của HS ........................................................ 27
TIỂU KẾT CHƢƠNG I ............................................................................. 28
CHƢƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƢ DUY TRONG DẠY
HỌC PHẦN DẪN XUẤT HIĐROCACBON – HÓA HỌC 11 NHẰM
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH ......................... 29
2.1. Nội dung và cấu trúc của chƣơng trình hóa học 11 phần dẫn xuất
hiđrocacbon .................................................................................................. 29
2.1.1. Mục tiêu của chƣơng trình hóa học 11 phần dẫn xuất hiđrocacbon ..... 29
2.1.1.1. Kiến thức (Phụ lục 9) ....................................................................... 29
2.1.1.2. Kĩ năng (Phụ lục 9) .......................................................................... 29
2.1.2. Phân phối chƣơng trình phần dẫn xuất hiđrocacbon hóa học 11 THPT29
2.2. Nguyên tắc và quy trình thiết kế sơ đồ tƣ duy ........................................ 30
2.2.1. Nguyên tắc thiết kế sơ đồ tƣ duy ........................................................ 30
Demo
Version
SDK
2.2.2. Quy trình
thiết
kế sơ đồ- Select.Pdf
tƣ duy ..........................................................
31
2.2.3. Những yêu cầu cụ thể đối với giáo viên và học sinh khi tổ chức quá
trình dạy học có sử dụng SĐTD để phát triển năng lực tự học cho học sinh. 32
2.3. Các cách sử dụng sơ đồ tƣ duy để phát triển năng lực tự học của học sinh
khi dạy học phần dẫn xuất hiđrocacbon hóa học 11 THPT ........................... 33
2.3.1. Sử dụng SĐTD trong hƣớng dẫn HS tự học, chuẩn bị bài mới trƣớc
khi đến lớp .................................................................................................. 34
2.3.2. Sử dụng SĐTD để ghi bài khi nghe giảng trên lớp .............................. 42
2.3.2.1. Sử dụng SĐTD cho ý lớn của bài học .............................................. 42

3.5.1. Kết quả bài kiểm tra ........................................................................... 82
3.5.1.1. Phân tích số liệu .............................................................................. 82
3.5.1.2. Phân tích biểu đồ ............................................................................. 82
3.5.2. Kết quả đánh giá sự phát triển NLTH của HS qua bảng kiểm quan sát 83
3.5.3. Ý kiến của GV và HS sau khi dạy và học có sử dụng SĐTD .............. 84
3.5.3.1. Ý kiến của HS (Phụ lục 3c).............................................................. 84
3.5.3.2. Ý kiến của GV ................................................................................. 84
3.6. Các bài học rút ra từ thực nghiệm. ......................................................... 85
TIỂU KẾT CHƢƠNG III ............................................................................. 86
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 87
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 90


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
AD

: Áp dụng

HCHC : Hợp chất hữu cơ

BTHH

: Bài tập hóa học

HS

CK

: Chất khí


SĐTD : Sơ đồ tƣ duy

CTCT

: Công thức cấu tạo

SGK

CTPT

: Công thức phân tử

TCHH : Tính chất hóa học

dd

: Dung dịch

TCVL : Tính chất vật lí

DP

: Danh pháp

Td

: Tác dụng

ĐC



: Tổng quát

GV

: Giáo viên

ƢD

: Ứng dụng

H-C

: Hiđrocacbon

VD

: Ví dụ


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Phân phối chƣơng trình phần dẫn xuất hiđrocacbon hóa học 11 ... 29
Bảng 2.2. Tiêu chí đánh giá sự phát triển NLTH của HS [36] ...................... 67
Bảng 3.1. Các lớp dạy thực nhiệm và đối chứng .......................................... 73
Bảng 3.2. Các tham số đặc trƣng.................................................................. 75
Bảng 3.3. Kết quả điểm số bài kiểm tra 1 tiết chƣơng 8: Dẫn xuất halogen –
Ancol - Phenol (Phụ lục 7a) ......................................................................... 76
Bảng 3.4. Kết quả điểm số bài kiểm tra 15 phút chƣơng 9: Anđehit – Xeton –
Axit cacboxylic (Phụ lục 7b) ........................................................................ 76
Bảng 3.5. Kết quả 2 bài kiểm tra của lớp đối chứng và thực nghiệm (Phụ lục

Hình 2.6. SĐTD về điều chế axit cacboxylic ............................................... 44
Hình 2.7. SĐTD bài 40: Ancol .................................................................... 46
Hình 2.8. SĐTD bài 41: Phenol ................................................................... 47
Hình 2.9. SĐTD bài 44: Anđehit- Xeton ...................................................... 48
Hình 2.10. SĐTD bài 45: Axxit cacboxylic ................................................. 49
Hình 2.11. SĐTD bài thực hành 6 ................................................................ 50
Hình 2.12. SĐTD bài 47: Bài thực hành 6 ................................................... 51
Hình 2.13. SĐTD bài 42: Luyện tập dẫn xuất halogen-ancol-Phenol ........... 52
Version
- Select.Pdf
SDK
Hình 2.14. Demo
SĐTD bài
tập nhận
biết ancol- anđehit-axit
cacboxylic .............. 54
Hình 2.15. SĐTD về các dạng bài tập của axit cacboxylic ........................... 55
Hình 2.3. SĐTD về TCHH ancol ................................................................. 63
Hình 2.4. SĐTD về củng cố bài ancol .......................................................... 66
Hình 3.2. Đồ thị đƣờng lũy tích bài kiểm tra 15 phút ................................... 78
Hình 3.3. Đồ thị đƣờng lũy tích tổng hợp .................................................... 79
Hình 3.4. Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS với bài kiểm tra 1 tiết .. 80
Hình 3.5. Biểu đồ phân loại kết quả học tập của HS với bài kiểm tra 15 phút
..................................................................................................................... 80
Hình 3.6. Kết quả đánh giá sự phát triển NLTH trƣờng THPT Tôn Đức
Thắng ........................................................................................................... 83
Hình 3.7. Kết quả đánh giá sự phát triển NLTH trƣờng THPT Hùng Vƣơng 83


MỞ ĐẦU

nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngƣời học tự cập nhật và đổi mới tri thức,
kỹ năng, phát triển các năng lực.
Đối với học sinh trung học phổ thông, các em đang ở vào giai đoạn hoàn
thiện kiến thức và kỹ năng căn bản chuẩn bị cho giai đoạn đào tạo nghề nghiệp. Vì
thế việc hình thành và phát triển năng lực tự học cho học sinh là rất quan trọng. Có

1


năng lực tự học, học sinh không chỉ học có hiệu quả khi đang học ở phổ thông mà
có thể học tập suốt đời để cập nhật kiến thức, kỹ năng cho mình trong cuộc sống,
trong lao động nghề nghiệp.
Có nhiều phƣơng pháp để phát triển năng lực tự học cho học sinh. Theo
chúng tôi, nên sử dụng sơ đồ tƣ duy làm phƣơng pháp hỗ trợ cho học sinh phát triển
năng lực tự học. Với cách thể hiện gần nhƣ cơ chế hoạt động của não bộ, sử dụng sơ
đồ tƣ duy trong dạy học đem đến hiệu quả cao, phát triển tƣ duy logic và khả năng
phân tích, tổng hợp cho học sinh, giúp học sinh dễ hiểu bài, nhớ lâu hơn, dễ dàng hệ
thống hóa kiến thức thay cho việc học thuộc lòng. Quá trình tƣ duy có sự kết hợp
giữa ngôn ngữ, hình ảnh, màu sắc, âm thanh nên tăng khả năng ghi nhớ, kích thích
tƣ duy, tính sáng tạo của học sinh.
Với những lí do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Ứng dụng sơ đồ tư
duy nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh trong dạy học phần dẫn xuất
hidrocacbon hóa học lớp 11 trung học phổ thông” .
2. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
2.1. Mục đích nghiên cứu

Demo
Version
Select.Pdf
Sử dụng

học phần dẫn xuất hiđrocacbon lớp 11 THPT.
4. PHẠM VI, GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI
Vận dụng kỉ thuật dạy học sơ đồ tƣ duy trong dạy học hóa học 11 phần dẫn
xuất hiđrocacbon.
- Giới hạn địa bàn nghiên cứu: một số trƣờng THPT trên địa bàn tỉnh Đaklak.
- Giới hạn thời gian nghiên cứu: năm học 2016-2017.

Demo
Version
- Select.Pdf
5. GIẢ THIẾT
KHOA
HỌC CỦA
ĐỀ TÀI SDK
Nếu vận dụng một cách hợp lí SĐTD vào dạy học hóa học 11 THPT thì sẽ
góp phần phát triển đƣợc NLTH cho HS, góp phần đổi mới PPDH và nâng cao hiệu
quả quá trình dạy học.
6. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
6.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết
Tra cứu tài liệu, các văn bản có liên quan đến đề tài, phân tích, tổng hợp,
phân loại, hệ thống hóa để xây dựng cơ sở của đề tài.
6.2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Sử dụng phƣơng pháp điều tra về thực trạng việc sử dụng SĐTD trong dạy
học hóa học ở trƣờng THPT.
- Nghiên cứu thực tiễn dạy học hóa học phát triển năng lực tự học cho học sinh.
- Điều tra, phỏng vấn, quan sát.
- Phân tích, tổng kết kinh nghiệm thu đƣợc từ thực tế.

3