2
1.3.4. Đặc điểm chương trình SGK lớp 12 THPT……………………………….

23

1.4. Đặc điểm tâm sinh lí và nhận thức của học sinh lớp 12 THPT………….

25

1.4.1. Đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh lớp 12 THPT…………………………

25

1.4.2. Đặc điểm nhận thức học sinh lớp 12 THPT………………………………

25

1.5. Thực trạng dạy học Địa lí lớp 12 THPT………………………………….

26

1.5.1. Thời gian, nội dung, địa điểm, phương pháp điều tra…………………….

26

1.5.2. Phân tích thức trạng…………………………………………………………..

27

1.5.3. Nguyên nhân ảnh hưởng đến dạy học theo chủ đề………………………..


dạy học……………………………………..
Demo
Select.Pdf
SDK

41

2.1.5. Xây dựng các chủ đề địa lí tự nhiên lớp 12 THPT………………….

46

2.2. Phƣơng pháp tổ chức hoạt động dạy học các chủ đề…………………….

75

2.2.1. Nguyên tắc tổ chức dạy học theo chủ đề……………………………….

75

2.2.2. Phƣơng pháp tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề …………………

75

2.2.3. Sử dụng một số chủ đề phần Địa lí tự nhiên lớp 12 THPT…………….

78

Chƣơng 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM……………………………………..

92


92

3.3.2. Các bước tiến hành thực nghiệm ……………………………………………

93


3
3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm …………………………………………..

94

3.4.1. Nhận xét quá trình học tập của lớp thực nghiệm ………………………...

94

3.4.2. Xử lý các bài kiểm tra trong quá trình thực nghiệm ……………………..

94

3.4.3. Nhận xét kết quả thực nghiệm………………………………………………

97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……………………………………………

99

1. Kết luận……………………………………………………………………..


Phụ lục 5………………………………………………………………………

P18

Phụ lục 6………………………………………………………………………

P25

Demo Version - Select.Pdf SDK


4
CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

TT

VIẾT ĐẦY ĐỦ

VIẾT TẮT

1

Giáo viên

GV

2

Học sinh


Demo Version - Select.Pdf SDK

THPT


5

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Đất nƣớc ta đang bƣớc vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu
đến năm 2020, Việt Nam cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp theo hƣớng hiện đại, hội
nhập sâu với cộng đồng quốc tế. Nhân tố quyết định thắng lợi sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nƣớc là nguồn lực con ngƣời Việt Nam đƣợc phát triển cả về số
lƣợng và chất lƣợng trên cơ sở mặt bằng dân trí đƣợc nâng cao. Việc này cần đƣợc bắt
đầu từ giáo dục phổ thông. Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 8 Khoá XI về đổi mới
căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo xác định mục tiêu tổng quát của đổi mới là:
“Giáo dục con ngƣời Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng của
mỗi cá nhân; yêu gia điǹ h , yêu Tổ quố c , hết lòng phục vụ nhân dân và đất nƣớc; có
hiểu biết và kỹ năng cơ bản , khả năng sáng tạo để làm chủ bản thân, sống tốt và làm
việc hiệu quả. Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản
lý tốt; có cơ cấu và phƣơng thƣ́c hợp lý , gắ n với xây dƣ̣ng xã hô ̣i ho ̣c tâ ̣p ; bảo đảm các
điều kiện nâng cao chất lƣợng; hệ thống giáo dục đƣợc chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân
chủ hóa, xã hộiDemo
hóa vàVersion
hội nhập -quốc
tế; giữ vững
Select.Pdf
SDKđịnh hƣớng xã hội chủ nghĩa và
mang đậm bản sắc dân tộc...” [15 ]

sống, thời sự vào bài giảng; tăng cƣờng sự vận dụng kiến thức của học sinh sau quá
trình học vào giải
quyếtVersion
các vấn đề
thực tiễn; rèn
luyện các kĩ năng sống phong phú
Demo
- Select.Pdf
SDK
vốn rất cần cho ngƣời học hiện nay?
Khi tìm hiểu cấu trúc, nội dung kiến thức và thực trạng dạy học phần Địa lí tự
nhiên lớp 12 THPT hiện nay, chúng tôi nhận thấy khi dạy phần kiến thức này cả giáo
viên và học sinh đều gặp khó khăn về mặt nội dung kiến thức, thời gian học tập trên
lớp cũng nhƣ phƣơng pháp dạy học. Do đó dẫn đến chất lƣợng và hiệu quả dạy học
phần kiến thức này chƣa cao.
Trong quá trình đổi mới phƣơng pháp dạy học, việc vận dụng một cách sáng tạo
các chiến lƣợc dạy học tiên tiến trên thế giới vào thực tiễn giáo dục Việt Nam có thể là
con đƣờng thích hợp. Tuy nhiên việc đổi mới theo phƣơng pháp cụ thể nào thì phải lựa
chọn cho phù hợp với từng đối tƣợng con ngƣời và nội dung dạy học.
Thực tế cho thấy, khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên
và xã hội, đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp hoặc liên quan đến nhiều
môn học. Vì vậy, dạy học cần phải tăng cƣờng theo hƣớng tích hợp đa chiều, liên môn.
Do đó, hệ quả là buộc chúng ta phải xây dựng các chủ đề để tiến hành dạy học. Tất
nhiên, việc xây dựng các chủ đề trong dạy học cũng không tham vọng sẽ giải quyết


7
việc đƣa toàn bộ thực tiễn vào chƣơng trình, thậm chí mô hình này cũng chƣa thể tạo
ra một phƣơng pháp giáo dục hoàn toàn mới, nhƣng quan trọng hơn hết chính là nó mở
đƣờng cho giáo viên và học sinh tiếp cận với kiến thức theo một hƣớng khác. Không

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo chủ đề ở trƣờng THPT.
- Tiến hành điều tra thực trạng dạy học theo chủ đề môn địa lí lớp 12 THPT.
- Xây dựng và sử dụng một số chủ đề địa lí tự nhiên trong dạy học lớp 12 THPT.
- Thực nghiệm sƣ phạm.


8
4. Giới hạn đề tài
- Về thời gian: đề tài thực hiện từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2016
- Về không gian. Các trƣờng THTP ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam
- Về nội dung: phần địa lí tự nhiên lớp 12 THPT
5. Lịch sử nghiên cứu
* Các đề tài: Liên quan đến đề tài này có một số đề tài nghiên cứu sau đây.
- Dạy học theo chủ đề và sự vận dụng nó vào giảng dạy phần kiến thức “các định
luật bảo toàn”Vật lí lớp 10 THPT với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Luận văn
Thạc sỹ của Trần Văn Hữu trƣờng Đại học sƣ phạm TP Hồ Chí Minh, năm 2005
- Vận dụng dạy học theo chủ đề trong đạy học chương “ chất khí” lớp 10 THPT
ban cơ bản, Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Ngọc Thùy Dung trƣờng Đại học sƣ phạm
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2008
- Vận dụng dạy học theo chủ đề trong dạy học chương từ vi mô đến vĩ mô lớp
12 THPT ban nâng cao, Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Uy Đức trƣờng Đại học sƣ
phạm TP Hồ Chí Minh, năm 2009
Nhìn chung
các Version
đề tài này đã
nghiên cứu cơ
sở lý luận của dạy học theo chủ đề
Demo
- Select.Pdf
SDK

dạy học chung cho các môn học và nêu lên những khó khăn trong việc vận dụng dạy
học theo chủ đề vào các môn học hiện nay ở trƣờng phổ thông
Tuy nhiên,
tất cảVersion
các tài liệu
trên đều nói SDK
về việc xây dựng chủ đề nhƣng chƣa
Demo
- Select.Pdf
có công trình nào xây dựng và sử dụng chủ đề trong dạy học địa lí nói chung và dạy
học phần địa lí tự nhiên lớp 12 trung học phổ thông nói riêng. Các tƣ liệu, tài liệu nói
trên là những cơ sở quý báu giúp chúng tôi thực hiện đề tài này.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phƣơng pháp phân tích tổng hợp
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi đã sử dụng các phƣơng pháp trên để
nghiên cứu các tài liệu liên quan đến hƣớng nghiên cứu, bao gồm tài liệu về tâm lý
học, giáo dục học, lý luận dạy học địa lí, các tài liệu về sử dụng các phƣơng tiện và
thiết bị dạy học, các luận án, luận văn có liên quan, các tài liệu về bồi dƣỡng giáo viên
thực hiện chƣơng trình, SGK Địa lí THPT.
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm: đƣa ra lí luận phân tích thực tiễn, từ đó rút
ra các kết luận để xây dựng, bổ sung, hoặc phát triển lí luận giáo dục.
- Phƣơng pháp lịch sử:


10
6.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp phỏng vấn: Phỏng vấn đối với GV Địa lí và HS lớp 12 THPT ở
tỉnh Quảng Nam
- Phƣơng pháp điều tra bằng phiếu: Là phƣơng pháp trong đó chủ yếu thu thập

11
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG CHỦ
ĐỀ TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ THPT
1.1. Dạy học theo chủ đề địa lí
1.1.1. Chủ đề dạy học
Chủ đề dạy học là tập hợp các đơn vị kiến thức gần nhau để xây dựng thành một
chủ đề.[6]
Chủ đề dạy học là một kế hoạch tổng thể các hoạt động dạy và học trong một
thời gian xác định, trong đó có các mục tiêu học tập, phạm vi và mức độ nội dung dạy
học, các phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học và cách thức đánh giá kết quả học
tập.[27]
Chủ đề dạy học có thể xem là một nội dung học tập/đơn vị kiến thức tƣơng đối
trọn vẹn nhằm trang bị cho học sinh một số kiến thức, kĩ năng, năng lực nhất định
trong quá trình dạy học.[28]
Chủ đề dạy học Địa lí đƣợc hiểu nhƣ sau: thay cho việc dạy học đang đƣợc thực
hiện theo từng bài/ tiết trong sách giáo khoa địa lí nhƣ hiện nay, các tổ/nhóm chuyên
môn căn cứ vàoDemo
chƣơngVersion
trình và sách
giáo khoa địa
lí hiện hành, lựa chọn nội dung để
- Select.Pdf
SDK
xây dựng các chủ đề dạy học địa lí phù hợp với việc sử dụng phƣơng pháp dạy học
tích cực trong điều kiện thực tế của nhà trƣờng.
VD: Các tổ/ nhóm địa lí của các trƣờng có thể kết hợp nội dung bài 11,12: thiên
nhiên phân hóa đa dạng để xây dựng thành một chủ đề dạy học có tên là: thiên nhiên
phân hóa đa dạng hay từ nội dung bài 14: sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và
bài 15: bảo vệ môi trƣờng và phòng chống thiên tai Địa lí lớp 12 THPT để xây dựng
thành chủ đề có tên là: Sử dụng và bảo vệ tự nhiên,...