z
Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh

TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 34 (2008 -2012)

Đề tài:

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ KHÁM CHỮA BỆNH

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

ThS. Huỳnh Thị Sinh Hiền

Phạm Ngọc Ánh
MSSV: 5085864
Lớp: Luật Tƣ pháp 1- K34

Cần Thơ, tháng 5/2012


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƢỚNG DẪN


…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................. Trang 1


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ KHÁM CHỮA BỆNH –
NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP .............................................................................. 48
3.1 Thực trạng quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh hiện nay ................................. 48
3.1.1 Kết quả đạt được ....................................................................................... 48
3.1.2 Những tồn tại ............................................................................................. 52
3.2 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh ............ 61
3.2.1 Cơ chế, chính sách, pháp luật về khám chữa bệnh và việc tổ chức thực
hiện của các cơ quan chức năng chưa hợp lý ............................................................... 61
3.2.2 Các cấp chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và quan tâm đúng mức đối
với công tác khám chữa bệnh ........................................................................................ 62
3.2.3 Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về khám chữa bệnh
chưa được quan tâm đúng mức ..................................................................................... 62
3.2.4 Nhân lực quản lý công tác khám chữa bệnh còn thiếu, yếu về số lượng
cũng như chất lượng .................................................................................................. 63
3.3 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nƣớc về khám chữa
bệnh hiện nay ................................................................................................................. 63
3.3.1 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật để tạo cơ sở pháp lý thống nhất,
phù hợp với thực tiễn hoạt động khám chữa bệnh ........................................................ 63
3.3.2 Tăng cường công tác quản lý thông qua việc thanh tra, kiểm tra và xử lý
nghiêm các vi phạm về khám chữa bệnh ....................................................................... 64
3.3.3 Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật
về khám chữa bệnh ......................................................................................................... 65
3.3.4 Nhanh chóng khắc phục những bất cập tồn tại của đội ngũ cán bộ làm
công tác quản lý nhà nước về khám chữa bệnh ............................................................ 66
KẾT LUẬN .................................................................................................................... 68


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh

nhiên, nhìn chung, việc nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
vẫn còn tản mạn ở những khía cạnh, nội dung nhất định mà chƣa có một công trình
nào nghiên cứu nó một cách trực diện và có hệ thống. Vì vậy, vẫn còn rất nhiều vấn
đề lý luận và thực tiễn từ nó, cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu ở một phạm vi, cấp độ
thích hợp hơn.

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 1

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
3. Mục đích nghiên cứu
Đi sâu vào nghiên cứu công tác quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh để thấy
đƣợc những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những bất cập, tồn tại của công tác quản lý
nhà nƣớc về khám chữa bệnh. Từ đó có một vài đề xuất giúp công tác quản lý nhà
nƣớc về khám chữa bệnh ngày càng hoàn thiện hơn, góp phần chăm sóc sức khỏe
ngƣời dân Việt Nam để đất nƣớc phát triển.
4. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi luận văn này, ngƣời viết tập trung nghiên cứu những vấn đề
xoay quanh hoạt động quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh theo những quy định
của pháp luật Việt Nam. Đồng thời nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nƣớc về
khám chữa bệnh bao gồm kết quả đạt đƣợc, tồn tại cũng nhƣ tìm ra những nguyên
nhân dẫn đến tồn tại đó. Từ đó ngƣời viết kiến nghị một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả công tác quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, các phƣơng pháp sƣu tầm tài liệu, phân
tích - thống kê, kết hợp lý luận với thực tiễn, so sánh, đánh giá, tổng hợp… đƣợc

Muốn tiến hành tốt công tác phòng, khám và chữa bệnh, ngƣời thầy thuốc cần
có một khái niệm đúng về bệnh. Vậy bệnh là gì ? Câu hỏi này đã đƣợc đặt ra kể từ
khi loài ngƣời có mặt trên trái đất này. Khái niệm về bệnh đƣợc xây dựng dần trong
quá trình phát triển của nền y học và là kết quả của cuộc đấu tranh liên tục, quyết liệt
giữa chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trong bệnh lý học. Quan niệm về bản
chất của bệnh luôn luôn thay đổi, tuỳ theo đà phát triển của khoa học nói chung và
nền y học nói riêng trong từng thời đại.
Trong thời kì nguyên thủy, do khoa học chƣa phát triển, con ngƣời bất lực trƣớc
sức mạnh của thiên nhiên, họ cho rằng bệnh là sự trừng phạt của các thế lực siêu
nhiên (ma, thánh, trời…). Vì vậy, ngƣời nguyên thủy chữa bệnh bằng cách dƣng cúng
các lễ vật để cầu xin hoặc dùng bùa,… Tuy nhiên, thời gian này ngƣời nguyên thủy
cũng đã biết dùng thảo dƣợc để chữa một số bệnh. Đến thời kì cổ đại xuất hiện nhiều
quan điểm khác nhau về bệnh, y học Trung Quốc cho rằng bệnh là do rối loạn âm
dƣơng, có thay đổi quy luật tƣơng sinh, tƣơng khắc của ngũ hành; y học Ai Cập quan
niệm rằng sự sống là do chất khí, và hô hấp là do thu chất khí vào cơ thể, khi chất khí
trong sạch thì khỏe mạnh, chất khí dơ bẩn thì sinh ốm đau, bệnh tật.
Thời kì trung cổ là thời kì mà xã hội trì trệ, thoái hóa, u tối do tôn giáo và phong
kiến đã kìm hãm mọi phát triển khoa học. Y học nằm trong tay các thầy dòng, cha cố
nên quan niệm bệnh là sự trừng phạt của đấng tối cao đối với những tội lỗi mà con
ngƣời đã gây ra. Thời phục hƣng (thế kỉ XVI – XVII) xã hội thoát khỏi thần quyền, y
học cùng với các ngành khoa học khác nhƣ thiên văn học, toán học… đã đem đến cho
y học quan niệm khác về bệnh, bệnh là một rối loạn hóa học trong cơ thể. Thế kỉ
XVIII – XIX là thời kì phát triển của y học hiện đại với sự xuất hiện của nhiều quan
niệm về bệnh dựa trên các học thuyết nổi tiếng nhƣ học thuyết bệnh lý tế bào của
Wirchow (nguyên nhân của bệnh là tổn thƣơng ở tế bào) và học thuyết rối loạn hằng
định nội môi của Claud Benard (bệnh là do rối loạn hoặc tan vỡ cơ chế điều hòa của
cơ thể sống trƣớc sự thay đổi của ngoại cảnh). Thế kỉ XX là thế kỉ của điện tử, của
các chất cao phân tử, của sinh học. Vì thế khái niệm về bệnh cũng rất khác nhau
GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền


học, sinh hóa, hình ảnh học, vi sinh vật học, tế bào học, giải phẫu bệnh, thăm dò chức
năng và có thể là các xét nghiệm cao cấp hơn nhƣ di truyền học. Các tƣ liệu về lâm
sàng và cận lâm sàng đƣợc lƣu giữ trong bệnh án của ngƣời bệnh góp phần vào chẩn
đoán và theo dõi điều trị.2
Nhƣ vậy, hiểu một cách đơn giản: khám bệnh là việc xem xét tình trạng cơ thể
ngƣời bệnh để nghiên cứu triệu chứng mà đoán bệnh và định cách điều trị. Khám
bệnh liên quan trực tiếp đến sức khỏe, vốn quý nhất của con ngƣời nên công tác khám
bệnh mang đặc điểm đặc thù sau đây:
1

Từ điển y học Dorlands 2000.

2

Từ điển bách khoa toàn thƣ Việt Nam.

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 4

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
Khám bệnh là một công tác khoa học: ngoài kiến thức y học mà tất cả các thầy
thuốc bắt buộc phải có đầy đủ, còn phải có một quan niệm biện chứng con ngƣời là
một khối thống nhất trong đó mỗi bộ phận đều có liên quan hữu cơ với nhau, vì thế
không chỉ khám đơn độc bộ phận có bệnh mà luôn luôn phải khám toàn bộ cơ thể.
Khám bệnh là một công tác kỹ thuật: khám bệnh phải theo đúng quy tắc khám
và kỹ thuật khám mới phát hiện đƣợc đúng triệu chứng (ví dụ: khi nghe các tiếng

4

Khoản 2 Điều 2 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2009

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 5

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
bệnh rất công hiệu nhƣng họ chỉ chữa bệnh vì mục đích nhân đạo, không nhằm lợi
nhuận nên không đăng kí hành nghề, và phƣơng pháp cũng nhƣ thuốc của họ cũng
chƣa đƣợc cơ quan có thẩm quyền công nhận, cấp phép. Nếu theo cách giải thích của
luật thì không thể gọi đây là chữa bệnh đƣợc và cũng không có chuyện xử phạt về
hành vi khám chữa bệnh không có chứng chỉ hành nghề… Đây là điểm hạn chế về
mặt từ ngữ rất phổ biến trong quá trình xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật ở
nƣớc ta nói chung. Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu đề tài của mình, ngƣời viết phân
tích hoạt động chữa bệnh theo cách hiểu trên thực tế, nhƣ vậy sẽ đem đến cho ngƣời
đọc cách nhìn tổng quát hơn và hiểu đúng hơn về hoạt động này.
1.1.2 Tính tất yếu của sự hình thành và phát triển hoạt động khám chữa bệnh
Con ngƣời không những sống trong môi trƣờng tự nhiên mà còn sống trong môi
trƣờng xã hội do loài ngƣời tạo ra. Vì vậy, con ngƣời bị tác động tác của rất nhiều yếu
tố của môi trƣờng bên trong và bên ngoài, tự nhiên và xã hội. Dƣới sự tác động đó
tùy vào thể trạng, sự thích nghi của mỗi ngƣời mà có hay không có tình trạng bệnh tật
xảy ra.
Đã từ lâu, con ngƣời đã nhận thức đƣợc qui luật diễn biến tình trạng sức khỏe
trải qua các giai đoạn khác nhau: khỏe mạnh, ốm đau, tàn tật, tử vong. Trong những
hoàn cảnh nhất định, nhiều ngƣời có thể hy sinh sự sống của mình vì ngƣời khác, vì

1.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động khám chữa bệnh
Khám chữa bệnh là một hoạt động xã hội diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi từ những
quốc gia lạc hậu, nghèo nàn đến những quốc gia hiện đại, có nền kinh tế phát triển…
Vì vậy, các nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động này khác nhau ở những quốc gia khác
nhau trong từng thời điểm khác nhau. Việc nhận thức đầy đủ các nhân tố ảnh hƣởng
đến hoạt động khám chữa bệnh có ý nghĩa quan trọng trong quá trình quản lý nhà
nƣớc đối với khám chữa bệnh. Đây là cơ sở để nhà nƣớc thực hiện những biện pháp
thích hợp để công tác quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh ngày càng phát triển,
phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của nhân dân. Có thể nêu một vài nhân tố sau:
1.1.3.1 Các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về khám
chữa bệnh
Đây là nhân tố có tính chất quyết định, bao trùm lên các nhân tố còn lại. Thật
vậy, hoạt động khám chữa bệnh ở một quốc gia phải đƣợc Nhà nƣớc định hƣớng,
quản lý cho phù hợp với thực tiễn đất nƣớc. Bằng các công cụ quản lý nhƣ chủ
trƣơng, chính sách pháp luật... Nhà nƣớc sẽ tác động lên đối tƣợng quản lý nhằm đạt
đƣợc mục tiêu quản lý đã đề ra. Vì vậy, các chính sách, pháp luật về khám chữa bệnh
đúng đắn, phù hợp với các quy luật khách quan cũng nhƣ điều kiện, hoàn cảnh thực tế
của đất nƣớc sẽ đƣợc mọi ngƣời ủng hộ, dễ dàng triển khai trên thực tế làm cho hoạt
động này ngày càng phát triển và khi đó công tác quản lý nhà nƣớc đối với lĩnh vực
khám chữa bệnh sẽ hiệu quả hơn.
1.1.3.2 Cơ cấu, diễn biến bệnh tật trong cộng đồng; tiến bộ khoa học kĩ thuật về y
tế
Cơ cấu, diễn biến bệnh tật luôn biến đổi theo thời gian và theo tình hình phát
triển của đất nƣớc. Việc xác định cơ cấu, diễn biến bệnh tật sẽ là cơ sở khoa học giúp
cho công tác phòng bệnh, xây dựng kế hoạch cấp cứu và điều trị để giúp hạ thấp tối
đa tần suất mắc bệnh và tỉ lệ tử vong. Sự tiến bộ khoa học kỹ thuật mang đến y học
những thành tựu rực rỡ, giúp con ngƣời chuẩn đoán chính xác bệnh và điều trị hiệu
quả hơn. Một quốc gia có cơ cấu, diễn biến bệnh tật phức tạp, khoa học kĩ thuật y tế
lạc hậu sẽ là gánh nặng cho ngành y tế, ảnh hƣởng lớn đến nền kinh tế đất nƣớc.
GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

hoạt động y tế trong đó có hoạt động khám chữa bệnh.
1.1.4 Quan điểm, chính sách của Đảng và cơ sở pháp lý về khám chữa bệnh
1.1.4.1 Quan điểm, chính sách của Đảng về khám chữa bệnh
Khám chữa bệnh là một lĩnh vực trọng tâm trong công tác chăm sóc sức khỏe
nhân dân. Vì vậy, việc nghiên cứu quan điểm của Đảng về chăm sóc sức khỏe cho
nhân dân sẽ góp phần giúp chúng ta có điều kiện hiểu rõ hơn về lĩnh vực khám chữa
bệnh.
Tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin về con ngƣời, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh ngƣời sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam - rất coi trọng công tác chăm sóc sức khỏe
nhân dân. Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, con ngƣời là vị trí trung tâm của mọi hoạt động
và quyền đƣợc sống là quyền cao nhất của con ngƣời. Khi đƣợc sống thì sức khỏe là
GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 8

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
yếu tố quan trọng nhất, nếu không có sức khỏe thì chẳng làm đƣợc gì. Chính vì vậy
mà Ngƣời dạy chúng ta: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nƣớc nhà, gây đời sống mới,
việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công". Ðó chính là tƣ tƣởng nhân văn
của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của sức khỏe và vị trí của công tác chăm sóc sức
khỏe.
Có một điều mà chúng ta cần nhận thức sâu sắc, đó là ngay khi cách mạng còn
nhiều khó khăn, gian khổ, đời sống của nhân dân còn gian nan, nhƣng Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã rất coi trọng vai trò của công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Ngƣời
cho rằng: "Sạch sẽ thì ít ốm đau. Sức khỏe thì làm đƣợc việc, làm đƣợc việc thì có
ăn". Câu nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thấy: Chăm sóc sức khỏe cũng góp
phần tạo ra của cải xã hội chứ không phải là một công việc chỉ tiêu tốn của cải xã hội.
Các quan điểm của Hồ Chủ Tịch đƣợc Đảng và Nhà nƣớc ta vận dụng xuyên

Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
các Nghị quyết nêu rõ trách nhiệm chăm lo sức khỏe cho nhân dân là của các ngành,
các cấp và toàn thể xã hội.
Bên cạnh các Nghị quyết của Đại hội Đảng phải kể đến Chỉ thị số 06-CT/TW
ngày 22/01/2002 của Ban bí thƣ Trung ƣơng Đảng khóa IX về Củng cố và hoàn thiện
mạng lƣới y tế cơ sở. Chỉ thị đƣa ra những giải pháp tích cực cho y tế nƣớc ta lúc bấy
giờ nhƣ củng cố tổ chức, đổi mới phƣơng thức hoạt động y tế cơ sở; tăng cƣờng cán
bộ và trang thiết bị cho y tế cơ sở…
Nghị quyết số 46-NQ/TW ngày 23/02/2005 của Bộ Chính trị (Khóa IX) về
Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới. Nghị
quyết đã khẳng định một trong những chính sách quan trọng của Đảng trong lĩnh vực
xã hội là: “Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là một trong những
chính sách ƣu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nƣớc. Đầu tƣ cho lĩnh vực này là đầu
tƣ phát triển, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ”. Trên cơ sở đó, Nghị quyết đề ra
các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cho công tác y tế trong tình hình mới.
Sau một thời gian triển khai thực hiện Nghị quyết 46 và Chỉ thị 06, ngày 01
tháng 4 năm 2009, Bộ Chính trị đã tổ chức hội nghị để tổng kết thành quả đạt đƣợc
cũng nhƣ những hạn chế và ban hành Kết luận số 43-KL/TW. Trong kết luận, Bộ
Chính trị yêu cầu các cấp ủy đảng, các cấp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể
chính trị - xã hội và toàn xã hội tiếp tục quán triệt, tổ chức thực hiện đầy đủ và tích
cực hơn nữa các quan điểm của Đảng về công tác y tế, các mục tiêu, nhiệm vụ, giải
pháp chủ yếu đã đƣợc đề ra trong Nghị quyết 46-NQ/TW.
1.1.4.2 Cơ sở pháp lý về khám chữa bệnh
Để thể chế hóa quan điểm, chính sách của Đảng trong lĩnh vực khám chữa bệnh,
thời gian qua Nhà nƣớc ta đã ban hành một loạt các văn bản quy phạm pháp luật để
điều chỉnh hoạt động này. Cụ thể nhƣ sau:
Chế độ chăm sóc sức khỏe đƣợc chính thức thừa nhận trong Hiến pháp năm
1959 và tiếp tục đƣợc thừa nhận ở các bản Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992
(sửa đổi, bổ sung năm 2001). Hiện nay, quyền đƣợc hƣởng chế độ bảo vệ sức khoẻ
đƣợc quy định tại Điều 61, Hiến pháp 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) “Công dân

cơ sở y tế, Nghị định 96/2011/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về
khám bệnh, chữa bệnh, Thông tƣ 41/2011/TT-BYT của Bộ Y tế về việc hƣớng dẫn
cấp chứng chỉ hành nghề đối với ngƣời hành nghề và cấp giấy phép hoạt động đối với
cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Có thể kể đến một văn bản quan trọng của Quốc hội
trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân là Nghị quyết 18/2008/QH12 về đẩy
mạnh thực hiện chính sách, pháp luật xã hội hóa để nâng cao chất lƣợng chăm sóc
sức khỏe nhân dân. Nghị quyết ra đời một lần nữa khẳng định rằng Đảng và Nhà
nƣớc ta luôn chú trọng sức khoẻ con ngƣời trong quá trình đổi mới. Trong Nghị
quyết, Quốc hội đã giao cho Chính phủ một số nhiệm vụ cơ bản nhằm đẩy mạnh thực
hiện chính sách, pháp luật xã hội hóa để nâng cao chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Một điều đặc biệt là ngày nay quan điểm, chính sách của Đảng về khám chữa
bệnh đƣợc quy định rõ tại Điều 4 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Đây là cơ sở pháp
lý quan trọng để nhà nƣớc ta tiếp tục triển khai trong các văn bản dƣới luật, góp phần
đƣa chính sách của Đảng đi vào thực tế và nâng cao chất lƣợng khám chữa bệnh
nhằm đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Chính
sách gồm các nội dung cơ bản sau:
- Ƣu tiên bố trí ngân sách nhằm đáp ứng nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh cơ bản
của nhân dân. Quan tâm dành ngân sách cho việc chăm sóc sức khỏe đối với ngƣời có
công với cách mạng, trẻ em, ngƣời nghèo, nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số, nhân
GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 11

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
dân ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và vùng có điều kiện kinh tế - xã
hội đặc biệt khó khăn.
- Tăng cƣờng phát triển nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là nguồn nhân lực y tế ở

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 12

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
Còn theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nƣớc đồng nghĩa với quản lý hành chính nhà
nƣớc, đƣợc xem là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà
nƣớc đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời theo pháp luật
nhằm đạt đƣợc những mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ quản lý nhà nƣớc.
Quản lý là một yếu tố không thể thiếu trong đời sống xã hội, xã hội phát triển
càng cao thì vai trò của việc quản lý ngày càng quan trọng và có sự hoàn thiện hơn
phù hợp với thực tiễn, phạm vi quản lý ngày càng lớn và nội dung ngày càng đa dạng,
phức tạp. Trong xã hội hiện đại ngày nay, khám chữa bệnh là một hoạt động rất phổ
biến và ngày càng phát triển. Bên cạnh đó, hoạt động này cũng đã và đang phát sinh
nhiều vấn đề xã hội bức xúc cần phải giải quyết. Để duy trì và phát triển hoạt động
này đạt đƣợc mục tiêu và yêu cầu nhất định thì vai trò quản lý nhà nƣớc của các cơ
quan nhà nƣớc là rất quan trọng.
Nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh là việc Nhà nƣớc thực hiện
quyền quản lý nhà nƣớc của mình chủ yếu bằng các quy định của pháp luật để điều
chỉnh toàn bộ hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, nhằm duy trì và phát triển hoạt động
này đạt đƣợc mục tiêu mà Đảng và Nhà nƣớc đã đề ra.
1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với công tác khám chữa bệnh
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, thu nhập của ngƣời dân đƣợc cải thiện,
dân số cũng không ngừng tăng, cơ cấu bệnh tật thay đổi (các bệnh không nhiễm
trùng, tai nạn, thƣơng tích,…tăng nhanh, nhiều dịch bệnh mới, bệnh lạ xuất hiện).
Trƣớc đòi hỏi ngày càng cao nhƣ vậy, ngành y tế cần huy động mọi tiềm năng trí tuệ
và vật chất trong nhân dân, huy động toàn xã hội.

quyền quản lý theo quy định của Luật khám chữa bệnh và phù hợp với điều kiện thực
tế của quân đội.
Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách
nhiệm phối hợp với Bộ Y tế thực hiện quản lý nhà nƣớc về khám bệnh, chữa bệnh.
Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng (sau đây gọi chung là
cấp tỉnh) trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nƣớc về
khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi địa phƣơng.
Nhƣ vậy, có thể chia các cơ quan quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh thành
hai nhóm: nhóm cơ quan quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh ở trung ƣơng và nhóm
cơ qua quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh ở địa phƣơng. Để công tác quản lý nhà
nƣớc về hoạt động khám chữa bệnh đạt đƣợc hiệu quả cao thì trƣớc hết các cơ quan
nhà nƣớc có thẩm quyền quản lý phải thực hiện tốt những nhiệm vụ và quyền hạn của
mình đã đƣợc pháp luật quy định. Cụ thể nhƣ sau:
1.2.3.1 Cơ quan quản lý cấp trung ương

 Chính phủ
Thực hiện chức năng thống nhất quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh trong
phạm vi cả nƣớc, Chính phủ có nhiệm vụ và quyền hạn trong việc xây dựng và trình
Quốc hội các dự án luật về khám chữa bệnh, ban hành theo thẩm quyền các Nghị
định hƣớng dẫn thi hành Luật Khám bệnh, chữa bệnh, chính sách quản lý về hoạt
động khám chữa bệnh và các văn bản cụ thể hóa công tác quản lý nhà nƣớc, phê
duyệt quy hoạch hệ thống cơ sở khám chữa bệnh.

 Bộ Y tế
GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 14

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


khi thực hiện thống nhất quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh, là đầu tàu trong việc
chủ trì xây dựng và đề ra các mục tiêu, nhiệm vụ và định hƣớng phát triển hoạt động
khám chữa bệnh để tham mƣu cho Chính phủ, cũng nhƣ xây dựng khung pháp lý
5

Điều 1, Nghị định 187/2007/NĐ-CP Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y
tế

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 15

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
thuận lợi cho công tác quản lý nhà nƣớc khi ban hành các văn bản quy định cụ thể về
quản lý khám chữa bệnh.

 Bộ Quốc phòng
Bộ Quốc phòng là cơ quan của Chính phủ, quản lý và điều hành quân đội nhân
dân Việt Nam, thực hiện nhiệm vụ chiến đấu chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc,
phòng thủ quốc gia. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ đƣợc
quy định trong Nghị định 30/2004/CP ngày 16 tháng 01 năm 2004 của Chính phủ quy
định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Quốc phòng. Tuy
nhiên, khi ban hành Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Quốc hội đã quy định cho Bộ
trƣởng Bộ Quốc phòng thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề đối với
ngƣời làm tại cơ sở khám chữa bệnh (khoản 3 Điều 26) và cấp, cấp lại, điều chỉnh,
thu hồi giấy phép hoạt động cho các cơ sở khám chữa bệnh trong quân đội (khoản 3
Điều 45). Việc quy định nhƣ vậy có thể không phù hợp với quy định về quản lý

Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
bệnh, chữa bệnh, điều dƣỡng, phục hồi chức năng, giám định y khoa, giám định pháp
y, giám định pháp y tâm thần trong cả nƣớc. Cục quản lý khám, chữa bệnh đƣợc
thành lập trên cơ sở Vụ Điều trị - Bộ Y tế theo Quyết định số 18/2008/QĐ-BYT ngày
22/4/2008. Nhiệm vụ và quyền hạn của Cục đƣợc quy định tại Điều 2, Quyết định số
18/2008/QĐ-BYT và các điều khoản thi hành của các văn bản hƣớng dẫn khác.
1.2.3.2 Cơ quan quản lý cấp địa phương

 Uỷ ban nhân dân các cấp
Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc về hoạt động
khám chữa bệnh tại địa phƣơng theo sự phân cấp của Chính phủ. Hiện nay, chƣa có
văn bản thống nhất các quy định cụ thể về nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban nhân
dân các cấp trong hoạt động khám chữa bệnh. Việc quy định rõ nhiệm vụ và quyền
hạn của Ủy ban nhân dân các cấp trong công tác quản lý hoạt động khám chữa bệnh
là rất quan trọng. Bởi vì, khi nhiệm vụ và quyền hạn đã đƣợc phân công một cách rõ
ràng và cụ thể thì sẽ thuận lợi trong công tác quản lý từ đó tạo hiệu quả quản lý cao
hơn.

 Sở Y tế
Sở Y tế là cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, có nhiệm vụ
tham mƣu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc về
chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, bao gồm nhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực
khám chữa bệnh. Nhiệm vụ và quyền hạn của Sở Y tế đƣợc quy định trong Nghị định
số 171/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 9 năm 2004 của Chính phủ quy định tổ chức cơ
quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và tại các điều khoản thi hành của
các văn bản hƣớng dẫn khác ứng với từng lĩnh vực cụ thể. Trên cơ sở đó, Ủy ban
nhân dân các tỉnh ban hành quy định về nhiệm vụ và quyền hạn cho Sở Y tế phù hợp
với tình hình địa phƣơng do mình quản lý.

 Phòng Y tế

pháp luật điều chỉnh mối quan hệ giữa các thủ thể tham gia trong hoạt động khám
chữa bệnh với nhau và với các cơ quan quản lý nhà nƣớc về hoạt động này. Với tƣ
cách là công cụ đắc lực trong việc quản lý nhà nƣớc về hoạt động khám chữa bệnh,
thông qua pháp luật về khám chữa bệnh nhà nƣớc xác định rõ mục đích và nội dung
quản lý nhà nƣớc về hoạt động khám chữa bệnh, xác định địa vị pháp lý của các cơ
quan, tổ chức, cá nhân tham gia trong hoạt động khám chữa bệnh, quy định cụ thể
quyền và nghĩa vụ của các chủ thể này. Mặt khác, bằng pháp luật nhà nƣớc thiết lập
một hệ thống cơ quan quản lý nhà nƣớc về hoạt động khám chữa bệnh từ Trung ƣơng
đến địa phƣơng, quy định cơ cấu, chức năng phân định rõ nhiệm vụ và quyền hạn cho
các cơ quan này, tạo hành lang pháp lý thuận lợi giúp cho công tác quản lý đối với
hoạt động khám chữa bệnh đạt hiệu quả cao hơn. Đồng thời, pháp luật cũng là công
cụ tạo điều kiện cho các công cụ quản lý khác, các chế độ, chính sách của Nhà nuớc
đuợc thực hiện có hiệu quả hơn.
1.2.4.2 Quản lý nhà nước phải có mục tiêu chiến lược, chương trình và kế hoạch
rõ ràng
Trong quản lý, việc đề ra mục tiêu đƣợc coi là chức năng đầu tiên và cơ bản.
Mục tiêu quản lý là căn cứ để các chủ thể quản lý đƣa ra những tác động thích hợp
với những hình thức và phƣơng pháp phù hợp. Để đạt mục tiêu mà Đảng đề ra, các cơ

GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 18

SVTH: Phạm Ngọc Ánh


Luận văn tốt nghiệp: Quản lý nhà nƣớc về khám chữa bệnh
quan quản lý nhà nƣớc cần phải xây dựng chiến lƣợc, chƣơng trình, kế hoạch dài hạn,
trung hạn và ngắn hạn và tổ chức thực hiện.
1.2.4.3 Phải chủ động, sáng tạo trong việc thực hiện các nội dung quản lý nhà


GVHD: Huỳnh Thị Sinh Hiền

Trang 19

SVTH: Phạm Ngọc Ánh