PHÒNG GD VÀ ĐT HUYỆN DIỄN CHÂU
TRƯỜNG MẦM NON DIỄN NGỌC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 - 6 TUỔI HỌC TỐT MÔN
VĂN HỌC TẠI LỚP A1 - TRƯỜNG MẦM NON

Người thực hiện: Lê Thị Quý
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Diễn Ngọc
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

Diễn Châu, tháng 03/2018


MỤC LỤC
Mục
I
1
2
3
4
II
2.1
2.2
2.3
2.4
III

Sử dụng đồ dùng trực quan và làm đồ dùng sáng tạo từ nguyên vật
9
liệu sẵn có ở địa phương vào trong giờ học.
Cung cấp phát triển vốn từ, rèn cách phát âm cho trẻ và rèn ngữ
11
điệu giọng.
Tổ chức cho trẻ làm quen tác phẩm văn học mọi lúc mọi nơi và
11
công tác phối kết hơp với phụ huynh.
Công tác tự bồi dưỡng:
12
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
13
với bản thân đồng nghiệp và nhà trường.
Kết luận kiến nghị.
14
Kết luận.
14
Kiến nghị.
15

2


I. Mở đầu
1 Lý do chọn đề tài :
Trẻ thơ là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của dân tộc. Nên
việc bảo vệ và chăm sóc trẻ, truyền thụ cho trẻ những kiến thức ban đầu là rất
cần thiết. Trong quá trình hình thành nhân cách toàn diện cho trẻ thì văn học
luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ.

trước tiên là sự hiểu biết những câu chuyện cổ tích, bài thơ, những đoạn văn
xuôi hay và sự làm giàu tình cảm qua quá trình tích lũy hình tượng nghệ thuật.
Đối với trẻ mẫu giáo lớn thì sự quan tâm tới tác phẩm văn học sẽ giúp trẻ
hiểu được nội dung tác phẩm, các nhân vật trong tác phẩm trở nên gần gũi dễ
hiểu hơn. Sự cảm thông với nhân vật, sự lo lắng cho số phận của nhân vật của
3


trẻ đã mang đặc điểm cá tính hơn. Sự hồi hộp, lo lắng này của trẻ em đã nếm trải
ngay cả trong sự kiện đời sống hàng ngày. Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học nhà sư phạm cần hướng trẻ đến vẻ đẹp mang “bản chất người” của hình
tượng văn học.
Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình
cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như:
Lòng yêu thiên nhiên yêu cỏ, cây, hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và
giúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị
em. Thông qua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết
của tác phẩm một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của tác phẩm. Thông
qua sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ, đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại
chuyện một cách diễn cảm, hấp dẫn.. Trong khuôn khổ thời gian và nội dung có
hạn ở đây tôi chỉ đề cập đến vấn đề: “Một số biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi học
tốt môn văn học” làm đề tài nghiên cứu cho mình.
2.Mục đích nghiên cứu:
Trong công tác giáo dục trẻ em ở trường mầm non có rất nhiều nội dung
và biện pháp thực hiện, nhưng với năm học này tôi đi sâu vào nghiên cứu nội
dung “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn văn học” để tiếp tục
nghiên cứu với mục đích tìm ra những biện pháp phù hợp hơn trong quá trình
giảng dạy.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu các biện pháp giúp trẻ mẫu giáo học tốt môn văn học đặc biệt

giới xung quanh và trong cuộc sống.
- Giáo viên cho trẻ tiếp xúc với những tác phẩm văn học có nhiều hình ảnh
đẹp,có hình ảnh nghệ thuật đẹp .Trẻ thả trí tưởng tượng của mình bay bổng
trong thế giới của những hình ảnh đẹp đó ,trẻ thấy tâm hồn mình rung động và
khao khát được tự mình làm ra cái đẹp đó .trẻ biết yêu quý nâng niu,trân trọng
cái đẹp có ý thức bảo vệ cái đẹp ,trẻ mong muốn sáng tạo ra cái đẹp.
-Với giáo dục thể lực: Bằng ngôn ngữ giáo viên giải thích hướng dẩn giúp trẻ
tập luyện các động tác, tư thế nhằm nâng cao thể lực. Giáo viên dùng lời nói để
yêu cầu trẻ thực hiện các mệnh lệnh ,thực hiện các thao tác vận động.
- Giáo viên dùng lời nói để hướng dẩn trẻ biết sử dụng thực phẩm dạy trẻ biết
ăn uống điều độ, đủ chất, biết là vệ sinh cá nhân…tất cả điều này phần nào giúp
trẻ tăng cường thể lực có sức khỏe dẻo dai.
Thông qua nội dung các tác phẩm giáo dục trẻ biết yêu quý người hiền
lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn em
nhỏ.
Xuất phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quen
với văn học là môn học không thể thiếu trong chương trình chăm sóc giáo dục
trẻ. Vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học là
vấn đề quan trọng trong chương trình tổ chức giáo dục mầm non.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
- Năm học 2017 -2018 tôi được phân công chủ nhiệm nhóm lớp 5- 6 tuổi
với tổng số cháu là: 40, trong đó 17 cháu nữ, 23 cháu nam. Bước vào thực hiện
tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
a. Thuận lợi
Nhà trường tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên thực hiện tốt môn văn học
như có máy chiếu, máy tính, âm thanh, trang phục, tranh ảnh... Đặc biệt Ban
giám hiệu đoàn kết chỉ đạo sát sao quan tâm đúng mực để bản thân tôi hoàn
thành tốt nhiêm vụ của người giáo viên.
Bản thân cũng đã được dự một số tiết thực hành của hội thi giáo viên giỏi
cấp TP của trường bạn nên cũng đã học tập được một số kinh nghiệm trong

nhân vật còn hạn chế.
Một số phụ huynh còn coi nhẹ việc học tập của con em mình, họ chưa
nhận thức hết được tầm quan trọng của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học.
2.3. Kết quả của thực trạng trên:
Để nắm được trình độ tiếp thu cũng như khả năng của trẻ ngay từ đầu tôi
đã tiến hành khảo sát trên trẻ với kết quả như sau :
- Tổng số trẻ của lớp : 40 trẻ
Bảng khảo sát lần 1:
Đạt
Chưa đạt
Tổng
Số
Tỉ lệ Số
Tỉ lệ
STT
Nội dung khảo sát
số trẻ
trẻ
%
trẻ
%
1
Trẻ nhớ tên thơ truyện
40
32
80
8
20
2

giọng điệu của các nhân vật
6
Biết kể chuyện sáng tạo
40
16
40
24
60
7
Trẻ thuộc thơ và đọc diễn cảm
40
35
80
5
12,5
Trước kết quả như trên tôi rất băn khoăn trăn trở muốn tìm ra những giải
pháp tốt hơn nhằm giúp trẻ học tốt môn văn học. Những giải pháp này đã được
tôi áp dụng ngay tại lớp và thấy nó thật sự có hiệu quả. ``````
a. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
*Giải pháp 1: Dùng thủ thuật lôi cuốn và thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ
học.
Muốn kích thích sự hứng thú của trẻ trong việc nghe cô kể và việc kể lại
truyện của trẻ thì cô giáo phải đưa trẻ vào tiết học một cách nhẹ nhàng, tự nhiên,
thoải mái. Để làm được điều đó trước tiên tôi phải nghiên cứu kĩ nội dung câu
truyện mình sắp kể để hiểu và tìm tranh ảnh, bài hát, câu đố phù hợp liên quan
tới nội dung câu chuyện để vào bài một cách nhẹ nhàng.
Ví dụ: Kể chuyện “Ai đỏng khen nhiều hơn” để gây hứng thú cho trẻ vào
bài tôi diễn rối tay nhân vật thỏ, cho trẻ đóng vai các chú thỏ và hát bài trời nắng
trời mưa


truyện “Chú Dê Đen” tôi đã dùng tiếng suối chảy có trong đàn oocgan để đưa
vào đoạn đầu của câu truyện. Lúc gay go nhất là lúc xuất hiện con sói gian ác tôi
đã dùng âm thanh để diễn tả sự hồi hộp
Với một truyện cụ thể hay một tình tiết cụ thể ta sử dụng hợp lý đúng lúc,
đúng chỗ thì các âm thanh của tiếng đàn sẽ mang lại hiệu quả cao trong quá trình
cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
Hay khi cho trẻ làm quen bài thơ “Tết đang vào nhà” tôi có thể lồng âm
thanh là tiếng vỗ tay vào các phần chơi thêm sinh động.
Đóng kịch là một trò chơi được trẻ em ở trường mầm non rất thích thú.
Để hoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với tác
phẩm băn học, hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một trong
những vấn đề cần đặt ra cho cô giáo. Sau đây là những bước, những công việc
cụ thể để hướng dẫn trẻ nhập vai chơi:
Cô giáo cho trẻ làm quen với kịch bản. Cô đọc diễn cảm kịch bản và trò
chuyện với trẻ về các nhân vật trong kịch bản để các em đưa ra nhận xét của
mình, hình dung đúng đắn những hình tượng trong tác phẩm, xác định thái độ
8


của mình với nhân vật. Cô giáo cho trẻ tự nhận vai diễn, trẻ thường từ chối vai
phản diện, cô giáo phải giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của tất cả các vai trong vở
kịch để trẻ thoải mái nhận vai. Để hỗ trợ trẻ vào vai, cô có thể cho trẻ xem lại
tranh minh họa. Cô có thể làm mẫu cho trẻ bắt chước hoặc trẻ khá thể hiện cho
trẻ yếu hơn quan sát. Cô động viên trẻ tự nhận xét bạn và mình và khích lệ
những cố gắng của trẻ. Cô dạy trẻ phối hợp trong vở diễn, sắp xếp đội hình,
chuyển cảnh…Để vở kịch được tiếp nối liền mạch. Cô cho trẻ luyện tập trong
các thời điểm thích hợp, cũng có thể cho trẻ xem vở kịch để cũng cố và làm cho
trẻ say mê thêm cách diễn.
Tóm lại: Sau khi áp dụng giải pháp trên tôi thấy học sinh của lớp tôi chú
ý vào bài học hơn và tiếp thu bài một cách có hiệu quả.

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với truyện “Chú Dê Đen”
Tôi đã sưu tầm bài hát, có vận động nội dung liên quan tới câu chuyện để
đưa vào tích hợp trong tiết học
Với truyện “Chú Dê Đen” tôi đã lựa chọn bài hát “Ta đi vào rừng xanh”
tôi vào bài bằng hình thức cho trẻ cùng cô hát và vận động theo lời của bài hát.
Đây là một bài hát hay rất vui nhộn, trẻ vừa hát vừa vận động nên trẻ rất là thích
thú. Hay khi cho trẻ học bài thơ “Mèo đi câu cá” tôi đã chọn bài hát chú mèo
con để trẻ vận động cùng cô.
Hay để tiết học thu hút trẻ một cách thích thú tôi tổ chức tiết học thành một
chương trình với những trò chơi hấp dẫn như chương trình “Vườn cổ tích”,
chương trình “Vườn hồng tuổi thơ”, “ Câu lạc bộ bé yêu thơ”, “Bé làm nghệ
sĩ”…vv. Mở đầu các chương trình bao giờ cũng có bài hát để hướng trẻ vào nội
dung chính hoặc tôi cũng thường cho xuất hiện một đoạn video kể về một nội
dung ngắn trong tác phẩm mà trẻ học ngày hôm đó để gây sự chú ý cao độ đối
với trẻ.
Trong chương trình “Bé làm nghệ sĩ” trẻ được tìm hiểu và tham gia các
phần thi kiến thức, trả lời các câu hỏi mang nội dung của từng phần, thi lồng
ghép cho các nhân vật, thi kể chuyện theo hình ảnh và được thi trổ tài
Với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này là rất hiếu động mà hoạt
động cho trẻ làm quen với văn học là hoạt động đòi hỏi phải tập trung chú ý cao,
vì vậy những trò chơi muốn hấp dẫn trẻ thì việc sử dụng câu đố, trò chơi đồng
dao có nội dung liên quan tới tác phẩm là rất cần thiết
Ví dụ : Trò chơi có nội dung tác phẩm “Chú Dê Đen”
Cô nói tên nhân vật - Trẻ nói đặc điểm của nhân vật và ngược lại
- Dê Trắng: Nhút nhát
- Dê Đen: Dũng cảm
Trẻ vỗ tay: Hoan hô Dê trắng, bạn Dê Đen đáng khen
* Giải pháp 4: Sử dụng đồ dùng trực quan và làm đồ dùng sáng tạo từ
nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương vào trong giờ học :
* Sử dụng đồ dùng trực quan

thần tiên riêng biệt vì đồ chơi thỏa mãn nhu cầu giải trí vui chơi của trẻ vì vậy
đồ chơi cho trẻ phải phong phú, đẹp, hấp dẫn, an toàn thỏa mãn nhu cầu của trẻ.
Đồ chơi giúp trẻ học mà chơi, chơi mà học và đồ chơi còn giúp trẻ thỏa
mãn nhu cầu giao tiếp. Hàng ngày trẻ được trò chuyện cùng búp bê, gấu bông,
11


từ đó ngôn ngữ của trẻ được phát triển và kích thích sự hứng thú của trẻ giúp trẻ
dễ nhớ, lâu quên và tạo không khí buổi học thoải mái, vui vẻ đạt kết quả cao nhng với điều kiện cô giáo phải sử dụng đồ dùng đồ chơi đó sao cho đúng lúc đúng
chỗ phù hợp với nội dung bài dạy, lứa tuổi trẻ. Vì thế hàng ngày hàng giờ tôi
cùng các chị em trong trường, cùng phụ huynh sưu tầm các nguyên vật liệu thiên
nhiên, tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có như chai, lọ, vải vụn sau đó dựa
vào nội dung câu truyện làm sa bàn, làm các nhân vật, con rối bằng xốp, củ quả,
chai lọ, que, giấy bóng
VD: Làm rối bằng chai, lọ, vỏ xốp làm đầu bọc vải gắn len làm tóc, vẽ
mắt mũi mồm sau đó cắt vải cuốn quanh làm áo, váy cho nhân vật.
Làm rối dẹt: Vẽ hình nhân vật vào giấy rồi tô màu, cắt dán vào bìa cứng để cô và
trẻ dễ sử dụng.
Làm rối ngắn tay: Lấy quả bóng làm đầu nhân vật, vẽ mắt, mũi, tai. Sau
đó lấy bìa cứng cuộn lại làm thân lồng vào tay.
* Giải pháp 5: Cung cấp phát triển vốn từ rèn cách phát âm cho trẻ và rèn
ngữ điệu giọng.
* Cung cấp phát triển vốn từ:
Đối với trẻ 5-6 tuổi vốn từ của trẻ phát triển mạnh nhưng trẻ trong lớp là
con em địa phương nên còn nói ngọng nhiều, khả năng diễn đạt còn hạn chế. Để
giúp trẻ có thêm vốn từ trong cuộc sống và phát âm được chính xác qua các giờ
học làm quen với tác phẩm văn học tôi luôn cung cấp cho trẻ những từ mới,
giảng những từ khó để trẻ biết và hiểu đợc những từ đó. Chẳng hạn: Bài thơ
“Giữa vòng gió thơm” tôi thường cho trẻ phát âm nhiều lần những từ khó: Phe
phẩy, rung rinh...

* Giải pháp 6: Tổ chức cho trẻ làm quen tác phẩm văn học mọi lúc mọi nơi
và công tác phối kết hơp với phụ huynh.
- Trong tất cả các hoạt động (đón trả trẻ, dạo chơi, hoạt động góc, giờ
ngủ..) cô cho trẻ làm quen bài thơ câu chuyện bài thơ bằng cách đọc thơ, kể
chuyện cho trẻ nghe hay cho trẻ đọc kể cùng cô. Ví dụ giờ đi ngủ cho trẻ đọc
cùng cô bài thơ “Giờ ngủ” như sau:
Đến giờ đi ngủ
Chiếu sạp sẵn sàng
Bé xếp hai hàng
Gối mềm xinh xắn
Đôi mắt bé nhắm
Như những thiên thần
Bé ơi ngủ ngoan
Giấc nồng say nhé.
- Tuyên truyền trong buổi họp phụ huynh đầu năm. Trước khi họp tôi
chuẩn bị chu đáo về nội dung sẵn có như : Đĩa truyện, thơ, ti vi, đầu đĩa, máy vi
tính, và các đồ dùng thủ công khác để tuyên truyền môn làm quen văn học. Khi
trao đổi tôi giải thích cho phụ huynh hiểu ý nghĩa của văn học đối với sự phát
triển của trẻ, tác động của công nghệ thông tin để trẻ làm quen với văn học.
- Xây dựng góc tuyên truyền có nội dung và hình thức phong phú để ở
những nơi dễ nhìn, để phụ huynh xem vào giờ đón trả trẻ .
- Thông qua giờ đón, trả trẻ cô luôn tuyên truyền các hình thức cho trẻ
làm quen với tác phẩm văn học. Hướng cho các bậc phụ huynh kết hợp với nhà
trường để dạy trẻ học thơ ,truyện như: Gia đình có thể gợi ý hỏi trẻ kể lại chuyện
ở trường, chuyện cổ tích, truyện tranh, chuyện sinh hoạt hàng ngày.
- Hằng năm có tiết thao giảng giáo viên giỏi cấp trường có nội dung tiết
dạy liên quan đến phát triển ngôn ngữ cho trẻ, tôi mời phụ huynh tham dự giờ
dạy của cô.
- Kêu gọi phụ huynh tích cực đóng góp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục
vụ cho trẻ: đóng góp báo chí để lấy tài liệu, mua truyện tranh.

Tóm lại: Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một công việc
nghệ thuật vì vậy cô giáo không những phải thuộc truyện, thơ mà phải thể hiện
được cử chỉ, sắc thái, nét mặt, sự thay đổi giọng kể giọng đọc theo nội dung tác
phẩm để đem lại niềm vui qua đó phát triển trí tuệ cho trẻ bằng tình cảm, đạo
đức, ngôn ngữ thông qua giọng kể của cô giúp trẻ phát âm chính xác hơn dẫn
đến đạt kết quả cao trong giờ học.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Nhận thức được tầm quan trọng của việc phát huy tính tích cực của trẻ khi
làm quen với văn học tôi đã thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với các tác phẩm văn
học bằng nghiều hình thức khác nhau nhằm phá huy tính tích cực của trẻ. Qua
thực tiễn giảng dạy tôi thấy lớp tôi đã có nhiều tiến bộ rõ rệt:
- Trẻ hào hứng có cảm xúc nghệ thuật khi tiếp xúc với các tác phẩm văn
học, thể hiện được tình cảm yêu, ghét rõ ràng với nhân vật. Qua đó giúp tôi lồng
ghép giáo dục đạo đức cho trẻ, giúp trẻ thấm nhuần một cách tự nhiên, nhẹ
nhàng.
- Trẻ được mở rộng về thế giới xung quanh, trẻ phát âm chính xác, phát
triển vốn từ và khả năng diễn đạt của trẻ. Bước đầu trẻ biết thể hiện tác phẩm
văn học bằng nhiều hình thức khác nhau.
- Trẻ biết rung động và yêu thích văn học, say mê hứng thú tham gia vào
các tiết kể chuyện, đọc thơ.
* Trên cơ sở đó tôi đã tiến hành khảo sát lần 2 và kết quả đạt được như sau :
Bảng khảo sát lần 2
STT
Nội dung khảo sát
Tổng
Đạt
Chưa đạt
số trẻ Số Tỉ lệ
Số

40
35

%
100
100
100
87,5

trẻ
0
0
0
5

%
0
0
0
12,5

40

37

92,5

3

7,5

động, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật,
cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động
mang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng
kịch, cao hơn nữa là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo trí
tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách
trẻ.
Đến với văn học là trẻ em được biết thế giới loài vật, cây cỏ, hoa lá cùng
mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ và những gì gần gũi trong môi trường sống
của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, lớp học, khu phố,…Giúp trẻ nhận
biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các loại thể thơ, truyện,
phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực; hình thành một số khái
niệm văn học như: thơ, truyện, nhân vật, hình ảnh; nhận biết các mối quan hệ
biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái tình huống và nhân vật; Giữa lời kể, lời
thuật, lời bạch, trữ tình và ngôn ngữ ngân vật; giữa không khí âm sắc giọng điệu
của tác phẩm văn học và hành động văn học. Qua tác phẩm văn học trẻ quen dần
tính chất nhiều nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn học dần dần tiến tới hiểu
được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn
truyền đạt.

15


Để giúp trẻ học tốt môn làm quen tác phẩm văn học, cô giáo phải luôn làm
tấm gương sáng cho trẻ noi theo. Cô còn phải là những tuyên truyền viên giỏi
đối với các bậc phụ huynh về các nội dung, phương pháp..giúp trẻ học tốt môn
văn học. Bản thân cô giáo phải luôn tìm tòi sáng tạo, sưu tầm tranh ảnh, thơ ca,
hò vè để góc lễ giáo và thư viện của bé ngày càng phong phú hơn, cô giáo phải
luôn thay đổi theo từng chủ điểm để tạo sự mới lạ hấp dẫn trẻ.
Bản thân cô giáo phải luôn năng động, linh hoạt, sáng tạo trong giảng dạy,
tự học, tự bồi dưỡng kiến thức, nâng cao trình độ bằng nhiều hình thức. Bởi kiến



17