B GIO DC V O TO
HC VIN QUN Lí GIO DC
_____________

_____________

TNG QUANG NAM

PHáT TRIểN ĐộI NGũ GIáO VIÊN
CáC TRƯờNG TRUNG HọC PHổ THÔNG BáN CÔNG LậP
ĐƯợC CHUYểN ĐổI SANG TRƯờNG CÔNG LậP CủA TỉNH HảI DƯƠNG
ĐáP ứNG YÊU CầU ĐổI MớI GIáO DụC

Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.01.01
LUN VN THC S QUN Lí GIO DC

Ngi hng dn khoa hc: TS. Trnh Vn Cng

H NI - 2015


LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian học tập, nghiên cứu và triển khai đề tài: “Phát triển đội
ngũ giáo viên các trường trung học phổ thông bán công lập được chuyển đổi
sang trường công lập của tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”.
Đến nay tôi đã hoàn thành luận văn của mình.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thầy giáo, cô giáo của Học viện quản lý giáo
dục đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành khóa học thạc sỹ Quản lý giáo dục. Tôi xin
được gửi lời cảm ơn đến các nhà khoa học đã chỉ dạy, cung cấp tài liệu cho tôi trong


Giải nghĩa

1

GV

Giáo viên

2

HS

Học sinh

3

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên

4

THPT

Trung học phổ thông

5

THCS



MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài ..................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ...........................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.....................................................................3
4. Giả thiết khoa học ................................................................................................3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..............................................................................4
7. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................4
8. Những đóng góp mới của luận văn .....................................................................6
9. Cấu trúc của luận văn ..........................................................................................6
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ................................................................7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .......................................................................7
1.1.1. Trên thế giới ...............................................................................................7
1.1.2. Ở Việt Nam .................................................................................................9
1.2. Một số khái niệm cơ bản ..............................................................................12
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường........................................12
1.2.2. Đội ngũ, đội ngũ giáo viên, đội ngũ giáo viên THPT: ............................16
1.2.3. Phát triển, phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ giáo
viên ....................................................................................................................18
1.3. Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân .....................................20
1.3.1. Trường THPT ..........................................................................................20
1.3.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học phổ thông .......................22
1.4. Nhiệm vụ, chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học phổ thông ..........22
1.4.1. Nhiệm vụ của giáo viên trung học phổ thông ..........................................22
1.4.2. Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên THPT ...............................................23

2.1.2. Đặc điểm giáo dục của tỉnh Hải Dương ..................................................41
2.2. Thực trạng về đội ngũ giáo viên Trung học phổ thông các trường
THPT bán công lập được chuyển đổi sang trường công lập của tỉnh Hải
Dương ...................................................................................................................48
2.2.1. Thực trạng số lượng giáo viên .................................................................48


2.2.2. Thực trạng cơ cấu đội ngũ giáo viên .......................................................49
2.2.3. Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp .........52
2.3. Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giáo viên Trung học phổ
thông vừa chuyển sang công lập của tỉnh Hải Dương.....................................66
2.3.1. Thực trạng công tác quy hoạch, lập kế hoạch phát triển đội ngũ giáo
viên: ...................................................................................................................66
2.3.2. Thực trạng công tác tuyển chọn đội ngũ giáo viên ..................................68
2.3.3. Thực trạng phân công, sử dụng đội ngũ giáo viên .................................69
2.3.4. Thực trạng bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên ....................70
2.3.5. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên ......................72
2.3.6. Thực trạng thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên ......................75
2.3.7. Đánh giá chung về phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT
được chuyển đổi từ các trường bán công lập sang công lập ở tỉnh Hải
Dương ................................................................................................................77
Chương 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÁN CÔNG LẬP ĐƯỢC
CHUYỂN SANG CÔNG LẬP CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG ĐÁP ỨNG YÊU
CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ...................................................................................81
3.1. Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp .........................................................81
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính cần thiết ..........................................................81
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .............................................................81
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................82
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ..........................................................83


Thống kê hạnh kiểm và học lực năm học 2014-2015 ...........................44
Thống kê hạnh kiểm và học lực năm học 2013-2014 ...........................45
Thống kê hạnh kiểm và học lực năm học 2012-2013 ...........................46

Bảng 2.4:
Bảng 2.5:
Bảng 2.6:

Tổng hợp giáo viên – học sinh 4 trường ...............................................48
Tổng hợp về tuổi đời của ĐNGV tính đến năm học 2014 – 2015 ........49
Tổng hợp về cơ cấu giới tính của ĐNGV tính đến năm học 2014–

Bảng 2.7:

2015 .......................................................................................................50
Cơ cấu đội ngũ giáo viên theo bộ môn ở 4 trường năm học 20142015 .......................................................................................................51

Bảng 2.8:

Thực trạng về trình độ chính trị của ĐNGV tính đến tháng
05/2015 ..................................................................................................52

Bảng 2.9: Thống kê tự đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức ..............................53
Bảng 2.10: Tổng hợp trình độ đào tạo đội ngũ giáo viên 4 trường trong năm
học: 2014-2015 .....................................................................................55
Bảng 2.11: Thống kê trình độ đội ngũ giáo viên 4 trường trong năm học:
Bảng 2.12:
Bảng 2.13:
Bảng 2.14:


Sơ đồ mối quan hệ giữa các biện pháp ..............................................112

Biểu đồ 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên
trường THPT được đề xuất ...............................................................115
Biểu đồ 3.2: Mức độ khả thi của các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên
trường THPT do các chuyên gia đánh giá .........................................117
Biểu đồ 3.3. Tương quan mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện
pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường các trường trung học
phổ thông vừa được chuyển sang công lập tỉnh Hải Dương. ............119


1

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng khẳng định
“Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa,
hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế
quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là
then chốt”[3]. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020, trong báo cáo
của ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ XI khẳng định “ Phát triển nhanh
nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi
mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển
nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ.”[8] là đột
phá chiến lược.
Vào những năm 2000, ở hầu hết các tỉnh trong cả nước đều thành lập
hệ thống các trường THPT bán công lập vì hệ thống các trường THPT công
lập không đủ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh do số lượng học sinh tăng
nhanh trong giai đoạn đó. Vì phải tuyển nhanh đội ngũ để đáp ứng về số

đội ngũ giáo viên phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về giảng dạy cũng như
giáo dục. Cùng thời điểm này, toàn ngành đang tập trung cho đổi mới giáo
dục về những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến
mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực
hiện. Do thay đổi về cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, thay đổi về cách thức
tuyển sinh và để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, đội ngũ của
các trường này đứng trước những thách thức không nhỏ. Mặt khác, do suy
thoái kinh tế, cơ hội việc làm sau khi học xong Đại học và cao đẳng đối với
học sinh càng trở lên khó khăn, đặc biệt là những học sinh có kết quả học tập
chưa cao. Bắt đầu có xu hướng học sinh sau tốt nghiệp THCS lựa chọn hướng
đi học nghề và đi làm. Nếu đội ngũ không đáp ứng được yêu cầu, không huy
động được học sinh vào trường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cán bộ và giáo


3

viên các trường này. Vì vậy, vấn đề phát triển đội ngũ này trở lên cấp thiết tuy
nhiên cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu về vấn đề này.
Do đó, phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT bán công lập được
chuyển sang hệ công lập của tỉnh Hải Dương nhằm đáp ứng tốt các nhiệm vụ giáo
dục trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay là yêu cầu cấp thiết.
Với những lí do đó, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Phát triển đội ngũ giáo
viên các trường trung học phổ thông bán công lập được chuyển đổi sang
trường công lập của tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực trạng đội ngũ các trường
THPT bán công lập được chuyển đổi sang trường công lập của tỉnh Hải
Dương, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên này nhằm xây dựng
và phát triển đội ngũ ổn định về số lượng, hợp lý về cơ cấu, chuẩn về năng
lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường công lập vừa được

ngũ giáo viên của các trường THPT bán công lập được chuyển đổi sang công
lập của Hải Dương.
- Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu công tác
phát triển đội ngũ giáo viên thuộc 4/12 trường THPT bán công lập được
chuyển sang công lập vào tháng 11 năm 2013 của tỉnh Hải Dương: Trường
THPT Kim Thành II huyện Kim Thành, THPT Hưng Đạo huyện Tứ Kì, và
THPT Trần Phú thị xã Chí Linh, THPT Thanh Miện 3 huyện Thanh Miện.
- Giới hạn thời gian nghiên cứu: Số liệu được thu thập từ năm học 2012
– 2013 đến năm học 2014 – 2015.
- Giới hạn đối tượng điều tra: 50 cán bộ quản lý (hiệu trưởng, phó hiệu
trưởng, tổ trưởng chuyên môn); 100 giáo viên.
7. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, tôi đã phối hợp sử dụng các
phương pháp nghiên cứu sau:


5

7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Tôi sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các
chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo,
UBND tỉnh Hải Dương, sở giáo dục và đào tạo Hải Dương...liên quan đến
vấn đề nghiên cứu, những công trình, sách, tạp chí, luận án, luận văn có liên
quan đến đề tài.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn bao gồm những phương
pháp nghiên cứu sau đây:
7.2.1. Phương pháp điều tra
Thông qua phiếu điều tra để khảo sát Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng,
giáo viên, học sinh các trường THPT bán công lập được chuyển đổi sang

Phần nội dung: có 3 chương
- Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trường trung
học phổ thông
- Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT
bán công lập được chuyển đổi sang trường công lập của tỉnh Hải
Dương
- Chương 3: Một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường
THPT bán công lập được chuyển đổi sang trường công lập của tỉnh Hải
Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Phần kết luận và khuyến nghị.
Tài liệu tham khảo
Phụ lục


7

Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Loài người tiến bộ luôn khao khát hướng tới một mục tiêu phát triển kinh tế
- xã hội nhằm nâng cao đáng kể chất lượng sống cho con người trong sự kết hợp
hài hoà giữa điều kiện vật chất và điều kiện tinh thần, giữa mức sống cao và nếp
sống đẹp, vừa an toàn, vừa bền vững cho tất cả mọi người.
Vào những thế kỉ trước, khi lao động thủ công đóng vai trò chủ yếu, thì
các yếu tố lao động và đất đai đóng vai trò động lực. Nếu biết kết hợp đúng
đắn giữa lao động và đất đai thì của cải sẽ sinh sôi, nảy nở. Đến thời kỳ cách
mạng công nghiệp, lao động, vốn, kĩ thuật và phương pháp quản lí được xem
là những yếu tố chủ chốt của tăng trưởng kinh tế. Trong thời đại của cuộc

viên tham gia học tập nhằm không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ.
Tại Pakistan, nhà nước đã xây dựng chương trình bồi dưỡng về sư
phạm cho đội ngũ giáo viên và quy định trong thời gian 3 tháng cần bồi
dưỡng những nội dung gồm: giáo dục nghiệp vụ dạy học; Cơ sở tâm lý giáo
viên; Phương pháp nghiên cứu, đánh giá và nhận xét HS…đối với đội ngũ
giáo viên mới vào nghề chưa quá 3 năm.
Ở Philippin, công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên không tiến
hành tổ chức trong năm học mà tổ chức bồi dưỡng thành từng khóa học trong
thời gian HS nghỉ hè. Hè thứ nhất bao gồm các nội dung môn học, nguyên tắc
dạy học, tâm lý học và đánh giá giáo dục; Hè thứ hai gồm các môn về quan hệ
con người, triết học giáo dục, nội dung và phương pháp giáo dục; Hè thứ ba
gồm nghiên cứu giáo dục, viết tài liệu trong giáo dục và Hè thứ tư gồm kiến


9

thức nâng cao, kỹ năng nhận xét, vấn đề lập kế hoạch giảng dạy, viết tài liệu
giảng dạy, viết sách giáo khoa, viết sách tham khảo.
Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên, cán
bộ quản lý giáo dục là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm.
Tùy theo thực tế của từng đơn vị, từng cá nhân mà cấp quản lý giáo dục đề ra
các phương thức bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất
định. Cụ thể là mỗi cơ sở giáo dục cử từ 3 đến 5 giáo viên được đào tạo lại
một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp
dạy học.
Tại Thái Lan, từ năm 1998 việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở
các trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản, huấn luyện
kỹ năng nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội.
Tại Triều Tiên một trong những nước có chính sách rất thiết thực về bồi

Trong giáo dục, vấn đề nổi lên hàng đầu là giáo viên. Giáo viên là nhân
tố quyết định chất lượng của giáo dục. Người Việt Nam có truyền thống tôn
sư, trọng đạo: “Không thầy đố mày làm nên”, “Muốn sang thì bắc cầu Kiều,
muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”, “Nhất tự vi sự, bán tự vi sư”... Vai trò
quan trọng của người thầy cũng được đại thi hào Ta-go diễn tả trong câu nói
nổi tiếng của mình: “Giáo dục một người đàn ông được một con người. Giáo
dục một người đàn bà được một gia đình. Giáo dục một người thầy được cả
một thế hệ”.
Yêu cầu về chất lượng đối với người thầy ngày nay rất cao và toàn
diện. Đồng thời với dạy chữ, người thầy còn phải dạy người, không chỉ đơn
thuần là truyền đạt kiến thức, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển
năng lực người học, phải tạo cho người học khả năng sáng tạo, năng lực tự
học, khả năng tự thích nghi với mọi hoàn cảnh, người thầy còn phải là một
điển hình tốt về tinh thần tự học, tự vươn lên, một tấm gương sáng ngời về
đạo đức, về nhân cách đối với học sinh.


11

Nghị quyết 44/NQ-CP về chương trình hành động thực hiện đổi mới
căn bản toàn diện giáo dục có nêu: “Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung,
phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn
luyện của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu nâng cao chất
lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp”[9].
Trong những năm gần đây, nhiều tài liệu, đề án, luận án, đề tài về phát
triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng:
Tác giả Đinh Quang Báo (2005, Giải pháp đổi mới phương thức đào
tạo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên);
Các tác giả Đặng Quốc Bảo, Đỗ Quốc Anh, Đinh Thị Kim Thoa (2007,
Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngũ giáo viên);

Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lí là một quá
trình có định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí là một hệ thống là quá
trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những
mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lí
mong muốn”[30].
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang quan niệm: “Quản lí là tác động có mục
đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động
(khách thể quản lí) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”[41].
Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lí là sự tác động liên tục có tổ
chức, có định hướng của chủ thể quản lí về các mặt văn hóa, chính trị, kinh tế,
xã hội bằng hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp
và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển
của đối tượng”[22].
Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền – Vũ Ngọc Hải – Đặng Quốc Bảo cho
rằng: “Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới
đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra”[29].
Theo quan điểm tiếp cận hệ thống: “Quản lí là quá trình lập kế hoạch,
tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các công việc của các thành viên thuộc một hệ


13

thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục
đích xác định”.
Mặc dù có những cách diễn đạt khác nhau, song có thể khái quát nội
dung cơ bản của quản lí được đề cập đến trong các khái niệm trên như sau:
- Quản lí là thuộc tính bất biến, nội tại của mọi quá trình hoạt động xã
hội. Lao động quản lí là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn
tại, vận hành phát triển.
- Quản lí được thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội.

đến các chức năng khác và ở mức độ khác nhau. Các chức năng đều cần đến
yếu tố thông tin để hoạch định kế hoạch; cơ cấu tổ chức; chuyển tải mệnh
lệnh chỉ đạo và phản hồi và thông tin kết quả hoạt động.
Kế hoạch

Kiểm tra,đánh giá

Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1.1. Sơ đồ mô tả mối quan hệ giữa các chức năng quản lí
1.2.1.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường
- Quản lý giáo dục
Có thể khẳng định, giáo dục và quản lý giáo dục là tồn tại song hành.
Nếu nói giáo dục là hiện tượng xã hội tồn tại lâu dài cùng với xã hội loài
người thì cũng có thể nói như thế về quản lý giáo dục. Giáo dục xuất hiện


15

nhằm thực hiện cơ chế truyền kinh nghiệm của thế hệ đi trước cho thế hệ sau
và để thế hệ sau có trách nhiệm kế thừa, phát triển nó một cách sáng tạo, làm
cho xã hội, giáo dục và bản thân con người phát triển không ngừng. Để đạt
được mục đích đó, quản lý được coi là nhân tố tổ chức, chỉ đạo việc thực thi
cơ chế nêu trên.
Ở cấp vĩ mô (quản lý một nền giáo dục): “Quản lý giáo dục được hiểu
là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống,