ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN HỮU HOAN

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC
TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC
NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN HỮU HOAN

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC
TRƢỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC
NINH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60140114

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Quang Tháp

HÀ NỘI – 2015



CBQL

Cán bộ quản lý

CB,GV,NV

Cán bộ, giáo viên, nhân viên

CĐSP

Cao đẳng sƣ phạm

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC


HS

Học sinh

HSG

Học sinh giỏi

KT-XH

Kinh tế - xã hội

TTSP

Tập thể sƣ phạm

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

UBND

Ủy ban nhân dân



1.5.4. Nhận thức của các cấp quản lý trong việc thực hiện chủ trương,
chính sách phát triển giáo viên tiểu học. .................................................. 26
1.6. Các thành tố cơ bản phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học ................... 27
1.6.1. Xây dựng quy hoạch đội ngũ giáo viên .......................................... 27
1.6.2. Tuyển chọn giáo viên ................................................................... 27
1.6.3. Sử dụng giáo viên ......................................................................... 28
1.6.4. Đào tạo, bồi dưỡng giáo viên ..................................................... 29
1.6.5. Đánh giá giáo viên ....................................................................... 29
1.6.6. Chính sách đối với giáo viên .......................................................... 31
1.7. Các phƣơng pháp dự báo. ..................................................................... 31
1.7.1. Phương pháp ngoại suy theo hàm xu thế. .................................... 32
1.7.2. Phương pháp tương quan quy hồi. ................................................. 32
1.7.3. Phương pháp sơ đồ luồng. .............................................................. 33
1.7.4. Phương pháp chuyên gia. .............................................................. 35
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU
HỌC HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH ................................................. 37
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của huyện Quế Võ .... 37
2.1.1. Về vị trí địa lý.................................................................................. 37
2.1.2. Về kinh tế - xã hội ........................................................................... 38
2.1.3. Một số chỉ tiêu phấn đấu đạt được năm 2014 ................................ 39
2.1.4. Đánh giá chung ............................................................................... 40
2.2. Khái quát về GD&ĐT và giáo dục tiểu học huyện Quế Võ ................. 41
2.2.1. Tình hình phát triển GD&ĐT huyện Quế Võ giai đoạn 2010-2015 .... 41
2.2.2. Đánh giá giáo dục tiểu học huyện Quế Võ giai đoạn 2010-2015. . 46
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học khối công lập huyện Quế Võ ... 50
2.3.1. Sự phát triển về quy mô .................................................................. 50
2.3.2. Thực trạng phát triển về cơ cấu giáo viên ...................................... 51
2.3.3. Thực trạng về chất lượng ĐNGV tiểu học ...................................... 53



3.2.2. Biện pháp 2: Làm tốt công tác bồi dưỡng chuyên môn cho ĐNGV
tiểu học huyện Quế Võ. ............................................................................. 83
3.2.3. Biện pháp 3: Tuyển chọn, sử dụng hợp lý ĐNGV. ......................... 86
3.2.4. Biện pháp 4: Làm tốt cơ chế, chính sách để phát triển ĐNGV tiểu học. 90
3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra chuyên môn
tại các trường. ........................................................................................... 92
3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp .................................................... 96
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp phát triển đội
ngũ giáo viên các trƣờng tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. .............. 96
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 101
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 106
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Quy mô phát triển trƣờng, lớp giai đoạn 2010 - 2015.................. 41
Bảng 2.2: Thống kê trƣờng chuẩn quốc gia giai đoạn 2010 đến 2015 ...................42
Bảng 2.3: Thống kê phòng học, phòng chức năng giai đoạn 2010 - 2015 .... 43
Bảng 2.4: Thống kê đội ngũ CBQL, GV, NV giai đoạn 2010 - 2015. .......... 44
Bảng 2.5: Thống kê chất lƣợng GD huyện Quế Võ giai đoạn 2010 -2015. .. 45
Bảng 2.6: Thống kê số lớp, số học sinh huyện Quế Võ giai đoạn 2010 -2015..... 46
Biểu đồ 2.1: Số lớp, số học sinh huyện Quế Võ giai đoạn 2010 -2015 .......... 47
Bảng 2.7a: Thống kê xếp loại hạnh kiểm học sinh tiểu học ........................... 48
Bảng 2.7b: Thống kê xếp loại Học lực HSTH huyện Quế Võ giai đoạn 2010 2014 ................................................................................................................. 49
Bảng 2.7c: Thống kê học sinh giỏi các cấp huyện Quế Võ giai đoạn 2010 2015 ................................................................................................................. 49
Bảng 2.8a: Thống kê CBQL, nhân viên giai đoạn 2010 - 2015 ..................... 50
Bảng 2.8b: Thống kê ĐNGV tiểu học huyện Quế Võ giai đoạn 2010 - 2015 51
Bảng 2.9: Thống kê cơ cấu giáo viên tiểu học huyện Quế Võ giai đoạn 2010 2015 ................................................................................................................. 51
Bảng số 2.10. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên huyện Quế Võ. ......... 56
Bảng số 3.1. Thống kê trẻ 6 tuổi vào lớp 1 trong 5 năm tới huyện Quế Võ.. 74

Nhận thức đƣợc điều quan trọng đó, Đảng và nhà nƣớc ta luôn coi
trọng vai trò của GD&ĐT. Vì vậy trong văn kiện đại hội đại biểu Đảng toàn
quốc lần thứ IX nêu rõ “Phát triển GD&ĐT là một trong những động lực quan
trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH đất nƣớc, là điều kiện để phát huy
nguồn lực con nguời, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trƣởng kinh tế
nhanh và bền vững”.
Muốn phát triển giáo dục, ngoài yếu tố về đƣờng lối chính sách, đổi
mới cơ chế, phát triển CSVC, đổi mới chƣơng trình đào tạo thì vai trò ngƣời
giáo viên rất quan trong. Điều 15 Luật giáo dục đƣợc Quốc hội nƣớc cộng hòa
XHCN Việt Nam thông qua ngày 14/6/2005 nêu rõ: “Nhà giáo giữ vai trò
quyết định trong việc bảo đảm chất lƣợng giáo dục”. Trong chỉ thị số 40/CTTU của Ban bí thƣ Trung ƣơng Đảng chỉ rõ “Mục tiêu của chiến lƣợc phát
triển GD&ĐT là xây dựng đội ngũ nhà giáo, CBQL giáo dục đƣợc chuẩn hóa,
bảo đảm chất lƣợng, đủ về số lƣợng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng
nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lƣơng tâm, tay nghề của nhà
giáo” [ 5, tr. 1]
Để thực hiện đƣợc mục tiêu đó, chúng ta cần phát triển GD&ĐT, đặc
biệt là chất lƣợng giáo dục phổ thông và yếu tố cơ bản tạo ra chất lƣợng chính
là ĐNGV.
1


Trong hệ thống giáo dục Quốc dân, bậc tiểu học là “bậc học nền tảng”.
Mục tiêu giáo dục tiểu học cũng nêu rõ: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học
sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về
đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục
học THCS” [điều 27, Luật GD 2005]. Vì vậy ĐNGV nói chung, ĐNGV tiểu
học nói riêng có vai trò quan trọng trong chiến lƣợc phát triển GD&ĐT trong
thời kỳ CNH, HĐH đất nƣớc.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Huyện Quế Võ là một huyện nông nghiệp của tỉnh Bắc Ninh, có vị trí

hiện nay, công tác xây dựng, dự báo và phát triển ĐNGV tiểu học ở huyện
Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh còn những hạn chế do nguyên nhân khách quan và
chủ quan. Nếu chỉ ra đƣợc những biện pháp quản lý đồng bộ, tích cực, có tính
khả thi thì sẽ góp phần xây dựng và phát triển ĐNGVđáp ứng yêu cầu CNH,
HĐH đất nƣớc
4. Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng, đề xuất một số
giải pháp phát triển ĐNGV tiểu học ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh nhằm
đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nƣớc.
5. Khách thể và đối tƣợng nghên cứu.
5.1. Khách thể nghiên cứu.
Đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
5.2. Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ giáo viên các trƣờng tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Đề tài tập trung khảo sát nghiên cứu thực trạng phát triển ĐNGV tiểu
học khối công lập của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010 - 2015 và
tổ chức thực hiện công tác phát triển ĐNGV tiểu học huyện Quế Võ đến
năm 2020.
3


7. Nhiệm vụ nghiên cứu.
7.1 Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý nguồn nhân lực,
quản lý ĐNGV, về phát triển ĐNGV.
7.2. Phân tích đánh giá thực trạng xây dựng ĐNGV tiểu học huyện Quế
Võ, tỉnh Bắc Ninh.
7.3. Đề xuất một số biện pháp phát triển ĐNGV các trƣờng tiểu học
đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện GD&ĐT huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.


5


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU
HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
1.1. Tổng quát nghiên cứu vấn đề
Sinh thời, Bác Hồ rất quan tâm đến phát triển sự nghiệp giáo dục, trong
đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo.
Trong chiến lƣợc phát triển giáo dục Việt Nam, ngành GD&ĐT đã rất coi
trọng đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc
học. Những năm gần đây, có nhiều bài viết của nhiều tác giả đã đề cập đến
vấn đề xây dựng đội ngũ nhà giáo, vai trò của đội ngũ nhà giáo cũng nhƣ
những yêu cầu về chất lƣợng của đội ngũ trong công tác đào tạo thế hệ trẻ và
đã đƣa ra một số giải pháp để thực hiện công tác xây dựng và phát triển đội
ngũ nhà giáo.
Đất nƣớc ta đang thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TƢ Hội nghị lần thứ 8
Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XI về đổi mới căn bản GD&ĐT đáp
ứng yêu cầu CNH, HĐH trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng XHCN và
hội nhập quốc tế. Trong hơn 20 năm đổi mới, nhiều giải pháp nhằm phát triển
đội ngũ giáo viên các cấp học, bậc học đã đƣợc nghiên cứu và áp dụng rộng
rãi, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học lớn có liên quan đến ĐNGV
ở các cấp học, bậc học đã đƣợc thực hiện. Những năm gần đây, đã có nhiều
bài viết của nhiều tác giả bàn về vấn đề xây dựng và phát triển ĐNGV ở các
cấp học, ngành học. Trong các bài viết đó, các tác giả đã đề cập đến vai trò, vị
trí của đội ngũ nhà giáo, đến yêu cầu về chất lƣợng đội ngũ trong việc nâng
cao chất lƣợng giáo dục. Đồng thời cũng đƣa ra một số giải pháp nhằm phát
triển ĐNGV đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Nhƣ thế, có thể nói
rằng: Quản lý để nâng cao chất lƣợng ĐNGV là một yêu cầu khách quan, một

“Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên tiểu học
huyện Thƣờng Xuân tỉnh Thanh Hoá” ( Lê Xuân Vịnh – 2010).
“ Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học huyện An Dƣơng, Hải
Phòng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học” ( Trần Thị Ngọc Bảo – 2011).

7


Qua tìm hiểu, phân tích đánh giá những đề tài của các tác giả trên đã
nghiên cứu, làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên;
những công trình nghiên cứu trên là cơ sở, định hƣớng cho việc nghiên cứu
luận văn “Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trƣờng tiểu học ở
huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Quản lý là một dạng lao động xã hội gắn liền và phát triển cùng với sự
phát triển của lịch sử loài ngƣời. Quản lý là một dạng lao động xã hội đặc biệt
phát sinh từ tính chất xã hội hóa lao động, điều khiển các hoạt động lao động,
nó có tính khoa học và nghệ thuật cao nhƣng đồng thời nó cũng là sản phẩm
mang tính lịch sử, tính đặc thù của xã hội.
Sự cần thiết của quản lý đƣợc Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực
tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tƣơng đối lớn thì ít nhiều
cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện
những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự
vận động của những cơ quan độc lập của nó. Một ngƣời độc tấu vĩ cầm cần tự
mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần nhạc trƣởng”.
Có thể xem xét quản lý dƣới các góc độ khác nhau: Ở góc độ chung
nhất thì quản lý vạch ra mục tiêu cho bộ máy, lựa chọn phƣơng tiện, điều kiện
tác động đến bộ máy để đạt mục tiêu đã đề ra; Ở góc độ kinh tế, quản lý là sự
tính toán sử dụng hợp lý các nguồn lực; Ở góc độ chính trị xã hội, quản lý là

hệ thống các luật, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và các
biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của
đối tƣợng.

9


Công cụ quản lý

Chủ thể quản lý
Khách thể quản lý

Mục tiêu quản lý

Nội dung, PP quản lý

Môi trƣờng quản lý

Sơ đồ 1.1. Mô hình về quản lý
1.2.2. Quản lý giáo dục
Hiểu theo nghĩa rộng thì quản lý giáo dục là quản lý mọi hoạt động
giáo dục trong xã hội. Một số nhà nghiên cứu về giáo dục đã đƣa ra khái
niệm về quản lý giáo dục nhƣ sau:
- P.V. Khuđominxky: “Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống, có
kế hoạch, có mục đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả
các khâu của hệ thống giáo dục nhằm đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ
nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của họ”
- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng
quan là điều hành, phối hợp các lực lƣợng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo
thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh giáo dục

tiêu giáo dục. Các thành tố là: Mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, phƣơng
pháp giáo dục, lực lƣợng giáo dục (thầy giáo), đối tƣợng giáo dục (học sinh,
học viên), phƣơng tiện giáo dục (CSVC).
Đối với ngành GD&ĐT nói chung và đối với nhà trƣờng nói riêng,
quản lý ĐNGV là một trong những nội dung chủ yếu nhất trong quá trình
quản lý nguồn nhân lực. Quá trình quản lý ĐNGV cũng phải thực hiện đầy
đủ những nội dung chủ yếu của quá trình quản lý nguồn nhân lực nhƣ: quy
11


hoạch đội ngũ, tuyển chọn, bố trí sử dụng, huấn luyện phát triển, bồi
dƣỡng, thẩm định kết quả hoạt động, đề bạt, chuyển đổi.
Điểm đặc biệt trong quản lý đội ngũ giáo viên là quản lý một tập thể
những cán bộ tri thức, có trình độ học vấn và nhân cách phát triển ở mức độ
cao, khả năng nhận thức vấn đề nhanh, có đầy đủ khả năng phân tích và tổng
hợp. Chính từ đặc điểm này mà việc quản lý ĐNGV của ngƣời quản lý cần
phải chú ý một số yêu cầu sau:
Quản lý ĐNGV trƣớc hết phải giúp cho ĐNGV phát huy tính chủ
động, sáng tạo một cách tốt nhất, khai thác ở mức độ cao nhất năng lực, tiềm
năng của đội ngũ để họ có thể đóng góp, cống hiến đƣợc nhiều nhất cho việc
thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra.
Quản lý ĐNGV phải nhằm hƣớng giáo viên vào phục vụ những lợi ích
của tổ chức, của cộng đồng xã hội, đồng thời phải đảm bảo những lợi ích về
tinh thần và vật chất với mức độ thoả đáng cho mỗi cá nhân giáo viên.
Quản lý đội ngũ giáo viên trong mọi thời điểm phải đảm bảo cả mục
tiêu trƣớc mắt và mục tiêu phát triển trong tƣơng lai của tổ chức (gồm cả
tƣơng lai gần và tƣơng lai xa).
Quản lý ĐNGV cần phải đƣợc thực hiện theo quy chế, quy định thống
nhất trên cơ sở pháp luật Nhà nƣớc, theo sự hƣớng dẫn chỉ đạo của Bộ, ngành
chủ quản.

CB đoàn thể, XH

Sơ đồ 1.2. Các yếu tố trong quản lý nhà trƣờng
1.2.4. Đội ngũ.
Đội ngũ có thể hiểu là tập thể ngƣời đƣợc sắp xếp theo đội hình nhất
định hoặc đƣợc tổ chức chặt chẽ hoặc nhóm ngƣời đƣợc tập hợp và có quy củ,
số đông ngƣời cùng chức năng, nghề nghiệp. Ngƣời ta thƣờng dùng khái niệm
đội ngũ để chỉ các tổ chức xã hội một cách rộng rãi nhƣ: Đội ngũ công nhân
viên ngành xây dựng, đội ngũ trí thức trẻ… đó là một tổ chức gồm nhiều
ngƣời, tập hợp thành một lực lƣợng cùng một nghề nghiệp.
Đội ngũ đƣợc định nghĩa nhƣ sau: đội ngũ là một khối đông ngƣời
đƣợc tập hợp và tổ chức thành một lực lƣợng để cùng thực hiện một hay

13


nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc không nhƣng cùng chung một
mục đích và cùng hƣớng tới mục đích đó.
1.2.5. Đội ngũ giáo viên.
1.2.5.1. Khái niệm nhà giáo (giáo viên)
Tại điều 70 Luật giáo dục của nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam năm
2005 đã đƣa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về Nhà giáo và những tiêu chuẩn
của một Nhà giáo :
- Nhà giáo là ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng
hoặc các cơ sở giáo dục khác.
- Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:
+ Phẩm chất, đạo đức, tƣ tƣởng tốt;
+ Đạt trình độ chuẩn đƣợc đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;
+ Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp;
+ Lý lịch bản thân rõ ràng.