BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

NGUYỄN THỊ THÙY LINH

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN THẠNH PHÚ, TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Đồng Nai, 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

NGUYỄN THỊ THÙY LINH

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN THẠNH PHÚ, TỈNH BẾN TRE

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
MÃ SỐ: 60.62.01.15

LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian học tập và thực tập tốt nghiệp vừa qua, để hoàn thành
đƣợc Luận văn tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân, Tôi đã nhận đƣợc rất
nhiều sự quan tâm giúp đỡ của các tập thể, các cá nhân trong và ngoài trƣờng.
Trƣớc hết, Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể quý Thầy, Cô giáo đã
truyền đạt cho Tôi kiến thức của các môn học trong quá trình học tập tại
Trƣờng Đại học Lâm nghiệp Việt Nam - Cơ sở 2, đặc biệt là PGS.TS Lê
Trọng Hùng đã tận tình hƣớng dẫn Tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận
văn khoa học này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến Sở Lao động - Thƣơng binh và Xã
hội tỉnh Bến Tre, Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện Thạnh Phú, Lãnh đạo và
chuyên viên các phòng thuộc huyện Thạnh Phú: Lao động - Thƣơng binh và xã
hội, Thống kê, Tài chính - Kế hoạch, Tài nguyên và Môi trƣờng, Ngân hàng
Chính sách xã hội huyện, Uỷ ban nhân dân xã Thới Thạnh, xã Tân Phong và xã
Bình Thạnh, … và ngƣời lao động trả lời phiếu phỏng vấn đã giúp đỡ, tạo điều
kiện cho Tôi nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này.
Cuối cùng, Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, các đồng nghiệp trong
Ủy ban nhân dân xã Thới Thạnh nơi Tôi đang công tác và những ngƣời đã
luôn giúp đỡ, khích lệ, động viên Tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn
thành Luận văn.
Mặc dù bản thân đã rất cố gắng nhƣng Luận văn không tránh khỏi những
sai sót, Tôi mong nhận đƣợc sự góp ý chân thành của quý Thầy, Cô giáo, đồng
nghiệp để Luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả
Nguyễn Thị Thùy Linh


iii


1.3.4.2. Triển khai chƣơng trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở huyện
Thạnh Phú --------------------------------------------------------------------Trang 36
1.3.4.3. Những bài học kinh nghiệm cho huyện Thạnh Phú ---------- Trang 36
CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HUYỆN THẠNH PHÚ, TỈNH
BẾN TRE VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ----------------------Trang 39
2.1. Đặc điểm cơ bản --------------------------------------------------------Trang 39
2.1.1. Điều kiện tự nhiên ---------------------------------------------------Trang 39
2.1.1.1. Vị trí địa lý ---------------------------------------------------------Trang 39
2.1.1.2. Về lợi thế của huyện để phát triển kinh tế ---------------------Trang 40
2.1.1.3. Đặc điểm địa hình, khí hậu --------------------------------------Trang 42
2.1.1.4. Về tài nguyên thiên nhiên ----------------------------------------Trang 42
2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội -------------------------------------------Trang 43
2.1.2.1. Tình hình kinh tế --------------------------------------------------Trang 43
2.1.2.2. Tình hình xã hội ---------------------------------------------------Trang 49
2.1.3. Những ảnh hƣởng của đặc điểm cơ bản huyện Thạnh Phú đến chất
lƣợng đào tạo nghề nông thôn ---------------------------------------------Trang 52
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ---------------------------------------------Trang 54
2.2.1. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu ------------------------------Trang 54
2.2.2. Phƣơng pháp thu thập số liệu --------------------------------------Trang 55
2.2.2.1. Thông tin thứ cấp --------------------------------------------------Trang 55
2.2.2.2. Thông tin sơ cấp ---------------------------------------------------Trang 56
2.2.3. Phƣơng pháp xử lý và phân tích thông tin -----------------------Trang 58
2.2.3.1. Phƣơng pháp xử lý thông tin -------------------------------------Trang 58


v

2.2.3.2. Phƣơng pháp phân tích số liệu ----------------------------------Trang 58
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
---------------------------------------------------------------------------------Trang 60

của địa phƣơng --------------------------------------------------------------Trang 87
3.2.5.3. Đánh giá về tác dụng của việc tham gia học nghề đối với ngƣời lao
động ---------------------------------------------------------------------------Trang 88
3.2.6. Đánh giá chất lƣợng đào tạo nghề thông qua ý kiến của các doanh
nghiệp sử dụng lao động trên địa bàn huyện ----------------------------Trang 89
3.3. Những yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo nghề cho lao động nông
thôn của huyện ---------------------------------------------------------------Trang 93
3.3.1. Cơ sở vật chất phục vụ công tác đào tạo nghề -------------------Trang 93
3.3.2. Trình độ đội ngũ cán bộ giáo viên, cán bộ quản lý dạy nghề --Trang 95
3.3.3. Chƣơng trình, giáo trình đào tạo ----------------------------------Trang 96
3.3.4. Phƣơng pháp tuyển sinh và trình độ đầu vào của học viên ----Trang 97
3.4. Nhận xét đánh giá sau 5 năm thực hiện công tác đào tạo nghề --Trang 99
3.4.1. Mặt đƣợc -------------------------------------------------------------Trang 99
3.4.2. Tồn tại, yếu kém và nguyên nhân ---------------------------------Trang 100
3.5. Giải pháp nâng cao CLĐTN cho LĐNT của huyện Thạnh Phú -Trang 101
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ---------------------------------------------Trang 110
1. Kết luận -------------------------------------------------------------------Trang 110
2. Kiến nghị ------------------------------------------------------------------Trang 111
TÀI LIỆU THAM KHẢO -------------------------------------------------Trang 116
PHỤ LỤC -------------------------------------------------------------------- Trang 119


vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu

STT


Lao động

6

SL

Số lƣợng

7

UBND

Ủy ban nhân dân


viii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu
bảng

Tên bảng

Trang

2.1

Tình hình thu-chi ngân sách huyện Thạnh Phú giai đoạn 2011-2015

55

81

3.4

Kinh phí cho hoạt động đào tạo nghề giai đoạn 2011 – 2015 và kế
hoạch giai đoạn 2016 - 2020

82

3.5

Đặc điểm cơ bản của mẫu điều tra khảo sát

83

3.6

Số lƣợng lao động đƣợc đào tạo trên địa bàn huyện Thạnh Phú

85

3.7

Số lƣợng ngành nghề đào tạo lao động nông thôn huyện Thạnh Phú.

88

3.8

Kết quả điều tra cán bộ, giáo viên về công tác đào tạo nghề trên địa

3.13

Cơ sở vật chất của Trung tâm dạy nghề

103

3.14

Đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia công tác đào tạo nghề cho lao
động nông thôn

104


ix

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ

Số hiệu hình
vẽ, biểu đồ

Tên hình vẽ, biểu đồ

Trang

2.1

Bảng đồ vị trí huyện Thạnh Phú

46

53

2.7

Cơ cấu lao động huyện Thạnh Phú giai đoạn 2011 2015

60

2.8

Tỷ lệ ngƣời lao động tham gia khảo sát

65

3.1

Mức độ phù hợp về hình thức và nội dung chƣơng
trình đào tạo.

97

3.2

Tác dụng của việc tham gia học nghề đối với ngƣời lao
động

98

3.3


xây dựng ngày càng đồng bộ tạo cơ sở cho các ngành nghề phi nông nghiệp
phát triển mạnh. Sự ra đời các ngành công nghiệp, dịch vụ ở nhiều vùng nông
thôn, nhất là ở các tỉnh đồng bằng và các vùng ven đô đã góp phần quan trọng
nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn.
Tuy nhiên, trong quá trình phát triển nông nghiệp - nông thôn nước ta
nói chung và nông thôn huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre nói riêng còn bộc lộ
nhiều hạn chế và yếu kém. Nông nghiệp, nông thôn tiến hành công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và xây dựng nông thôn mới, nhưng đội ngũ cán bộ đang làm
việc tại nông thôn chưa đáp ứng được yêu cầu. Lao động nông thôn phần lớn


2

chưa qua đào tạo hoặc được đào tạo nhưng chất lượng còn thấp nên ảnh
hưởng tiêu cực đến phát triển nông thôn mới. Vì vậy, vấn đề đào tạo nghề cho
lao động nông thôn đang đặt ra ngày càng cấp thiết, đòi hỏi Đảng và Nhà
nước cũng như từng địa phương phải hết sức quan tâm sát sao.
Xuất phát từ thực trạng đó việc chọn đề tài “Giải pháp nâng cao chất
lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Thạnh
Phú, tỉnh Bến Tre” là vấn đề có ý nghĩa và quan trọng về mặt thực tiễn.
2. Mục tiêu nghiên cứu:
- Mục tiêu tổng quát:
Trên cơ sở đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao
chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Thạnh Phú,
Bến Tre.
- Mục tiêu cụ thể :
+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo nghề và nâng cao
chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn;
+ Đánh giá thực trạng và kết quả thực hiện công tác đào tạo nghề cho lao
động nông thôn giai đoạn 2011- 2015 tại huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.

của cơ sở đào tạo.
- Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu trên địa bàn huyện, trong đó
chọn 3 xã: Thới Thạnh, Tân Phong và Bình Thạnh. Căn cứ trên cơ sở sự phát
triển các thành phần kinh tế của mỗi xã làm điểm nghiên cứu điển hình (phát
triển công nghiệp, phát triển nông nghiệp, phát triển tổng hợp).
- Phạm vi về thời gian: Đánh giá thực trạng công tác đào tạo nghề cho lao
động nông thôn từ năm 2011 đến năm 2015, đưa ra định hướng đào tạo và một
số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn
trong thời gian tới.


4

4. Phƣơng pháp nghiên cứu:
- Nền tảng là lý luận Mác, Lê-nin, các Nghị quyết của Đảng và Nhà nước
lề lao động, giáo dục, đào tạo và đào tạo nghề.
- Trên cơ sở các tài liệu thống kê, điều tra lao động, khảo sát nhu cầu học
nghề, việc làm hàng năm (2011 – 2015) của huyện Thạnh Phú, các báo cáo về
phát triển lao động, đào tạo nghề; các chính sách hiện có của Đảng, Nhà nước và
chính sách của huyện Thạnh Phú trong việc phát triển nguồn nhân lực nói chung,
phát triển đào tạo nghề cho lao động nông thôn nói riêng. Trong luận văn này sử
dụng phương pháp chủ yếu là phương pháp phân tích, tổng hợp, ngoài ra luận
văn còn sử dụng các phương pháp thông kê, so sánh, đối chiếu.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Nhằm cung cấp thêm tài liệu nghiên cứu, tham khảo về đào tạo nghề cho
lao động nông thôn để UBND huyện Thạnh Phú, UBND tỉnh Bến Tre nâng cao
hiệu quả quản lý Nhà nước về đào tạo nghề, đảm bảo phát triển lực lượng lao
động qua đào tạo tại khu vực nông thôn phục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa.
- Luận văn làm rõ thêm xu hướng xã hội hóa đào tạo nghề theo quy luật
thị trường lao động, nhằm góp phần tham mưu các cấp lãnh đạo huyện Thạnh

Còn ở Đức, khái niệm nghề được định nghĩa: Nghề là hoạt động cần
thiết cho xã hội ở một lĩnh vực lao động nhất định, đòi hỏi phải được đào tạo
ở trình độ nào đó.
Như vậy, nghề là một hiện tượng xã hội có tính lịch sử phổ biến, gắn
chặt với sự phân công lao động, với tiến bộ khoa học kỷ thuật và văn minh
nhân loại.
Ở Việt Nam, nhiều định nghĩa nghề được đưa ra song chưa được thống
nhất, chẳng hạn có định nghĩa nêu: Nghề là một tập hợp lao động do sự phân
công lao động xã hội quy định mà giá trị của nó trao đổi được. Nghề mang


6

tính tương đối, nó phát sinh, phát triển hay mất đi do trình độ của nền sản xuất
hay do nhu cầu xã hội. Mặc dù khái niệm nghề được hiểu dưới nhiều góc độ
khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta có thể thấy một số nét đặc trưng nhất định
như: Nghề là hoạt động, là công việc lao động của con người được lặp đi lặp lại;
nghề là sự phân công lao động xã hội, phù hợp với yêu cầu xã hội; nghề là
phương tiện để sinh sống; nghề là lao động kỹ năng, kỹ xảo chuyên biệt có
giá trị trao đổi trong xã hội, đòi hỏi phải có quá trình đào tạo nhất định.
Hiện nay xu thế phát triển của nghề chịu tác động mạnh mẽ của tác động
khoa học kỹ thuật và văn minh nhân loại nói chung và về chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia nói riêng. Bởi vậy phạm trù "Nghề" biến đổi
mạnh mẽ và gắn chặt với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. [11.
tr12].
b. Khái niệm đào tạo nghề:
Đào tạo nghề là bộ phận của hệ thống giáo dục nói chung, có mục tiêu
đem lại cơ hội nghề nghiệp và việc làm cho người lao động trên cơ sở rèn
luyện và phát triển những kỹ năng kiến thức và kỹ năng cần thiết đáp ứng nhu
cầu công việc. Đào tạo nghề được xem như quá trình thu nhận những kiến

công nghệ. Đào tạo nghề chính là phương tiện thuận lợi cho việc đạt tới và
phổ biến kiến thức cần thiết.
Đào tạo nghề hiện nay không còn chỉ là một hoạt động được định
hướng nhằm rèn luyện cho người lao động những kỹ năng cần thiết cho việc
đảm nhận một vị trí nghề nghiệp nhất định, mà là thiết chế cung cấp và tăng
cường những năng lực cần thiết cho người lao động tham gia vào một phạm
vi rộng lớn hơn của thị trường lao động. Điều này xuất phát từ những thay đổi
trong khuôn mẫu tổ chức lao động cũng như những thay đổi trong nhu cầu
thực tế gắn bó suốt cuộc đời với một vị trí làm việc, ngược lại, họ cần có khả
năng để có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau trong quá trình lao động


8

cũng như cần có những năng lực để tiếp quản những vị trí cao hơn đòi hỏi
những kỹ năng mới và phức tạp hơn. Thị trường lao động cũng ngày càng có
nhiều biến động, người lao động luôn phải đối mặt với những thay đổi trong
suốt quá trình làm việc, và để không bị bỏ lại sau lưng, không sớm trở nên
thất nghiệp,người lao động không chỉ cần có vài kỹ năng hay kiến thức bó
hẹp trong một phạm vi nhỏ mà trái lại họ cần có năng lực tổng hợp có thể đáp
ứng được nhiều nhu cầu phức tạp khác nhau của các vị trí nghề nghiệp trong
thị trường lao động.
Đào tạo nghề là bộ phận của hệ thống giáo dục, nhằm mục tiêu đem lại
cơ hội nghề nghiệp và việc làm cho người lao động trên cơ sở rèn luyện và
phát triển những kỹ năng kiến thức và kỹ năng cần thiết đáp ứng nhu cầu
công việc. Đào tạo nghề là một hoạt động nhằm trao dồi và phát triển những
kỹ năng của con người phục vụ cho quá trình làm việc. Khác với một số loại
hình đào tạo khác như trung học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, đại học
chủ yếu dạy lý thuyết thì đào tạo nghề lại đi sâu về khía cạnh thực hành kỹ
thuật, công nghệ, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, thông thường trong đào tạo

thức và kỹ năng cần thiết cho việc đảm nhận một vị trí hay một chuyên môn
nghề nghiệp nhất định;
- Bao hàm cả nhân tố lý thuyết và thực hành nhưng nhấn mạnh thực
hành;
- Có mối quan hệ mật thiết với các nhân tố kỹ thuật công nghệ và gắn
liền với những thay đổi của quá trình lao động;
- Mang khía cạnh lao động rất rõ rệt, không chỉ vì nội dung mang tính
kỹ thuật của nó, mà còn vì nó giúp người lao động chuẩn bị những kỹ năng và
kiến thức cần thiết để tham gia vào các mối quan hệ lao động.
Luật Dạy nghề đã chỉ rõ, đào tạo nghề là “Hoạt động dạy và học nhằm
trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học


10

nghề để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành
khoá học”. Trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, đào tạo nghề bao
hàm hệ thống các trường trung học chuyên nghiệp, và đó là khái niệm đào tạo
nghề sử dụng trong Luận văn này.
Cụ thể hơn, với khái niệm hoạt động đào tạo nghề, chúng ta xem đào
tạo nghề là một thiết chế gồm nhiều bộ phận cấu thành, vận hành dựa trên sự
phối hợp của các bộ phận ấy một mục tiêu đào tạo chung. Trong khuôn khổ
luận văn, hoạt động đào tạo nghề được xem ở các yếu tố sau:
- Quy mô của hệ thống đào tạo nghề;
- Cơ sở vật chất của hệ thống đào tạo nghề;
- Đội ngũ giáo viên dạy nghề;
- Phương pháp đào tạo nghề;
- Nội dung đào tạo nghề;
- Chất lượng đào tạo nghề;
- Hệ thống văn bằng chứng chỉ đào tạo nghề;

- Xác định mục tiêu đào tạo: Mục tiêu đào tạo được thể hiện trên 2 khía
cạnh: Về mặt nhận thức, đó là những kiến thức, thông tin mà người học thu
nhận được khi kết thúc khóa học và về mặt thực hành, đó là các kỹ năng mà
người học cần có để có thể làm được những công việc cụ thể.
- Tuyển chọn người đào tạo: Việc lựa chọn người đào tạo (tuyển sinh)
cần căn cứ vào nhu cầu của tổ chức, nguyện vọng và động lực của người học
và trình độ văn hóa, sức khỏe phù hợp với yêu cầu nghề đào tạo.
- Xác định nội dung và phương pháp đào tạo: Nội dung và phương
pháp đào tạo dựa trên cơ sở nhu cầu đào tạo, mục tiêu đào tạo và đối tượng
được đào tạo đã xác định.
- Xác định nguồn lực cho đào tạo: Căn cứ vào quy mô tuyển sinh hàng
năm, mục tiêu đào tạo, nội dung và phương pháp đào tạo để xác định các


12

nguồn lực cần thiết cho hoạt động đào tạo, bao gồm nhân lực (đội ngũ cán bộ
quản lý, giáo viên, nhân viên phục vụ, cơ sở vật chất - kỹ thuật, cũng như
nguồn lực tài chính.
- Đánh giá kết quả đào tạo và điều chỉnh hoạt động đào tạo tiếp theo:
Trên cơ sở các tiêu chí đánh giá về mức độ đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của cơ
quan, tổ chức sử dụng lao động và nhu cầu của người học cho định hướng
tương lai để tổ chức đánh giá kết quả đào tạo và điều chỉnh hoạt động đào tạo
cho phù hợp.
1.1.3. Vai trò, ý nghĩa của đào tạo nghề cho lao động nông thôn
a. Vai trò của đào tạo nghề cho lao động nông thôn
Đào tạo nghề cho lao động nông thôn có vị trí, vai trò quan trọng đặc
biệt đối với phát triển vốn con người, nguồn nhân lực, tăng trưởng kinh tế, tạo
việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, giảm nghèo, thực hiện công bằng,
đảm bảo an sinh xã hội, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở khu

trong giá thành sản phẩm; sự dịch chuyển mạnh mẽ cơ cấu kinh tế từ chiều
rộng sang chiều sâu; các ngành nghề có trình độ công nghệ cao được tập trung
phát triển; các lĩnh vực sản xuất phi vật chất ngày càng chiếm tỷ trọng đáng kể
trong nền kinh tế quốc dân. Cơ cấu lao động cũng thay đổi theo hướng lao
động trí tuệ tăng nhanh, tầng lớp trí thức, nhân viên và công nhân có trí thức
ngày càng đông đảo. Phương thức hoạt động của con người đã chuyển từ
nguồn lực tự nhiên, lao động cơ bắp sang khai thác phổ biến nguồn lao động trí
tuệ.
- Đào tạo lực lượng lao động có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh nghề
nghiệp


14

Phẩm chất đạo đức làm cho người ta biết sống cao đẹp, lành mạnh, văn
minh sống có ý nghĩa; biết hướng tới cái đúng, cái hợp lý, chân, thiện, mỹ; biết
cần cù, tiết kiệm, đoàn kết hợp tác trong lao động để nhân thêm sức mạnh của
con người và dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.
- Đào tạo lao động hợp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển và chuyển dịch cơ
cấu kinh tế
Cơ cấu lực lượng lao động hợp lý sẽ cho phép sử dụng có hiệu quả lực
lượng lao động. Còn ngược lại, tất yếu sẽ gây lãng phí sức lao động, hơn nữa
còn gây ra hiệu quả tiêu cực về kinh tế - xã hội. [19, tr 10-12]
b. Ý nghĩa của đào tạo nghề cho lao động nông thôn
- Ý nghĩa về phát triển kinh tế
Để đạt được mục tiêu đến năm 2020 nước ta còn khoảng 30% lao động
làm nông nghiệp, còn lại phải chuyển sang ngành nghề phi nông nghiệp, không
còn con đường nào khác là chúng ta là chúng ta phải đào tạo nghề cho lao động
nông thôn.
Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là việc làm thiết thực góp phần