Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tiếng việt là môn học có nhiều phân môn và chiếm nhiều thời gian học ở
bậc học nói chung và lớp 5 nói riêng. Cùng các môn học khác, môn Tiếng Việt
góp phần quan trọng trong việc rèn luyện tư duy, phát triển ngôn ngữ và hình
thành nhân cách cho học sinh.
Thực tế cho thấy, ở các vùng khó khăn có nhiều học sinh dân tộc thiểu số
nói chung và trường Tiểu học Y Ngông nói riêng, cha mẹ học sinh phần lớn nằm
trong diện lao động nghèo lại đông con, điều kiện kinh tế gia đình còn khó khăn,
nên chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em mình ở trường cũng như
ở nhà. Bên cạnh đó, các em ít nhận được tác động từ môi trường gia đình, cộng
đồng trong việc học tiếng việt. Hơn nữa, tiếng mẹ đẻ còn có thể là rào cản đối
với việc học tiếng việt nên đa số học sinh còn rất hạn chế về kĩ năng sử dụng
tiếng việt như: kĩ năng nghe - hiểu, kĩ năng đọc, kĩ năng viết,.. Hầu hết giáo viên
không biết nói tiếng dân tộc tại chỗ nên công tác phối hợp với cha học sinh để
nâng cao chất lượng dạy học nói chung và môn Tiếng Việt nói riêng còn gặp
nhiều khó khăn.
Trong những năm học vừa qua, công tác dạy tiếng việt cho học sinh dân
tộc thiểu số luôn được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục, ban
giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn vì vậy chất lượng học tập tiếng việt của
học sinh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, do sự chi phối của nhiều
yếu tố khác nhau trong quá trình dạy học nên chất lượng học tập môn Tiếng Việt
của học sinh vẫn còn thấp so với mặt bằng chung.
Làm thế nào để học sinh dân tộc thiểu số lớp 5 khắc phục được rào cản
ngôn ngữ, học tốt các môn học trong chương trình tiểu học nói chung và môn
Tiếng Việt nói riêng là vấn đề tôi luôn băn khoăn, trăn trở để tìm giải pháp hữu

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh


- Phương pháp thống kê toán học
II. PHẦN NỘI DUNG
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

-2-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

1. Cơ sở lí luận
Tiếng việt là ngôn ngữ chính thức của Quốc gia, được sử dụng trong nhà
trường. Đối với học sinh dân tộc thiểu số, tiếng việt có vai trò đặc biệt quan
trọng. Việc không thông thạo tiếng việt sẽ là rào cản rất lớn trong quá trình nắm
bắt tri thức của học sinh.
Nâng cao chất lượng học tập môn Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu
số lớp 5 là một trong những yêu cầu hết sức quan trọng. Bởi học tốt môn Tiếng
Việt sẽ giúp các em học tốt các môn học khác; tạo tiền đề cơ bản để các em học
tập, lĩnh hội tri thức của các cấp học tiếp theo; góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục học sinh dân tộc thiểu số trong nhà trường.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Trường Tiểu học Y Ngông đóng trên địa bàn đặc biệt khó khăn của xã
Dur Kmăl. Trong năm học 2016-2017, tỉ lệ học sinh dân tộc thiểu số khối lớp 5
chiếm gần 99% tổng số học sinh toàn khối. Hầu hết các em là con em đồng bào
dân tộc Ê đê thuộc diện gia đình có hoàn cảnh khó khăn, trình độ dân trí thấp,
nhận thức về giáo dục và chăm lo việc học hành của cha mẹ học sinh đối với con
em còn nhiều hạn chế. Vì vậy việc phối hợp với cha mẹ học sinh để nâng cao
chất lượng học tập cho các em gặp không ít khó khăn.
Trong những năm học vừa qua, công tác nâng cao chất lượng dạy học

Từ thực trạng trên, để tiếp tục phát huy những điểm mạnh đồng thời khắc
phục những hạn chế, cần phải đưa ra một số giải pháp thiết thực hơn, phù hợp
đối tượng học sinh, nhằm thực hiện hiệu quả việc nâng cao chất lượng học tập
môn Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 5 và từng bước nâng cao chất
lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số trong toàn khối.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a. Mục tiêu của giải pháp
Giúp giáo viên thực hiện hiệu quả một số giải pháp nâng cao chất lượng
học tập môn Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 5.
Từng bước giúp học sinh có kĩ năng cơ bản trong việc sử dụng tiếng việt
để hoàn thành chương trình lớp học; tạo tiền đề để học tập, lĩnh hội tri thức của
cấp học tiếp theo.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
b.1. Rèn kỹ năng đọc cho học sinh thông qua phân môn Tập đọc
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

-4-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

Nghe, nói, đọc, viết là 4 kĩ năng cơ bản mà học sinh cần phải lĩnh hội
được trong chương trình môn Tiếng Việt bậc Tiểu học nói chung và lớp 5 nói
riêng. Đối với lớp 5, bốn kĩ năng cơ bản trên trên được hình thành cho học sinh
thông qua các phân môn của môn Tếng Việt lớp 5, bao gồm: phân môn Tập đọc,
phân môn Chính tả, phân môn Luyện từ và câu, phân môn Tập làm văn.
Phân môn Tập đọc rèn cho học sinh các kĩ năng đọc, nghe và nói. Cũng
như các lớp dưới, phân môn Tập đọc lớp 5 cung cấp cho học sinh những hiểu

câu hỏi và tìm câu trả lời,…Bên cạnh đó, giáo viên cần chú trọng rèn kĩ năng
diễn đạt bằng lời - kĩ năng nói cho học sinh thông qua hoạt động tìm hiểu bài,
nhận xét và đánh giá bạn,…
Thực hiện tốt phân hóa đối tượng học sinh trong hoạt động đọc, đảm bảo
mỗi học sinh đều được luyện đọc và thể hiện giọng đọc theo khả năng của mình.
Giáo viên cần giúp học sinh thấy rõ những hạn chế của bản thân và có biện pháp
giúp các em khắc phục kịp thời. Cần động viên, khích lệ kịp thới để các em tự tin
tham gia tích cực vào các hoạt động học tập. Tăng cường sử dụng đồ dùng học
tập để giúp học sinh hiểu nghĩa từ mới, đọc đúng và đó cũng là một trong những
yêu cầu cần thiết để giúp các em hiểu đúng nội dung văn bản và đọc diễn cảm.
b.2. Rèn kĩ năng viết đúng chính tả thông qua việc hướng dẫn sửa lỗi
cho học sinh khi dạy phân môn Chính tả
Trong chương trình môn Tiếng Việt lớp 5, phân môn Chính tả không chỉ
giúp học sinh rèn luyện kĩ năng viết và kĩ năng nghe mà còn kết hợp rèn luyện
một số kĩ năng sử dụng tiếng việt, phát triển tư duy góp phần hình thành nhân
cách cho học sinh. Vì vậy, viết đúng chính tả là một trong những kĩ năng cần
thiết giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt.
Có nhiều loại lỗi về chính tả, có loại lỗi có tính chất phổ biến ở địa
phương, có loại lỗi chỉ một số học sinh mắc phải. Với đối tượng học sinh dân
tộc thiểu số, các em thường mắc lỗi chính tả do khó nhận biết kí hiệu chữ viết
dành cho các cặp phụ âm, nguyên âm, dấu thanh, vần có âm sắc giống nhau
(gi/d, ngã-hỏi, au-âu,….). Bên cạnh đó, do hệ thống quy tắc chính tả tiếng việt
phức tạp, hệ thống ngữ âm tiếng việt và tiếng mẹ đẻ của học sinh có sự khác
biệt. Học sinh dân tộc Ê đê thường sử dụng cách phát âm của tiếng mẹ đẻ để
phát âm và tiếp nhận âm tiếng việt trong khi thực hành viết chính tả. Vì tiếng
dân tộc Ê đê không có thanh điệu nên học sinh thường viết sai dấu thanh hoặc
không viết dấu thanh khi viết tiếng việt dẫn đến sai nghĩa từ.

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh


Giáo viên tổ chức cho học sinh chọn và gắn thẻ có từ viết đúng, viết sai
chính tả vào cột tương ứng.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

-7-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, để khắc phục được lỗi chính tả cho học sinh, giáo viên nên
khuyến khích các em tăng cường sử dụng tiếng việt để giao tiếp khi ở trường.
Tạo cơ hội cho các em được giao tiếp nhiều bằng tiếng việt thông qua các hoạt
động học tập, vui chơi, nhằm giảm bớt ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ trong quá
trình học tiếng việt.
b.3. Rèn luyện kĩ năng diễn đạt bằng lời cho học sinh thông qua dạy
Kể chuyện
Phân môn Kể chuyện phát triển kĩ năng nói cho học sinh, góp phần phát
triển tư duy, đặc biệt là tư duy hình tượng và cảm xúc thẩm mĩ ở học sinh, phân
môn Kể chuyện còn góp phần tích lũy vốn sống, vốn văn học cho học sinh.
Để học sinh hứng thú, yêu thích, tập trung vào môn học thì giáo viên cần
giúp học sinh nắm vững, hiểu và có cảm xúc đối với câu chuyện sắp kể. Nhờ vậy
các em sẽ tự tin, mạnh dạn và chủ động. Đây là một nhân tố quan trọng quyết
định sự thành công của học sinh khi tham gia kể chuyện. Tạo cho học sinh tâm
thế muốn được kể chuyện cho cô, cho bạn nghe, không ngượng ngùng, rụt rè.
Điều này càng có ý nghĩa quan trọng đối với học sinh dân tộc thiểu số, vì các em
thường rụt rè thiếu tự tin khi giao tiếp trước đám đông. Lời động viên của cô
giáo, không khí thi đua giữa các tổ, nhóm, sự trang trí hoặc bố trí lớp học gợi
không khí câu chuyện ... là những cách thức có hiệu quả tạo tâm thế mong muốn

văn góp phần trang bị kiến thức, rèn luyện kĩ năng, mở rộng vốn sống, khả năng
tư duy lô- gic, tư duy hình tượng, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ và hình
thành nhân cách cho học sinh. Tiết trả bài viết nhằm thông báo trở lại cho học
sinh kết quả học tập, đánh giá công việc lao động, học tập về các mặt tư tưởng,
kiến thức, kĩ năng viết văn của các em. Thông qua tiết học này, giúp học sinh có
kĩ năng phát hiện lỗi, sửa lỗi trong bài viết của mình, từ đó rút kinh nghiệm và
định hướng cho những bài viết sau đạt kết quả tốt hơn.
Khi viết văn, học sinh thường mắc các lỗi về cách dùng từ như: Dùng từ
ngữ không hợp với phong cách văn bản, dùng từ sai nghĩa, dùng từ thừa, dùng
từ không đúng với sắc thái ý nghĩa của câu diễn đạt,...
Đối với học sinh dân tộc thiểu số, lỗi dùng từ sai nghĩa, dùng từ không
đúng với sắc thái ý nghĩa của câu diễn đạt thường rất phổ biến trong bài làm của
các em. Bởi hệ thống tiếng việt rất phong phú, đa dạng, mỗi từ thường có nhiều
nghĩa vì vậy rất khó để các em lựa chọn từ phù hợp, chính xác với sắc thái, ngữ
cảnh cụ thể. Phương thức tạo từ của tiếng việt và tiếng dân tộc có nhiều sự khác
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

-9-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

biệt, trật tự từ của tiếng việt và tiếng dân tộc cũng có nhiều trường hợp khác
nhau, đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến học sinh mắc lỗi về
cách dùng từ.
Để giúp học sinh khắc phục được lỗi về cách dùng từ, khi chấm bài làm
văn viết của học sinh, giáo viên cần thống kê các kiểu dùng từ sai rồi chọn
những kiểu sai tiêu biểu để hướng dẫn học sinh chữa lỗi trong tiết trả bài viết.

em nhiều ấn tượng và tình cảm tốt đẹp”, có học sinh viết “ Tuy không được học
với cô nữa nhưng em vẫn thường gửi cho cô những bức thư để hỏi thăm sức
khỏe”.Từ “cho” trong câu trên có ý nghĩa suồng sã, thân mật chỉ dùng giữa bạn
bè ngang hàng, không dùng đến khi nói với người bậc trên như cô giáo, cha
mẹ,…mà phải thay bằng từ “đến”.
+ Dùng từ gần nghĩa không phù hợp.
Qua bài văn “ Tả một cảnh đẹp quê em”, có học sinh viết “ Ngắm nhìn
cánh đồng lúa đang thì con gái, em cảm thấy quê mình hoà bình quá !”. Ở trong
câu trên, ý của người viết muốn diễn đạt vẻ đẹp yên ả của quê hương. Mà “hoà
bình” là tình trạng không có chiến tranh nên dùng từ “hoà bình” trong câu là
chưa phù hợp. Từ gần nghĩa có thể thay thế cho từ “hoà bình” trong câu là:
thanh bình, yên ả, bình yên,…
+ Dùng sai quan hệ từ.
Trong bài văn “Tả một người thân của em”, có học sinh viết “ Ông nội em
đã già nhưng mắt ông không còn sáng.”. Trong câu văn, học sinh đã dùng sai
quan hệ từ “nhưng”. Quan hệ từ “nhưng” thường biểu hiện quan hệ ý nghĩa giữa
hai vế câu trái ngược nhau, tương phản nhau. Trong câu trên, hai vế có quan hệ
ý nghĩa không đối lập nên dùng quan hệ từ “nhưng” là chưa chính xác. Vì vậy,
giáo viên hướng dẫn học sinh có thể thay thế quan hệ từ “nhưng” bằng quan hệ
từ “nên”.
Hướng dẫn học sinh sửa lỗi
+ Ghi toàn bộ câu văn có từ dùng sai lên bảng (có thể ghi trước ở bảng
phụ), yêu cầu học sinh đọc câu văn.
+ Dùng câu hỏi gợi mở để giúp học sinh tự phát hiện và nhận diện lỗi về
từ (giáo viên gạch chân dưới từ dùng sai đã được phát hiện).

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

- 11 -


…………………………

Khi hướng dẫn học sinh sửa lỗi về cách dùng từ, giáo viên cần tránh vội vã
chỉ ra hoặc khẳng định từ dùng chưa chính xác mà nên dùng câu hỏi gợi mở để
hướng dẫn học sinh phát hiện (lưu ý học sinh khó khăn về học).
b.5. Thực hiện tốt tăng cường tiếng việt trong các môn học và hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Tăng cường tiếng việt cho học sinh dân tộc thiểu số là một trong những
giải pháp quan trọng giúp học sinh học tốt môn Tiếng Việt nói chung và các
môn học khác trong chương trình. Vì vậy, trong quá trình dạy học, giáo viên cần
chú trọng tăng cường tiếng việt cho học sinh trong các môn học và hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Để thực hiện tốt giải pháp tăng cường tiếng việt, giáo viên cần chủ động
điều chỉnh nội dung, thời lượng dạy học các môn học khác để tập trung vào dạy
môn Tiếng Việt, Toán. Thực hiện dạy học phân hóa đối tượng học sinh. Sử dụng
linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; tăng cường tổ chức dạy
học theo nhóm, trò chơi học tập; sử dụng đồ dùng dạy học thường xuyên, có hiệu
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

- 12 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

quả; khuyến khích sử dụng các trò chơi học tập để tăng cường tiếng việt và yêu
thích tiếng việt cho học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn để tăng
cường tiếng việt cho học sinh trong tất cả các môn học (giáo viên chủ nhiệm lập

Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

Trước khi thực hiện đề tài

Sau khi thực hiện đề tài

(đầu năm học)

(cuối năm học)

Tổng
số

Có các kĩ năng

Kĩ năng sử

học

cơ bản trong

dụng tiếng Việt

cơ bản trong

tiếng Việt còn

sinh

việc sử dụng


học tập môn

cầu học tập

môn Tiếng Việt.

số

môn Tiếng

Tiếng Việt.

môn Tiếng

Có các kĩ năng Kĩ năng sử dụng

Việt.

54

Việt.

TS

%

TS

%

Nâng cao chất lượng học tập môn Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu
số là việc làm thường xuyên và hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện cho học sinh. Bởi môn Tiếng Việt là môn học công cụ giúp các em
học tốt các môn học khác. Để thực hiện tốt các giải pháp trên giáo viên cần thực
hiện tốt các nội dung sau:
Người giáo viên phải không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ. Thực hiện tốt đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

- 14 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

dạy học phù hợp với đối tượng học sinh nhằm phát huy được tính tích cực, chủ
động của học sinh trong học tập.
Thực hiện tốt các giải pháp tăng cường tiếng việt cho học sinh dân tộc
thiểu số. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình học sinh, các đoàn thể trong nhà trường,
chính quyền địa phương, tạo môi trường giáo dục tốt nhất cho các em.
Tóm lại, nếu giáo viên chủ nhiệm tạo được sự mật thiết giữa thầy với trò,
giữa học sinh với học sinh, thầy trò tạo được sự vui vẻ, thoải mái và nhẹ nhàng
trong học tập thì chắc chắn rằng các em là học sinh yếu sẽ mạnh dạn và tự tin
hơn rất nhiều để phát huy khả năng tự học của mình. Cùng với lòng nhiệt thành
của người giáo viên và sự cố gắng, nỗ lực của chính bản thân các em thì chúng ta
tin tưởng vào kết quả học tập tốt nhất sẽ đến với các em.
2. Kiến nghị
Đối với giáo viên: Cần học tiếng đồng bào dân tộc tại chỗ, tìm hiểu thêm
về phong tục tập quán của địa phương để làm tốt hơn công tác phối hợp giữa gia


Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh

- 16 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5 cho học sinh dân tộc thiểu số.

MỤC LỤC
NỘI DUNG

TRANG

I. PHẦN MỞ ĐẦU

1

1. Lí do chọn đề tài

1

2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

2

3. Đối tượng nghiên cứu

2


4

c) Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

13

d) Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu,
phạm vi và hiệu quả áp dụng

13

III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

14

1. Kết luận

14

2. Kiến nghị

15

3. Tài liệu tham khảo

18

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Hạnh


ngày 01 tháng 9 năm 2011

Bộ Giáo dục và đào tạo

3

Sách giáo viên và học sinh lớp 5

Nhà xuất bản Giáo dục

4

Sách học sinh lớp 5

Nhà xuất bản Giáo dục

5

Thiết kế bài giảng Tiếng việt lớp 5

Bộ Giáo dục và đào tạo

6

Thông tư số 30/2014/TT-BGD ĐT

Bộ Giáo dục và đào tạo

7