SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH TRONG CÁC TIẾT SINH HOẠT CÓ CHỦ
ĐỀ TẠI LỚP 9A TRƯỜNG PTDTBTTHCS TRUNG HẠ”

Người thực hiện: Hà Thị Mai
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường PTDTBT THCS Trung Hạ
SKKN thuộc lĩnh vực: Chủ nhiệm lớp

THANH HOÁ, NĂM 2018


MỤC LỤC
Trang
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu .............................................................................2
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..........................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................2
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận ........................................................................................3
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm...............4
2.2.1. Thuận lợi – Khó khăn

……………………………………………...4

PTDTBT THCS Trung Hạ tôi đã xác định được các chức năng cơ bản của mình.
Trước hết Giáo viên chủ nhiệm lớp là người quản lý giáo dục toàn diện
học sinh một lớp. Cần hiểu quản lý giáo dục ở đây không chỉ nắm được những
chỉ số hành chính như tên tuổi, số lượng, gia cảnh, trình độ học sinh về học lực,
đạo đức...mà còn dự báo được xu hướng phát triển nhân cách của học sinh trong
lớp đề ra phương hướng tổ chức hoạt động giáo dục, dạy học phù hợp với điều
kiện, kĩ năng của từng học sinh.
Tiếp theo Giáo viên chủ nhiệm lớp bằng các hoạt động giáo dục tổ chức
cho tập thể học sinh phát huy hết các tiềm năng tích cực có trong mỗi học sinh.
Đối với học sinh (đặc biệt là học sinh lớp 9- Lớp cuối cấp), người Giáo viên chủ
nhiệm lớp cần xác định mình còn là cố vấn cho tập thể lớp. Để phát huy vai trò
này, Giáo viên chủ nhiệm cần có năng lực dự báo chính xác khả năng của học
sinh trong lớp. Giáo viên chủ nhiệm phải khơi gợi tiềm năng sáng tạo của các
em trong việc xây dựng kế hoạch hoạt động toàn diện phù hợp với nhiệm vụ và
điều kiện mỗi tháng, mỗi kì trong từng năm học.
Đối với tập thể học sinh mỗi lớp học Giáo viên chủ nhiệm lớp là cầu nối
giữa tập thể học sinh với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người
tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục. Giáo viên chủ nhiệm là nhà quản lý,
nhà sư phạm, đại diện cho Hiệu trưởng truyền đạt những yêu cầu đối với học
sinh với phương pháp thuyết phục, thái độ nghiêm túc để mỗi học sinh và tập thể
lớp ý thức đầy đủ trách nhiệm phải tuân thủ, tự giác thực hiện. Chức năng cầu
nối còn thể hiện là người đại diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh trong
lớp, bảo vệ học sinh về mọi mặt một cách hợp lí, phản ánh với hiệu trưởng, các
giáo viên bộ môn, với gia đình và đoàn thể trong và ngoài nhà trường về nguyện
vọng chính đáng của học sinh, để có giải pháp giải quyết phù hợp, kịp thời, có
tác dụng giáo dục. Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò quan trọng trong việc giáo
dục nhân cách của học sinh trong lớp phát triển một cách toàn diện. Bởi lẽ họ là
1



đưa lớp chủ nhiệm đạt được những thành tích nhất định.
Bên cạnh đó, nêu ra một số biện pháp hữu hiệu, khả thi về công tác chủ
nhiệm. Tạo điều kiện cho phong trào thi đua của lớp vào nề nếp, khuôn khổ,
phát huy tính tích cực của học sinh và tinh thần làm chủ tập thể, tự quản của học
sinh.
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Học sinh lớp 9A với số lượng học sinh trong lớp là 24 em( Trong đó, có 7
học sinh nam, 17 học sinh nữ, Dân tộc 20 học sinh) tại Trường phổ thông dân
tộc bán trú THCS Trung Hạ do tôi chủ nhiệm.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Khảo sát thực tế học sinh;
- Phương pháp quan sát;
- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục;
- Phương pháp thống kê;
2


- Phương pháp đàm thoại giáo viên với phụ huynh học sinh;
- Phương pháp thảo luận nhóm;
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận.
Kĩ năng sống là gì? Có nhiều quan niệm khác nhau về kĩ năng sống nhưng
tôi tâm đắc nhất là quan niệm của tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên
hợp quốc (UNESCO). Theo đó thì kĩ năng sống là: Học để biết; Học để tồn tại;
Học để làm; Học để cùng chung sống.
Trên thế giới thuật ngữ kĩ năng sống đã xuất hiện từ lâu, riêng ở Việt Nam
chúng ta thuật ngữ này mới xuật hiện trong nhà trường từ những năm 1995 1996 do UNICEF đứng ra triển khai. Mục đích của các tổ chức xã hội này là
trang bị cho người Việt Nam mới, những học sinh trung học cơ sở, tiếp cận với
kĩ năng sống: học để biết, học để làm, học để tồn tại, học để cùng chung sống.
Vì sao con người cần được trang bị kĩ năng sống? Thiếu kĩ năng sống thì



kiến thức, thái độ và kĩ năng phù hợp. Trên cơ sở đó hình thành cho học sinh
những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen
tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày. Ngoài
ra giáo dục kĩ năng sống còn tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện tốt
quyền, bổn phận của mình và phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ, tinh thần và
đạo đức.
Năm học 2017 - 2018 tôi được Ban giám hiệu trường PTDTBT THCS
Trung Hạ phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 9A, tôi bắt đầu vận dụng
những kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm đối với lớp để xây dựng một tập
thể đoàn kết, vững mạnh, luôn cố gắng vươn lên trong học tập.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1. Thuận lợi - Khó khăn:
a.Thuận lợi:
Trường PTDTBT THCS Trung Hạ nằm trên trục đường chính cạnh trung
tâm của xã, Ban lãnh đạo nhà trường luôn chú trọng và quan tâm đến việc giáo
dục đạo đức học sinh. Đồng thời, lãnh đạo nhà trường luôn thường xuyên quan
tâm đến công tác chủ nhiệm cũng như năng lực chủ nhiệm của giáo viên làm
công tác chủ nhiệm để có những chiến lược mới nhằm xây dựng những tập thể
lớp chất lượng theo tiêu chí “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Các bộ phận trong nhà trường luôn quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp,
luôn có tinh thần tự nguyện hợp tác với các giáo viên làm công tác chủ nhiệm để
việc giáo dục đạo đức và kết quả học tập của học sinh đạt kết quả tốt nhất.
b.Khó khăn:
Một số học sinh chưa tự giác tích cực học bài ở nhà, vẫn tự ý nghỉ học vô
lí do, vẫn còn tình trạng học sinh không tham gia lao động của nhà trường cũng
như của lớp, chưa chủ động phối hợp với giáo viên chủ nhiệm nên kết quả một
số hoạt động vẫn chưa cao.
Tập thể lớp 9A với sĩ số là 24 học sinh, trong đó đa số các em là học sinh

cũng cứ nghĩ là hôm nay lên lớp sinh hoạt sẽ mắng những học sinh nào, bắt học
sinh nào viết kiểm điểm, xử phạt sao cho các em sợ, đã viết giấy mời phụ huynh
chưa?...Có em học sinh gặp tôi ở cầu thang đã thốt lên " Chuẩn bị nghe cô tuyên
huấn rồi!" làm cho tôi giật mình bối rối và nhìn lại mình nhiều hơn. Còn ở một
số lớp mà có đa số là học sinh ngoan thì tiết sinh hoạt lại chẳng có nhiều việc để
làm. Sau khi tiến hành đánh giá kết quả tuần qua (mà chủ yếu là tiết Tốt, học
sinh không vi phạm và nếu có thì chỉ một hai em) là phổ biến kế hoạch. Phần
lớn thời gian giáo viên chủ nhiệm cho các em tự trao đổi, trò chuyện với nhau.
Như vậy dù là ở lớp nào thì tôi thấy đều có những bất cập, người giáo viên chưa
có biện pháp cải tiến để tạo sự hứng thú cho hoc sinh lớp chủ nhiệm, từ đó
những nhiệm vụ khác mà đáng lẽ người giáo viên chủ nhiệm làm tốt thì đã bị
sao nhãng và lãng quên.
2.3. Những giải pháp đã được áp dụng tại đơn vị Trường PTDTBT THCS
Trung Hạ.
2.3.1. Mục tiêu
Với bốn vấn đề lớn của nền giáo dục thế kỉ XXI: Học để biết, học để làm,
học để tồn tại và học để cùng chung sống, khi áp dụng vào hoàn cảnh thực tế ở
nước ta những năm qua các chuyên gia đã đề xuất những kĩ năng cơ bản mà
ngành giáo dục phải truyền thụ cho học sinh phổ thông. Cụ thể:
Kĩ năng tự nhận thức; Kĩ năng xác định giá trị; Kĩ năng kiểm soát cảm
xúc; Kĩ năng ứng phó với căng thẳng; Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ; Kĩ năng thể
hiện sự tự tin; Kĩ năng giao tiếp; Kĩ năng lắng nghe tích cực; Kĩ năng thể hiện sự
cảm thông; Kĩ năng thương lượng; Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn; Kĩ năng hợp
tác; Kĩ năng tư duy phê phán; Kĩ năng tư duy sáng tạo; Kĩ năng ra quyết định;
Kĩ năng giải quyết vấn đề; Kĩ năng kiên định; Kĩ năng đảm nhiệm trách nhiệm;
Kĩ năng đạt mục tiêu; Kĩ năng quản lí thời gian; Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông
tin.
Trong bốn vấn đề lớn mà nền giáo dục hiện đại Việt Nam hướng đến cho
học sinh phổ thông thì theo tôi người giáo viên chủ nhiệm cần có trách nhiệm
trong việc chú trọng hơn đến vấn đề thứ tư: Học để cùng chung sống. Bởi vì

cần nhắc nhở nhiều. Và đặc biệt tôi thấy phải có trách nhiệm bồi đắp, giáo dục
cho các em những kĩ năng sống cần thiết. Tại vì sao tôi lại suy nghĩ như vậy?
Bởi vì trong qúa trình làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thấy nhiều học sinh bị ghi
sổ đầu bài, bị vướng vào những lỗi vi phạm nội quy, thậm chí cả trong cuộc
sống của các em ngoài xã hội (nếu vi phạm cơ quan có chức năng sẽ báo về nhà
trường để nhắc nhở và giáo dục các em) nhưng vẫn một mực em không tỏ thái
độ hối lỗi, ... Khi đọc tài liệu hướng dẫn về Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
phổ thông thì tôi nhận ra đó là phần nhiều các em thiếu kĩ năng sống tối thiểu.
Khi đối mặt với thực tế cuộc sống hay những tình huống có vấn đề các em
không biết cách đối phó, ứng biến, không tìm ra những giải pháp hữu hiệu để
giải quyết nên dẫn đến có sự mâu thuẫn trong tình cảm, lí trí và hành động vì thế
đến các em cũng không hiểu bản thân mình vì sao lại như thế!
Xuất phát từ nhận thức, những suy nghĩ đó tôi đã tiến hành áp dụng sáng
kiến này trong hai năm học vừa qua và đã thu được những kết quả khả quan. Tôi
xin được trình bày các bước tiến hành đề tài này sau đây:
* Bước 1: Lập bảng kế hoạch
Trong một năm học có 37 tuần học, khi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm
lớp 9A, tôi đã bắt tay vào xây dựng một kế hoạch dài hơi cho cả năm học dựa
vào nhiệm cụ của từng tháng học, tuần học. Để lập được bảng kế hoạch này
người giáo viên phải chủ động tìm hiểu các em học sinh lớp mình một cách
6


đúng đắn, đầy đủ và cụ thể để lựa chọn những đề tài, những tác động sư phạm
phù hợp. Vậy tìm hiểu như thế nào là đúng, là đủ?
Theo bản thân tôi, trước hết người giáo viên phải tìm hiểu hoàn cảnh của
từng học sinh. Mỗi học sinh được sinh ra và lớn lên trong một gia đình hoàn
cảnh khác nhau. Tuổi tác, trình độ văn hóa, nghề nghiệp phẩm chất đạo đức của
bố mẹ, gia đình đông con hay ít con, sự quan tâm giáo dục, phương pháp giáo
dục con cái của bố mẹ; sự quan tâm chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong

Cuối cùng khi lập kế hoạch này người giáo viên chủ nhiệm lớp sẽ căn cứ
vào thời gian của năm học. Đầu năm thì nên chọn những đề tài liên quan đến nề
nếp, nội quy, mang tính giáo dục chung về đạo đức vì lúc này nhiều em vẫn còn
rụt rè, e ngại.
Cũng cần lưu ý rằng ở tuổi học sinh trung học cơ sở cuộc sống nội tâm
của các em có nhiều mặt dễ có những biến đổi do tâm lí lứa tuổi chưa ổn định và
chịu nhiều sự tác động của xã hội, của hoàn cảnh sống. Vì thế cần có sự dìu dắt,
7


định hướng đúng và điều chỉnh kịp thời mà có khi người làm cha, làm mẹ chưa
chắc đã hoàn toàn bằng người giáo viên chủ nhiệm lớp.
Dựa vào những cơ sở trên tôi đã chủ động xây dựng một kế hoạch giáo
dục kĩ năng cho lớp chủ nhiệm trong 37 tuần học như sau:
Tuần

Chủ đề

Cách thức
triển khai

Kĩ năng sống cần đạt

Thực tế

Trường học của Phát phiếu kín KN: lắng nghe tích cực-tư
1,2,3 tôi!
duy phê phán - tìm kiếm và
xử lí thông tin
Lớp học của

13,14
hút thuốc lá
trong
trường
trong lớp?
Nếu là lớp
Phát phiếu kín KN: thể hiện sự cảm thông15, trưởng, để giúp
tự nhận thức...
16, GVCN giải quyết
17 vấn đề nói
chuyện riêng tôi
sẽ...
Sân chơi nào Thảo
luận KN: tự nhận thức- khẳng
18,19 dành cho chúng nhóm
định giá trị - thể hiện sự tự
ta?
tin-kiên định - đạt mục tiêu
"Tôi thích bạn" Phát
phiếu KN: giải quyêt vấn đề-giao
20,21 nói hay không? kín
tiếp- kiểm soát cảm xúcứng phó với căng thẳng
Làm thế nào với Thảo luận
KN: tư duy phê phán- ra
22,23
rác trong lớp?
quyết định...
24, Làm thế nào đây Phát
phiếu KN: giải quyết mâu thuẫn25 khi lớp mình kín
hợp tác - thương lượng chưa đoàn kết?

KN: tự nhận thức - khẳng
định giá trị - lắng nghe tích
cực-hợp tác - ra quyết định
Bạn cùng bàn ơi Phát phiếu kín KN: tư duy phê phán- giao
36, tôi thấy...
tiếp - lắng nghe tích cực 37
giải quyết mâu thuẫn khẳng định giá trị...
Chú ý: phần ô thực tế để dành ghi những kế hoạch đột xuất hay những
thay đổi trong quá trình thực hiện trên lớp để rút kinh nghiệm.
* Bước 2: Triển khai kế hoạch trong các tiết sinh hoạt chủ nhiệm có
chủ đề
Dựa vào bảng kế hoạch đã xây dựng được người giáo viên chủ nhiệm sẽ
căn cứ vào tình hình thực tế của từng tuần để triển khai các chủ đề thích hợp. Có
thể đảo các chủ đề nếu xét thấy cần thiết và hiệu quả hay có thể thay đổi chủ đề
tùy theo hoàn cảnh thực tế. Cụ thể trong năm học 2017 - 2018 tôi đã tiến hành
như sau:
Ở những tuần đầu của năm học thì giáo viên chủ nhiệm lớp chưa có điều
kiện để tiến hành các chủ đề vì tiết sinh hoạt thường dành để ổn định lớp, đội
ngũ cán bộ lớp. Khi lớp đã đi vào nề nếp, các em học sinh đã ổn định về mọi
mặt lúc đó là điều kiện thích hợp để giáo viên chủ nhiệm triển khái các chủ đề
trong các tiết sinh hoạt. Cụ thể sau khi dành hai phần ba thời gian, hoặc một nửa
thời gian tùy theo tình hình của lớp trong tiết sinh hoạt đó thì người giáo viên
chủ nhiệm sẽ dành thời gian còn lại cho các em hoạt động vui chơi theo chủ đề.
Sau khi khai giảng học sinh đã ổn định nề nếp, quen thầy quen cô, quen
bạn quen bè tôi bắt đầu triển khai các chủ đề ở các tiết sinh hoạt như sau:
1. Chủ đề : Trường học của tôi.
- Phát phiếu trắng cho học sinh cả lớp, đề nghị các em trình bày ý kiến
của mình bằng cách viết vào giấy. Yêu cầu là phải độc lập không trao đổi để có
chính kiến riêng.
- Giáo viên thu lại và sàng lọc nhanh các ý kiến, lọc ra những ý kiến viết

tiếp.
3. Chủ đề : Em muốn gì ở giáo viên chủ nhiệm lớp?
- Tiến hành các bước như trên.
- Các ý kiến tiêu biểu đọc trước lớp:

a. Em không mong muốn gì.
b. Em thấy cô cần xử lí mạnh tay hơn với các bạn vi phạm nhiều.
10


c. Em muốn cô vui tính hơn, ít lập bản kiểm điểm hơn....
d. Mỗi tiết sinh hoạt chủ nhiệm dành ra một phần thời gian nhỏ cho các
bạn tổ chức trò chơi và văn nghệ. Trong lớp vẫn chưa có sự đoàn kết, mong cô
giải quyết vấn đề này.
e. Em muốn cô cho đổi chỗ theo ý muốn, em hứa sẽ học tốt không vi
phạm.
Sau khi chọn lọc những ý kiến tiêu biểu, không trùng lặp, có vấn đề giáo
viên chủ nhiệm sẽ tự đọc từng ý kiến của các em trước lớp. Không khí lớp lúc
đó rất hồi hộp. Các em chăm chú lắng nghe, ý kiến nào hay các em vỗ tay và
cười rất vui như ý c, d. Tình huống đó cũng làm cho tôi bất ngờ và thầm cảm ơn
các em học sinh thân yêu của mình vì tôi không ngờ các em cũng chú ý và mạnh
dạn bày tỏ ý kiến đó. Khi chọn chủ đề này mục đích của tôi là thông qua việc
phát hiện những đặc điểm của cô giáo và mạnh dạn trình bày những ý kiến riêng
của mình với người cô - người chị - một người bề trên của các em, một người
mà ít nhiều các em đều ngại, tôi sẽ giáo dục cho các em kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng lắng nghe tích cực.
4. Chủ đề: An toàn giao thông
Qua kinh nghiệm của nhiều năm học, tôi thấy đầu năm học bao giờ vấn đề
An toàn giao thông cũng là vấn đề "nóng". Nhiều học sinh bắt đầu được gia đình
giao cho xe máy điện, xe đạp điện và cả xe máy để tới trường, đường đi phần

thuật động não để khuyến khích các em bày tỏ ý kiến. Kết quả của hoạt động đó
tôi thấy khá thú vị:

+ Tổ 1: Gửi xe ngoài gần, lấy lại nhanh nên chúng em gửi. Tuy nhiên cũng
thấy lo vì sợ mất xe, sợ bị nhà trường điều tra nếu có việc gì xảy ra.
+ Tổ 2: Tổ em chỉ có một bạn gửi xe ngoài đó thôi. Chúng em thấy không an
toàn, lại không được điểm trong mắt thầy cô khi bị bắt gặp. Gửi xe trong trường
vừa an toàn vừa thoải mái tuy lấy xe hơi lâu khi ra về.
+ Tổ 3: Gửi xe ngoài có điểm có lợi: không mất tiền, nhanh lấy. Gửi xe
tromg trường: an toàn, rộng rãi.
+ Tổ 4: Chúng em không đồng tình nếu học sinh không gửi xe trong trường
trong khi nhà trường có nhà để xe đủ rộng cho tất cả. Chỉ có những bạn có mục
đích mờ ám mới cố tình gửi xe ngoài đó khi nhà trường đã cấm.
Qua những ý kiến của các tổ giáo viên chủ nhiệm sẽ cho học sinh rút ra
những điểm mạnh, điểm yếu và đi đến kết luận. Kết luận này dựa trên kết quả
phân tích chung. Giáo viên định hướng cho học sinh lớp chủ nhiệm: nên tuân
thủ nội quy của nhà trường, gửi xe trong trường an toàn, an tâm, đẹp hơn trong
mắt bạn bè, thầy cô và quan khách. Qua chủ đề này giáo viên đã hình thành cho
các em một số kĩ năng sống: Kĩ năng tư duy phê phán, Kĩ năng lắng nghe tích
cực, Kĩ năng tự nhận thức, Kĩ năng giải quyết vấn đề...
6. Chủ đề: Em sẽ làm gì khi biết bạn em hút thuốc lá trong lớp, trong trường
học?
Trong các trường trung học cơ sở hiện nay vấn đề học sinh ăn quà và hút
thuốc lá vẫn còn tồn tại, đặc biệt là hút thuốc lá. Khi bị cấm một số học sinh
nam hay chờ giờ ra chơi thì ra nhà vệ sinh để hút thuốc. Đó là một thực tế và
Đoàn đội trường đã nhắc nhở, đôn đốc kiểm tra nhưng vẫn không ngăn chặn hết
học sinh vi phạm. Giáo viên chủ nhiệm nắm được trong lớp mình có bạn nào
12



với học sinh của mình, giúp các em nhận thức được vấn đề và có cách xử sự
đúng đắn. Khi cho các em chủ đề này các em rất hào hứng và nhiệt tình tham
gia. Một số ý kiến tiêu biểu tôi thu được sau chủ đề này tại lớp chủ nhiệm 9A:

13


+Tôi sẽ nói lên một điều rằng "Tôi thích bạn" nhưng tôi sẽ kìm nén cảm
xúc của bản thân lại để sâu vào tận đáy lòng, âm thầm và lặng lẽ.
+ Đầu tiên có lẽ tôi sẽ thổ lộ với bạn ấy rằng tôi thích bạn ấy. Sau đó nếu
bạn ấy đáp trả lại tình cảm của tôi thì chúng tôi sẽ lấy tình cảm đó làm động lực
giúp nhau học tập, cùng chia sẽ vui buồn và khó khăn trong cuộc sống.Còn nếu
như bạn ấy không chấp nhận tình cảm của tôi thì tôi cũng xem như đó là một
tình cảm đẹp mà tôi dành cho bạn ấy và sẽ không làm phiền bạn ấy nữa và tôi
sẽ tiếp tục chờ đợi đến khi bạn ấy cho tôi một cơ hội.
+ Nếu tôi thích bạn ấy thì tôi sẽ âm thầm quan tâm lo lắng chia sẽ với
bạn
ấy những lúc vui buồn và đến một lúc nào đó tôi sẽ can đảm nói với bạn ấy
những lời tận đáy lòng mình để bạn hiểu rằng tôi thích bạn ấy.
Như vậy, có thể thấy nhận thức của các em cũng đã rất người lớn, biết suy
nghĩ chín chắn. Giáo viên sẽ khen ngợi những suy nghĩ hay và chấn chỉnh những
suy nghĩ chưa đúng mà không làm các em học sinh bị tổn thương. Chủ đề này sẽ
bồi dưỡng cho các em học sinh kĩ năng sống: Kĩ năng giải quyết vấn đề, Kĩ
năng giao tiếp, Kĩ năng kiểm soát cảm xúc, Kĩ năng ứng phó với căng thẳng.
9. Chủ đề: Làm thế nào với rác trong lớp!
Đừng xem nhẹ chủ đề này khi xây dựng kế hoạch bởi lớp trẻ bây giờ
nhiều em rất ỉ lại, đặc biệt là trong các công việc tập thể trong đó bao gồm việc
dọn vệ sinh khu vực trực, trực nhật lớp. Trong lớp tôi chủ nhiệm những em học
sinh tự giác và tích cực làm vệ sinh lớp chỉ trên đầu ngón tay, đa số là lười biếng
và phải đôn đốc thường xuyên thì các em mới làm công việc được giao hoặc

Khi cho công bố những ý kiến đó lên để thảo luận thì cả lớp ai cũng buồn
cười và thấy chí lí, bạn nữ thì cuối mặt ngượng ngùng và có vẻ biết lỗi. Giáo
viên chủ nhiệm không cần nói nhiều, la hét nhiều vì tự các em cũng đã ý thức
được những biều hiện sai của mình như mặc không đúng trang phục. Lớp tôi từ
đó việc học sinh mặc quần bò rách gối, không sơvin, mặc không đúng đồng
phục không còn tái diễn, các bạn ý tứ hơn nhiều. Đó là do chúng ta đã đánh
15


trúng vào tâm lí muốn làm người lớn của các em, khiến các em tự thay đổi mình
để được nhìn nhận tốt hơn. Như vậy thông qua đề tài này giáo viên chủ nhiệm
đã hình thành cho các em những kĩ năng sống: Kĩ năng tự nhận thức, Kĩ năng
khẳng định giá trị, Kĩ năng lắng nghe tích cực, Kĩ năng hợp tác. Kĩ năng ra
quyết định...
11. Chủ đề: Món quà tặng thầy cô.
Chủ đề này nên đưa vào sinh hoạt trước ngày 20/11 hàng năm. Riêng đối
với thầy cô cấp trung học cơ sở, nhất là vùng miền núi, mà không phải là thị trấn
thì nhiều giáo viên rất tủi thân khi đến ngày tết của ngành bởi học sinh và phụ
huynh rất lơ là. Các em chỉ tặng hoa cho giáo viên chủ nhiệm và cả lớp mua một
món quà nhỏ tặng cô còn"quên mất " mình còn nhiều thầy cô giáo bộ môn khác.
Để giáo dục cho các em biết kính yêu thầy cô, nhớ ơn thầy cô vì "một chữ cũng
là thầy mà nữa chữ cũng là thầy" thì người giáo viên chủ nhiệm lớp phải đứng ra
"dàn xếp " sao cho khéo léo và tôi chọn cách triển khai chủ đề này trong một tiết
sinh hoạt vào thời điểm thích hợp. Sử dụng kĩ thuật "Bản đồ tư duy", kĩ thuật
"động não" tôi sẽ cho học sinh trình bày các ý tưởng của các em sau đó đi đến
thống nhất những ý tưởng hay để khuyến khích các em làm theo và cũng là định
hướng cho các em. Nhiều em cứ nghĩ không có tiền thì không thể tặng quà cho
cô nên ngại không thể hiện tình cảm hay nhiều em lại nghĩ nên mua quà nhiều
tiền hay đi phong bì tiền cho cô mới là tặng quà có ý nghĩa. Tôi đã giải thích cho
các em hiểu giá trị tinh thần của những món quà nhỏ, tự tay các em làm là món

thân mình hơn, con gái tất nhiên phải điệu nhưng không phải vì vậy mà đi học
nhuộm tóc, tô phấn tô son, mặc những chiếc áo trắng mỏng, áo trong nổi hơn áo
ngoài. Các bạn cứ nghĩ như vậy sẽ đẹp hơn người khác những thật ra nó lại làm
mất hình ảnh của một học sinh. Nên điệu một cách phù hợp với tuổi học sinh.
Ngay việc cho công bố những ý kiến đó lên tự các em đã thấy việc làm gì
là đúng và việc làm nào là không nên vì đó là những trực quan sinh động nhất,
những bài học ý nghĩa nhất mà các em nhận được khi biết người khác nghĩ gì về
mình. Điều đó sẽ giúp các em tự điều chỉnh hành vi cho phù hợp để đẹp hơn
trong mắt người khác. Như vậy không phải tốn nhiều công sức mà người giáo
viên đã bồi dưỡng những kĩ năng sống như: Kĩ năng tự nhận thức, Kĩ năng hợp
tác, Kĩ năng khảng định giá trị... cho lớp học của mình
Trong kế hoạch còn một số đề tài tôi chưa có điều kiện trình bày hết
nhưng cách làm thì tương tự. Và tôi muốn nói kế hoạch này là kế hoạch mở,
giáo viên có thể linh hoạt đưa chủ đề khác tùy thuộc vào đặc điểm lớp, từng giai
đoạn của năm học, tình hình xảy ra trong thực tế để tăng tính hứng thú cho học
sinh trong các tiết sinh hoạt. Vấn đề càng nóng thì ý nghĩa và tác dụng càng lớn,
bài học rút ra càng sâu sắc.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Tôi đã tiến hành áp dụng đề tài này từ năm học 2016 - 2017 và năm học
2017 - 2018, tôi thấy kết quả hạnh kiểm của lớp mình đã có sự chuyển biến rõ
rệt. Cụ thể:
1. Năm học 2016 -2017
17


Lớp Sĩ
số

Hạnh kiểm (Năm học 2016-2017 )
Tốt

SL
TL
SL
TL
SL
TL
SL
TL
24
100 %
0
0%
0
0%
0
0%
Nếu so sánh kết quả cụ thể ở từng học sinh tôi thấy có tác dụng rõ rệt, đặc
biệt là những em hạnh kiểm yếu hay trung bình, các em có ý thức tiến bộ rõ nét.
Từ chỗ hay vi phạm nội quy, hay nói chuyện, hay chửi tục, vứt rác, mặc không
đúng trang phục...học sinh vi phạm nội quy trường lớp đã giảm rất nhiều, số học
sinh được coi là cá biệt đã biết tự thay đổi, tự hòa nhập vào hoạt động chung của
lớp. Đa số học sinh có lối sống lành mạnh, ngoan ngoãn và có tinh thần tự giác,
tự lập cao. Không còn để giáo viên phải nhắc nhở nhiều nữa.
Học sinh dường như mạnh dạn, tự tin hơn khi giao tiếp và đứng trước tập
thể. Tôi nghĩ đó là một phần do sự bồi dưỡng của giáo viên chủ nhiệm lớp, sự
phát huy tác dụng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học cơ sở
qua các tiết sinh hoạt chủ nhiệm có chủ đề. Và quan trọng hơn điều mà tôi
hướng đến cho học sinh của mình là kĩ năng sống, các kĩ năng ứng phó với hoàn
cảnh thực tế, cách nhìn nhận vấn đề một cách tích cực để làm sao khi bước sang
một môi trường rộng lớn hơn các em có thể tự tin hòa nhập và chiến thắng chính

không những không làm quá tải trong chương trình giáo dục mà còn đem đến
cho người học sự hứng thú, sôi nổi và niềm vui trong học tập. Người học đã
hứng thú và tự giác thì chắc chắn việc giáo dục kỹ năng sống cho người học sẽ
thực chất và hữu ích, mục tiêu giáo dục toàn diện sẽ đạt được hiệu quả.
3.2. Kiến nghị:
Rèn kỹ năng sống cho học sinh là trách nhiệm chung của ngành giáo dục,
nhà trường và toàn xã hội, do đó:
+ Với phụ huynh học sinh: gia đình là cái nôi để hình thành nhân cách cho
trẻ, cha mẹ cần quan tâm nhiều hơn tới con mình, làm bạn cùng con để hiểu con
và rèn con.
+ Với giáo viên: luôn tự rèn luyện, tự bồi dưỡng và cần được tập huấn qua
các lớp giáo dục kĩ năng sống với giáo trình bài bản hơn.
+ Với học sinh: Phải ý thức được cách tự rèn luyện bản thân, ép mình vào
kỷ luật để hòa nhập vào nội quy trường lớp, nội quy xã hội…
+ Với nhà trường: luôn tạo môi trường an bình, tạo sân chơi bổ ích thường
xuyên cho học sinh.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
Quan Sơn, ngày 20 tháng 4 năm 2018
ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người thực hiện

Hà Thị Mai

19


TÀI LIỆU THAM KHẢO

Năm học đánh
xếp loại
(Phòng, Sở,
giá xếp loại
(A, B,
Tỉnh...)
hoặc C)

“Một số biện pháp sử dụng
hệ thống câu hỏi để phát huy
tính tích cực cho học sinh

Cấp huyện

Loại B

2009 - 2010

Cấp huyện

Loại B

2011- 2012

Cấp huyện

Loại C

2015 - 2016