BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ TUYẾT

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
THEO TIẾP CẬN HỢP TÁC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ TUYẾT

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
THEO TIẾP CẬN HỢP TÁC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ
Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Thanh Mai

HÀ NỘI – 2017



Tác giả

Nguyễn Thị Tuyết


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu .................................................................................. 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ............................................................ 3
4. Giả thuyết khoa học.................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................. 4
6. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................ 5
8. Cấu trúc luận văn........................................................................................ 6
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
LỚP THEO TIẾP CẬN HỢP TÁC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ....... 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................. 7
1.1.1. Trên thế giới ......................................................................................... 7
1.1.2. Ở Việt Nam .......................................................................................... 8
1.2. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan đến vấn đề nghiên cứu .......... 10
1.2.1. Quản lý ............................................................................................... 10
1.2.2. Quản lý giáo dục................................................................................. 12
1.2.3. Quản lý nhà trường ............................................................................. 13
1.2.4. Công tác chủ nhiệm lớp ...................................................................... 14
1.2.5. Hợp tác ............................................................................................... 15
1.2.6. Quản lí công tác chủ nhiệm lớp .......................................................... 15
1.2.7. Quản lí công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp cận hợp tác. ........................ 17
1.3. Lý luận về công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS theo tiếp cận hợp tác...... 19
1.3.1. Vị trí, nhiệm vụ của trường THCS ...................................................... 19

Kết luận chương 1 ........................................................................................ 49


CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM ........ 51
LỚP THEO TIẾP CẬN HỢP TÁC Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA
BÀN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ .............................................. 51
2.1. Khái quát về giáo dục huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ............................ 51
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ ............ 51
2.1.2. Một số nét về tình hình phát triển giáo dục của huyện Phù Ninh. ............... 52
2.2. Tổ chức nghiên cứu khảo sát thực trạng ................................................ 54
2.2.1. Mục đích khảo sát............................................................................... 54
2.2.2. Quy mô khảo sát ................................................................................. 54
2.2.3. Thời gian khảo sát .............................................................................. 54
2.2.4. Nội dung khảo sát ............................................................................... 54
2.2.5. Phương pháp khảo sát ......................................................................... 54
2.2.6. Đối tượng khảo sát: ............................................................................ 55
2.3. Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp cận hợp tác ở trường
THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ ....................................... 55
2.3.1. Thực trạng nhận thức của các lực lượng giáo dục và HS về công tác chủ
nhiệm lớp theo tiếp cận hợp tác .................................................................... 55
2.3.2. Thực trạng về thực hiện các nội dung hợp tác trong công tác CNL theo
tiếp cận hợp tác ............................................................................................ 63
2.3.3. Thực trạng về thực hiện các biện pháp quản lí công tác CNL theo tiếp
cận hợp tác ................................................................................................... 78
2.3.4. Những nguyên nhân ảnh hưởng đến quản lý công tác chủ nhiệm lớp
theo tiếp cận hợp tác ..................................................................................... 84
2.4. Đánh giá thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp cận hợp tác
ở trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ ......................... 92
2.4.1. Ưu điểm: ............................................................................................ 92
2.4.2. Những hạn chế.................................................................................... 93


Kết luận chương 3 ...................................................................................... 121
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................. 122
1. Kết luận .................................................................................................. 122
2. Khuyến nghị ........................................................................................... 124
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 126
PHỤ LỤC


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGH.................................... Ban giám hiệu
CBQL.................................

Cán bộ quản lý

CMHS................................

Cha mẹ học sinh

CNL...................................

Chủ nhiệm lớp

CSVC.................................

Cơ sở vật chất

GD......................................


Bảng 2.9. Những nguyên nhân ảnh hưởng đến công tác CNL theo tiếp cận
hợp tác ......................................................................................................... 85
Bảng 2.10. Những nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến việc tham gia hoạt
động học tập và các hoạt động khác của HS của HS trong lớp ..................... 89
Bảng 3.1. Kết quả ý kiến đánh giá về tính cần thiết của các biện pháp ....... 117
Bảng 3.2. Kết quả ý kiến đánh giá về tính khả thi của các biện pháp .......... 118
Bảng 3.3. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp ................................................................................................... 119


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1. Quá trình QL ............................................................................... 12
Sơ đồ 1.2. Quản lý đội ngũ GVCNL............................................................. 16
Sơ đồ 1.3. Vị trí của GVCNL lớp ở trường THCS........................................ 20
Biểu đồ 2.1. Nhận thức về đối tượng và mức độ hợp tác trong học tập và các
hoạt động khác của HS ở trường/lớp ............................................................ 60
Biểu đồ 2.2. Những biện pháp đã tiến hành để thực hiện QL công tác CNL
theo tiếp cận hợp tác ..................................................................................... 82
Biểu đồ 2.3. Những nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến QL công tác
CNL theo tiếp cận hợp tác ............................................................................ 87
Biểu đồ 2.4. Những nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến việc tham gia
hoạt động học tập và các hoạt động khác của HS trong lớp .......................... 90
Biểu đồ 3.1. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của
các biện pháp.............................................................................................. 120


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

chính trị xã hội,… và đặc biệt là sự hợp tác của chính HS. Vì vậy, đổi mới
công tác chủ nhiệm lớp theo hướng tiếp cận hợp tác là yêu cầu tất yếu ở các
trường phổ thông nói chung, các trường THCS nói riêng.
1.4. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả của
công tác chủ nhiệm lớp theo hướng tiếp cận hợp tác, Công văn số
4718/BGDĐT-GDTrH, ngày 11 tháng 8 năm 2010 về việc hướng dẫn thực
hiện nhiệm vụ GD trung học năm học 2010-2011 Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo:
“Tăng cường vai trò của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc giáo dục
đạo đức, hướng nghiệp, giáo dục giá trị và kỹ năng sống, tư vấn học đường…
cho học sinh; thiết lập và duy trì có hiệu quả mối quan hệ giữa giáo viên chủ
nhiệm lớp với giáo viên bộ môn, các đoàn thể xã hội và gia đình học sinh
trong việc phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi, nắm chắc tình
hình, khắc phục nguyên nhân học sinh bỏ học; giáo dục toàn diện cho học
sinh... " [7] ; trong Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ
thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGĐT
ngày 28/3/2011 Bộ GD-ĐT cũng đã quy định nhiệm vụ và quyền của giáo
viên chủ nhiệm lớp [5].
Công văn số: 4325/BGDĐT-GDTrH, ngày 01 tháng 09 năm 2016 của
Bộ GD&ĐT đã yêu cầu: “ Các sở GDĐT tổ chức tốt việc tập huấn tại địa
phương về… công tác giáo viên chủ nhiệm lớp;...” [8].
1.5. Thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Phú Thọ, những
năm học vừa qua các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Phù Ninh,
tỉnh Phú Thọ đã thực hiện nhiều biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp
nhằm xây dựng và duy trì nền nếp, kỷ cương, nâng cao chất lượng, hiệu quả
giáo dục toàn diện học sinh trên cơ sở phối hợp với các lực lượng trong và


3
ngoài nhà trường. Tuy nhiên trong quá trình quản lý vẫn bộc lộ những hạn
chế nhất định, khá nhiều cán bộ quản lý giáo dục nhà trường mới chỉ chủ yếu

Ninh, tỉnh Phú Thọ chưa cao, một trong những nguyên nhân là cán bộ QL chưa
tìm được các biện pháp QL công tác CNL một cách hiệu quả. Nếu đánh giá
đúng thực trạng QL công tác CNL theo tiếp cận hợp tác ở các trường THCS
trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ hiện nay và đề xuất được các biện
pháp QL một cách khoa học, phù hợp với thực tế GD của địa phương thì sẽ góp
phần nâng cao chất lượng công tác CNL nói riêng và công tác GD toàn diện
HS nói chung.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào
các nhiệm vụ sau:
5.1. Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về QL công tác CNL theo tiếp
cận hợp tác ở trường THCS.
5.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng QL công tác CNL theo tiếp
cận hợp tác ở các trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.
5.3. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp QL công tác
CNL theo tiếp cận hợp tác ở các trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh,
tỉnh Phú Thọ.
5.4. Khảo nghiệm một số biện pháp QL của Ban giám hiệu đối với công
tác CNL theo tiếp cận hợp tác ở các trường THCS đã đề xuất.
6. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu một số biện pháp quản lí công tác chủ nhiệm lớp
theo tiếp cận hợp tác ở trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú
Thọ trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lí luận và kết quả khảo sát tại 3 trường trên
địa bàn: Trường THCS Phú Nham, Trường THCS Gia Thanh, Trường THCS
An Đạo.


5
- Đề tài sử dụng các số liệu trong 2 năm học: 2015–2016, 2016–2017.
7. Phương pháp nghiên cứu

8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn được trình bày trong 3 chương.
- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp
cận hợp tác ở trường trung học cơ sở.
- Chương 2: Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp cận
hợp tác ở các trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.
- Chương 3: Một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo tiếp
cận hợp tác ở các trường THCS trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.


7
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
THEO TIẾP CẬN HỢP TÁC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1.Trên thế giới
GD có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội mà nòng
cốt, yếu tố quan trọng của sự phát triển ấy là nguồn nhân lực. “Muốn tiến
hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh GD - đào
tạo, phát huy nguồn lực con người yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và
bền vững”. Một trong những nhiệm vụ cơ bản của GD, đào tạo hiện nay là
hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu phát triển
nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Để tạo ra những con người có tài năng phẩm chất là trách nhiệm to lớn của hệ
thống GD nói chung và nhà trường phổ thông nói riêng. Vì thế, công tác QL,
xây dựng và phát triển đội ngũ GV nói chung và GVCNL nói riêng của Hiệu
trưởng trường THCS là một nội dung quan trọng và cần thiết để nâng cao chất
lượng GD.
Trong hệ thống tổ chức của các trường phổ thông, đơn vị cơ bản được

tác CNL theo tiếp cận hợp tác ở các trường THCS trên địa bàn huyện Phù
Ninh, tỉnh Phú Thọ.
1.2. Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Quản lý
Tuỳ theo mục đích và góc độ tiếp cận trong nghiên cứu nên khái niệm
quản lí có nhiều cách hiểu khác nhau. Trong luận văn này, tác giả luận văn
xin đưa ra một số quan niệm của các nhà khoa học để sau đó đi đến thống
nhất quan niệm về khái niệm QL.


11
Theo C. Mác quan niệm: "Bất cứ mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao
động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần
đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những
chúc năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận
động của khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển
lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng" [15, tr 29].
Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “QL là hoạt động
có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách thể QL
(người bị QL) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được
mục đích của tổ chức” [10, tr.1].
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng:“QL là quá trình tác động gây ảnh
hưởng của chủ thể QL đến khách thể QL nhằm đạt được mục tiêu chung” [2, tr.17].
Qua những khái niệm trên, có thể khái quát những nét đặc trưng cơ bản
về bản chất của hoạt động QL như sau:
QL gồm có hai thành phần: Chủ thể QL và khách thể QL. Chủ thể QL
có thể là một người hoặc một tổ chức. Khách thể QL có thể là người, tổ chức
hay là sự vật cụ thể, cũng có khi khách thể là người, tổ chức được con người
đại diện trở thành chủ thể QL cấp dưới thấp hơn.
Giữa chủ thể QL và khách thể QL có mối quan hệ tác động qua lại,

lý

Mục
tiêu

Môi
Trường

Quản
lý

lý

Phương pháp
QL

Sơ đồ 1.1. Quá trình quản lý

1.2.2. Quản lý giáo dục
Để phát huy sức mạnh tổng hợp và các chức năng đặc biệt của hoạt
động GD, các nhà khoa học quan tâm đặc biệt đến vấn đề QL GD - tức là
vấn đề điều khiển quá trình GD, rèn luyện con người, hoạt động của hệ
thống nhà trường, nơi GD và rèn luyện thế hệ trẻ nói riêng và cho mọi
người nói chung trở thành những người có ích, đáp ứng yêu cầu của xã
hội về nhân lực. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau
về QLGD.
Tác giả Phạm Khắc Chương cũng đưa ra quan niệm của mình:
“QLGD theo nghĩa tổng quát là điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm
đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội.
Ngày nay, với sứ mệnh phát triển GD thường xuyên, công tác GD không