BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM NGỌC CHÍ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN GIAO THỦY - TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM NGỌC CHÍ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN GIAO THỦY - TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS. TS Phan Văn Kha

Phạm Ngọc Chí


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác.
Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn
này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 25 tháng 9 năm 2017
Tác giả

Phạm Ngọc Chí


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .............................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 2
6. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 3
8. Cấu trúc luận văn .......................................................................................... 3
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM
TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ .................................................... 4
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................... 4
1.1.1. Nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng

1.4.5. Kiểm tra và giám sát hoạt động KTĐG kết quả học tập của HS ...... 32
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết
quả học tập theo tiếp cận năng lực ở các trường THCS của Hiệu trưởng ............ 32
1.5.1. Các yếu tố chủ quan .......................................................................... 32
1.5.2. Các yếu tố khách quan ...................................................................... 33
Tiểu kết Chương .............................................................................................. 35
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở
CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH
NAM ĐỊNH .................................................................................................... 36
2.1. Khái quát về giáo dục trung học cơ sở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định .... 36
2.1.1. Đặc điểm chung của huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định ................... 36
2.1.2. Tình hình giáo dục THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định .......... 37


2.2.1. Thực trạng nhận thức của CB, GV và HS về tầm quan trọng trách
nhiệm của các lực lượng trong hoạt động KTĐG kết quả học tập của học
sinh THCS ................................................................................................... 42
2.2.2. Thực trạng mục tiêu và nội dung KTĐG kết quả học tập của học sinh
THCS ........................................................................................................... 44
2.2.3. Thực trạng việc sử dụng phương pháp, hình thức và các dạng KTĐG
kết quả học tập của học sinh ....................................................................... 47
2.2.4. Thực trạng tham gia đánh giá của các chủ thể và phản hồi kết quả
KTĐG tới học sinh, phụ huynh HS............................................................. 51
2.2.5. Thực trạng việc thực hiện các yêu cầu sư phạm trong KTĐG kết quả
học tập của học sinh .................................................................................... 53
2.2.6. Thực trạng lưu trữ kết quả KTĐG kết quả học tập của học sinh ...... 55
2.2.7. Hiệu quả công tác KTĐG kết quả học tập của học sinh và các yếu tố
ảnh hưởng .................................................................................................... 55
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động KTĐG kết quả học tập theo tiếp cận năng

các trường THCS......................................................................................... 81
3.2.4. Tăng cường cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin vào KTĐG kết
quả học tập của học sinh và quản lý công tác KTĐG ở trường THCS ............... 83
3.2.5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát các hoạt động
KT-ĐG kết quả học tập của học sinh ở tất cả các môn học............................. 86
3.2.6. Mối quan hệ của các biện pháp ......................................................... 87
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp ................ 88
3.3.1. Đối tượng khảo sát ............................................................................ 88
3.3.2. Nội dung khảo sát.............................................................................. 89
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 93


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BPQL

: Biện pháp quản lý

CBCNV

: Cán bộ công nhân viên

CBGV

: Cán bộ, giáo viên

CNH-HĐH

: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá


: Giao Thủy – Nam Định

HĐ

: Hoạt động

HS

: Học sinh

HT

: Hiệu trưởng

KTĐG

: Kiểm tra, đánh giá

KT

: Kiến thức

KN

: Kỹ năng

NXB

: Nhà xuất bản

Bảng 2.5: Thống kê kết quả tốt nghiệp của HS THCS huyện Giao Thủy ...... 40
Bảng 2.6: Nhận thức của CBQL và GV về tầm quan trọng của HĐ kiểm tra,
đánh giá kết quả học tập của HS ................................................... 42
Bảng 2.7: Nhận thức của CBQL và GV về trách nhiệm của các lực lượng, cá
nhân trong HĐ kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS .......... 43
Bảng 2.8: Mức độ xác định các mục tiêu trong HĐ kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của HS .............................................................................. 45
Bảng 2.9: Mức độ quan tâm của GV trong quá trình thực hiện các nội dung
kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS .................................. 45
Bảng 2.10: Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mức độ áp dụng các
phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học
sinh theo tiếp cận năng lực ........................................................... 48
Biểu đồ 2.1. Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về mức độ áp dụng hình thức,
phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực
....................................................................................................... 48
Bảng 2.11: Mức độ sử dụng các phương pháp, hình thức và các dạng kiểm tra,
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng đổi mới.......... 49
Bảng 2.12: Mức độ tham gia đánh giá của các chủ thể và mức độ phản hồi kết
quả đánh giá tới học sinh, phụ huynh HS ..................................... 51
Bảng 2.13: Mức độ thực hiện các yêu cầu sư phạm trong kiểm tra, đánh giá 54
Bảng 2.14: Hiệu quả bồi dưỡng công tác kiểm tra - đánh giá ........................ 55
Bảng 2.15: Đánh giá công tác KTĐG kết quả học tập của HS ....................... 57
Bảng 2.16: Yếu tố ảnh hưởng hiệu quả công tác KTĐG kết quả học tập ...... 58


Bảng 2.17: Công tác kế hoạch hoạt động KTĐG của Hiệu trưởng ............... 60
Bảng 2.18: Công tác quản lý hoạt động KTĐG ............................................. 61
Bảng 2.19: Công tác tổ chức kiểm tra kết quả học tập của học sinh. ............. 63
Bảng 2.20: Công tác quản lý chấm trả bài và ghi điểm .................................. 64
Bảng 2.21: Công tác chỉ đạo thực hiện hoạt động KTĐG .............................. 67

trong việc đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, em đã lựa chọn
đề tài "Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận
năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy tỉnh Nam Định"
làm Luận văn tốt nghiệp.


2

2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh
giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực góp phần
nâng cao chất lượng dạy - học ở các trường THCS huyện Giao Thủy, tỉnh
Nam Định theo hướng đổi mới.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng
lực ở các trường THCS huyện Giao Thủy tỉnh Nam Định.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
THCS góp phần quan trọng vào thực hiện mục tiêu giáo dục – đào tạo. Tuy
nhiên, công tác này còn tồn tại những bất cập, chưa chú trọng phát triển tiềm
năng sáng tạo và năng lực thực tiễn của học sinh. Nếu xác định và áp dụng
các biện pháp đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của học sinh THCS theo các bước của quy trình kiểm tra, đánh giá và hướng
tới phát triển năng lực học sinh sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy – học ở
các trường THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, đề tài xác định các nhiệm

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết
quả học tập theo tiếp cận năng lực ở các trường THCS
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động KTĐG kết quả học tập theo tiếp
cận năng lực ở các trường THCS huyện Giao Thủy tỉnh Nam Định
Chương 3: Biện pháp đổi mới quản lý hoạt động KTĐG kết quả học
tập theo tiếp cận năng lực ở các trường THCS huyện Giao Thủy, tỉnh Nam
Định


4

CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận
năng lực ở các trường phổ thông
1.1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước
Từ khi xuất hiện mô hình nhà trường, các hình thức kiểm tra, đánh giá
mức độ nhận thức của người học cũng ra đời. Thời kì phong kiến sử dụng thi,
kiểm tra để đánh giá kết quả của người học; Thời kì tiền công nghiệp thi,
kiểm tra phải phù hợp với trình độ người học và coi đó là một cách thức dạy –
học, có vai trò khuyến khích học sinh tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu
công nghiệp kiểm tra, đánh giá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích,
yêu cầu của chương trình giảng dạy.
Đó là nhà trường được phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi
nhất định; các môn học trong nhà trường được quy định chặt chẽ có chương
trình, có nội dung cụ thể thống nhất; thời gian đào tạo cũng được ấn định,
đương nhiên cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng được

hoạt động nghiên cứu kiểm tra, đánh giá; nghiên cứu công tác quản lý hoạt
động kiểm tra, đánh giá có những phát triển mới. Nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ
ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá,
góp phần nâng cao chất lượng dạy – học đáp ứng mục tiêu nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại
hóa đất nước. Một số tài liệu nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá trong lĩnh vực
giáo dục của các chuyên gia như:
+ Nguyễn Đức Chính, Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài giảng
lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội 2004.


6

+ Trần Thị Tuyết Oanh, Đo lường và đánh giá kết quả học tập, Nxb
Đại học sư phạm Hà Nội, 2007.
+ Dương Thiệu Tống, Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập,
Nxb Khoa học xã hội, 2005.
Các đề tài luận văn thạc sỹ như: Nghiên cứu cải tiến quy trình tổ chức
kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại khoa du lịch – viện đại
học mở Hà Nội của tác giả Lê Quỳnh Chi, năm 2006; Quản lý hoạt động kiểm
tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các trường trung học phổ thông
thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay của tác giả Tạ Thị
Bích Liên, năm 2011 ...
Tuy nhiên, trên địa bàn huyện Giao Thủy – Nam Định chưa có tác giả
nào nghiên cứu về "Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
theo tiếp cận năng lực ở các trường trung học cơ sở". Do vậy, đề tài nghiên
cứu của luận văn là cần thiết trong công tác dạy – học cấp THCS huyện Giao
Thủy, tỉnh Nam Định giai đoạn hiện nay.
1.1.2. Nghiên cứu về quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo
tiếp cận năng lực ở các trường phổ thông

hạng kết quả học tập.
Nhiều quốc gia đã đẩy mạnh đánh giá quá trình bằng các hình thức,
phương pháp đánh giá không truyền thống như quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự
án, trình diễn thực, nhiều người cùng tham gia, học sinh tự đánh giá…Đánh
giá kết quả học tập thông qua dự án hoặc nghiên cứu nhóm được chú trọng.
Chẳng hạn, ở Hoa Kỳ, để KTĐG mức độ tiếp nhận và cảm thụ văn học của
học sinh về một tác phẩm nào đó, giáo viên yêu cầu học sinh thành lập nhóm
để phân tích nội dung, nghệ thuật của tác phẩm đó và có thể lập dự án tham
quan bảo tàng của nhà văn, nhà thơ. Qua phân tích tác phẩm và qua chuyến
tham quan, học sinh viết thu hoạch, trình bày kết quả nghiên cứu của nhóm
trước lớp. Vớí cách này, học sinh có quyền tự do làm bài theo hiểu biết của


8

mình, trao đổi, tương tác với nhau, tìm hiểu từ thực tế, vận dụng nhiều kiến
thức của nhiều môn học khác nhau, hợp tác nghiên cứu có thể đưa ra nhiều
nhận định sáng tạo. Đây là hình thức học tập mạng tính tích hợp cao, giáo
viên và học sinh cùng tham gia đánh giá kết quả của từng nhóm.
1.2. Một số khái niệm
1.2.1. Quản lý
Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài
người. Nó là phạm trù tồn tại khách quan, được ra đời một cách tất yếu do
nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi tổ chức, mọi quốc gia và mọi thời đại. Từ
điển Tiếng Việt viết: "Quản lý là hoạt động của con người tác động vào tập
thể người khác để phối hợp điều chỉnh phân công thực hiện mục tiêu chung"
[16]. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Quản lý là quá
trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức
năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra" [9].
Khái niệm có nội hàm xác định song lâu nay thường có các cách định

Phân tích chức năng quản lý nhằm trả lời câu hỏi: các nhà quản lý phải thực
hiện các công việc gì trong quá trình quản lý
1.2.2. Kiểm tra
"Kiểm tra là bộ phận hợp thành của quá trình hoạt động dạy – học
nhằm nắm được thông tin về trạng thái và kết quả học tập của học sinh, về
những nguyên nhân cơ bản của thực trạng đó để tìm ra những biện pháp khắc
phục những lỗ hổng, đồng thời củng cố và tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt
động dạy – học" [35]. Theo GS Nguyễn Đức Chính (2005) "Đo lường (kiểm
tra) là quá trình thu thập thông tin một cách định lượng và định tính về các đại
lượng đặc trưng như nhận thức, tư duy, kỹ năng và các phẩm chất nhân cách
khác trong quá trình giáo dục" [8].


10

Như vậy, kiểm tra là đo lường và chấn chỉnh việc thực hiện nhằm đảm
bảo rằng các mục tiêu và các kế hoạch vạch ra để thực hiện các mục tiêu này
đã và đang được hoàn thành.
Có thể nói rằng kiểm tra là sợi chỉ xuyên suốt cả quá trình quản lý
nhằm đạt được mục đích:
- Bảo đảm kết quả đạt được phù hợp với mục tiêu của tổ chức.
- Bảo đảm các nguồn lực được sử dụng một cách hữu hiệu.
- Làm sáng tỏ và đề ra những kết quả mong muốn chính xác hơn theo
thứ tự quan trọng.
- Xác định và dự đoán những biến động và những chiều hướng chính.
- Phát hiện kịp thời các sai sót và bộ phận chịu trách nhiệm để chấn chỉnh.
- Đơn giản hóa các vấn đề ủy quyền, chỉ huy, quyền hành và trách nhiệm.
- Phác thảo các tiêu chuẩn tường trình báo cáo để loại bớt những gì
không quan trọng hay không cần thiết.
- Phổ biến những chỉ dẫn cần thiết một cách liên tục để cải tiến việc

1.2.4. Kết quả học tập
Mục đích của hoạt động học tập là tiếp thu nền văn hóa, văn minh nhân
loại và chuyển hóa chúng thành năng lực thể chất, năng lực tinh thần của mỗi
cá nhân người học. Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng,
kỹ xảo tương ứng được thể hiện ở nội dung của môn học, bài học bằng hệ
thống khái niệm khoa học và khái niệm môn học. Quá trình dạy – học là khái
niệm chỉ hoạt động chung của người dạy, người học và hai hoạt động này tồn
tại song song. Kết quả học tập thể hiện chất lượng của quá trình dạy – học.
Kết quả học tập chỉ xuất hiện khi có những biến đổi tích cực trong nhận
thức, hành vi của người học. Trong khoa học cũng như trong thực tế, kết quả
học tập được hiểu theo 2 nghĩa: Mức độ người học đạt được so với các mục


12

tiêu đã xác định (theo tiêu chí), hoặc là mức độ người học đạt được so với các
người cùng học khác (theo tiêu chuẩn).
Dù được hiểu theo nghĩa nào thì kết quả học tập đều thể hiện ở mức độ
đạt được của các mục tiêu dạy – học. Theo GS Nguyễn Đức Chính (2005):
"Kết quả học tập là mức độ kiến thức, kỹ năng hay nhận thức của người học
trong một lĩnh vực (môn học) nào đó" [8].
1.2.5. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
Đánh giá kết quả học tập của học sinh là việc đưa ra những kết luận,
nhận định, phán xét về trình độ học sinh. Muốn đánh giá kết quả học tập của
học sinh thì việc đầu tiên là phải kiểm tra, rà soát lại toàn bộ công việc học
tập của học sinh, sau đó tiến hành đo lường để thu thập những thông tin cần
thiết, cuối cùng là đưa ra một quyết định.
Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh là hai khâu có quan
hệ mật thiết với nhau. Kiểm tra nhằm cung cấp thông tin để đánh giá và đánh
giá thông qua kết quả của kiểm tra. Hai khâu đó hợp thành một quá trình

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo cách tiếp cận năng lực là đánh
giá theo chuẩn về sản phẩm đầu ra… nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến
thức, kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ
cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào đó.
Đánh giá tiềm năng của người học.
Đánh giá quá trình, đánh giá kết quả
Mục đích của đánh giá năng lực là hướng vào việc phát triển góp phần
dạy học, góp phần phát triển năng lực của người học
Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin, phân tích và xử
lý thông tin, giải thích thực trạng việc đạt mục tiêu giáo dục, tìm hiểu nguyên
nhân, ra những quyết định sư phạm giúp học sinh học tập ngày càng tiến bộ.
Đánh giá kết quả học tập theo năng lực cần chú trọng khả năng vận
dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống ứng dụng khác nhau. Đánh giá
kết quả học tập đối với các môn học và hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau


14

cấp học là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy
học, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả học tập của học sinh.
Hay nói cách khác, đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kỹ năng và
thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa (Leen pil, 2011).
Để chứng minh học sinh có năng lực ở một mức độ nào đó, phải tạo cơ
hội cho học sinh được giải quyết vấn đề trong tình huống mang tính thực
tiễn. Khi đó học sinh vừa phải vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được
học ở nhà trường, vừa phải dùng những kinh nghiệm của bản thân thu được từ
những trải nghiệm bên ngoài nhà trường (gia đình, cộng đồng, xã hội). Như
vậy thông qua việc hoàn thành một nhiệm vụ trong bối cảnh thực, người ta có
thể đồng thời đánh giá được cả kỹ năng nhận thức, kỹ năng thực hiện và
những giá trị, tình cảm của người học. Mặt khác, đánh giá năng lực không