GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH
TRONG ĐẤU THẦU XÂY DỰNG
CỦA DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG GIAO THÔNG
NCS. PHẠM PHÚ CƯỜNG
Liên Bộ môn Vận tải - Kinh tế
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Bài báo đề cập về thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực
cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của các doanh nghiệp xây dựng giao thông.
Summary: This paper mentions real situations and proposes solutions to improve competitive
capacity in construction bidding of transportation enterprises.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Do đặc điểm quá trình sản xuất kinh
doanh của các doanh nghiệp xây dựng giao
thông (DNXDGT) được bắt đầu bằng hoạt
động tiêu thụ sản phẩm thông qua việc kí kết
hợp đồng xây dựng. Chính vì vậy, sự phát
triển của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào
khả năng thắng thầu và hợp đồng xây dựng
công trình. Thực tế hoạt động đấu thầu xây
dựng công trình giao thông nhiều năm trở lại
đây có sự cạnh tranh rất quyết liệt về giá bỏ
thầu, về chất lượng công trình, về tiến độ thi
công, … Chính sự cạnh tranh này tạo ra cho
các DNXDGT nhiều cơ hội, đồng thời cũng
có nhiều thách thức. Cơ hội đó là số lần được

nghiệp của Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh
là những đơn vị mạnh. Hầu hết các
DNXDGT, mặc dù còn nhiều khó khăn về
vốn, công nghệ và đặc biệt là sự cạnh tranh
gay gắt trong nền kinh tế thị trường … nhưng nhiều doanh nghiệp (DN) đã có những nỗ lực
trong quản lý sản xuất kinh doanh (SXKD),
mở rộng thị trường, kinh doanh có lãi, đã chú
trọng đầu tư đổi mới công nghệ, tăng khả
năng thắng thầu xây dựng các công trình giao
thông. Có khả năng hoàn thành các công trình
có kỹ thuật cao, được các chủ đầu tư trong
nước cũng như nước ngoài tín nhiệm. Chứng
tỏ được là đội quân chủ lực trong xây dựng
các công trình giao thông. Nhiều DNXDGT
đã thắng khi dự thầu các gói thầu xây dựng
công trình giao thông (XDCTGT) ở trong
nước và nước ngoài. Tuy nhiên, tỷ lệ thắng
thầu chưa cao, nhất là các gói thầu có yêu cầu
cao về kỹ thuật công nghệ. Nguyên nhân của
hiện tượng này thì có nhiều song chủ yếu là
do năng lực cạnh tranh của các DNXDGT
hiện nay còn thấp. Cụ thể:
Thứ nhất về năng lực tài chính, là vấn đề
nan giải nhất đối với các DNXDGT. Kết quả
kiểm toán cho thấy năng lực tài chính của các
DNXDGT còn rất hạn chế, tỷ trọng vốn chủ
sở hữu trên tổng nguồn vốn thấp, một số Tổng

vốn bị chiếm dụng lớn, mặt khác việc quản lý,
sử dụng vốn chưa tốt dẫn đến phải vay vốn
lưu động lớn.
Thứ hai, máy móc thiết bị thi công đồng
bộ hiện đại của các tổng công ty XDGT còn
thấp, hầu hết chỉ đạt được từ 16,5% đến 29,4%.
Thứ ba, kinh nghiệm, trình độ tổ chức
quản lý của các DNXDGT còn nhiều hạn chế,
kể từ việc tổ chức hoạt động marketing tìm
kiếm trị trường, cũng như tìm nguồn nguyên,
vật liệu, trình độ đội ngũ cán bộ lập hồ sơ dự
thầu, quản lý tiến độ thi công, chất lượng công
trình xây dựng, khả năng liên doanh, liên kết, ...
Thứ tư, nguồn nhân lực kỹ thuật và quản
lý chất lượng cao đang thiếu hụt.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO
NĂNG LỰC CẠNH TRONG ĐẤU THẦU
XÂY DỰNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
XÂY DỰNG GIAO THÔNG
Với thực trạng trên để nâng cao năng lực
cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của các
DNXDGT theo tác giả cần: tăng cường năng
lực thu thập và nắm bắt thông tin liên quan
đến dự án và gói thầu để giúp cho các nhà
thầu quyết định có tham gia hay không tham
gia đấu thầu; nâng cao trình độ kỹ thuật lập hồ
sơ dự thầu; đổi mới cơ cấu và hoàn thiện mô
hình tổ chức quản lý điều hành dự án để giảm
có năng lực, bố trí họ đảm nhận những công
việc phù hợp. Bổ sung cán bộ, nhân viên quản
lý đủ tiêu chuẩn, có triển vọng phát triển,
đồng thời thay thế những cán bộ nhân viên
không đủ năng lực, không đủ tiêu chuẩn.
- Xây dựng đội ngũ công nhân lành nghề,
chuyên nghiệp có trình độ tay nghề cao.
- Tạo sự gắn bó về quyền lợi và trách
nhiệm của người lao động với DN bằng các
chính sách như: đầu tư cho đào tạo; bảo đảm
công ăn việc làm ổn định kể cả khi có biến
động; xây dựng chế độ tiền lương và thưởng theo
hướng khuyến khích người lao động có những
đóng góp tích cực cho sự phát triển của DN.
- Chú trọng công tác đào tạo nâng cao tay
nghề cho đội ngũ công nhân xây dựng. Trình
độ tay nghề của đội ngũ này ảnh hưởng trực
tiếp đến tiến độ và chất lượng công trình mà
DN đảm nhận thi công.
Về lâu dài các DNXDGT cần có kế
hoạch dài hạn về nhân lực, bao gồm: Nhu cầu
về từng loại cán bộ quản lý; nhu cầu về kỹ sư,
công nhân, nhân viên bậc cao; kế hoạch tuyển
dụng hàng năm và tiêu chí cho từng loại; các
chính sách đối với người lao động (lương,
khuyến khích).
3.1.2. Hoàn thiện và nâng cao công tác quản
lý chất lượng công trình xây dựng
Chất lượng các công trình do doanh
nghiệp xây dựng là tiêu chí quan trọng và là

thầu xây dựng. Đảm bảo đầy đủ các chứng chỉ
về chất lượng cho nghiệm thu công trình, phải
bảo hành công trình đúng theo quy định.
3.1.3. Đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng
máy móc thiết bị thi công
Đổi mới và sử dụng có hiệu quả máy móc
thiết bị thi công là một trong những nội dung
quan trong nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh
trong đấu thầu, muốn vậy các DNXDGT cần
thực hiện một số biện pháp sau:
- Đầu tư mua sắm máy móc, thiết bị hợp
lý và có hiệu quả:
Việc đầu tư mua mới thiết bị thi công,
nhất là các thiết bị chuyên dùng, thiết bị đặc
chủng là rất cần thiết. Vì có thiết bị thi công
hiện đại, các DNXDGT mới nhận và tiếp cận
được các gói thầu thi công công trình bằng
công nghệ tiên tiến, nâng cao khả năng cạnh
tranh trong đấu thầu và đáp ứng tốt nhất nhu
cầu thị trường. Việc đầu tư mua sắm cần được
tính toán kỹ từ khi chuẩn bị đầu tư đến việc sử
dụng các máy móc thiết bị (MMTB) này sau
khi đã hoàn thành xong DA như thế nào để
MMTB đầu tư mang lại hiệu quả
- Xây dựng phương án sử dụng máy móc
thiết bị hợp lý có hiệu quả: Sử dụng hợp lý, có
hiệu quả có nghĩa là máy móc thiết bị phải
được sử dụng với hiệu suất cao nhất, tận dụng
hết công suất với chi phí thấp nhất.
Do địa bàn hoạt động rộng, việc lập kế

là: giảm các khoản nợ phải trả và tăng vốn
chủ sở hữu của doanh nghiệp.
Thứ hai, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
của doanh nghiệp.
Thứ ba, tích cực, chủ động thu hồi dứt
điểm công nợ.
Thứ tư, tổ chức hợp lý các mặt hoạt động
SXKD của doanh nghiệp sẽ giảm rất nhiều các
khoản chi phí nằm trong giá thành sản phẩm,
do đó, có ảnh hưởng tích cực đến việc hạ thấp
giá thành đồng thời doanh thu tiêu thụ sản
phẩm và lợi nhuận cũng được thực hiện nhanh
chóng khiến cho DN có đủ vốn để đảm bảo
thoả mãn các nhu cầu cho hoạt động SXKD.
Bằng cách lập thiết kế tổ chức thi công chi tiết
với tính toán cụ thể có tính đến ảnh hưởng của
điều kiện thời tiết, điều kiện cung cấp vật tư
và các yêu cầu bảo đảm môi trường sinh thái,
đảm bảo giao thông …
Thứ năm, tìm biện pháp để sử dụng vốn
hợp lý và tiết kiệm, do quá trình sản xuất trong
DNXDGT luôn di động, di động từ công trình
này sang công trình khác, di động ngay trong
chính công trình xây dựng. Vì vậy, phát sinh
nhiều chi phí khác cho khâu di chuyển lực
lượng thi công và chi phí để xây dựng các
công trình tạm phục vụ thi công. Đòi hỏi DN

phương án thi công, phương án chọn giá của
từng gói thầu tham gia. Vì vậy doanh nghiệp
cần xây dựng được hệ thống thông tin hữu
hiệu đảm bảo có được dự báo hoặc thông tin
của gói thầu trước khi được thông báo rộng
rãi. Có thể phân ra hai nguồn thông tin chủ
yếu:
- Nguồn thông tin mang tính chiến lược:
ngoài các thông tin thu thập được qua bản tin
đấu thầu hay trang web về đấu thầu, công ty
có thể mở các văn phòng đại diện hay chi
nhánh ở các khu vực để phục vụ mục đích tìm
kiếm thông tin tiếp cận với chủ đầu tư. Nội
dung thông tin này bao gồm quy hoạch của
chính phủ trong các giai đoạn về phát triển hạ
tầng giao thông vận tải cũng như mục tiêu,
nhiệm vụ, kế hoạch của các bộ, ngành, các địa
phương trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng
trong năm, trong từng giai đoạn để từ đó nắm
bắt được thông tin liên quan đến các dự án,
các gói thầu với dữ liệu cụ thể như: điều kiện
tự nhiên xã hội, cơ sở hạ tầng giao thông, vật
tư lao động … trong vùng dự án làm cơ sở
cho việc xây dựng biện pháp tổ chức thi công
và tính toán giá cả xây dựng công trình.
- Nguồn thông tin cho từng dự án (gói
thầu) cụ thể: nội dung thông tin này một phần
tiếp nhận từ nguồn thông tin mang tính chiến
lược ở trên, phần còn lại có thể tìm hiểu từ các
nguồn như chủ đầu tư (thu thập qua hồ sơ mời