ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ THỊ PHỤNG

DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN
VỀ THỜI CHỐNG PHÁP TRONG SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN BẬC TRUNG HỌC THEO
ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ THỊ PHỤNG

DẠY HỌC CÁC TÁC PHẨM TRUYỆN
VỀ THỜI CHỐNG PHÁP TRONG SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN BẬC TRUNG HỌC THEO
ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI
Chuyên ngành: Lí luận và phƯơng pháp dạy học Văn - Tiếng Việt
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NgƯời hƯớng dẫn khoa học: TS. HOÀNG HỮU BỘI


Tác giả luận văn

Vũ Thị Phụng

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – iĐi HTN


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i LỜI CẢM ƠN
......................................................................................................ii
..........................................................................................................iii

MỤC

LỤC

MỞ

ĐẦU

............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề .............................................................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu................................................................ 7
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................... 7
5. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................. 8
6. Cấu trúc luận văn ......................................................................................... 8
ChƯơng 1: MỘT SỐ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC DẠY HỌC TRUYỆN
THỜI KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN BẬC TRUNG HỌC

3.2.1. Mục đích ........................................................................................... 90
3.3.2. Đối tượng thực nghiệm ..................................................................... 90
3.3.3. Kế hoạch thực nghiệm ...................................................................... 90
3.3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm .......................................................... 91
3.3.5. Kết luận chung về thực nghiệm ........................................................ 95
KẾT LUẬN....................................................................................................... 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 99

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu –
TN
ivĐH




MỞ ĐẦU
Truyện viết về thời kì kháng chiến chống

1. Lý do chọn đề tài
1.1.Lí do lí thuyết

Pháp đã được lựa chọn vào chương trình sách
giáo khoa Ngữ văn từ lâu và được sắp xếp ở các
cấp học: Trung học cơ sở và Trung học phổ thông.
Từ lâu nhiều người dạy văn ở trường phổ
thông và ở bậc đại học đã có những đề xuất về
phương pháp dạy học truyện viết về thời kháng
chiến chống Pháp nhưng cũng chỉ là phương pháp
dạy học chung cho từng thể loại chứ chưa có
nhiều công trình nghiên cứu viết về truyện thời

quá trình dạy học cả
giáo viên và học sinh
không phải không gặp
những khó khăn, trở
ngại trong việc thực thi
đổi mới phương pháp
dạy học. Vì vậy chúng
tôi chọn đề tài này với
hi vọng khắc phục
những khó khăn, trở
ngại trong dạy và học,
nhằm nâng cao chất
lượng giờ dạy trong
nhà trường.

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu –
1ĐHTN




2. Lịch sử vấn đề
2.1. Những công trình nghiên cứu truyện viết về thời chống Pháp
Truyện về thời chống Pháp là một trong những chặng đường phát triển mới của
truyện Việt Nam hiện đại. Chặng đường này, truyện đã kịp ghi lại hình ảnh cả dân tộc đang
trỗi dậy trong không khí sôi sục của những ngày toàn dân kháng chiến. Bởi vậy, đã có nhiều
nhà nghiên cứu văn học Việt Nam hiện đại quan tâm tới truyện thời kì này.
* Cuốn “Giáo trình Văn học Việt Nam hiện đại tập II, từ sau Cách
mạng tháng Tám 1945” (Do Nguyễn Văn Long chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm
2010) là một cuốn chuyên luận để dạy phần lịch sử Văn học Việt Nam hiện đại ở các trường

Như vậy, tác giả Nguyễn Văn Long đã khái quát những đặc điểm về giá trị nội dung
của truyện viết về thời kì kháng chiến chống Pháp (1945-1954): về tâm tư thời đại “những
tình cảm cộng đồng rộng lớn và những biến cố của đời sống lịch sử”, về nhân vật trung
tâm trong tác phẩm truyện “con người của cách mạng, của kháng chiến, họ sống cùng
một nhịp với cả dân tộc”. Về giá trị nghệ thuật, tác giả nhấn mạnh vào những biến đổi khá
rõ về hình thức thể loại, về phương thức trần thuật về giọng điệu và ngôn ngữ.
* Cuốn “Văn học Việt Nam (1945-1954)” (Tác giả Mã Giang Lân, Nhà xuất bản Giáo
dục, 1998) là một cuốn sách chuyên nghiên cứu về văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1954.
Cuốn sách gồm hai phần. Phần I: Văn học Việt Nam đầu cách mạng, phần II: Văn học Việt
Nam kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954). Trong phần II, chương 2: Truyện và
ký, tác giả Mã Giang Lân viết về các nội dung sau:
I. Xu hướng tếp cận cuộc sống
Nhà văn chỉ có thể tếp cận cuộc sống và khám phá hiện thực mới, khi đã thay đổi
“đôi mắt’, có đôi mắt của nhân dân; và từ đó nhìn vào kháng chiến sẽ nhận ra bao điều
mới mẻ. Quả thật truyện những năm kháng chiến đã phát hiện ra vẻ đẹp của nhiều
gương mặt bộ đội, cán bộ, người nông dân, công nhân ở khắp nơi, trên mọi mặt trận. [19,
tr.114]
II. Nhân vật trung tâm của truyện ký
Nhân vật trung tâm của truyện ký giai đoạn 1946- 1954 là con người mới, là
con người cầm vũ khí trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm...Con người mới phát triển
kết hợp được hai mặt: hành động và suy nghĩ. Họ quan niệm được hạnh phúc và nghĩa vụ,
cái mất và cái còn, sự hi sinh và thắng lợi. [19, tr.129].

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu –
3ĐHTN




III. Thể loại




Chương II: Nhân vật trung tâm của văn xuôi: con đường tm kiếm và nhận diện.
“Người nông dân vẫn là một đối tượng quan trọng, đứng ở hàng đầu sự chú ý của
văn xuôi sau 1954 [22, tr.102] .Không phải đến 1945, gương mặt người cán bộ cách mạng,
người chiến sĩ cộng sản mới xuất hiện trong văn xuôi. Nhưng phải đến 1945, văn xuôi mới có
hoàn cảnh khắc họa trên diện rộng hình ảnh người cách mạng [22, tr.105].Bức tranh kháng
chiến, với nhân vật trung tâm là người lính, từ sau 1950, dần dần đậm nét hơn. Cùng
với sự mở rộng diện phản ánh: các vùng nông thôn tự do và địch hậu, các vùng giáp ranh
của ta và địch xen cài, miền núi Việt Bắc, Tây Bắc,vùng mỏ...thế giới nhân vật văn xuôi dần
dần đông đảo. Đó là hình ảnh một cuộc kháng chiến toàn dân, một cuộc chiến tranh nhân
dân” [22, tr.115-116]
Chương III: Ngôn ngữ - Thể loại
“Trở lại phong cách đại chúng của ngôn ngữ đã nói ở phần trên, nhằm sao cho câu
văn thật giản dị, dễ hiểu, cần bổ xung thêm ở đây, về một phía khác, là phong cách hiện
thực, nhằm sao câu văn áp sát, ôm khít, lột tả được sự sinh động, chuyển động của đời
thực...Có điều cần lưu ý hoàn cảnh kháng chiến căng thẳng, thiếu thốn nhiều mặt, trình độ
của công chúng không có yêu cầu viết dài, những giá trị mà văn xuôi đã giành được trước
hết là thuộc về văn báo chí, và các thể văn ngắn, trong đó truyện ngắn sớm dành được ưu
thế trội” [22, tr.132].
* Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12, tập I- Bộ cơ bản (Nhà xuất bản Giáo dục, 2008),
đã có những nhận định về văn xuôi kháng chiến chống thực dân Pháp nói chung như
sau: “Văn học gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến; hướng tới đại chúng,
phản ánh sức mạnh của quần chúng; thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai
tất thắng của cuộc kháng chiến. Truyện ngắn và kí là những thể loại mở đầu cho văn xuôi
kháng chiến chống thực dân Pháp. Kí sự Một lần đến thủ đô, Trận Phố Ràng của Trần
Đăng, truyện ngắn Đôi mắt và Nhật kí Ở rừng của Nam Cao, truyện ngắn Làng của



- “Thiết kế dạy học Ngữ văn ” (Tác giả Phan Trọng Luận, Nhà xuất bản
Giáo dục, 2008)
- “Thiết kế bài giảng Ngữ văn ” (Tác giả Nguyễn Văn Đường, Nhà xuất bản Hà Nội,
2008)
- Bộ sách “Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Ngữ văn”
2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Mỗi cuốn sách, mỗi tác giả có cách nhìn khác nhau, thành công khác nhau khi
khai thác các tác phẩm truyện viết về thời chống Pháp. Mỗi vấn đề được các tác giả đề cập
đến đều rất thiết thực, có tính thực tiễn cao, góp thêm giải pháp vào vấn đề dạy học văn ở
bậc Trung học hiện nay.
Các công trình nghiên cứu trên đã là những gợi dẫn rất quý báu cho chúng tôi
trong quá trình làm đề tài. Tuy nhiên, chúng tôi mong muốn có cái nhìn tổng quát hơn về
truyện viết về thời chống Pháp trong nhà trường để tìm ra được phương án dạy học phù
hợp với đặc điểm truyện viết về thời chống Pháp và tầm tiếp nhận của thế hệ trẻ ngày
nay. Bởi thế, chúng tôi mạnh dạn lựa chọn vấn đề này để nghiên cứu.
3. Đối tƯợng và phạm vi nghiên cứu
1. Nghiên cứu các tác phẩm truyện về thời chống Pháp được lựa chọn vào
chương trình sách giáo khoa Ngữ văn Trung học.
2. Hoạt động dạy học của thầy và trò về các tác phẩm truyện viết về thời chống Pháp
trong sách giáo khoa Ngữ văn bậc Trung học theo đặc trưng thể loại.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích
Đề tài nghiên cứu “Dạy học các tác phẩm truyện về thời chống Pháp trong sách giáo
khoa Ngữ văn bậc Trung học theo đặc trưng thể loại” nhằm mục đích:
Tìm ra đặc điểm của các tác phẩm thuộc loại truyện thời chống Pháp về nội dung và
nghệ thuật. Trên cơ sở đó xác định được định hướng về phương


pháp dạy và học các tác phẩm truyện thời kì kháng chiến chống Pháp theo thể loại. Từ đó
đề ra một phương án dạy học có hiệu quả.

KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TRONG SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN BẬC TRUNG HỌC
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Một số khái niệm mở đầu
1.1.1.1. Thời kì kháng chiến chống Pháp
Trong lịch sử Việt Nam, thực dân Pháp đã hai lần xâm lược nước ta. Nhân dân
ta đã tiến hành hai cuộc kháng chiến chống Pháp.
* Cuộc kháng chiến chống Pháp lần thứ nhất từ năm 1858 đến năm 1945. Cuộc
kháng chiến đó có những sự kiện lịch sử trọng đại như sau:
*) Từ năm 1858 - 1884: Rạng sáng 1.9.1958, Pháp nổ súng ở bán đảo Sơn Trà Đà Nẵng mở đầu cuộc xâm lược nước ta. Vua Tự Đức của danh tướng Nguyễn Tri
Phương ra Đà Nẵng chặn giặc.
- Gặp khó khăn ở Đà Nẵng, giặc Pháp chuyển hướng tấn công vào Nam Kỳ: Ngày
9.2.91859, giặc Pháp tấn công vào sông Cần Giờ, vào Gia Định và lần lượt đánh chiếm các
tỉnh Nam Kỳ. Nhân dân Nam Kỳ đánh giặc quyết liệt, têu biểu nhất là các anh hùng Trương
Định, Nguyễn Trung Trực...
- Sau đó, Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ và Trung Kỳ. Phong trào kháng chiến lan rộng ra
khắp cả nước.
*) Phong trào Cần Vương (1885- 1896) với các sự kiện:
- Đêm ngày mùng 4 rạng ngày mùng 5 tháng 7 năm 1885, Tôn Thất
Thuyết và Trần Xuân Soạn nổ súng đánh úp đồn Mang Cá (Huế).
- Ngày 13.7.1885 Vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần Vương.
- Cuộc khởi nghĩa Ba Đình của Phạm Đình Bành và Đinh Công Tráng (1887).
- Cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy của Nguyễn Thiện Thuật (1885).
- Cuộc khởi nghĩa Hương Khê của Phan Đình Phùng (1890- 1895).
*) Phong trào Đông Du (1904 - 1908) của Phan Bội Châu.


*) Phong trào Duy Tân (1906 - 1908) của Phan Châu Trinh.
*) Phong trào nông dân ở Yên Thế (1883 - 1913) của cụ Đề Thám.
- Nhưng tất cả đều bị thực dân Pháp đánh bại. Mãi đến khi các tổ chức cách mạng ra
đời gắn liền với hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thì phong trào cách mạng Việt Nam mới

- Chiến dịch Việt Bắc
- Chiến dịch Biên Giới năm 1950
- Chiến dịch Hòa Bình năm 1951
- Chiến dịch Tây Bắc năm 1952
- Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954
*) Một ngày sau khi Pháp thất thủ ở Điện Biên Phủ, Hội nghị quốc tế về chấm dứt
chiến tranh ở Đông Dương họp ở Giơnevơ (Thụy Sĩ) và hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt
Nam, Lào và Campuchia được kí kết. Hòa bình được lập lại nhưng nước ta tạm thời chia
làm hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời. Cuộc kháng chiến 9 năm
chống thực dân Pháp chấm dứt.
1.1.1.2. Truyện thời kì kháng chiến chống Pháp
* Khái niệm về truyện
Có nhiều định nghĩa khác nhau về truyện, nhưng trong luận văn chúng tôi chọn
định nghĩa trong Cuốn 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân biên soạn, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội, 1999 định nghĩa về truyện như sau: “Là tác phẩm tự sự...Ở văn học trung đại
Việt Nam, truyện là thuật ngữ mà văn học vay mượn từ sử học (truyện là thể loại trước
thuật của sử gia, chép tểu sử, hành trạng, công tích của các nhân vật lịch sử). Ở văn học
hiện đại, “truyện” là khái niệm không thật xác định. Một mặt nó vẫn được dùng để trỏ
mọi loại tác phẩm tự sự có cốt truyện nói chung (bao gồm cả truyện, tểu thuyết), mặt khác
lại có lối dùng nó như thuật ngữ trỏ dung lượng tác phẩm tự sự (“truyện dài”, “truyện vừa”,
“truyện ngắn”) [1, tr.349].
* Truyện thời kì kháng chiến chống Pháp
.Th ời g i an sáng t ác: là những tác phẩm được viết trong và sau cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta (1945-1954).
. Độ i ng ũ nh à v
ăn

khá đông đảo và thuộc nhiều tầng lớp, các nhà văn

Tiền chiến (các tác giả có sáng tác từ những năm trước Cách mạng tháng Tám năm 1945),

- Tập “Truyện Tây Bắc” của Tô Hoài (1953)...
1.1.2. Đặc điểm truyện thời kì kháng chiến chống Pháp
Qua việc đọc trực tiếp các tác phẩm truyện thời kháng chiến chống Pháp và qua các
công trình nghiên cứu về truyện kháng chiến chống Pháp (cuốn Văn


học Việt Nam 1945 - 1954 của Mã Giang Lân, NXB Giáo dục, 1998; cuốn Văn học Việt Nam
kháng chiến chống Pháp 1945 - 1954, Phong Lê (chủ biên), Vũ Anh Tuấn, Vũ Đức Phúc, NXB
Khoa học xã hội, 1986; cuốn Tác giả văn xuôi Việt Nam hiện đại(từ sau 1945), NXB Khoa học
xã hội, 1997; Giáo trình “Văn học Việt Nam hiện đại tập II - Từ sau Cách mạng tháng Tám
1945 chủ biên Nguyễn Văn Long, NXB Đại học sư phạm, 2010...), chúng tôi đã có
được những hiểu biết về đặc điểm của truyện thời kì kháng chiến chống Pháp.
A. Đặc điểm về nội dung của truyện thời kì kháng chiến chống Pháp
Trong cuốn sách Văn học Việt Nam kháng chiến chống Pháp (19451954) Phong Lê (chủ biên), Vũ Anh Tuấn, Vũ Đức Phúc, NXB Khoa học xã hội, 1986, ở
phần hai Văn xuôi, chương I: Bối cảnh và tiến trình, tác giả - tác phẩm, tác giả viết: “Ở giai
đoạn nhận đường... những trang văn ánh lên được hơi thở đời sống kháng chiến hòa được
vào mạch đập của dân tộc, biểu đạt được tâm tư, nguyện vọng đích thực của quần
chúng đông đảo [22, tr.81]... bước vào buổi đầu những năm 50, văn xuôi dần dần xuất
hiện những sáng tác có bề rộng bao quát và chiều sâu khái quát nhất định đời sống kháng
chiến của dân tộc [22, tr.85-86]...Nhưng trên diện nhân vật được mở rộng và trên các mối
quan hệ của nhân vật được triển khai, bức tranh đời sống kháng chiến từ sau năm 1950,
mới thật sự khơi được vào dòng chảy chính, để qua đó mà làm rõ lên được hình ảnh một
cuộc chiến tranh nhân dân, trong những gian khổ, khốc liệt của nó, nhưng không mờ khuất
những nét lạc quan và khí thế trưởng thành...” [22, tr.89]. Từ nhận định trên có thể khái
quát nội dung truyện thời kì kháng chiến chống Pháp (1946-1954) như sau:
Truyện thời kì kháng chiến phản ánh chân thực, sinh động cuộc sống kháng
chiến và con ngƯời kháng chiến
1. Hình ảnh cuộc sống kháng chiến trong truyện thời kì kháng chiến chống Pháp
Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, truyện đã phát huy được ưu thế của thể loại,
bám sát các sự kiện và diễn biến của cuộc kháng chiến, dựng lại bức tranh nhiều vẻ về cuộc

Mày lấy hết bắp của tao Mày lấy
hết cái sắt của tao Mày muốn tao
chết trước mày
Không phải đâu, thằng Pháp ơi! Mày
lầm rồi! Mày lầm rồi!
Coi thử tao chết trước hay mày chết trước nhé!...” [27, tr.62]
Có thể nói, những tác phẩm truyện thời kì kháng chiến chống Pháp đã phản ánh thật
thấm thía và sâu sắc nỗi đau mất mát của nhân dân ta thời ấy. Nhưng hiện thực đó không
gây nên sự bi lụy mà trở thành động lực mạnh mẽ giúp cho dân tộc Việt Nam nung nấu căm
thù, nuôi ý chí quyết chiến, quyết thắng với kẻ thù giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.
* Đó là cuộc sống vừa chiến đấu vừa lao động sản xuất hăng say của quân và dân
ta trong kháng chiến
Nói kháng chiến ở chiến trường với vai trò của người lính, không được
bỏ quên “kháng chiến sau lũy tre làng, trên đồng lúa”, nhưng thử thách đặt ra cho những
người nông dân trong chiến đấu và sản xuất, vừa phải chống giặc vừa bám đất, giữ làng.
Truyện ngắn Đánh trận giặc lúa Bùi Hiển đã miêu tả chân thực cuộc chiến tranh của nhân
dân: nhân dân trong vùng địch tạm chiếm hăng say sản xuất với tinh thần dũng cảm, óc
mưu trí cùng sự đoàn kết, giúp đỡ đắc lực của bộ đội và dân quân du kích. Đến mùa gặt,
các anh về gặt giúp dân và cũng vừa làm nhiệm vụ đánh đồn quấy rối giặc, không cho
chúng thì giờ và tâm trí để cản trở việc thu hoạch mùa màng của nhân dân “Khắp cả cánh
đồng ruộng trăm mẫu, ba ngàn con người còng lưng hối hả gặt”, gặt suốt đêm chưa xong,
gặt thâu tới sáng. Nhà văn khẳng định, nhân dân ta không chỉ đánh giặc giỏi, chiến đấu
dũng cảm, mà trong lửa đạn chúng ta vẫn sản xuất rất giỏi, đảm bảo cho nhân dân và bộ đội
có đủ lúa gạo ăn, bảo đảm cơ sở vật chất cho cuộc kháng chiến lâu dài.
Tiểu thuyết Con trâu của Nguyễn Văn Bổng viết từ chiến trường Liên khu Năm.
Trong tiểu thuyết con trâu không còn là chuyện “đầu cơ nghiệp” của


một gia đình riêng lẻ, mà là chuyện gắn với sự sống còn chung của dân tộc. Bảo vệ trâu
là bảo vệ sản xuất, nuôi dưỡng sức dân, chiến đấu lâu dài “Nó thường hăm dọa giết hết


phong bơi ra giữa hồ Hoàn Kiếm cắm quốc kì lên Tháp Rùa...Một anh trung đội trưởng
sau khi giết được bảy tên giặc đã tự sát bằng một quả lựu đạn cuối cùng. Đội nữ du kích
Trưng Trắc giả làm người đi mua hàng đã bắt sống một tên quan hai bốt Thao ngay giữa
chợ...” [20, tr.24]. Như vậy, ngay những năm đầu thực dân Pháp đánh chiếm ra miền Bắc,
nhân dân ta đã chiến đấu anh dũng chống giặc ngoại xâm.
Trong tểu thuyết Con trâu của Nguyễn Văn Bổng: Thực dân Pháp tập trung quân ở
các đồn, chúng ra lệnh cho đồng bào ta ở tản cư. Xã Thái học bị thực dân chiếm đóng, đồng
bào tản cư ở đó phải có đủ các giấy tờ, phải khai tên của mình, tên của cha mẹ, cho chúng
nó ghi vào trên cái đó có ba xéo đo đỏ như trên lá cờ ba que. Nhưng có giấy cạc của lý
hương di chuyển, đi lại rất tiện. Khi Hiếu có ý định cho Sơn sang bên Thái học để chữa
thương, Trợ không đồng ý, anh nói: “...qua đó lãnh giấy, lãnh cạc ở với Tây, với Việt gian
thì không còn lòng dạ chi hế...Rồi phải đi chợ của nó, ra phố, ra Đà Nẵng, lả lơi với Tây, với
bọn bảo vệ hương dũng, để nó mang lọt đồ ngoại hóa đi” [6, tr.72]. Nhưng trên thực tế, anh
Chức vẫn thường xuyên liên lạc và giao cho Hiếu ở tản cư bên Thái học nắm tnh hình, tuyên
truyền, vận động bà con. Ở Thái học ỷ vào bọn lý hương vào ba cái giấy cạc chúng nó cấp
cho...Đỗ Biên cũng muốn bên Hồng Phong có lý trưởng như bên này cho yên ổn nhưng
dân không nghe, nó ra ba điều kiện: “nhổ hàng rào kháng chiến, lấp hầm bí mật, chúng
nó qua không được báo động”. [6, tr.148]. Thực dân đánh vào tinh thần người dân. Anh em
du kích bên ngoài vẫn bám đồn, đảm bảo cho bà con về được bên Hồng Phong.
* Trong truyện thời kì kháng chiến chống Pháp, cuộc sống kháng chiến hiện
lên không chỉ có những gian khổ, hi sinh, mất mát mà còn có cả cuộc sống vui tươi, lạc
quan trong tình quân dân thắm thiết.
Trong truyện ngắn Đôi mắt của Nam Cao: Độ là một nhân vật có lối
sống theo hướng ngày càng hòa mình vào quần chúng nhân dân, vào kháng chiến. Độ tìm
đến cách mạng, kháng chiến xảy ra, Độ khoác ba lô đi kháng chiến, làm cán bộ tuyên
truyền, ngày đêm lăn lộn với quần chúng, với những

Số hoá bởi Trung tâm Học liệu –
1Đ24HTN