Kinh nghim s dng tt dựng dy hc trong mt tit dy Vt lý 6 phn Nhit hc

KINH NGHIM S DNG TT DNG DY HC
TRONG MT TIT DY VT Lí LP 6 PHN NHIT HC
I / Lí DO CHN CHUYấN
Vt lớ hc l mt mụn khoa hc v t nhiờn, do ú vic dy v hc mụn vt lý khụng th
tỏch ri khi cỏc hin tng vt lớ. a s cỏc kin thc vt lớ c hỡnh thnh bng thc nghim,
cỏc thớ nghim trong cỏc tit dy chớnh l c s quan trng hỡnh thnh th gii quan duy vt
bin chng, nú chớnh l mt bng chng khoa hc khụng th thiu v khú cú th thay th c.
Cỏc dng c thớ nghim c cp v qua nhiu nm s dng ó b hao mũn, hoc cú cht
lng thp nờn cỏc kt qu thớ nghim thu c cú sai s rt ln, dn n khú khn trong vic x
lớ kt qu thớ nghim thu c, nht l c s giỏo viờn hỡnh thnh kin thc cho hc sinh.
Xut phỏt t nhng khú khn trong thc t ging dy tụi xin trỡnh by nhng kinh nghim
ca mỡnh v cỏch s dng tt dựng dy hc trong mt tit dy Vt lớ phn nhit hc.
II / THC TRNG TRC KHI THC HIN CC GII PHP CA TI:
1. Thun li
S i mi ca sỏch giỏo khoa to iu kin cho hc sinh hc tt mụn vt lớ hn,
nh cung cp nhiu thụng tin hn, vi cỏch vit m nờn hc sinh phi lm thớ
nghim thu c cỏc s liu, x lý kt qu, hon thnh ni dung bi hc.
c s quan tõm ca cỏc cp cỏc ngnh, hng nm t chc t tp hun hi tho
chuyờn mụn, t chc cỏc chuyờn vt lớ trao i kinh nghim v gii ỏp cỏc
vng mc chuyờn mụn.
a s hc sinh ý thc hc tp tt, ham thớch tỡm tũi hc hi khỏm phỏ, thớ nghim.
2. Khú khn
V dng c: cỏc trng u c cp s lng theo c s lp ca nm bt u
thay sỏch giỏo khoa lp 9 (2005), Nhỡn chung cỏc dng c thớ nghim qua mt vi
nm mt s dng c ó h hng nh: Nhit k, nhit lng k, bỡnh cu, nỳt cao su,
cht ngang, bng kộp, ng nghim, cựng theo ú s tng c s lp cỏc khi,
mt khỏc mt s dng c thớ nghim thỡ khụng m bo tớnh chớnh xỏc v ng b
nh cỏc nhit k, nhit lng k,....
Giỏo viờn: tuy ó nhn thc c s cn thit ca vic s dng dng c dy hc

Giỳp cỏc em am mờ hc mụn vt lớ.
Hỡnh thnh kh nng lm vic theo nhúm.
Xõy dng phng phỏp lm vic khoa hc.
Hỡnh thnh k nng k xo, phỏt trin t duy sỏng to cho hc sinh.
Thớ nghim vt lớ trong mt tit dy ũi hi ngi giỏo viờn phi chun b v t chc lp
tht khoa hc mi t c kt qu tt.
Do ú hỡnh thnh, xõy dng hay kim nghim mt nh lut, mt cụng thc hay mt tớnh
cht vt lớ thỡ cỏc thớ nghim vt lớ phi chớnh xỏc phi hn ch c s nh hng ca cỏc yu t
khỏc n i lng vt lớ m ta ang nghiờn cu.
Hin ti cỏc thớ nghim vt lớ phn nhit thng cho cỏc kt qu cú sai s ln. Do nh ca
nhiu yu t, dn n vic ỏnh giỏ kt qu thc hnh cng rt khú khn. dy tt mt tit dy
cú thớ nghim thỡ giỏo viờn phi lm tt cỏc khõu sau:
Chun b ca hc sinh v giỏo viờn
T chc hot ng tớch cc
ỏnh giỏ chớnh xỏc v khỏch quan
2. Ni dung, bin phỏp thc hin cỏc gii phỏp ca ti
a. Yờu cu chung:
Giỏo viờn phi dnh thi gian ỳng mc chun b mt tit dy cú thớ nghim, phi sp
xp cỏc cỏc dng c theo tng nhúm, tin hnh thớ nghim trc v ghi cỏc giỏ tr o ca tng
nhúm.
Hc sinh phi chun b bi trc nh, cú thỏi nghiờm tỳc trong quỏ trỡnh lm thớ
nghim.
Thớ nghim vt lớ phi m bo tớnh thm m, tớnh an ton cho hc sinh, khụng lm nh
hng n sc kho, tõm lý ca hc sinh. Dng c thớ nghim phi cú kớch thc hp lý, cỏch b
trớ sp sp dng c phi khoa hc m bo d thao tỏc, quan sỏt. i vi cỏc thớ nghim khú quan
sỏt phi che chn ỏnh sỏng, dựng vt ch th nh nc mu khúi,...
i vi cỏc dng c o nh nhit k, nhit lng k giỏo viờn cú k hoach sa cha, o
li, nhng dng c khụng sa cha c thỡ ngh mua thay th. Cỏc bỡnh cu, ng nghim, nỳt
cao su cú th mua thay th, hoc cú th s dng cỏc bỡnh cu v ng nghim, nỳt cao su ca
mụn Húa ( ch l gii phỏp tm thi ). Cỏc dng c c sp xp kim tra o c theo tng nhúm

b1. Giỏo viờn hng dn hc sinh nm c mc ớch thớ nghim.
b2.
Giỏo viờn gii thiu dng c thớ nghim .
b3. Giỏo viờn hng dn cỏc bc tin hnh thớ nghim ( Giỏo viờn lm mu vi
nhng bi khú ).
b4. Giỏo viờn giao dng c cho hc sinh. Cỏc nhúm kim tra cỏc dng c thc hnh
b5. Hc sinh tin hnh thớ nghim. Phõn chia nhim v gia cỏc thnh viờn trong
nhúm v thc hnh.
b6. Hc sinh cỏc nhúm bỏo cỏo kt qu thc hnh.
b7. Giỏo viờn nhn xột ỏnh giỏ kt qu thớ nghim ca cỏc nhúm.
b8. Hc sinh rỳt ra kt lun chung di s hng dn ca giỏo viờn.
3. Xõy dng k hoch hot ng
a/ Vớ d 1: Bi 18 S n vỡ nhit ca cht rn ( Vt lý 6 ).
b1/ Mc ớch : Hc sinh bit c cỏc chc rn n ra khi núng lờn, co li khi lnh i, liờn h
thc t trong i sng v k thut.
b2/ Giỏo viờn gii thiu dng c thớ nghim :
Mt qu cu kim loi v mt vũng kim loi; ốn cn; mt chu nc; khn lau khụ, sch.
b3/ Giỏo viờn hng dn cỏc bc tin hnh thớ nghim :
- a qu cu lt qua vũng kim loi trc khi nung núng nhit bỡnh thng HS quan
sỏt.
- H núng qu cu trờn ngn la ốn cn ri th qua vũng kim loi Quan sỏt v rỳt ra nhn
xột. Hc sinh hot ng nhúm ghi phn nhn xột vo bng nhúm.
- Nhỳng qu cu ó c h núng vo chu nc lnh ri th qua vũng kim loi Quan sỏt
v rỳt ra nhn xột. Hc sinh hot ng nhúm ghi phn nhn xột vo bng nhúm.
b4/ Giỏo viờn giao dng c cho hc sinh. Cỏc nhúm kim tra dng c thc hnh ca mỡnh xem
ó cha v tin hnh thớ nghim.
b5/ Hc sinh tin hnh thớ nghim. Phõn chia nhim v gia cỏc thnh viờn trong nhúm. Cỏc
nhúm phõn cụng nhim v khi thc hnh thớ nghim giỳp cho tin trỡnh thớ nghim c trụi
chy v nhanh chúng .
Giỏo viờn theo dừi quỏ trỡnh lm thớ nghim ca cỏc nhúm hng dn iu chnh thao

- p hai lũng bn tay vo bỡnh cu Quan sỏt v rỳt ra nhn xột. Hc sinh hot ng nhúm
ghi phn nhn xột vo bng nhúm.
- Sau ú buụng tay ra Quan sỏt v rỳt ra nhn xột. Hc sinh hot ng nhúm ghi phn nhn
xột vo bng nhúm.
b4/ Giỏo viờn giao dng c cho hc sinh. Cỏc nhúm kim tra dng c thc hnh ca mỡnh xem
ó cha v tin hnh thớ nghim.
b5/ Hc sinh tin hnh thớ nghim. Phõn chia nhim v gia cỏc thnh viờn trong nhúm. Cỏc
nhúm phõn cụng nhim v khi thc hnh thớ nghim giỳp cho tin trỡnh thớ nghim c trụi
chy v nhanh chúng .
Giỏo viờn theo dừi quỏ trỡnh lm thớ nghim ca cỏc nhúm hng dn iu chnh thao
tỏc thc hnh ca hc sinh, qua ú hc sinh cú th rỳt ra c kt qu chớnh xỏc.
b6/ Hc sinh cỏc nhúm bỏo cỏo kt qu thc hnh:
- Git nc mu i lờn, chng t th tớch khụng khớ trong bỡnh tng: Khụng khớ n ra.
- Git nc mu i xung, chng t th tớch khụng khớ trong bỡnh gim : Khụng khớ co li.
- Th tớch khớ trong bỡnh tng khi khớ núng lờn, th tớch khớ trong bỡnh gim khi khớ lnh i.
b7/ Giỏo viờn nhn xột , ỏnh giỏ kt qu thớ nghim ca cỏc nhúm
Hc sinh: Yờu cu cỏc nhúm nhn xột chộo kt qu thớ nghim ca nhúm bn, v rỳt kinh nghim
cho cỏc ln thớ nghim sau.
Giỏo viờn: Tng hp cỏc s liu bỏo cỏo t cỏc nhúm, nhn xột ỏnh giỏ kt qu thớ nghim
ca cỏc nhúm, t kt qu ú hng dn hc sinh rỳt ra kt lun ca mc I.Giỏo viờn tuyờn dng
cỏc nhúm cú thỏi v kt qu tt, phờ bỡnh cỏc nhúm cha nghiờm tỳc trong khi thc hnh, rỳt
kinh nghim cho cỏc tit sau.
c/ Son mt tit dy.
c1/ Bi 18 S n vỡ nhit ca cht rn

CHNG II : NHIT HC

Bi 18 : S N Vè NHIT CA CHT RN
I. MC TIấU :
1.Kin thc

cho thy trong vũng 6 thỏng thỏp
cao thờm hn 10cm. Ti sao li nh
vy ? Cú phi thỏp ó t ln lờn hay
khụng?
Hot ng 2:Thớ nghim v s n
vỡ nhit ca cht rn:
- Yờu cu HS c phn 1. Thớ
nghim.
- Gii thiu dng c thớ nghim.
- Nờu cỏc bc thc hin :
+ B1: B qu cu qua vũng kim
loi khi cha h núng.
+ B2: B qu cu qua vũng kim
loi khi ó h núng.
+ B3: Nhỳng qu cu núng vo
nc lnh, sau ú b qua vũng kim
loi.
- mi bc thc hin yờu cu HS
d oỏn trc kt qu.
- So sỏnh d oỏn ca HS vi kt
qu thớ nghim.
- Yờu cu HS cho bit :
C1 : Ti sao sau khi b h núng, qu
cu li khụng lt qua vũng kim loi
?
C 2 : Ti sao sau khi c nhỳng
vo nc lnh, qu cu li lt qua
vũng kim loi ?
- Nhn xột.
Hot ng 3: Rỳt ra kt lun.

(SGK)

3 .Rỳt ra kt lun.

Trang 5


Kinh nghim s dng tt dựng dy hc trong mt tit dy Vt lý 6 phn Nhit hc

Nh vy cỏc cht rn n ra khi no,
co li khi no
- Cỏc cht rn khỏc nhau cú n vỡ
nhit ging nhau khụng ?
- Treo bng ghi tng chiu di
ca cỏc thanh kim loi khỏc nhau v
yờu cu HS tr li C4.
- Nhn xột v rỳt ra kt lun.

Hot ng 4: Vn dng
Yờu cu HS ln lt tr li C5, C6.
C5 : u cỏn (chuụi) dao, lim
bng g, thng cú mt ai bng
st, gi l cỏi khõu dựng gi cht
li dao hay li lim. Tai sao khi
lp khõu, ngi th rốn phi un
núng khõu ri mi tra vo cỏn ?
C6 : Hóy ngh cỏch lm cho qu cu
trong thớ nghim hỡnh 18.1, dự
ang núng vn cú th lt qua vũng
kim loi.

ngui khõu co li,
gi cht li dao
vo cỏn.

C6 : Nung núng vũng kim loi.
C7 : Do mựa hố nhit tng
lờn, thộp n ra nờn lm cho thỏp
cao lờn.
- c SGK.

C6 : Nung núng
vũng kim loi.
C7 : Do mựa hố
nhit tng lờn,
thộp n ra nờn lm
cho thỏp cao lờn.

Hot ng 5 : Hng dn v nh :
- V nh hc thuc bi, lm
cỏc bi tp 18.1, 18.2, 18.3, 18.4,
18.5, 18.6, 18.7, 18.8, 18.9,18.10
SBT.
- Xem trc v chun b cho
bi 19 : S n vỡ nhit ca cht
lng.
Rỳt kinh nghim :

Ngửụứi thửùc hieọn: Trn Vn Khụn

Trang 6

Hot ng 1 : Kim tra bi c, t
vn vo bi.
- Kim tra bi c :
+ HS1 : Cht lng n vỡ nhit nh
th no ? Nờu vớ d ?
+ HS2 : Hin tng no sau õy
s xy ra khi un núng mt lng
cht lng ?
A. Khi lng ca cht lng tng.
B. Trng lng ca cht lng gim
C. Th tớch ca cht lng tng.
D. Tt c u ỳng.
- t vn vo bi : + Gi 2 HS
úng vai c on i thoi u bi
SGK.
+ Lm thớ nghim minh ho.
+ Ti sao qu búng bn b bp th
vo nc núng li phng lờn ?
+ tr li cõu hi ny chỳng ta
cựng tỡm hiờu bi hc hụm nay.
- c SGK.
Hot ng 2: Lm thớ nghim

Ngửụứi thửùc hieọn: Trn Vn Khụn

Ni dung

B. Trng lng ca cht lng gim

1. Lm thớ nghim.

+ Ti sao th tớch khụng khớ trong
bỡnh li gim khi ta thụi khụng ỏp tay
vo bỡnh cu ?
- Treo bng 20.1 mụ t s lc cỏc
s liu v yờu cu HS tr li cỏc cõu
hi :
+ Cỏc cht khớ khỏc nhau n ra nh
th no ?
+ Trong cỏc cht rn, lng, khớ cht
no n ra nhiu nht ? cht no n ra
ớt nht ?
- Nhn xột thụng qua bng s
liu 20.1.
Hot ng 3:Rỳt ra kt lun.
- Treo bng ph v yờu cu HS tho
lun nhúm hon thnh C6.
- Nhn xột v rỳt ra kt lun.

- Theo dừi.
- Lm thớ nghim theo nhúm.
- Cỏ nhõn HS tr li :
+ Hai bn tay núng lờn.
+ Git nc mu i lờn, chng
t th tớch khụng khớ trong bỡnh
tng : khụng khớ n ra.
+ Git nc mu i xung,
chng t th tớch khụng khớ
trong bỡnh gim : khụng khớ
gim.
+ Do khụng khớ trong bỡnh

C7 : Ti sao qu búng bn b bp, khi - Cỏ nhõn HS tr li :

Ngửụứi thửùc hieọn: Trn Vn Khụn

2. Tr li cõu hi.
(SGK)

III: Vn dng

C7 : Do khụng khớ
trong qu búng bn

Trang 8


Kinh nghim s dng tt dựng dy hc trong mt tit dy Vt lý 6 phn Nhit hc

nhỳng vo nc núng li cú th
phng lờn ?
C8 : Ti sao khụng khớ núng li nh
hn khụng khớ lnh ?
-

Treo hỡnh 20.3 v yờu cu HS
tr li C9

Hot ng 5 : Hng dn v nh :
- V nh hc thuc bi, lm cỏc
bi tp 20.1, 20.2, 20.3, 20.4 SBT.
- c phn Cú th em cha


IV/ KT QU
Trong thc t, khi ging dy cỏc tit theo phng phỏp trờn tụi ó thu c kt qu kh
quan nh sau:
Tit kim c thi gian hn vỡ ó cú s chun b k.
Dnh nhiu thi gian cho vic theo dừi ỏnh giỏ v giỳp cỏc nhúm v cỏc cỏ nhõn gp
khú khn.
Hc sinh tin tng vo s cụng bng v khỏch quan ca giỏo viờn, vỡ th cú th tip thu
kin thc hiu qu hn.
Giỏo viờn ch cn chun b k mt ln cú th s dng cho c khi.
V / BI HC KINH NGHIM
Trong quỏ trỡnh ging dy, cựng vi s t tỡm tũi nghiờn cu ca bn thõn, vic d gi, hc
hi kinh nghim t ng nghip s giỳp nõng cao trỡnh chuyờn mụn, nghip v v ỳc kt c
cỏc kinh nghim quý bỏu cho bn thõn.
Vi vai trũ l mt giỏo viờn thỡ mi tit dy u phi c u t, chun b k lng.
Sau mi tit dy phi rỳt ra cỏc kinh nghim, bi hc, tỡm ra nguyờn nhõn, tỡm cỏch khc
phc, gii quyt tt hn cỏc tit sau.
Ngoi vic truyn th kin thc, cn xõy dng cho hc sinh mt phng phỏp hc tp hiu
qu, hỡnh thnh s ham thớch, tỡm tũi hc tp, mi hc sinh.
Thng xuyờn tham kho cỏc sỏch chuyờn mụn, cỏc chng trỡnh bi dng thng xuyờn
cho giỏo viờn. Tham gia hi ging cỏc cp.
VI / KT LUN
s dng tt dựng dy hc trong mt tit dy Vt lý phn nhit hc ũi hi mi giỏo
viờn nghiờn cu v u t nhiu hn na cho gi hc. Phi luụn luụn hc hi nõng cao nghip
v s phm, mi tit dy khụng cũn nng n m to nờn mt khụng khớ ham thớch tỡm tũi,

Ngửụứi thửùc hieọn: Trn Vn Khụn

Trang 9