BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA NGOẠI NGỮ - SƯ PHẠM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

TÌM HIỂU MỨC ĐỘ NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN
NGÀNH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TRƯỜNG ĐẠI
HỌC NÔNG LÂM VỀ NHỮNG PHẨM CHẤT
VÀ NĂNG LỰC CẦN THIẾT CỦA NGƯỜI
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Họ và tên sinh viên: NGUYỄN THỊ HƯƠNG
Ngành: SƯ PHẠM KỸ THUẬT NÔNG NGHIỆP
Niên khóa: 2007 - 2011

Tp. HCM, tháng 5/2011


TÌM HIỂU MỨC ĐỘ NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN
NGÀNH SƯ PHẠM KỸ THUẬT TRƯỜNG ĐẠI
HỌC NÔNG LÂM VỀ NHỮNG PHẨM CHẤT
VÀ NĂNG LỰC CẦN THIẾT CỦA NGƯỜI
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Tác giả
NGUYỄN THỊ HƯƠNG

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu cấp bằng
Cử nhân Sư Phạm Kỹ Thuật Nông Nghiệp



Nguyễn Thị Hương


TÓM TẮT
Đề tài: “Tìm hiểu mức độ nhận thức của sinh viên ngành Sư phạm kỹ thuật
Trường Đại học Nông Lâm về những phẩm chất và năng lực cần thiết của người
giáo viên Trung học phổ thông”.
Đề tài được thực hiện từ tháng 09/2010 đến tháng 5/2011, tiến hành tìm hiểu nhận
thức của sinh viên thuộc bốn khóa ngành Sư phạm kỹ thuật Trường Đại học Nông Lâm
Thành phố Hồ Chí Minh, với số phiếu khảo sát như sau:
 Tổng số phiếu phát ra: 300 phiếu
 Tổng số phiếu thu vào: 290 phiếu
 Tổng số phiếu hợp lệ: 283 phiếu
 Tổng số phiếu không hợp lệ: 7 phiếu
Nguyên nhân không hợp lệ là do phiếu chưa trả lời đầy đủ các câu hỏi.
Trong đó:
 Sinh viên năm 4: 100 phiếu
 Sinh viên năm 3: 103 phiếu
 Sinh viên năm 2: 45 phiếu
 Sinh viên năm 1: 35 phiếu
Qua quá trình tìm hiểu người nghiên cứu thu được một số kết quả sau:
­

Những phẩm chất của người giáo viên được đa số sinh viên sư phạm nhận

thức một cách sâu sắc và đúng đắn cụ thể:
 Yêu mến học sinh, yêu nghề với tỷ lệ 83.04%
 Tôn trọng và đối xử công bằng với học sinh với tỷ lệ 65.37%
 Có khả năng kiềm chế cảm xúc và hành vi với tỷ lệ 58.30%

năng lực cần thiết của người giáo viên Trung học phổ thông: Hầu hết sinh viên đã ý
thức được tầm quan trọng của việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất và năng lực
cần thiết của người giáo viên (93.64%).
­

Những hạn chế gây ảnh hưởng đến việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm

chất và năng lực cần thiết của người giáo viên Trung học phổ thông: Đa số sinh viên
đều đồng ý thời gian thực tập còn hạn chế (76.35%) và môn học rèn luyện một số kỹ
năng còn hạn chế (78.09%) là hạn chế lớn nhất.


MỤC LỤC

Đề mục

Trang

Trang tựa ........................................................................................................................
Lời cảm ơn .....................................................................................................................
Tóm tắt .......................................................................................................................... i
Mục lục ....................................................................................................................... iii
Danh sách các chữ viết tắt........................................................................................... vii
Danh sách các bảng ................................................................................................... viii
Danh sách các biểu đồ ................................................................................................. ix
Chương 1: GIỚI THIỆU .............................................................................................1
1.1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu...............................................................................................2
1.3. Vấn đề nghiên cứu ..................................................................................................2
1.4. Câu hỏi nghiên cứu .................................................................................................2

2.4.2.5. Tri thức và hiểu biết của giáo viên...................................................................20
 Năng lực giáo dục ...................................................................................................21
2.4.2.6. Năng lực phát triển nhân cách học sinh ........................................................... 21
2.4.2.7. Năng lực giao tiếp sư phạm ............................................................................. 22
2.4.2.8. Năng lực cảm hóa học sinh.............................................................................. 23
2.4.2.9. Năng lực khéo léo ứng xử sư phạm ................................................................ 23
 Năng lực tổ chức các hoạt động sư phạm.................................................................24
2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất, năng lực
cần thiết của người GV, của SVSP ............................................................................... 25
2.5.1. Ý thức của SVSP về việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất và năng lực
cần thiết của người GV ................................................................................................ 25
2.5.2. Vai trò của giảng viên đối với việc tu dưỡng và rèn luyện của SVSP ................. 25


2.5.3. Sự tác động của nội dung dạy học, phương pháp dạy học đến việc tu dưỡng và
rèn luyện của SVSP. .................................................................................................... 26
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC .................................... 28
3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu ........................................................................... 28
3.2. Phương pháp điều tra, khảo sát.............................................................................. 28
3.3. Phương pháp phân tích định tính ........................................................................... 29
3.4. Phương pháp phân tích định lượng ........................................................................ 29
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU...................................................................... 31
4.1. Kết quả khảo sát ý kiến của sinh viên ngành Sư phạm kỹ thuật Trường Đại học
Nông Lâm Tp. HCM.................................................................................................... 31
4.1.1. Nhận thức của SVSP về phẩm chất của người GV - THPT ............................... 32
4.1.1.1. Kết quả khảo sát về phẩm chất của người GV - THPT .................................... 32
4.1.1.2. So sánh nhận thức về phẩm chất của sinh viên các khóa ..................................35
4.1.1.3. Nhận xét chung ............................................................................................... 36
4.1.2. Nhận thức của SVSP về năng lực dạy học của người GV - THPT ...................... 37
4.1.2.1. Kết quả khảo sát về năng lực dạy học của người GV - THPT .......................... 37

4.1.9. Ý kiến của sinh viên về việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất - năng lực
cần thiết của người GV – THPT................................................................................... 55
Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................57
5.1. Kết luận ................................................................................................................ 57
5.2. Kiến nghị .............................................................................................................. 59
5.3. Hướng phát triển của đề tài ................................................................................... 60
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 61
PHỤ LỤC ......................................................................................................................


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ĐHNL

Đại học Nông Lâm

Tp. HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

THPT

Trung học phổ thông

SPKT

Sư phạm kỹ thuật

NLSP



DANH SÁCH CÁC BẢNG

Danh mục bảng

Trang

Bảng 4.1. Kết quả khảo sát nhận thức của SVSP về phẩm chất của người GV THPT........................................................................................................................... 32
Bảng 4.2. So sánh nhận thức về phẩm chất của sinh viên các khóa .............................. 35
Bảng 4.3. Kết quả khảo sát nhận thức của SVSP về năng lực dạy học của người GV THPT........................................................................................................................... 37
Bảng 4.4. So sánh nhận thức về năng lực dạy học của sinh viên các khóa ................... 39
Bảng 4.5. Kết quả khảo sát nhận thức của SVSP về năng lực giáo dục của người GV THPT........................................................................................................................... 41
Bảng 4.6. So sánh nhận thức về năng lực giáo dục của sinh viên các khóa ................. 43
Bảng 4.7. Kết quả khảo sát nhận thức của SVSP về năng lực tổ chức các hoạt động sư
phạm của người GV - THPT ........................................................................................ 44
Bảng 4.8. So sánh nhận thức về năng lực tổ chức các hoạt động sư phạm của sinh viên
các khóa ....................................................................................................................... 46
Bảng 4.9. Kết quả khảo sát ý thức của SVSP về việc tu dưỡng và rèn luyện những
phẩm chất và năng lực cần thiết của người GV - THPT ............................................... 49
Bảng 4.10. Kết quả khảo sát những hạn chế gây ảnh hưởng đến việc tu dưỡng và rèn
luyện những phẩm chất, năng lực cần thiết của người GV, của SVSP .......................... 52


DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ

Danh mục biểu đồ

Trang

Biểu đồ 4.1. Nhận thức của SVSP về phẩm chất của người GV - THPT ...................... 33

phụ thuộc vào sách giáo khoa hay nhân cách của HS mà phẩm chất, chính trị và trình
độ chuyên tay nghề của thầy giáo là điều cần thiết và quan trọng.
Do đó, để có được đội ngũ GV có đủ phẩm chất và năng lực thì ngay từ khâu đào
tạo ban đầu phải hình thành ở sinh viên (SV) ngành sư phạm những nhận thức đúng
đắn, có sự nổ lực học tập, tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất, năng lực và nhân cách cần
thiết của người GV.
Nhận thức được vai trò hết sức quan trọng trên bản thân người nghiên cứu là một
SV Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHNL – Tp. HCM) chuyên
ngành Sư phạm kỹ thuật (SPKT) Nông nghiệp với mong muốn nâng cao kiến thức về
phẩm chất cũng như năng lực cần thiết của người GV để vận dụng cho chuyên ngành
của mình sau này nên người nghiên cứu tiến hành thực hiện đề tài:


“Tìm hiểu mức độ nhận thức của sinh viên ngành Sư phạm kỹ thuật Trường
Đại học Nông Lâm về những phẩm chất và năng lực cần thiết của người giáo viên
Trung học phổ thông”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài: “Tìm hiểu mức độ nhận thức của sinh viên ngành Sư phạm kỹ thuật
Trường Đại học Nông Lâm Tp. HCM về những phẩm chất và năng lực cần thiết của
người giáo viên Trung học phổ thông” được nghiên cứu nhằm đưa ra những kiến nghị
giúp cho sinh viên sư phạm (SVSP) có nhận thức đúng đắn từ đó nổ lực học tập, tu
dưỡng, rèn luyện những phẩm chất và năng lực cần thiết của người GV.
1.3. Vấn đề nghiên cứu
Trong đề tài này người nghiên cứu cần giải quyết 3 vấn đề sau:
- Vấn đề 1: Nhận thức của SV ngành SPKT Trường ĐHNL - Tp. HCM về những
phẩm chất của người giáo viên Trung học phổ thông (GV – THPT).
- Vấn đề 2: Nhận thức của SV ngành SPKT Trường ĐHNL - Tp. HCM về những
năng lực cần thiết của người GV - THPT.
- Vấn đề 3: Yếu tố ảnh hưởng đến việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất,
năng lực cần thiết của người GV, của SVSP.

Nhiệm vụ 4: Kết luận và đưa ra những kiến nghị giúp SV khóa sau có thái độ

đúng đắn trong việc tu dưỡng và rèn luyện những phẩm chất và năng lực cần thiết của
người GV - THPT.
1.6. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
-

Đối tượng nghiên cứu: Mức độ nhận thức của SV ngành SPKT Trường ĐHNL -

Tp. HCM về những phẩm chất và năng lực cần thiết của người GV - THPT.
-

Khách thể nghiên cứu: SV ngành SPKT Trường ĐHNL - Tp. HCM.

1.7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
-

Giới hạn không gian nghiên cứu: Do thời gian và điều kiện cũng như năng lực

nghiên cứu của bản thân nên người nghiên cứu chỉ tiến hành nghiên cứu SV ngành
SPKT Trường ĐHNL - Tp. HCM.
-

Giới hạn nội dung nghiên cứu: Người nghiên cứu tiến hành nghiên cứu mức độ

nhận thức của SV ngành SPKT Trường ĐHNL - Tp. HCM về những phẩm chất và
năng lực cần thiết của người GV - THPT.


1.8. Xác định thuật ngữ


Chương 1: Giới thiệu
Giới thiệu sơ lược về vấn đề nghiên cứu: Lý do chọn đề tài, mục đích, nhiệm vụ,

câu hỏi, đối tượng và khách thể, giới hạn phạm vi, kế hoạch, phương pháp nghiên cứu
và cấu trúc đề tài. Nhằm giúp người đọc có thể hiểu được nội dung đề tài một cách
nhanh chóng và cô đọng nhất.
-

Chương 2: Cơ sở lý luận
Người nghiên cứu giới thiệu những lý thuyết cơ bản mà người nghiên cứu dựa

vào để đặt giả thuyết, tiên đoán và lý giải vấn đề.
-

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu khoa học
Ở chương này người nghiên cứu trình bày các phương pháp: Nghiên cứu tài liệu,

điều tra – khảo sát, phân tích định tính và phân tích định lượng để phục vụ cho đề tài.


-

Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Người nghiên cứu nghiên cứu nhận thức của SVSP về những phẩm chất và năng

lực cần thiết của người GV – THPT bằng việc xử lý kết quả điều tra thông qua phiếu ý
kiến.
-



Người nghiên cứu

Trình bày và chỉnh sữa đề
07/12/2010

cương với giáo viên hướng Người nghiên cứu
dẫn

21/01/2011

Xây dựng và hoàn tất phiếu
điều tra

Người nghiên cứu

Trình bày và chỉnh sữa đề
28/02/2011

cương với giáo viên hướng Người nghiên cứu
dẫn

15/03/2011

15/04/2011

15/05/2011
30/05/2011 đến
04/06/2011


đại hóa đất nước. Tuy nhiên, đề tài chỉ dừng ở khía cạnh GV tiểu học chưa xây dựng
được bộ tiêu chuẩn NLSP chung cho người GV.
Luận văn thạc sĩ: “Xây dựng tiêu chuẩn NLSP cho GV dạy nghề may công nghiệp,
trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Tp. HCM” do tác giả Nguyễn Thị Thanh Bạch (2007)
thực hiện. Đề tài đã xây dựng được mô hình GV dạy nghề, đồng thời đưa ra cấu trúc
các năng lực SPKT làm cơ sở để xác định các tiêu chuẩn NLSP của GV dạy nghề may
công nghiệp. Tuy nhiên, đề tài chỉ tập trung phân tích nghề và xây dựng được các năng
lực cần thiết đối với GV kỹ thuật dạy nghề chưa xây dựng bộ tiêu chuẩn NLSP cho
người GV.
Luận văn tốt nghiệp ngành SPKT nông nghiệp: “Tìm hiểu tác dụng của chương
trình đào tạo SPKT của trường ĐHNL đến việc tu dưỡng, rèn luyện đức tính và phẩm
chất cần thiết của người GV – THPT của SVSP” do tác giả Phạm Thị Thanh Nga
(2008) thực hiện. Trong đề tài này, người nghiên cứu đã tìm hiểu được chương trình
đào tạo có ảnh hưởng đến quá trình tu dưỡng và rèn luyện các đức tính, phẩm chất cần
thiết của người GV – THPT. Tuy nhiên, đề tài chưa tìm hiểu được nhận thức của SV về
phẩm chất và năng lực cần thiết của người GV.


Luận văn tốt nghiệp ngành SPKT nông nghiệp: “Nghiên cứu tài liệu để xây dựng
bộ tiêu chuẩn về NLSP của người GV” do tác giả Lâm Nguyễn Lưu Thủy (2008) thực
hiện. Trong đề tài này, tác giả đã xây dựng được những NLSP của người GV. Tuy
nhiên, đề tài vẫn còn nhiều năng lực, kỹ năng bị trùng lặp, chỉ tiến hành tham khảo ý
kiến trên 18 người nên kết quả chưa khả thi nhiều.
Luận văn tốt nghiệp ngành SPKT nông nghiệp: “Tìm hiểu ý kiến của SV để xây
dựng bộ tiêu chuẩn về NLSP của người GV Đại học” do tác giả Nguyễn Thị Ngọc Thy
(2008) thực hiện. Trong đề tài này, tác giả đã tìm hiểu ý kiến của SV về phẩm chất, tư
tưởng chính trị và những kỹ năng dạy học, giáo dục, tổ chức, nghiên cứu khoa học của
người GV để xây dựng thành bộ tiêu chuẩn về NLSP của người GV đại học. Kết quả
nghiên cứu được đánh giá là cần thiết và rất cần thiết để xây dựng bộ tiêu chuẩn về
NLSP của người GV đại học. Ưu điểm của nghiên cứu này là tác giả đã tìm hiểu sâu

2.2. Nhận thức
2.2.1. Khái niệm chung
Nhận thức là quá trình và kết quả phản ánh, tái tạo thực tiễn vào trong tư duy của
con người. Điểm xuất phát đầu tiên của nhận thức là cảm giác rồi đến tri giác, biểu
tượng. (Nguyễn Lân, 1989)
Theo Vũ Ngọc Khánh (2000) thì cho rằng nhận thức là nhận biết và hiểu, việc
nhận thức đúng đắn mọi vấn đề trong cuộc sống là việc rất cần thiết. Có nhận thức
đúng đắn mọi vấn đề thì chúng ta mới tránh được những thiếu sót không đáng có.
Nhưng theo Cung Kim Tiến (2001) thì nhận thức là quá trình phản ánh và tái tạo
hiện thực trong tư duy của con người, được quy định bởi những quy luật phát triển xã
hội và gắn liền không thể tách rời với thực tiễn.
Tóm lại, nhận thức là một quá trình phức tạp, nó được bắt đầu từ việc xem xét
hiện tượng một cách trực tiếp, tích cực sáng tạo và dựa trên cơ sở thực tiễn. Hoạt động
nhận thức là hoạt động của chủ thể nhằm khám phá thế giới xung quanh, kết quả của


hoạt động này là nhằm tìm ra chân lý hay sự thật về những thuộc tính và quy luật khách
quan của một sự vật cụ thể.
2.2.2. Các mức độ của nhận thức
Theo B.S.Bloom thì nhận thức có các mức độ sau:
 Nhận biết (Knowledge): Là mức độ nhận thức thấp nhất, đơn giản nhất, chỉ nắm
được các dấu hiệu bên ngoài của khái niệm nhưng chưa có được khả năng vận dụng để
giải quyết những tình huống, những hiện tượng.
Biểu hiện của nhận biết như:
-

Nhận ra vấn đề.

-


 Đánh giá (Evaluation): Là khả năng đưa ra những phán đoán, những lập luận
dựa trên vốn tri thức và kỹ năng của bản thân.


(Lâm Quang Thiệp, />truy cập ngày 18/03/2011)
Như vậy quá trình nhận thức của con người rất phong phú, đa dạng và phức tạp.
Quá trình nhận thức có thể diễn ra ở mức độ khác nhau, song để đánh giá nhận thức
của con người về một vấn đề nào đó thì chúng ta có thể đánh giá theo các mức độ nhận
thức hay đánh giá một cách đơn giản theo hai hướng: Nhận thức đúng đắn hay nhận
thức chưa đúng đắn.
Trong đề tài này, người nghiên cứu khảo sát chủ yếu ở các mức độ nhận biết, mức
độ hiểu biết của SV về những phẩm chất và năng lực cần thiết của người GV THPT.
2.2.3. Đặc điểm nhận thức của sinh viên
Sự hình thành nhận thức ở lứa tuổi thanh niên – sinh viên (TN – SV) là một quá
trình lâu dài, trải qua những mức độ khác nhau. Ở lứa tuổi này quá trình phát triển nhận
thức diễn ra mạnh mẽ: TN – SV có nhu cầu tìm hiểu và đánh gía những đặc điểm tâm
lý của mình theo quan điểm về mục đích cuộc sống và hoài bảo của bản thân. Chính
điều này khiến TN – SV quan tâm sâu sắc tới đời sống tâm lý, phẩm chất nhân cách và
năng lực của bản thân về ngành nghề đã chọn.
2.3. Phẩm chất
2.3.1. Khái niệm phẩm chất
Theo Trần Hậu Kiêm và Bùi Công Trang (1992) thì phẩm chất là những nét tính
cách mang ý nghĩa tâm lý đạo đức của con người. Chúng là bộ phận cấu thành nhân
cách của các cá nhân. Đó là sự thống nhất giữa lý tưởng và hiện thực, thống nhất giữa
trí tuệ, tri thức tình cảm và hoạt động thực tiễn của cá nhân.
Còn theo Lê Văn Hồng (1996) thì phẩm chất là những hiện tượng tâm lý tương
đối ổn định tạo thành những nét riêng biệt của nhân cách con người biểu hiện qua các
mối quan hệ xã hội cụ thể của người đó với cộng đồng, xã hội.
Nhưng theo Nguyễn Như Ý (1999) lại cho rằng “Phẩm chất là giá trị và tính chất
tốt đẹp của một con người”. Theo khái niệm này, phẩm chất của một đối tượng là

óc con người dưới hình thức một hình ảnh mẫu mực và hoàn chỉnh có tác dụng lôi
cuốn toàn bộ cuộc sống cá nhân vào hoạt động để vươn tới mục tiêu đó”.
Lý tưởng của GV là một nền giáo dục hưng thịnh, đem lại hạnh phúc đi học cho
các em, có thể khẳng định: Không bao giờ trở thành GV chân chính nếu như bản thân
mình không có được lý tưởng cao đẹp, lý tưởng cao đẹp đó là sự phụng sự cho giáo
dục, cho công cuộc chăm lo thế hệ trẻ. Trong mục tiêu chung của người GV, có nhiệm
vụ quan trọng là giúp các em HS hình thành được lý tưởng cao đẹp cho mình. Để hoàn
thành được nhiệm vụ này người GV phải tự xây dựng cho mình lý tưởng cao đẹp tương
ứng, để HS soi vào ấy mà noi theo. Có thể nói lý tưởng nghề nghiệp là “Cái hồn” của
người GV, là “Sao sáng” dẫn đường cho mỗi GV. (Nguyễn Kế Hào và ctv, 2004)
Lý tưởng đào tạo thế hệ trẻ của người GV biểu hiện bằng niềm say mê nghề
nghiệp, lòng yêu trẻ, lương tâm nghề nghiệp, tận tụy, hy sinh với công việc, tác phong
làm việc cần cù có trách nhiệm, có lối sống giản dị và chân tình. Những điều đó sẽ tạo
sức mạnh giúp GV vượt qua những khó khăn về tinh thần và vật chất để hoàn thành
nhiệm vụ đào tạo thế hệ trẻ xây dựng và bảo về tổ quốc.
2.3.2.3. Lòng yêu mến học sinh, yêu nghề
Yêu quý con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao quý của mỗi
người; riêng với người GV thì lòng yêu mến HS, yêu nghề là phẩm chất đặc trưng
trong nhân cách của họ mà tập trung là sự nhiệt tình, lòng vị tha, thái độ ân cần và chu
đáo.
Theo Gônôbôlin.Ph.N (1977) “Điều đầu tiên đòi hỏi ở người GV là tình yêu HS,
chúng ta cần yêu HS bởi nó sẽ nảy sinh tình yêu sư phạm và tình yêu đó sẽ nảy sinh tài
nghệ trong công tác”.