BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THẾ KHANG

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ
ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
VÀ HỘI TỤ THU NHẬP TẠI VIỆT NAM
Chuyên Ngành: Tài Chính Ngân Hàng
Mã Số: 62.31.12.01

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Nguyễn Ngọc Hùng

TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sĩ với đề tài “Tác động của đầu tư đến
tăng trưởng kinh tế và hội tụ thu nhập tại Việt Nam” là công trình nghiên
cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các thông tin, số liệu trong luận án là
trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, cụ thể và chưa từng được công bố trong bất
kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Nghiên cứu sinh


Mail :
Phone: 0972.162.399


2.1.1. Đầu tư .................................................................................................... 10
2.1.2. Tăng trưởng kinh tế ............................................................................... 11
2.1.3. Hội tụ thu nhập ...................................................................................... 14
2.2. Lý thuyết đầu tư và tăng trưởng kinh tế ................................................... 15
2.2.1. Lý thuyết số nhân đầu tư ....................................................................... 15
2.2.2. Lý thuyết gia tốc đầu tư ........................................................................ 16
2.2.3. Lý thuyết đầu tư trong mô hình Harrod – Domar ................................. 17
2.2.4. Lý thuyết tân cổ điển Solow về đầu tư và tăng trưởng ......................... 18
2.3. Lý thuyết hội tụ thu nhập ......................................................................... 40
2.3.1. Những giả thuyết ................................................................................... 40
2.3.2. Phương pháp đánh giá về hội tụ thu nhập ............................................ 42
2.4. Các nghiên cứu có liên quan .................................................................... 45
2.4.1. Các nghiên cứu về tác động của đầu tư đến tăng trưởng kinh tế .......... 46
2.4.2. Các nghiên cứu về hội tụ thu nhập ........................................................ 56
Tóm tắt chương 2 ............................................................................................ 61
Chương 3. Phương pháp nghiên cứu............................................................... 62
3.1. Quy trình nghiên cứu ............................................................................... 62
3.2. Mô hình nghiên cứu ................................................................................. 64
3.2.1. Mô hình đánh giá tác động của đầu tư đến tăng trưởng kinh tế ........... 65
3.2.2. Mô hình đánh giá hội tụ ........................................................................ 73
3.3. Dữ liệu nghiên cứu ................................................................................... 77
3.4. Phương pháp ước lượng ........................................................................... 79
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


5.2.2. Đầu tư tư nhân trong nước và FDI trong nền kinh tế.......................... 128
5.2.3. Nguồn nhân lực cho tăng trưởng kinh tế ............................................ 131
5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo................................................. 134
5.3.1. Hạn chế của nghiên cứu. ..................................................................... 134
5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo. ............................................................... 134
Tóm tắt chương 5 .......................................................................................... 136
Kết luận ......................................................................................................... 137
MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
TÀI LIỆU THAM KHẢO BẰNG TIẾNG VIỆT
TÀI LIỆU THAM KHẢO BẰNG TIẾNG ANH
PHỤ LỤC 4.1. KIỂM ĐỊNH NGHIỆM ĐƠN VỊ CÁC BIẾN
PHỤ LỤC 4.2. KẾT QUẢ HỒI QUY PMG
PHỤ LỤC 4.3. KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH HỘI TỤ

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


DANH MỤC CÁC HÌNH

STT

NỘI DUNG

Trang

Hình 2.1. Hàm sản xuất tân cổ điển (hệ số biến đổi) ..................................... 23
Hình 2.2. Hàm sản xuất trong mô hình tăng trưởng Solow ........................... 26
Hình 2.3. Biểu đồ mô hình tăng trưởng Solow cơ bản .................................. 29

Bảng 4.6. Kết quả hội tụ tuyệt đối ............................................................... 107
Bảng 4.7. Kết quả ước tính hội tụ có điều kiện............................................. 108
Bảng 5.1.Tóm tắt kết quả các kiểm định các giả thuyết nghiên cứu ............ 123

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ARDL

Autoregressive Distributed Lag

BOT

Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao

BT

Hợp đồng xây dựng - chuyển giao

BTO

Hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh

CPI

Consumer Price Index (Chỉ số giá tiêu dùng)


Quỹ tiền tệ quốc tế

OECD

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

OLS

Ordinary Least Square (phương pháp bình phương nhỏ nhất)

PMG

Pooled Mean Group

RE

Tác động ngẫu nhiên

SI

Đầu tư công

UNCTAD Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp quốc
VAR

Mô hình tự hồi quy véctơ

VECM

Vetor Error Correction Model

phương pháp nghiên cứu khác nhau. Do vậy, có những sự nhận định trái chiều
nhau về tác động của đầu tư đối với tăng tưởng kinh tế như: Aschauer (1989a,
1989b); Hadjimichael and Ghura (1995); Jwan and James (2014); Blomstrom
and Persson (1983); Aviral Kumar Tiwari and Mihai Mutascu (2011). Các tác
giả này cho rằng đầu tư công, đầu tư tư nhân và FDI có tác động tích cực đến
tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, Deverajan et al (1996); Karikari (1992);
Carkovic and Levine (2002) đã không tìm thấy mối quan hệ, hoặc phát hiện
mối quan hệ ngược chiều của đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Ở Việt Nam, việc
nghiên cứu vấn đề này cũng được nhiều tác giả quan tâm. Tuy nhiên, chưa có
nghiên cứu nào mà xây dựng trong mô hình nghiên cứu gồm có đồng thời ba
loại nguồn đầu tư: Đầu tư công, đầu tư tư nhân trong nước và FDI, để xem xét
mức độ tác động của từng loại đầu tư đến tăng trưởng kinh tế.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[2]

Ngoài ra, một trong những dự đoán quan trọng của các mô hình tăng
trưởng tân cổ điển của Solow (1956) và Cass (1965) đó là các nước hoặc khu
vực nghèo có xu hướng tăng trưởng kinh tế nhanh hơn các nước hoặc khu vực
giàu có hơn. Nếu dự đoán này là đúng thì theo thời gian sẽ có sự hội tụ thu
nhập giữa các nước hoặc khu vực. Nhân tố chính quyết định giả thuyết này đó
là đặc tính lợi tức biên giảm dần của vốn trong các mô hình tăng trưởng tân cổ
điển. Tức là nếu các nước hoặc khu vực có cùng lựa chọn về tỷ lệ tiết kiệm và
tiến bộ công nghệ thì những nước hoặc khu vực nghèo, nơi có tỷ suất vốn/lao
động thấp hơn sẽ có sản phẩm biên của vốn cao hơn và do vậy đạt được tốc
độ tăng trưởng cao hơn trong quá trình chuyển đổi về trạng thái cân bằng dài
hạn. Từ các nghiên cứu của Baumol (1986); Barro (1991); Sala-i-Martin

các nhóm dân cư và giữa các vùng. Theo Phạm Thế Anh (2009), nền kinh tế
Việt Nam tăng trưởng cao, khoảng cách giàu - nghèo có xu hướng giãn ra.
Gần đây đã có một số nghiên cứu mối quan hệ giữa bất bình đẳng thu
nhập và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các nghiên cứu chủ yếu là nghiên cứu
định tính và các nghiên cứu định lượng chủ yếu mới tập trung nghiên cứu tác
động của tăng trưởng kinh tế đến bất bình đẳng thu nhập mà chưa nghiên cứu
vai trò của từng loại đầu tư tác động đến việc hội tụ thu nhập giữa các tỉnh ở
Việt Nam.
Do vậy, việc nghiên cứu tác động của các loại nguồn đầu tư đến tăng
trưởng kinh tế và hội tụ thu nhập ở Việt Nam giúp đưa ra những luận cứ khoa
học để đề xuất quan điểm và giải pháp, đảm bảo gắn kết giữa tăng trưởng
kinh tế và thực hiện công bằng trong phân phối thu nhập ở nước ta trong thời
gian tới có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chủ yếu của luận án là đánh giá tác động của các nguồn đầu tư
đến tăng trưởng kinh tế và hội tụ thu nhập tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu
trên, luận án tập trung tìm lời giải đáp cho các câu hỏi nghiên cứu sau đây:

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[4]

(1). Mức độ tác động của các nguồn đầu tư đến tăng trưởng kinh tế tại
Việt Nam trong ngắn hạn và dài hạn như thế nào?
(2). Tác động của các nguồn đầu tư như thế nào đến quá trình hội tụ
thu nhập tại Việt Nam?
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

triển thực nghiệm về vấn đề tăng trưởng và hội tụ thu nhập ở Trung Quốc,
luận án sẽ tiến hành xây dựng mô hình để tìm kiếm bằng chứng có hay không
vấn đề hội tụ hay phân tán thu nhập và cơ chế tác động của đầu tư công, đầu
tư từ tư nhân trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài đến quá trình hội tụ
thu nhập ở Việt Nam.
1.5. Ý nghĩa khoa học của luận án
Nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế nói chung và nghiên cứu về tác động
của đầu tư đến tăng trưởng kinh tế nói riêng là đặc biệt quan trọng đối với các
nước đang phát triển, cụ thể là Việt Nam, nơi mà nguồn lực cho đầu tư phát
triển còn nhiều hạn chế. Do vậy, để có thể hoạch định chính sách vĩ mô cho
từng giai đoạn, tận dụng và tối ưu hóa được nguồn lực cho tăng trưởng kinh
tế, thì đòi hỏi các nhà làm chính sách phải có được cơ sở đánh giá được mức
độ đóng góp của các yếu tố đầu vào, trong đó các loại nguồn đầu tư cho tăng
trưởng kinh tế là một đòi hỏi khách quan. Đồng thời đảm bảo cho kinh tế tăng
trưởng nhanh một cách bền vững đi đôi với thực hiện công bằng trong phân
phối thu nhập là một vấn đề đang đặt ra cấp thiết, rất có ý nghĩa cả về lý luận
và thực tiễn trong việc điều tiết vĩ mô ở Việt Nam. Qua nghiên cứu, luận án
hướng đến việc có đóng góp chủ yếu sau đây:
1.5.1. Ý nghĩa khoa học
Thứ nhất, luận án sẽ bổ sung bằng chứng thực nghiệm về tác động của
đầu tư công, đầu tư từ tư nhân trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài đến

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[6]

tăng trưởng kinh tế. Đây là bước khác biệt so với trước đây ở Việt Nam khi

[7]

hội tụ thu nhập, đồng thời cũng đưa ra những hướng nghiên cứu tiếp theo
trong chuyên ngành này.
1.6. Kết cấu của luận án
Luận án được kết cấu thành 05 chương.
Chương 1 “Giới thiệu”. Chương này trình bày tổng quát gồm có các nội
dung như: Tính cấp thiết của nghiên cứu, Mục tiêu nghiên cứu, Đối tượng,
Phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa của kết quả nghiên cứu mang lại.
Chương 2 “Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu có liên quan”.
Trong chương này sẽ trình bày các khái niệm, các lý thuyết về đầu tư và lý
thuyết kinh tế tân cổ điển Solow (1956) về tác động của đầu tư đến tăng
trưởng, hội tụ thu nhập và các mô hình tăng trưởng nội sinh, giới thiệu cách
tiếp cận trong phân tích tăng trưởng kinh tế thông qua hàm sản xuất CobbDouglas. Trọng tâm của chương sẽ làm rõ về mặt lý thuyết cơ chế tác động
của đầu tư đến tăng trưởng kinh tế và quá trình hội tụ thu nhập. Đồng thời
trong chương cũng trình bày và bình luận những nghiên cứu có liên quan
trong và ngoài nước về đầu tư, tăng trưởng kinh tế và hội tụ thu nhập, từ đó
nêu lên những vấn đề mà các nghiên cứu trước đó chưa giải quyết, làm cơ sở
cho việc giải quyết các vấn đề cần nghiên cứu trong luận án.
Chương 3 “ Phương pháp nghiên cứu”, nội dung chương sẽ mô tả chi
tiết khung phân tích, quy trình nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, phương pháp
nghiên cứu, mô hình nghiên cứu, các kỹ thuật ước lượng để giải quyết các
mục tiêu nghiên cứu đã đề cập theo đặc tính số liệu có được và mục tiêu
nghiên cứu của luận án, làm cơ sở để trình bày kết quả nghiên cứu ở chương
4.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


cãi, ý kiến trái chiều về kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực này, từ đó đã trình
bày hướng nghiên cứu, những vấn đề cần giải quyết cũng như cung cấp một
cái nhìn tổng quát về phương pháp quy trình, dữ liệu, phạm vi, đối tượng
nghiên cứu và kết cấu của luận án. Đồng thời cũng xác định cụ thể ý nghĩa
của luận án về mặt khoa học và thực tiễn với mong muốn là một bằng chứng
nghiên cứu thực nghiệm bổ sung vào lĩnh vực nghiên cứu về đầu tư, tăng
trưởng kinh tế và vấn đề hội tụ thu nhập ở Việt Nam và trên thế giới.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[10]

CHƯƠNG 2
TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
VÀ CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

2.1. Các khái niệm
2.1.1. Đầu tư
Đầu tư là quá trình sử dụng các nguồn lực tài chính, lao động, tài
nguyên thiên nhiên và các tài sản vật chất khác nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp
tái sản xuất giản đơn, tái sản xuất mở rộng các cơ sở vật chất kỹ thuật của nền
kinh tế nói chung, các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ của ngành, cơ quan
quản lý và xã hội nói riêng. Theo Sachs và Larrain (1993) định nghĩa tổng
quát về đầu tư như sau: "Đ2014
Exogenous variables: Individual effects, individual linear trends
Automatic selection of maximum lags
Automatic lag length selection based on SIC: 0 to 1


** Probabilities for Fisher tests are computed using an asymptotic Chi
-square distribution. All other tests assume asymptotic normality.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[xxiii]

Panel unit root test: Summary
Series: LNOPEN
Date: 07/04/16 Time: 10:18
Sample: 2000 2014
Exogenous variables: Individual effects, individual linear trends
Automatic selection of maximum lags
Automatic lag length selection based on SIC: 0 to 2
Newey-West automatic bandwidth selection and Bartlett kernel
CrossMethod
Statistic Prob.** sections
Null: Unit root (assumes common unit root process)
Levin, Lin & Chu t*
-6.48460 0.0000
63
Breitung t-stat
4.20426
1.0000
63
Null: Unit root (assumes individual unit root process)

Newey-West automatic bandwidth selection and Bartlett kernel
Method
Statistic Prob.**
Null: Unit root (assumes common unit root process)
Levin, Lin & Chu t*
-23.5486 0.0000
Breitung t-stat
-7.85594 0.0000
Null: Unit root (assumes individual unit root process)
Im, Pesaran and Shin W-stat -15.2950 0.0000
ADF - Fisher Chi-square
438.482
0.0000
PP - Fisher Chi-square
654.639
0.0000

Crosssections

Obs

63
63

796
733

63
63
63

-1.64987 0.0495
63
Null: Unit root (assumes individual unit root process)
Im, Pesaran and Shin W-stat -5.51927 0.0000
ADF - Fisher Chi-square
225.542
0.0000
PP - Fisher Chi-square
226.006
0.0000

63
63
63

Obs
857
794

857
857
882

** Probabilities for Fisher tests are computed using an asymptotic Chi
-square distribution. All other tests assume asymptotic normality.

Panel unit root test: Summary
Series: D(LNSE)
Date: 07/04/16 Time: 10:23
Sample: 2000 2014

798
798
819

** Probabilities for Fisher tests are computed using an asymptotic Chi
-square distribution. All other tests assume asymptotic normality.

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[xxv]

Panel unit root test: Summary
Series: LB
Date: 07/04/16 Time: 10:24
Sample: 2000 2014
Exogenous variables: Individual effects, individual linear trends
Automatic selection of maximum lags
Automatic lag length selection based on SIC: 0 to 2
Newey-West automatic bandwidth selection and Bartlett kernel
CrossMethod
Statistic Prob.** sections
Null: Unit root (assumes common unit root process)
Levin, Lin & Chu t*
-5.96849 0.0000
63
Breitung t-stat
1.18946

Exogenous variables: Individual effects, individual linear trends
Automatic selection of maximum lags
Automatic lag length selection based on SIC: 0 to 1
Newey-West automatic bandwidth selection and Bartlett kernel
CrossMethod
Statistic Prob.** sections
Null: Unit root (assumes common unit root process)
Levin, Lin & Chu t*
-19.3615 0.0000
63
Breitung t-stat
-9.73504 0.0000
63
Null: Unit root (assumes individual unit root process)
Im, Pesaran and Shin W-stat -12.5852 0.0000
ADF - Fisher Chi-square
369.679
0.0000
PP - Fisher Chi-square
518.803
0.0000

63
63
63

Obs
810
747



Prob.*

Long Run Equation
LNSI
DI
LNFDI
LNOPEN
LB

-0.017490
0.002412
0.009672
0.019319
0.030277

0.005841
0.000462
0.000575
0.006265
0.000787

-2.994319
5.215459
16.81293
3.083890
38.48094

0.0029
0.0000

D(LB)
LNSE
C
@TREND
Mean dependent var
S.E. of regression
Sum squared resid
Log likelihood

-0.434205
-0.010755
0.001039
0.002808
-0.079888
-0.012468
-0.056258
0.024809
0.067350
0.161190
0.059739
1.331146
1879.728

0.038679
0.015642
0.002237
0.009587
0.019827
0.004893
0.038381


Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob.

LNGDP0
C

-0.186983
2.502412

0.066080
0.093230

-2.829667
26.84118

0.0063
0.0000

R-squared
Adjusted R-squared
S.E. of regression
Sum squared resid
Log likelihood
F-statistic

0.215102
0.404298

Prob. F(1,61)
Prob. Chi-Square(1)
Prob. Chi-Square(1)

0.6492
0.6428
0.5249

Test Equation:
Dependent Variable: RESID^2
Method: Least Squares
Date: 07/04/16 Time: 15:09
Sample: 1 63
Included observations: 63
Variable

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob.

C
LNGDP0


Akaike info criterion
Schwarz criterion
Hannan-Quinn criter.
Durbin-Watson stat

0.070116
0.141529
-1.028557
-0.960521
-1.001799
1.675967

Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail :
Phone: 0972.162.399


[xxviii]

Variance Inflation Factors
Date: 07/04/16 Time: 15:11
Sample: 1 63
Included observations: 63
Coefficient Uncentered
Variance
VIF

Variable
LNGDP0
C

C

-0.224480
-0.064081
2.733520

0.077052
0.067571
0.260947

-2.913344
-0.948348
10.47538

0.0050
0.3468
0.0000

R-squared
Adjusted R-squared
S.E. of regression
Sum squared resid
Log likelihood
F-statistic
Prob(F-statistic)

0.129086
0.100056
0.269322
4.352064