Âm hưởng từ chuyến đi đánh động lương tri
TTO - Chuyến đi của bà Doãn Ngọc Trâm sang đất Mỹ những
ngày này đang là một sự kiện được dư luận thế giới quan tâm.
Thật dễ khi truy tìm trên Internet những bài viết liên quan đến
chuyến đi đánh động lương tri nhân loại này... TTO xin trích
đăng một vài bài viết.
>>Con của mẹ đã trở về
Những dòng thơ về sự tàn khốc của chiến tranh được tìm thấy
và chuyển giao bởi 2 cựu binh Mỹ
Hai anh em cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam đã trải qua mấy thập kỷ
cố gắng tìm lại gia đình của một bác sĩ đã bị quân lính Mỹ giết hại,
người đã viết lên những dòng về tình yêu, lòng dũng cảm.
Đặng Thùy Trâm đã viết quyển nhật ký, nay là cuốn sách bán chạy
nhất ở VN, trong 3 năm cho đến khi cô bị lính Mỹ giết hại vào tháng 6
năm 1970 trong khu rừng nhiệt đới ở miền Nam VN. Khi Fred
Whitehurst, một quân nhân Mỹ, tính châm lửa đốt quyển sổ thứ nhất
được bọc bằng vải, người thông dịch của ông đã cản: "Đừng đốt.
Bản thân nó đã có lửa rồi!". Nghe lời khuyên, Fred đã không đốt
quyển sách. Ngọn lửa ấy đã dẫn Whitehurst và người anh Robert,
làm một cuộc hành trình tình nguyện: đưa nhật ký của Trâm về với
gia đình cô.
Cuộc tìm kiếm bắt đầu
Bà Doãn Ngọc Trâm
xúc động khi lần đầu
tiên sau 35 năm được
tận tay sờ vào quyển
nhật ký của con mình
Whitehurst kể: "Bác sĩ Trâm đã hy sinh để đồng nghiệp và các bệnh
nhân có thể chạy thoát. Tại chỗ của cô, người ta tìm thấy một túi nhỏ
với 2 cuốn sổ. Đó là nhật ký viết trong suốt 3 năm của cô bác sĩ Việt
cộng đã chết".

Một bữa tiệc cảm động
Thứ 4 vừa rồi, mẹ bác sĩ Đặng Thùy Trâm và các con gái của bà đã
ở lại nhiều giờ ở phòng lưu trữ Texas. Mọi người cố gắng kìm nén
mọi xúc động để lần đầu tiên cầm và đọc bản gốc quyển nhật ký.
Hôm nay, họ vẫn tiếp tục đọc chúng.
Họ bay tới Bắc Carolina vào thứ 6 và vào thứ 7, Kay, mẹ của anh em
nhà Whitehurst sẽ tổ chức một bữa tiệc cho mọi người tại Bethel.
"Mẹ của bác sĩ Đặng Thùy Trâm nói rằng muốn gặp người mẹ Mỹ
của chúng tôi. Bà ấy nói rằng bà ấy muốn nhìn vào mắt người mẹ đã
sinh ra và nuôi dưỡng những cậu con trai như chúng tôi", Fred
Whitehurst nói.
DAVID PERLMUTT (Charlotte Observer)
Nhật ký Anne Frank của Việt Nam
Đặng Thùy Trâm hy sinh khi vừa tròn 27 tuổi, trong một trận đánh
của quân đội Mỹ vào một bệnh viện ở Quảng Ngãi trong cuộc chiến
ở VN. Đến nay, sau 4 thập kỷ, nhật ký của cô đã trở thành một tác
phẩm làm lay động lòng người ở cả Mỹ và VN, quê hương cô.
35 năm kể từ ngày được một cựu chiến binh Mỹ lưu giữ, cuốn nhật
ký ấy đã trở thành một hiện tượng, với số lượng bán ra hơn 300
ngàn bản, được dịch ra nhiều thứ tiếng và được giới thiệu trên một
chương trình tivi. Cuốn nhật ký ấy đã tạo nên một làn sóng yêu quê
hương đất nước của thế hệ trẻ VN.
Những người đã đọc cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm nói rằng đó
là cuốn sách thuyết phục nhất, mô tả chân thực nhất về một cuộc
chiến tranh, cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của khoảng 2-3 triệu
người Việt Nam và châu Á, và khoảng 58 ngàn người Mỹ.
“Cô ấy đứng bên kia chiến tuyến với tôi, nhưng những gì cô ấy viết
ra đã làm trái tim tôi thổn thức”, Fred Whitehurst, người lính từng
tham gia chiến tranh ở VN, người đã giữ cuốn nhật ký khỏi bị đốt tâm
sự. “Cô ấy là Anne Frank của Việt Nam. Tôi biết cuốn nhật ký này sẽ

một tác nhân hợp tác cùng cộng sản. Cuối cùng thì tôi chẳng màng
đến FBI nữa”, Fred nói.
Whitehurst bây giờ là một luật sư. Ông đưa cuốn nhật ký cho anh trai
mình, cũng là một cựu chiến binh Mỹ ở VN, nhưng lấy vợ
VN. Nhất định phải đem quyển nhật ký này trở về VN cũng trở thành
nỗi ám ảnh của Robert, nhưng cũng như bao nhiêu cựu chiến binh
khác, Fred cảm thấy e sợ khi phải quay trở lại đất nước mà ông từng
gây ra bao đau thương cho người dân ở đây. “Tôi có rất nhiều ám
ảnh khi rời cuộc chiến ở VN trở lại Mỹ. Ký ức về chiến tranh ở VN
khiến tôi khóc rất nhiều và tôi cảm thấy vô cùng đau khổ. Trong suốt
5 năm liền, cứ nhắm mắt là tôi lại gặp toàn ác mộng”.
Tháng 3 năm nay, 2 anh em đưa cuốn nhật ký đến một cuộc hội nghị
về chiến tranh VN diễn ra tại ĐH Texas Tech. Ở đây, họ đã gặp Ted
Englemann, một cựu chiến binh khác cũng từng tham gia chiến tranh
VN, và hiện nay tìm kiếm cho cái mà ông ta gọi là “kết thúc” chiến
tranh. Ted sẽ đi Hà Nội vào tháng tới. Ông ấy đã làm một bản CD
quyển nhật ký, tìm gia đình bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Vào thời điểm
anh em nhà Whitehurst thăm gia đình vào mùa hè này, cuốn nhật ký
được xuất bản, Fred và bác sĩ Đặng Thùy Trâm trở nên nổi tiếng.
Thay cho nỗi e sợ ban đầu về những điều đang chờ đợi họ ở VN,
Fred Whitrehurst rất ngạc nhiên với những gì ông được đón nhận.
“Chúng tôi đã làm ở Hà Nội những gì mà Đức đã làm ở London trong
Chiến tranh thế giới II. Dù có bất kỳ lý do gì đi nữa, chúng tôi cũng là
kẻ xâm lược. Nhưng đất nước VN đã mở rộng vòng tay đón chúng
tôi. Ngài thủ tướng gặp chúng tôi, cảm ơn chúng tôi. Tôi biết rằng họ
yêu cô con gái ấy xiết bao và xem tôi như một người con, cũng bằng
tình yêu thương ấy”.
Cuốn nhật ký đã tạo nên một luồng cảm xúc mạnh cho mỗi người
đọc, từ huyền thoại quân sự, đại tướng Võ Nguyên Giáp, đến thủ
tướng Phan Văn Khải.