BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

TRẦN MỸ NGỌC

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH PHƯỜNG/XÃ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN CHÂU THÀNH TỈNH BẾN TRE

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

TRẦN MỸ NGỌC

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH PHƯỜNG/XÃ TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN CHÂU THÀNH TỈNH BẾN TRE

Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS MAI THỊ HOÀNG MINH


1.4.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU......................................................................................3
1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................................3
1.6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI VỀ MẶT KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN .........4
1.6.1 Ý NGHĨA KHOA HỌC .........................................................................................4
1.6.2 Ý NGHĨA THỰC TIỄN ........................................................................................4
1.7 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI ....................................................................................4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ....................................6
1.1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI ..................6
1.1.1 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN ................................6
1.1.1.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai hệ thống thông tin kế toán và
chất lượng thông tin kế toán. Khảo sát tại đại học Utara Malaysia (Factors that
Affect Accounting Infomation System Implementation and Accounting
Information Quality: A Survey in University Utara Malaysia) ...........................6
1.1.1.2 Nghiên cứu của Choi và Mueller (1984) về các nhân tố ảnh hưởng đến
sự phát triển của kế toán và sự liên hệ với chất lượng thông tin báo cáo tài
chính .....................................................................................................................7


1.1.1.3 Đổi mới mở trong khu vực công(Open innovation in the public sector: A
research agenda) ..................................................................................................8
1.2 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC...............10
1.2.1 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN KẾ TOÁN ..............................10
1.2.1.1 Bài báo khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Nga (2014) “Tiêu chí
đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán”............10
1.2.2 CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHU VỰC CÔNG...........................11
1.2.2.1 Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hiền (2014) “Hoàn thiện báo cáo tài
chính khu vực công – nghiên cứu cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt
Nam.....................................................................................................................11
1.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ NHỮNG NGHIÊN CỨU ĐÃ THỰC HIỆN VÀ
ĐỊNH HƯỚNG CỦA TÁC GIẢ VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ............................12

3.2.2 XÁC ĐỊNH KÍCH THƯỚC MẪU .........................................................................38
3.2.3 XÂY DỰNG THANG ĐO ...................................................................................39
3.2.4 KIỂM ĐỊNH THANG ĐO ...................................................................................41
3.2.5 KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH, GIẢ THUYẾT.................................................................41
3.3 CÁC GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU .............................................................................42
3.4 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ...............................................................................44
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIẾN CỨU VÀ BÀN LUẬN .................................46
4.1 ĐÁNH GIÁ THANG ĐO (KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CRONBACH
ALPHA)....................................................................................................................46
4.1.1 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO ĐẶC TÍNH CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN BÁO
CÁO TÀI CHÍNH .......................................................................................................47
4.1.2 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ ...........49
4.1.3 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ ........49
4.1.4 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG KINH TẾ (KT)...50
4.1.5 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA .........51
4.1.6 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC (GD)
...............................................................................................................................51
4.1.7 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ ĐÀO TẠO BỒI DƯỠNG NHÂN
VIÊN (ĐTBD) .........................................................................................................52
4.1.8 CRONBACH ALPHA CỦA THANG ĐO NHÂN TỐ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN
(HTTT)...................................................................................................................54
4.2 KIỂM ĐỊNH GIÁ TRỊ THANG ĐO ...............................................................54
4.2.1 PHÂN TÍCH KHÁM PHÁ NHÂN TỐ ....................................................................55
4.2.2 PHÂN TÍCH NHÂN TỐ NHÓM BIẾN PHỤ THUỘC ...............................................57
4.2.3 KẾT LUẬN PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA ..........................................58
4.3. HỒI QUY TUYẾN TÍNH ................................................................................60
4.3.1 XÂY DỰNG PHƯƠNG TRÌNH HỒI QUY TUYẾN TÍNH TỪ DỮ LIỆU CỦA MẪU......60
4.3.2 KIỂM ĐỊNH HỆ SỐ TƯƠNG QUAN ....................................................................61




DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

HCSN: Hành chính sự nghiệp
BCTC: Báo cáo tài chính
CNTT: Công nghệ thông tin
COBIT - Control Objective for Information and related Technolog: Kiểm soát
các vấn đề đối với thông tin và kỹ thuật liên quan
CT: Chính trị
ĐTBD: Đào tạo bồi dưỡng
HT: Hệ thống
IPSAS - International Public Sector Accounting Standards : Chuẩn mực kế toán
công quốc tế
KT: Kinh tế
NQL: Nhà quản lý
NSNN: Ngân sách nhà nước
PL: Pháp lý
GD: Giáo dục
TTKT: Thông tin kế toán
VH: Văn hóa
CL HTTT KT: Chất lượng hệ thống thông tin kế toán
HTTT KT: Hệ thống thông tin kế toán


DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Tổng hợp các công trình nghiên cứu
Bảng 2.1: Tổng hợp các đặc tính chất lượng thông tin của Knight và Burn (2005)
Bảng 4.1 Thống kê giá trị trung bình và phương sai của thang đo
Bảng 4.2 : Cronbach Alpha của thang đo đặc tính chất lượng thông tin báo cáo tài

1

PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Sự cần thiết của đề tài
Đất nước ta đang trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ với diện mạo mới. Trong nền
kinh tế thị trường ngày càng biến động và không ngừng phát triển như hiện nay
thì hoạt động của các đơn vị hành chính sự nghiệp cũng ngày một phát triển và
đóng góp không nhỏ vào sự nghiệp đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội của đất
nước.
Xuất phát từ thực trạng chế độ kế toán khu vực công Việt Nam hiện nay còn
nhiều cách biệt so với kế toán khu vực công trên thế giới. Kế toán khu vực công
Việt Nam chưa cung cấp thông tin hữu ích cho trách nhiệm giải trình và ra quyết
định.Vì vậy, kế toán khu vực công chưa là công cụ hữu ích để quản lý, kiểm soát
nguồn tài chính công. Phường, xã là đơn vị thuộc khu vực công. Do đó, việc
nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trên BCTC Phường
Xã nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng và qua đó tác động vào các nhân tố này
để nâng cao chất lượng thông tin trên BCTC Phường Xã, qua đó nâng cao tính
minh bạch, hữu ích của BCTC, theo tôi rất hữu ích cho Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay.
Tuy nhiên, việc thực hiện công tác kế toán và chất lượng thông tin kế toán tại các
Doanh nghiệp nói chung và các đơn vị hành chính sự nghiệp còn nhiều hạn chế.
Chất lượng thông tin kế toán còn chưa minh bạch, rõ ràng dẫn đến có nhiều gian
lận trên BCTC đã xảy ra.
Chính vì vậy mà chất lượng thông tin kế toán là một yếu tố rất quan trọng cần
được tìm hiểu và hoàn thiện nhằm phát huy tốt nhất vai trò của kế toán hành
chính sự nghiệp.
Để thực hiện được mục tiêu này, chúng ta cần phải nghiên cứu và tìm hiểu các
nhân tố cũng như mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó đến chất lượng thông tin
kế toán; từ đó có hướng tác động, điều chỉnh tích cực, phù hợp đến các nhân tố
trọng yếu giúp cải thiện chất lượng thông tin kế toán theo mong muốn.

xã: Phú An Hòa, Tiên Long, Tiên Thủy, Tân Phú, Quới Thành, An Hiệp, Thành
Triệu, Phú Túc, Tường Đa, Sơn Hòa, Phú Đức, Mỹ Thành, Tam Phước, An
Khánh, Tân Thạch, Hữu Định, Phước Thạnh, Quới Sơn, An Phước, Giao Long,


3

Giao Hòa, An Hóa trên địa bàn huyện.
- Nhận diện và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT tại
các đơn vị hành chính phường/xã trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre.
- Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này đến chất lượng TTKT
tại các đơn vị hành chính phường/xã trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Bến
Tre.
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
- BCTC các đơn vị hành chính phường/xã trên địa bàn huyện Châu Thành
tỉnh Bến Tre.
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu
-

Không gian nghiên cứu: đề tài tập trung vào việc tìm hiểu, xác định các

nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT và mức độ tác động của các nhân tố
này đến chất lượng TTKT được công bố trên báo cáo tài chính tại các đơn vị
hành chính phường/xã (gồm 22 xã) trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre.
1.5 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng đồng thời hai phương pháp nghiên cứu: định tính và định
lượng.
Phương pháp nghiên cứu định tính: được dùng để khái quát hóa, mô tả các lý
thuyết về thông tin kế toán, chất lượng thông tin kế toán, các nhân tố ảnh hưởng

tỉnh Bến Tre.
1.7 Kết cấu của đề tài
Đề tài bao gồm 05 chương:
Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và kiến nghị
Và phần phụ lục đính kèm
Phần mở đầu đã trình bày các vấn đề tổng quan về đề tài nghiên cứu, bao gồm :
Tính cấp thiết và lý do đề tài nghiên cứu được lựa chọn xuất phát từ tầm quan
trọng của chất lượng thông tin kế toán trong tất cả các lại hình doanh nghiệp nói


5

chung và trong lĩnh vực hành chính công tỉnh Bến Tre nói riêng, nhằm ngày càng
nâng cao hiệu quả hoạt động tại các đơn vị này, từ đó đưa ra các mục tiêu, nội
dung và phương pháp nghiên cứu để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất
lượng thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính phường/xã trên địa bàn huyện
Châu Thành tỉnh Bến Tre. Phần này cũng đã trình bày được các phương pháp
nghiên cứu, nêu ra ý nghĩa và điểm đóng góp mới của đề tài luận văn cho nghiên
cứu khoa học và thực tiễn. Chương 1 sau đây sẽ trình bày và đánh giá về tình hình
nghiên cứu của đề tài.


6

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1.1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu nước ngoài

trực tiếp đến sự phát triển hệ thống kế toán bao gồm các nhân tố sau:
- Hệ thống pháp luật
- Hệ thống chính trị
- Nguồn gốc sở hữu vốn
- Cỡ và độ phức tạp của đơn vị
- Đặc điểm xã hội
- Mức độ tinh tế, nhạy cảm của môi trường kinh doanh
- Mức độ suy luận pháp lý
- Chính sách kế toán hiện tại
- Tốc độ đổi mới kinh doanh
- Bối cảnh phát triển kinh tế
- Phát triển của các thành phần kinh tế
- Phát triển giáo dục nghề nghiệp và tổ chức nghề nghiệp
Sau đó 12 nhân tố này đã được phân loại thành 5 nhóm thích hợp như sau:
- Môi trường pháp lý


8

- Môi trường chính trị
- Môi trường kinh tế
- Môi trường văn hoá
- Môi trường giáo dục, nghề nghiệp, phát triển nghề nghiệp (Zhang, 2005)
1.1.1.3 Đổi mới mở trong khu vực công(Open innovation in the public sector: A
research agenda)
- Báo cáo đưa ra những thách thức khác nhau cho sự đổi mới trong khu vực công
- Nhấn mạnh vai trò của CNTT trong việc thúc đẩy đổi mới đó
- Cung cấp sự so sánh về đổi mới trong khu vực công và khu vực tư nhân
Vai trò của CNTT trong cải cách mở trong khu vực công
Trong hai thập kỷ qua, các cơ quan nhà nước và các sở ngành ở tất cả các cấp đã

sử dụng để kiểm tra và xử lý bộ dữ liệu của tất cả các bên liên quan trong cơ
quan trước khi phát hành. Tiếp theo, phải thực hiện các bước để đảm bảo rằng
các bộ dữ liệu được phát hành có tính chính xác về mặt kỹ thuật cũng như có thể
hiểu được ( Ham và cộng sự, 2015). Bộ dữ liệu có thể được che đậy (trong một
số trường hợp) để đảm bảo yêu cầu về sự riêng tư được thỏa mãn, trong khi các
vấn đề liên quan đến trách nhiệm pháp lý được bảo hiểm. Để có hiệu quả liên tục
của các sáng kiến dữ liệu mở của họ, các cơ quan có thể cần phải phát triển các
cơ chế phản hồi và các biện pháp để đánh giá dữ liệu được phát hành như thế nào
của các bên liên quan khác nhau và giá trị cả về kinh tế và xã hội đều đã tạo ra
( Zuiderwijk & Janssen, 2014 ) . Thực tế, trong khi việc sử dụng CNTT đã giúp
hỗ trợ chuyển đổi sang các hoạt động đổi mới mở và hợp tác trong khu vực công.


10

1.2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong nước
1.2.1 Các nghiên cứu về chất lượng thông tin kế toán
1.2.1.1 Bài báo khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Nga (2014) “Tiêu chí
đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán”
Bài báo khoa học của Tiến Sĩ Nguyễn Thị Hồng Nga (2014) “Tiêu chí đánh giá
và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán”
Trong nghiên cứu trên, tác giả đã đề cập đến các quan điểm, các nghiên cứu có
liên quan đến đề tài về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT:
- Nghiên cứu của Rapina (2014): đã cho ra kết quả các nhân tố: cam kết quản lý,
văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của
TTKT.
- Nghiên cứu của Heidi Vander Bauwhede (2001): nhân tố tiềm năng ảnh hưởng
đến báo cáo tài chính (BCTC) bao gồm:
+ Quyết định của nhà quản lý (như quyết định về chính sách kế toán áp dụng, xử
lý công nợ, quản trị hàng tồn kho, thanh lý tài sản,…).

tổ chức, chính sách đãi ngộ, áp lực công việc, ngành nghề kinh doanh, sự cạnh
tranh,... đều có thể có những ảnh hưởng nhất định đến chất lượng TTKT.
- Hệ thống văn bản pháp quy (Luật, chuẩn mực,...) và sự quản lý, giám sát việc
tuân thủ các quy định về kế toán của Nhà nước.
Từ đó tác giả khái quát lại theo ba nhóm nhân tố là: Nhân sự kế toán và các nhà
quản lý; môi trường DN; Hệ thống văn bản pháp quy và quản lý, giám sát của
Nhà nước.
Sau quá trình phân tích, nghiên cứu, chạy mô hình hồi quy, tác giả đã chứng
minh và đi đến kết luận về việc: có 02 nhân tố ảnh hưởng ảnh hưởng đáng kể đến
chất lượng TTKT của các doanh nghiệp ở Việt Nam là Nhân sự kế toán và các
nhà quản lý; Hệ thống văn bản pháp quy, quản lý, giám sát của Nhà nước.
1.2.2 Các nghiên cứu về Báo cáo tài chính khu vực công
1.2.2.1 Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Hiền (2014) “Hoàn thiện báo cáo tài
chính khu vực công – nghiên cứu cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt
Nam
Trong luận án tiến sĩ kinh tế về Hoàn thiện BCTC khu vực công – nghiên cứu
cho các đơn vị hành chính sự nghiệp tại Việt Nam, dựa trên nền tảng nghiên cứu
của Choi và Mueller (1984), của tác giả đã đưa ra các nhân tố tác động đến chất
lượng TTKT trên BCTC khu vực công bao gồm:
- Môi trường pháp lý: gồm các yếu tố: (1) Luật ngân sách và các chính sách
quản lý tài chính khu vực công; (2) Chuẩn mực, chế độ kế toán khu vực công; (3)
Cơ quan ban hành chuẩn mực, chế độ kế toán khu vực công; (4) Mục tiêu báo
cáo tài chính rõ ràng.


12

- Môi trường chính trị:bao gồm các yếu tố: (1) Sự dân chủ; (2) Sự giám sát chặt
chẽ của cơ quan, đơn vị giám sát; (3) Áp lực từ việc bắt buộc phải cung cấp
thông tin BCTC đã kiểm toán độc lập của các đơn vị thuộc khu vực công;


Các nhân tố tác

& ctg (2013)

việc triển khai hệ thống thông

động đến CLTT

tin kế toán và chất lượng thông

KT

tin kế toán. Khảo sát tại đại

Nguồn

học Utara Malaysia.

người, Sự cam kết

bao
lực

gồm;
con

từ phía các nhà
quản lý, Vận hành


2. Anneke

công nghệ thông
tin (IT) để tạo ra và

Zuiderwijk,
3. Giri Kumar Tay

cung cấp các dịch

4. (2017)

vụ công cộng, đồng
thời nhấn mạnh
đến nhu cầu đổi
mới mở trong khu
vực công

4

Tiến sĩ Nguyễn Bài báo khoa học nghiên cứu về Kết quả cho ra có 4
Thị

Hồng

(2014)

Nga tiêu chí đánh giá và các nhân tố yếu tố ảnh hưởng:
ảnh hưởng đến chất lượng thông Môi trường doanh
tin kế toán.

vực

công: Môi trường
pháp lý, Chính trị,
Văn hoá, giáo dục
nghề

nghiệp

sự

chuyên nghiệp.
(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)
Các nghiên cứu trước đây đã giải quyết các vấn đề liên quan đến sự phát triển
của hệ thống kế toán và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin
kế toán. Tuy nhiên các nghiên cứu này chỉ mới nêu khái quát chung mà chưa đi
sâu chi tiết áp dụng tại các đơn vi, loại hình doanh nghiệp cụ thể và các nhân tố
này chỉ là các nhân tố thuộc về môi trường và chưa đề cập đến các nhân tố bên
trong cũng có tầm quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán.
Xuất phát từ quan điểm trên, khi xác định các nhân tố tác động đến chất lượng
thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính phường/xã trên địa bàn huyện Châu
Thành tỉnh Bến Tre tác giả vẫn dựa trên nền tảng là các nhân tố mà Choi và
Mueller đã xác định, nghiên cứu của Nguyễn Thu Hiền (2014), kết hợp với việc
khảo sát, thăm dò ý kiến của các chuyên gia để xác định và bổ sung thêm những
nhân tố tác động đến chất lượng thông tin kế toán tại các đơn vị hành chính
phường/xã trên địa bàn huyện Châu Thành tỉnh Bến Tre.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương 1 đã trình bày các nghiên cứu có liên quan đến đề tài, từ đó đánh giá
được đâu là lỗ hổng trong nghiên cứu và nêu ra định hướng nghiên cứu của tác
giả. Chương 2 sẽ tiếp tục bằng việc trình bày cơ sở lý thuyết của đề tài.