VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THU TRANG

TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH
Ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN TRUNG THÀNH

HÀ NỘI – 2018


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI
MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY .............................................................6
1.1 Khái niệm chất ma túy và tội mua bán trái phép chất ma túy ...........................6
1.2 Quy định của Pháp luật Hình sự Việt Nam về tội mua bán trái phép chất ma
túy ............................................................................................................................8
Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT
HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NAM ĐỊNH.....................................................................32

chất ma túy.
Nam Định là một tỉnh có lịch sử phát triển đô thị sớm và thuận lợi giao
thông, giao thương buôn bán, chính vì vậy được nhiều đối tượng chọn là địa bàn
tiêu thụ và chung chuyển ma túy từ các tỉnh Tây Bắc về phân phối cho một số
tỉnh đồng bằng Sông Hồng. Theo nhận định của các cơ quan chức năng, các đối
tượng mua bán trái phép chất ma túy hoạt động ngày một tinh vi hơn cũng như
hình thành các đường dây mua bán ma túy lớn hơn. Trước tình hình này, các cơ
quan chức năng tỉnh Nam Định đã và đang tập trung lực lượng xử l tội phạm
mua bán trái ph p chất ma túy và đã đạt nhiều kết quả tốt, số vụ án được phát
hiện đang tăng thêm, nhiều đường dây buôn bán ma tu bị triệt phá. ên cạnh
kết quả đó, do tội phạm về mua bán trái phép chất ma tu trên địa bàn tỉnh Nam
Định diễn biến ngày một phức tạp và tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, các cơ
quan chức năng dù đã nỗ lực nhưng việc xử lý tội phạm mua bán trái phép chất
ma túy vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định và chưa đáp ứng được triệt để
công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.
Chính vì vậy với mong muốn nghiên cứu, hoàn thiện những vấn đề lý luận
và quy định pháp luật về tội mua bán trái phép chất ma túy cũng như khảo sát có
1


hệ thống về thực tiễn xét xử các tội phạm này trên địa bàn tỉnh Nam Định, cùng
với sự giúp đỡ của thầy cô giáo trong khoa Luật Học viện khoa học xã hội, tác
giả xin lựa chọn đề tài: “Tội mua bán trái phép chất ma túy trong pháp luật
Hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Nam Định”
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học,
nhiều luận văn thạc sĩ, tiến sĩ Luật học nghiên cứu về tội phạm về ma túy, ví dụ
như: Luận án tiến sĩ luật học Nguyễn Tuyết Mai: “Đấu tranh phòng chống các
tội phạm về ma túy ở Việt Nam ” năm 2007, Luận văn thạc sĩ Luật học Trần
Quốc Trọng: “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt ma

nhiệm vụ:
-

Nghiên cứu làm rõ các khái niệm: “Chất ma túy”, “Tội mua bán trái phép

chất ma túy” và “Các dấu hiệu pháp l đặc trưng của tội mua bán trái phép chất
ma túy”. Khái quát quy định của pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất
ma túy trong lịch sử lập pháp Việt Nam từ thời điểm chưa có

LHS đến khi

LHS năm 2015 có hiệu lực.
-

Phân tích làm rõ dấu hiệu pháp lý cụ thể của Tội mua bán trái phép chất ma

túy được quy định tại Điều 251 của LHS năm 2015. Đánh giá các tình tiết định
tội trong cấu thành tội phạm cơ bản, các tình tiết định khung hình phạt trong cấu
thành tội phạm tăng nặng trên cơ sở so sánh với LHS năm 1999.
-

Phân tích thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về tội mua

bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Nam Định. Khái quát thực tiễn xét xử
Tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Nam Định giai đoạn từ năm
2013 đến năm 2017, từ đó đề ra một số yêu cầu và giải pháp nhằm áp dụng đúng
các quy định của pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài gồm các vấn đề lý luận và thực tiễn về tội

Phương pháp luận của luận văn: là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, về đấu tranh phòng, chống tội phạm quan
điểm của Đảng và Nhà nước về đấu tranh chống tội phạm ma tu cũng như
thành tựu của các chuyên ngành khoa học pháp l như lịch sử pháp luật, luật
hình sự, tội phạm học, luật tố tụng hình sự, những luận điểm khoa học trong các
công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết đăng trên tạp chí của
một số nhà khoa học pháp l chuyên ngành.
-

Các phương pháp nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn

sử dụng một số phương pháp tiếp cận làm sáng t về mặt khoa học từng vấn đề
tương ứng, đó là các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp hệ thống
hóa, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh; tổng kết thực tiễn để hoàn thiện pháp
luật hình sự đối với Tội mua bán trái phép chất ma túy. Tác giả dựa vào các văn
bản pháp luật của Nhà nước có liên quan đến nội dung đề tài, số liệu thống kê,
báo cáo tổng kết năm công tác của TAND hai cấp tỉnh Nam Định để phân tích,
tổng hợp các luận chứng, các vấn đề được nghiên cứu trong luận văn.
6. Những điểm mới
-

đóng gó của luận

n

Về mặt lý luận, luận văn là công trình chuyên khảo trong khoa học pháp lý

về tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của BLHS Việt Nam năm
2015.


về tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn tỉnh Nam Định giai đoạn
2013-2017
-

Chương 3: Yêu cầu và giải pháp áp dụng đúng các quy định của pháp luật

hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy.

5


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI MUA
BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY
1.1 Khái niệm chất ma túy và tội mua bán trái phép chất ma túy
1.1.1 Khái niệm chất ma túy
 Khái niệm “chất ma túy” theo định nghĩa của các tổ chức quốc tế:
-

Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc:“Ma tuý là chất hoá học có nguồn

gốc tự nhiên hoặc nhân tạo, khi xâm nhập vào cơ thể con người sẽ có tác dụng
làm thay đổi tâm trạng, ý thức trí tuệ của con người, làm cho người bị lệ thuộc
vào các chất đó, gây nên những tổn thương cho từng cá nhân và cộng đồng...”.
-

Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên Hợp Quốc

(UNODC), “Chất ma túy” là một thuật ngữ được sử dụng đa nghĩa: trong y học, nó


LHS năm 1999 và

LHS năm 2015 đều có một chương

riêng quy định về các tội phạm về ma túy, trong các quy định này “chất ma túy”
có nghĩa không hoàn toàn đồng nhất với định nghĩa của Luật phòng, chống ma
túy mà nó có nghĩa rộng hơn, bao gồm cả những cây, cành, lá, rễ, thân, hoa, quả
của những cây có chưa chất ma túy ví dụ như: lá cây côca quả cây thuốc phiện
tươi lá, hoa, quả cây cần sa lá khát.Cách quy định như vậy của BLHS là có tiếp
thu nội dung và yêu cầu của các Công ước quốc tế về ma túy, đặc biệt là Công
ước về chống buôn bán hợp pháp các chất gây nghiện và chất hướng thần năm
1988. [35]
Tóm lại chất ma túy là chất tự nhiên hoặc tổng hợp, gây kích thích, ức chế
thần kinh, có khả năng gây ảo giác, có khả năng dẫn tới tình trạng nghiện đối
với người sử dụng. Các chất ma túy cụ thể được liệt kê trong các danh mục do
Chính phủ Việt Nam ban hành tại Nghị định số 82/2013/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung
tại Nghị định số 126/2015/NĐ-CP gồm có 250 chất ma túy và 43 tiền chất. [4, 5]
1.1.2 Khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy
Mua bán trái phép chất ma túy là hành vi trao đổi trái phép chất ma túy
dưới bất kỳ hình thức nào ví dụ như: bán hay mua để bán lại; vận chuyển ma tuý
để bán cho người khác; tàng trữ để bán lại hoặc để sản xuất ra chất ma tuý khác
để bán lại trái phép; hoặc dùng ma tu để đổi lấy hàng hoá hay dùng hàng hoá để
đổi lấy ma tuý.
Như vậy có thể đưa ra khái niệm: Tội mua bán trái phép chất ma túy là
những hành vi trao đổi trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, do
người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm chế

7


8


bởi thuốc phiện chính là thứ mà chế độ thực dân đã đầu độc nhằm hủ hóa dân tộc
ta. Ngày 22/12/1952 Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định 225/TTg quy
định cụ thể những hành vi vi phạm thể lệ quản lý thuốc phiện. Ngày 15/9/1955,
Thủ tướng chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định 580/TTG quy định các trường
hợp phải đưa ra truy tố trước Tòa như: buôn lậu thuốc phiện có nhiều người
tham gia, thủ đoạn gian dối, có giá trị hàng phạm pháp trên 1 triệu đồng… Tiếp
đó ộ Tư pháp đã ban hành Thông tư 635-VHH/HS ngày 29/3/1958 quy định về
đường lối truy tố đối với việc đặt tiền cọc mua thuốc phiện lậu và Thông tư
33/VHH-HS ngày 05/07/1958 được ban hành để hướng dẫn đường lối truy tố xét
xử buôn lậu thuốc phiện. Ngày 25/3/1977, Hội đồng Chính phủ đã ban hành
Nghị định 76/CP về chống buôn lậu thuốc phiện và sử dụng thuốc phiện. Trên cơ
sở Nghị định này, TAND tối cao, VKSND tối cao,

NV đã ra Thông tư liên

ngành hướng dẫn áp dụng pháp luật trong cả nước.
Xét một cách khái quát, từ khi manh nha có những đạo luật dưới dạng
chiếu dụ về cấm sử dụng thuốc phiện dưới các triều phong kiến tới khi việc cấm
buôn lậu thuốc phiện được đưa vào quy định rõ trong các Nghị định và Thông tư
thời kì trước năm 1985, có thể nhận thấy pháp luật thời kỳ này dù đã bước đầu
có quyết tâm về phòng, chống ma túy tuy nhiên các văn bản pháp luật còn nằm
rải rác, quy định tương đối đơn giản, chất ma túy đề cập trong các văn bản pháp
luật mới chỉ là thuốc phiện đồng thời hình phạt đối với hành vi phạm tội chủ yếu
mới chỉ dừng lại ở phạt tiền vì vậy chưa có sự phân hóa trách nhiệm hình sự cao.
1.2.2 Tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của Bộ luật hình
sự năm 1985
LHS năm 1985 là LHS đầu tiên có quy định các tội liên quan đến ma

"... Nghiêm cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép
thuốc phiện và các chất ma tuý khác. Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai
nghiện và chữa các bệnh xã hội nguy hiểm...". Thể chế hóa các quy định của
Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992, LHS năm 1985 tại lần sửa đổi
thứ IV năm 1997, tội phạm ma túy đã được quy định thành một chương riêng
(Chương VIIA), gồm 14 điều, quy định 13 tội danh trong đó quy định về “Tội
mua bán trái phép chất ma túy” tại Điều 185đ với khung hình phạt cao nhất là tử
hình.

10


Có thể nói sau nhiều lần sửa đổi bổ sung,

LHS năm 1985 đã trở thành

LHS đầu tiên của nước ta đặt ra những quy định nghiêm khắc đối với tội mua
bán trái phép chất ma túy, không chỉ dừng lại ở việc quy định khung hình phạt
cơ bản mà còn có cả những khung hình phạt tăng nặng với nhiều mức phạt
nghiêm khắc hơn. ên cạnh đó, TAND tối cao, VKSND tối cao, Bộ Nội vụ đã
ban hành Thông tư liên tịch số 01/1998/TTLT/TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày
02/1/1998 và Thông tư liên tịch số 02/1998/TTLT/TANDTC-VKSNDTC-BNV
ngày 05/8/1998 hướng dẫn chi tiết hơn về các hành vi liên quan đến tội phạm
này nhằm góp phần hoàn thiện hơn các quy định của LHS năm1985 về các tội
phạm về ma túy.
1.2.3 Tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của Bộ luật hình
sự năm 1999
LHS năm 1999 là một bước ngoặt lớn trong lịch sử lập pháp của nước ta.
Đây là bộ luật tương đối đầy đủ, hoàn thiện quy định chi tiết các tội phạm về ma
túy trong một chương riêng (Chương XVIII) với 10 tội riêng biệt, đáp ứng nhu

Nghiên cứu quy định tại Điều 194

LHS năm 1999, có thể thấy các dấu

hiệu pháp l cơ bản của tội mua bán trái phép chất ma túy bao gồm:.
-

Khách thể của tội phạm:
Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội

phạm xâm hại. Khách thể trực tiếp của tội mua bán trái phép chất ma túy là chế
độ thống nhất quản lý của Nhà nước về hoạt động mua bán chất ma túy. Theo
quy định tại Điều 1 Nghị định số 82/2013/NĐ-CP thì ma túy là loại chất gây
nghiện, hướng thần vô cùng độc hại và nguy hiểm, do tính chất đặc biệt đó của
nó mà chỉ có Nhà nước mới có thể độc quyền và thống nhất quản lý chất ma túy
với những quy định hết sức nghiêm ngặt. [4]
Đối tượng tác động của tội mua bán trái phép chất ma túy chính là các chất
ma túy. Liên hợp quốc đã có các Công ước quy định rất cụ thể danh mục các
chất ma túy, các chất hướng thần, đó là: Công ước thống nhất về các chất ma túy
năm 1961 [18] Công ước về các chất hướng thần năm 1971 [19] Công ước về
chống buôn bán bất hợp pháp các chất gây nghiện và các chất hướng thần năm
1988 [20]. Theo các công ước đó Liên hợp quốc chính thức công nhận có 225
chất ma túy và 22 tiền chất.

12


Các chất ma túy thường gặp và là đối tượng phổ biến của các tội phạm về
ma túy bao gồm: thuốc phiện (nhựa thuốc phiện hay còn gọi là nhựa đặc của cây
anh túc); cần sa (phần ngọn mang hoa và quả của cây cần sa mà nhựa chưa được


Mặt khách quan của tội phạm:
Mặt khách quan của tội phạm là mặt biểu hiện bên ngoài của tội phạm bao

gồm: hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội; hậu quả nguy hiểm cho xã hội
cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây nguy hiểm cho xã hội và hậu
quả do hành vi đó gây ra các điều kiện bên ngoài của việc thực hiện hành vi
phạm tội. Với tội mua bán trái phép chất ma túy, mặt khách quan của tội mua
bán trái phép chất ma túy chính là các hành vi mua bán trái phép chất ma túy.
Khoản 1 Điều 194 LHS năm 1999 quy định người nào mua bán trái phép
chất ma túy thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm. Hành vi mua bán trái ph p
chất ma túy tại điều luật này đã được hướng dẫn cụ thể tại tiểu mục 3.3 mục II
Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP, là một
trong các hành vi sau đây:
a) Bán trái phép chất ma túy cho người khác (không phụ thuộc vào nguồn
gốc chất ma túy do đâu mà có) bao gồm cả việc bán hộ chất ma túy cho người
khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác: Đây là hành vi phổ biến nhất của
tội mua bán trái phép chất ma túy, dù là người bán đã dùng ma túy mà mình có
dưới bất kì hình thức nào (mua, xin, nhặt, cầm hộ hoặc chiếm được… ) để bán
cho người khác thì đều nhằm mục đích thu lợi nhuận hoặc hưởng lợi ích nhất
định từ việc bán đó.
b) Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác: Hành vi mà người
phạm tội dùng tiền, tài sản để có được chất ma túy, dùng chất ma túy có được đó
bán cho người khác kiếm lời. Trường hợp này việc có được chất ma túy của
người phạm tội xuất phát từ hành vi mua trái phép chất ma túy, các cơ quan tố
tụng chứng minh được nguồn gốc ma túy là do người phạm tội mua mà có
(không phải do xin, chiếm đoạt, hay do sản xuất mà có) đồng thời chứng minh
được mục đích của người phạm tội là dùng chất ma túy mua được đó để bán,
không quan trọng là hành vi bán đó đã thực hiện hay chưa.


Mặt chủ quan của tội phạm:
Mặt chủ quan là những hoạt động tâm lý bên trong của người phạm tội. Mặt

chủ quan của tội phạm bao gồm các dấu hiệu pháp lý: Lỗi, động cơ và mục đích.

15


Yếu tố lỗi là yếu tố quan trọng nhất trong việc xác định tội phạm và TNHS.
Người phải chịu TNHS theo luật hình sự Việt Nam không phải đơn thuần chỉ là
người có hành vi gây thiệt hại cho xã hội mà còn phải đã có lỗi trong việc thực
hiện hành vi khách quan đó.
Với tội mua bán trái phép chất ma túy, người phạm tội mua bán trái phép
chất ma túy thực hiện hành vi phạm tội một cách cố ý, không chỉ nhận thức được
hành vi của mình là trái pháp luật, thấy được tác hại do hành vi của mình gây ra
mà còn vẫn cố tình thực hiện hành vi đó. Dù hành vi mua bán trái ph p chất ma
túy được thực hiện với động cơ hay mục đích nào thì đây là lỗi cố ý trực tiếp.
Động cơ, mục đích của tội phạm mua bán trái phép chất ma túy rất đa dạng
nhưng hai yếu tố này không phải là dấu hiệu bắt buộc trong CTTP của tội mua
bán trái phép chất ma túy.
-

Chủ thể của tội phạm:
Theo quy định của LHS năm 1999, chủ thể của tội phạm là người có năng

lực TNHS, đạt độ tuổi luật định và đã thực hiện hành vi phạm tội cụ thể. Năng
lực TNHS là khả năng của một người ở thời điểm thực hiện hành vi gây nguy
hiểm cho xã hội nhận thức được hành vi đó của mình là nguy hiểm và điều khiển
một cách có ý thức được hành vi đó. Từ đó năng lực TNHS là điều kiện cần thiết
để có thể xác định con người có lỗi khi họ thực hiện hành vi gây nguy hiểm cho

gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức (khoản 2
Điều 20 LHS năm 1999). Như vậy phạm tội mua bán trái phép chất ma túy có
tổ chức là trường hợp có nhiều người cố ý cùng bàn bạc, câu kết chặt chẽ với
nhau, vạch kế hoạch để thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma túy dưới sự
điều khiển thống nhất của “người tổ chức”. Người tổ chức việc mua bán trái
phép chất ma túy là người khởi xướng, cầm đầu việc mua bán trái phép chất ma
túy. Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm, trực tiếp thực hiện
hành vi mua bán trái phép chất ma túy. Người xúi giục là người thực hiện các
hành vi tác động lên một người khác (kích động, dụ dổ, thúc đẩy, khuyến
khích,…) nhằm làm cho người đó thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma
túy. Người giúp sức là người tạo các điều kiện giúp đỡ thể hiện qua việc giúp
cung cấp địa chỉ, phương tiện, tiền hoặc các vật chất khác… nhằm giúp cho hành
vi mua bán trái phép chất ma túy được diễn ra. Phạm tội mua bán trái phép chất
ma túy có tổ chức có thể có đủ những người đồng phạm, cũng có trường hợp
không đủ tất cả các loại đồng phạm, tuy nhiên luôn luôn phải có người tổ chức

17


và người thực hành. Nếu thiếu một trong hai người này thì không thể có phạm
tội có tổ chức. [19, tr. 105]
b) Phạm tội nhiều lần;
Tiểu mục 2.3 mục 2 phần I Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT - BCA VKSNDTC - TANDTC -

TP có hướng dẫn cụ thể: "Phạm tội nhiều lần là

phạm từ hai tội trở lên mà những tội ấy được quy định tại cùng một điều luật
(hoặc tại cùng một khoản của điều luật) tương ứng trong phần riêng LHS, đồng
thời đối với những tội ấy vẫn còn thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và
người phạm tội vẫn chưa bị xét xử". Như vậy tình tiết "phạm tội nhiều lần" đối

thông tin, tạo điều kiện cho tội phạm tiến hành hành vi phạm tội trót lọt. Do vậy
việc LHS quy định tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn là tình tiết khung tăng
nặng của tội mua bán trái phép chất ma túy là rất cần thiết và hợp lý
d) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
Tình tiết này được hưỡng dẫn tại tiểu mục 2.2 mục 2 phần I Thông tư liên
tịch số 17/2007/TTLT - BCA - VKSNDTC - TANDTC - BTP cụ thể: người
phạm tội đã lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức nơi họ làm việc hoặc công tác
để thực hiện hành vi phạm tội.
Như vậy lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức để mua bán trái phép chất
ma túy là trường hợp người phạm tội thông qua danh nghĩa cơ quan, tổ chức mà
mình là thành viên để mua bán trái phép chất ma túy. Việc lợi dụng này thường
xảy ra đối với trường hợp người phạm tội là người có chức vụ, quyền hạn nhất
định trong cơ quan, tổ chức, song cũng có thể chỉ đơn thuần là do người không
hề có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức nhưng tự mượn danh nghĩa, lợi
dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức của mình để thực hiện hành vi phạm tội.
đ) Vận chuyển, mua bán qua biên giới;
Đây là tình tiết quy định tính chất phạm vi về không gian của hành vi phạm
tội. Không gian này được xác định theo lãnh thổ quốc gia. Mua bán trái phép
chất ma túy qua biên giới là việc mua bán ma túy từ nước này sang nước khác,
dưới bất kỳ hình thức nào, chỉ quy định “qua biên giới”, không giới hạn chỉ qua
biên giới Việt Nam với các nước có biên giới với Việt Nam, hay biên giới giữa

19


các nước khác với nhau. Chính vì vậy đối với trường hợp phạm tội này, ngoài
việc truy cứu TNHS đối với hành vi mua bán trái phép chất ma túy qua biên giới
Việt Nam với các nước có biên giới với Việt Nam, còn có thể truy cứu TNHS
đối với hành vi mua bán trái phép chất ma túy từ một nước không phải là Việt
Nam sang một nước thứ ba. Ví dụ: Mua bán ma túy từ Trung Quốc sang Thái

sự 2015
LHS năm 2015 có sự kế thừa tương đối các quy định của

LHS năm

1999 bởi vậy có thể khái quát định nghĩa tội mua bán trái phép chất ma túy như

22


sau: Tội mua bán trái phép chất ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội
được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự
thực hiện môt cách cố ý, trực tiếp xâm phạm chế độ độc quyền quản lý của Nhà
nước về chất ma túy.
 Các dấu hiệu pháp lý cơ bản của tội mua bán trái phép chất ma túy.
Khoản 1 Điều 251 LHS năm 2015 quy định cấu thành cơ bản của tội mua
bán trái phép chất ma túy với khung hình phạt là từ hai đến bảy năm tù. Về mặt
cấu trúc, các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cơ bản đối với tội mua bán trái
phép chất ma túy quy định trong LHS năm 2015 cũng tương tự như LHS năm
1999, được phân thành 4 yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ
quan như đã phân tích ở trên.
-

Khách thể của tội phạm: Là chế độ thống nhất quản lý của Nhà nước về

hoạt động mua bán các chất ma túy. So với BLHS năm 1999, LHS năm 2015
sửa đổi bổ sung năm 2017 đã có quy định thêm nhiều chất ma túy hơn, cụ thể đã
bổ sung các chất như: Methamphetamine, Amphetamine, MDMA hoặc XLR-11,
lá khát (lá cây Catha edulis); không chỉ còn là lá, hoa, quả cây cần sa mà còn bổ
sung thêm rễ, thân, cành cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma