BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ


TRƯƠNG HOÀNG DŨNG

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
KHU DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THỦ ĐỨC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI – 2014


BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ


TRƯƠNG HOÀNG DŨNG

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
KHU DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THỦ ĐỨC
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC
MÃ SỐ: 60 31 02 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGÔ VĂN QUỲNH


49
HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY
Những yếu tố tác động và yêu cầu xây dựng đời sống văn
hóa ở khu dân cư trên địa bàn Quận Thủ Đức Thành phố Hồ

2.2.

49
Chí Minh hiện nay
Những giải pháp cơ bản xây dựng đời sống văn hóa ở khu
dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

64
87
89


3
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Văn hóa là sự thể hiện những năng lực bản chất người và hiện thực
nó thông qua hoạt động sống của con người trong tiến trình lịch sử. Văn
hóa có mặt trong mọi hoạt động của con người dù đó là hoạt động trên các
lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước
của dân tộc Việt Nam đã tạo nên một bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo, không
ngừng được củng cố và phát triển trong các thời kỳ của lịch sử dân tộc. Lịch
sử đã chứng minh rằng, cơ sở tạo nên sức mạnh Việt Nam, bảo đảm cho dân

đang phát huy tốt vai trò giữ gìn và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến
đậm đà bản sắc dân tộc trong xây dựng đời sống văn hóa, những kết quả đạt
được vừa là động lực, mục tiêu thúc đẩy nền kinh tế xã hội của Thủ Đức phát
triển bền vững.
Bên cạnh những thuận lợi và kết quả đạt được nêu trên, với vị trí quan
trọng là cửa ngõ Đông Bắc của Thành phố Hồ Chí Minh, quận Thủ Đức còn
giáp ranh với thị xã Dĩ An và Thuận An, tỉnh Bình Dương. Với số dân của
quận gần 500.000 người, thì số người tạm trú, nhập cư trên địa bàn là 249.521
người (50,9%) nên tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn trên địa bàn
quận Thủ Đức vẫn còn những vấn đề cần tập trung quan tâm, chỉ đạo như:
công tác phòng chống các loại tội phạm, công tác quản lý đô thị, trật tự lòng
lề đường, vệ sinh môi trường…Thực hiện sự chỉ đạo của Thành phố về việc
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở khu dân cư trên địa bàn
quận Thủ Đức, đến nay chỉ có 1/12 phường (phường Linh Chiểu) đạt chuẩn
Phường Văn minh đô thị và phường Linh Tây (ghi nhận đạt năm đầu). Năm
2013, trên địa bàn quận Thủ Đức có 49/51 khu phố được công nhận là khu
phố văn hóa; có 59.725 hộ/67.593 hộ đạt tỷ lệ 88,40 % gia đình được công
nhận là gia đình văn hóa. Từ kết quả trên cho thấy Cấp ủy, chính quyền và hệ


5
thống chính trị của quận Thủ Đức phải tiếp tục đề ra và thực hiện có hiệu quả
những giải pháp nhằm thực hiện thắng lợi phong trào “Toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hóa” ở khu dân cư, góp phần xây dựng Quận Thủ Đức
vững mạnh toàn diện thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng
bộ quận lần thứ IV (2010 – 2015).
Xuất phát từ những vấn đề lý luận, thực tiễn trên, học viên lựa chọn đề
tài: “Xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư trên địa bàn Quận Thủ Đức
Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay” làm vấn đề nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

triển, Nxb. Văn hóa thông tin. Nguyễn Tài Thư, Về giá trị văn hóa tinh thần
Việt Nam, Nxb thông tin lý luận, Hà Nội, 1983.
Tìm hiểu hoạt động giáo dục truyền thống yêu nước bảo vệ Tổ quốc
trong lịch sử dân tộc, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994. Tổng cục
Chính trị, Tổng kết 10 năm thực hiện cuộc vận động xây dựng môi trường văn
hóa, Nxb QĐND, Hà Nội, 2002. “Công tác tư tưởng văn hóa trong xây dựng
Quân đội về chính trị” Tổng cục Chính trị; Lê Sĩ Thắng (1997), “Lịch sử tư
tưởng Việt Nam”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội; “Nuôi dưỡng và xây dựng
những giá trị văn hóa trong nhân cách người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt
Nam”, Nxb QĐND, Hà Nội, 2002; PGS, TS Văn Đức Thanh (2001), “Về xây
dựng môi trường văn hóa cơ sở” Nxb CTQG, Hà Nội; PGS, TS Lê Văn Quang,
TS Văn Đức Thanh, “Văn hóa quân sự Việt Nam”, Nxb QĐND, Hà Nội;
Những công trình trên, ở các góc độ tiếp cận khác nhau đã nghiên cứu,
tổng kết khá toàn diện những vấn đề lý luận, thực tiễn để cung cấp luận cứ
khoa học phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hiện nay
như: quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; nhân tố chính trị - tinh thần
trong chiến tranh; phòng, chống “diễn biến hòa bình”, trên lĩnh vực tư tưởng
– văn hóa.


7
Một số công trình đã tiếp cận văn hóa với tính cách là một bộ phận đặc
thù của đời sống văn hóa xã hội, tính đặc thù của đời sống văn hóa làng Việt
Nam. Quá trình phát triển của văn hóa làng, xã gắn liền với quá trình đấu tranh
giữ nước và dựng nước của dân tộc Việt Nam. Sự phát triển của đời sống văn
hóa làng, xã Việt Nam, những qui luật đặc thù của văn hóa làng, xã, qua đó làm
giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc. Từ đó các tác giả đi đến khẳng định: bản sắc
từ truyền thống đến hiện đại là những đặc trưng cốt lõi của văn hóa làng, xã Việt
Nam. Quá trình xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư hiện nay cần chú ý đến
đặc điểm đó để xác định đúng nội dung, phương pháp, tiến hành nhằm không

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
* Mục đích
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn xây dựng
đời sống văn hóa khu dân cư; đề xuất giải pháp cơ bản góp phần xây dựng đời
sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.
* Nhiệm vụ
- Làm rõ lý luận xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ
Đức Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.
- Đánh giá thực trạng xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận
Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh.
- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp cơ bản xây dựng đời
sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh.
* Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động xây dựng đời sống văn hóa ở khu
dân cư của cấp ủy, chính quyền, các tổ chức khác trong hệ thống chính trị và


9
nhân dân trong khu dân cư ở Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh, các số
liệu phục vụ nghiên cứu giới hạn từ năm 2008 đến nay.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận của đề tài: Hệ thống các quan điểm cơ bản của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng
sản Việt Nam về văn hóa.
* Cơ sở thực tiễn của đề tài: Hoạt động xây dựng đời sống văn hóa ở
khu dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh.
* Phương pháp nghiên cứu của đề tài: Dựa vào phương pháp luận của

ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật.
Những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn ở và các phương thức sử
dụng. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện
của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và
đòi hỏi của sự sinh tồn”[51, tr. 431]. Nhà nghiên cứu Phan Ngọc thì cho rằng
văn hóa là “dấu ấn của một thể cộng đồng lên mọi hiện tượng tinh thần, vật chất,
mọi sản phẩm của thể cộng đồng này từ tín ngưỡng, phong tục cho đến cả sản
phẩm công nghiệp bán ra thị trường"[61, tr. 20].
Văn hóa Việt Nam được Đảng ta xác định: “Văn hóa Việt Nam là thành
quả hàng nghìn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ
nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh
hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình. Văn hóa
Việt Nam đã hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, làm rạng rỡ


11
lịch sử vẻ vang của dân tộc”[22, tr. 40]. Đây là quan niệm khái quát về bản chất
và giá trị cơ bản của văn hóa Việt Nam.
Tùy theo góc độ nghiên cứu và phương pháp tiếp cận mà có những định
nghĩa khác nhau về văn hóa. Song, các quan niệm đó đều có cái chung thống
nhất là văn hóa gắn chặt với con người, thể hiện sự phát triển trình độ người
ngay trong con người và cộng đồng; thể hiện dấu ấn chân, thiện, mỹ trong
tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần (giá trị vật thể và phi vật thể) do con
người và cộng đồng sáng tạo ra. Đặc trưng cơ bản nhất của văn hóa là sáng
tạo và nhân văn. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc trưng đó
được thể hiện thành giá trị, hệ giá trị chuẩn mực, hướng con người tới chân,
thiện, mỹ [58, tr. 19].
* Quan niệm đời sống văn hóa
Đời sống văn hóa là tổng hợp hoạt động sống của con người nhằm đáp
ứng những nhu cầu vật chất và tinh thần của con người. Nhu cầu vật chất được

dạng thức: những giá trị văn hóa vật thể như tổ chức và con người hoạt động;
những giá trị văn hóa phi vật thể như lý tưởng, niềm tin, yêu nước, bản lĩnh
chính trị, nếp sống, nhân đạo, nhân văn… giữ vai trò chi phối, định hướng hình
thành, phát triển hệ giá trị chân, thiện, mỹ.
Hệ thống các hình thái hoạt động văn hóa, là biểu hiện tập trung và sinh
động nhất của các giá trị văn hóa, các quan hệ văn hóa. Hệ thống các hình thái
hoạt động văn hóa được coi là phương thức cơ bản để truyền tải các hệ giá trị
văn hóa đó đến nhân dân nhằm hiện thực hóa trong thực tiễn. Hệ thống các hình
thái hoạt động văn hóa là những hoạt động thường xuyên như tự học tập, sinh
hoạt, giao tiếp, trao đổi thông tin tuyên truyền cổ động, câu lạc bộ, thư viện, sách
báo, giáo dục truyền thống, văn nghệ quần chúng, hoạt động thể dục thể thao vui
chơi giải trí, hoạt động xã hội từ thiện...
Hệ thống các thiết chế văn hóa bao gồm hệ thống thiết chế lãnh đạo, quản
lý; các thiết chế tổ chức thực hiện và các thiết chế cơ sở vật chất - văn hóa như


13
thư viện, câu lạc bộ… đóng vai trò chủ thể trực tiếp trong việc lựa chọn các giá
trị, thiết kế, chuẩn hóa và phát huy vai trò của toàn bộ các hệ thống khác nhằm
bảo đảm đời sống văn hóa, nhu cầu học tập…..
Tóm lại đời sống văn hóa ở cơ sở là một bộ phận đời sống tinh thần bao
gồm các yếu tố, tạo thành cấu trúc của đời sống văn hóa trong xã hội. Vì vậy tổ
chức xây dựng đời sống văn hóa xã hội phải chú ý xây dựng đồng bộ của ba yếu
tố hợp thành, không được coi nhẹ yếu tố nào.
1.1.2. Những vấn đề cơ bản về xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân
cư quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh
Ngày 06 tháng 01 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 03CPhttp://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c - cite_note-8 về
việc thành lập quận Thủ Đức, quận 2, quận 9, quận 7, quận 12 và thành lập
các phường mới thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Trong đó quận Thủ Đức có
12 phường, 73 khu phố, 865 tổ dân phố. Các phường: Linh Chiểu, Linh Tây,

cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong các sinh hoạt vật chất và tinh thần,
có một địa bàn sinh sống cố định với một tổ chức hành chính ổn định. Ở các
xã, khu dân cư là các làng, xóm, thôn, ấp, bản. Ở các phường, khu dân cư là
những khu phố, khối phố.
Khu dân cư ở các phường trên địa bàn Quận Thủ Đức Thành phố Hồ
Chí Minh là những khu phố do phường trực tiếp quản lý về mọi mặt, ở đó có
các tầng lớp nhân dân sinh sống và hoạt động hàng ngày với một tổ chức hành
chính hoạt động theo Hiến pháp và Pháp luật cùng với đặc điểm riêng về thói
quen, phong tục, truyền thống văn hóa.
Về các tổ chức ở khu dân cư: chi bộ, ban điều hành khu phố, chi đoàn
thanh niên, chi hội phụ nữ, chi hội cựu chiến binh, người cao tuổi và các đoàn
thể nhân dân khác…hoạt động theo pháp luật và điều lệ của các tổ chức. Khu
dân cư không phải là một tổ chức kinh tế độc lập, hoạt động kinh tế của nhân


15
dân khu dân cư diễn ra ở các hình thức kinh tế tập thể, cá nhân làm việc trong
các nhà máy, Công ty, doanh nghiệp của Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, xí
nghiệp liên doanh với nước ngoài, hợp tác xã, hoạt động sản xuất kinh doanh
hộ gia đình…
* Quan niệm xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức
Thành phố Hồ Chí Minh
Theo từ điển Tiếng Việt: “Xây dựng là làm cho hình thành một chính
thể, một tổ chức theo phương hướng nhất định”. Theo đó, “xây dựng” chính
là hoạt động chủ động, tự giác, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể trên cơ
sở nhận thức và vận dụng quy luật khách quan để thực hiện mục đích trong
một lĩnh vực hoạt động nào đó của con người.
Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là một chủ trương lớn của Đảng,
Nhà nước ta, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng nền văn hóa
mới, con người mới, đáp ứng với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

đoàn thể nhân dân ở khu dân cư.
Nội dung xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức
Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là nâng cao dân trí, việc bảo vệ nền tảng chính
trị, tư tưởng, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà
nước; bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng, bảo vệ Nhà nước và hệ thống chính trị; tổ
chức các phong trào chính trị quần chúng được phát động nhằm mục tiêu xây
dựng Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, vững mạnh, văn minh,
giàu đẹp; đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hành động phá hoại của các lực
lượng thù địch; xây dựng và bảo vệ nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc
dân tộc…được thể hiện trong đời sống tinh thần của nhân dân ta.
Sáng tạo, lưu giữ, bảo vệ các giá trị văn hóa vật thể và văn hóa phi


17
vật thể trong kho tàng di sản văn hóa, được tích hợp qua hàng nghìn năm
dựng nước và giữ nước của dân tộc, những nét đẹp văn hóa của người Việt
Nam; xây dựng các quan hệ và hoạt động xã hội, bảo vệ các mối quan hệ
xã hội - giai cấp, xã hội - dân tộc, xã hội - tôn giáo theo đúng quan điểm,
đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước.
Phương thức xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức
Thành phố Hồ Chí Minh là sự quán triệt và vận dụng cơ chế Đảng lãnh đạo,
Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ. Theo đó cấp ủy, tổ chức Đảng cơ sở
phải xây dựng văn hóa lãnh đạo; có chủ trương nghị quyết lãnh đạo, sát đúng;
lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội đề cao trách nhiệm cụ
thể hóa các chủ trương biện pháp lãnh đạo của cấp ủy về xây dựng đời sống
văn hóa thành chương trình, kế hoạch thực hiện cụ thể; lãnh đạo công tác
tuyên truyền giáo dục vận động nhân dân tích cực tham gia vào các hoạt động
xây dựng đời sống văn hóa; giáo dục rèn luyện cán bộ đảng viên phát huy vai
trò tiền phong gương mẫu đi đầu trong xây dựng đời sống văn hóa, thực hiện
lời Bác Hồ căn dặn “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”

phải kết quả thụ động của kinh tế mà là nguyên nhân, động lực thúc đẩy sự
phát triển kinh tế xã hội. Con người là trung tâm, mục tiêu của sự phát triển
kinh tế - xã hội. Mọi hoạt động kinh tế phải đặt con người vào vị trí trung tâm
của sự phát triển, vừa phải chú ý đến hiệu quả xã hội của văn hóa. Thực chất
của phát triển văn hóa là phát triển con người toàn diện hướng tới chân, thiện,
mỹ. Con người không chỉ là trung tâm của phát triển kinh tế - xã hội với tư
cách là mục tiêu mà còn là nhân tố bảo đảm cho quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước thành công. Bằng ý chí, tình cảm, lương tâm, đạo đức,
tri thức, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách, con người Việt Nam
mới là nhân tố quyết định thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
công bằng, văn minh. Với ý nghĩa ấy xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư


19
trên địa bàn quận Thủ Đức, trực tiếp góp phần giữ vững ổn định chính trị phát
triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
xây dựng địa phương vững mạnh toàn diện.
Ba là, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư trên địa bàn quận Thủ
Đức trực tiếp góp phần đấu tranh ngăn ngừa phòng, chống văn hóa xấu độc
giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng ở cơ sở. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ,
văn hóa là một “Mặt trận”. Cơ sở là nơi phải đối diện trực tiếp với các thủ
đoạn “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, đặc biệt là
trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa; là nơi trực tiếp đấu tranh chống lại cái xấu,
các ác, cái giả dối, khẳng định cái đúng, cái tốt và cái đẹp đang nảy sinh trong
sự nghiệp đổi mới. Với ý nghĩa đó, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
trên địa bàn quận Thủ Đức, trực tiếp góp phần đấu tranh ngăn ngừa phòng,
chống văn hóa xấu độc giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng ở cơ sở.
* Những vấn đề có tính nguyên tắc xây dựng đời sống văn hóa ở khu
dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh
Một là, quán triệt và vận dụng sáng tạo quan điểm, đường lối của

Hai là, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức Thành
phố Hồ Chí Minh phải gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội của địa
phương, cơ sở. C. Mác đã khẳng định: con người vừa là sản phẩm, vừa là chủ
thể của hoàn cảnh; mỗi hoạt động của từng con người cụ thể, đối tượng cụ thể
đều chịu sự quy định của môi trường xã hội. Theo quan điểm đó, xây dựng
đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức phụ thuộc rất lớn vào trình độ
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Xét đến cùng, toàn bộ đời sống vật
chất và đời sống tinh thần hợp thành một cộng đồng văn hóa trong những giai
đoạn lịch sử nhất định là do con người sáng tạo ra trên cơ sở kế thừa có chọn
lọc những thành quả do các thế hệ trước để lại. Điều này được phản ánh từ
chính nền sản xuất vật chất xã hội. Kinh tế phát triển sẽ có điều kiện cơ sở vật


21
chất mọi mặt xây dựng đời sống văn hóa trên thực tế. Mặt khác, kinh tế phát
triển sẽ chi phối tới đời sống văn hóa, tinh thần của cư dân vùng, miền, của cả
dân tộc, qua đó là cơ sở vững chắc để xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh.
Vấn đề có tính nguyên tắc này đòi hỏi, xây dựng đời sống văn hóa ở khu
dân cư Quận Thủ Đức Thành phố Hồ Chí Minh phải gắn với điều kiện kinh tế chính trị - xã hội. Theo đó phải nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ
giữa văn hóa với kinh tế, chính trị, xã hội, lối sống... của các chủ thể văn hóa.
Là một mặt của đời sống xã hội (theo nghĩa hẹp), đời sống văn hóa có mối
quan hệ biện chứng với tất cả các mặt khác mà quan trọng nhất là kinh tế,
chính trị, xã hội, đạo đức, lối sống…Các mối quan hệ đó tác động mạnh mẽ
đến xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư Quận Thủ Đức , như những điều
kiện khách quan không thể thiếu. Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư
Quận Thủ Đức phụ thuộc rất lớn vào khả năng của các chủ thể, nhất là các cấp
lãnh đạo, quản lý. Nhân tố kinh tế - xã hội thể hiện ở mức tăng trưởng kinh tế,
thu nhập cùng với trình độ đạt được của các quan hệ xã hội trên các vấn đề
công bằng, bình đẳng, dân chủ, giáo dục - đào tạo, cơ sở vật chất - kỹ thuật, về

sống văn hóa. Phát triển bền vững là một quan điểm của Đảng trong phát triển
kinh tế - xã hội. Quán triệt quan điểm này trong xây dựng đời sống văn hóa ở
khu dân cư là phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa truyền thống với hiện đại.
Truyền thống yêu nước và truyền thống nhân văn, sức mạnh đại đoàn kết và
cả chiều sâu tâm linh; đặc biệt, sự liên kết cộng đồng dân tộc là nền tảng nhân
hòa để khai thác thiên thời, địa lợi, tạo ra sức mạnh xây dựng đời sống văn
hóa. Truyền thống văn hóa tinh thần của dân tộc được thể hiện thông qua giải
quyết mối quan hệ giữa văn hóa với xã hội. Xã hội bao giờ cũng là nội dung


23
phản ánh của văn hóa, in dấu ấn lên tất cả các giá trị văn hóa, các quan hệ văn
hóa, các hoạt động văn hóa và các thiết chế văn hóa. Đồng thời, văn hóa tác
động trở lại với tư cách "là bộ mặt của xã hội, bộ mặt của con người và cộng
đồng con người, diện mạo bên trong với những phẩm chất cao quý của nó và
phong cách bên ngoài với hoạt động đa dạng của nó" [62, tr.85]. Những nhân
tố đó đã tạo ra dấu ấn tinh thần to lớn để cả nước chung sức, đồng lòng vì sự
trường tồn của dân tộc trong thế giới đương đại. Chính vì vậy, xây dựng đời
sống văn hóa một mặt gắn với việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa văn
hóa và xã hội ngay ở trong mỗi cơ sở, mặt khác luôn mở thông với sự phát
triển môi trường xã hội, tự làm giàu từ những dòng chảy của xã hội và góp
phần làm phong phú thêm sự giàu có của môi trường văn hóa xã hội. Giải
quyết quan hệ giữa văn hóa và xã hội ở đây thực chất là mở rộng dân chủ và
nâng cao văn hóa dân chủ, tôn trọng nhân cách, điều chỉnh các quan hệ xã hội
giữa cư dân với nhau nhằm khắc phục dần khoảng cách giữa các đối tượng
trong thực hiện nhiệm vụ. Nhưng công bằng xã hội ở đây không phải là sự
"cào bằng" tuyệt đối giữa các đối tượng đến mức tước bỏ sắc thái phát triển
phong phú, đa dạng của mỗi cơ sở, mà là làm cho giữa các đối tượng đó có sự
thừa nhận, quan tâm lẫn nhau, khắc phục các hiện tượng kèn cựa, suy bì,
tranh công đổ lỗi...Để xây dựng đời sống văn hóa có hiệu quả cao phụ thuộc

Nội dung vấn đề có tính nguyên tắc này đòi hỏi xây dựng đời sống văn
hóa ở khu dân cư trên địa bàn quận Thủ Đức phải kế thừa và phát huy truyền
thống đại đoàn kết dân tộc, nhân ái, sống có tình nghĩa, giữ gìn thuần phong,
mỹ tục, đi đôi với bài trù hủ tục mê tín, dị đoan và các tệ nạn xã hội khác;
cảnh giác với âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch
trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa.