VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ DUY MINH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
ĐẦU TƯ XÂY DỰNG KẾT CẤU HẠ TẦNG
GIAO THÔNG TẠI HÀ NỘI

Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số : 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. Nguyễn Trọng Xuân

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong luận văn là trung thực. Những giải pháp và kết luận khoa học của
luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào.

Hà Nội, ngày

tháng

TÁC GIẢ

3.1 Bối cảnh và nhu cầu hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư
xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông tại Hà Nội .................................................................... 47
3.2 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây
dựng kết cấu hạ tầng giao thông tại Hà Nội giai đoạn 2017 - 2020 tầm nhìn 2030 .............. 52
3.3 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng kết
cấu hạ tầng giao thông tại Hà Nội.......................................................................................... 54
KẾT LUẬN ........................................................................................................................... 64


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Kết cấu hạ tầng phát triển là điều kiện tiền đề quan trọng để thúc đẩy phát
triển kinh tế-xã hội. Hiện nay, nước ta đang thực hiện quá trình chuyển đổi mô hình
tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế nên việc xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng
đồng bộ, hiện đại sẽ là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nền kinh tế,
nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Hà Nội với vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế văn hoá, xã hội của cả nước,
có ý nghĩa thúc đẩy nền kinh tế quốc gia. Trong những năm gần đây, Hà Nội đang
trên đà phát triển mạnh mẽ, thu hút hàng trăm nghìn lao động tại các địa phương.
Thủ đô của Việt Nam, vốn được coi là “thành phố phát triển nhanh của thế giới”
đang phải đối mặt với một vấn đề cấp bách đó là quản lý đầu tư xây dựng KCHTGT
một cách hiệu quả. Hàng năm, chính quyền thành phố đã phải tiêu tốn hàng trăm tỷ
đồng cho công tác tu sửa, nâng cấp, xây mới. Tuy nhiên, việc đầu tư vào lĩnh vực
này đối mặt với không ít bất cập. Điển hình là hiệu quả đầu tư thấp, công tác quản
lý vốn đã và đang bộc lộ hạn chế nhiều mặt, từ khâu quy hoạch, kế hoạch, dự toán,
bố trí nguồn vốn đến việc xác lập cơ chế, thực hiện chính sách, triển khai quản lý,
điều hành, kiểm tra, kiểm soát, quyết toán... Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là làm thế
nào để nâng cao hiệu quả đầu tư, nâng cao chất lượng quản lý đối với hoạt động đầu
tư xây dựng KCHTGT, để khắc phục những hạn chế đang diễn ra, tạo điều kiện
thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

giả nhận thấy rằng chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu vào một
vùng cụ thể, khái quát tổng quan các vấn đề để góp phần đưa ra giải pháp tối ưu giải
quyết các vấn đề nhức nhối về việc QLNN trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng
như Hà Nội.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung về QLNN đối với hoạt động đầu tư xây
dựng KCHTGT, phân tích thực trạng chính sách QLNN đối với hoạt động đầu tư
xây dựng KCHTGT tại Hà Nội để từ đó đề ra những giải pháp nhằm nâng cao vai
trò QLNN đối với hoạt động đầu tư xây dựng KCHTGT trên địa bàn Hà Nội.

2


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây
dựng kết cấu hạ tầng giao thông tại Hà Nội”.
Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Luận văn giới hạn nghiên cứu hệ thống KCHTGT trên địa
bàn thành phố Hà Nội trong mối liên quan đến hệ thống KCHTGT toàn quốc nhằm
đề ra những giải pháp có tính gắn kết và khả thi.
Về thời gian: Luận văn tập trung phân tích, đánh giá thực trạng quản lý trong
khoảng thời gian từ 2010 - 2016 và đề xuất những giải pháp đến năm 2020, tầm
nhìn 2030.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp… đồng thời
tiếp thu, kế thừa có chọn lọc kết quả nghiên cứu của một số công trình nghiên cứu
liên quan đã được công bố.
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp thu thập dữ liệu
và thống kê kinh tế; Phương pháp phân tích -tổng hợp; Phương pháp so sánh,
Phương pháp dự báo.

phụ trợ khác phục vụ cho vận tải hàng hoá, hành khách và sự đi lại của nhân dân
một cách an toàn, thuận tiện, nhanh chóng. Hệ thống KCHTGT được phân làm 5
chuyên ngành: Đường bộ; Đường sắt; Đường thủy nội địa; Hàng hải; Hàng không.
Đặc trưng của KCHTGT là có tính thống nhất và đồng bộ, giữa các bộ phận
có sự gắn kết hài hoà với nhau tạo thành một thể vững chắc đảm bảo cho phép phát
huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống. Các công trình KCHTGT có quy mô
lớn và chủ yếu ở ngoài trời, bố trí rải rác trên phạm vi cả nước, chịu ảnh hưởng
nhiều của tự nhiên.
1.1.2 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ
tầng giao thông
 Khái niệm hoạt động đầu tư
Hoạt động đầu tư theo nghĩa rộng có nghĩa là sự hy sinh các nguồn lực ở
hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm đem lại cho nhà đầu tư các kết quả
nhất định trong tương lai mà kết quả này thường phải lớn hơn các chi phí về các
nguồn lực đã bỏ ra. Sự biểu hiện bằng tiền với tất cả các nguồn lực đã bỏ ra gọi là
vốn đầu tư. Trong các kết quả đạt được có thể là tài sản vật chất, tài sản trí tuệ,
nguồn nhân lực tăng thêm... Các kết quả đã đạt được của đầu tư đem lại góp phần
tăng thêm năng lực sản xuất của xã hội.
Như vậy, nếu xem xét trên góc độ đầu tư thì đầu tư là những hoạt động sử
dụng các nguồn lực hiện có để làm tăng thêm các tài sản vật chất, nguồn nhân lực
và trí tuệ để cải thiện mức sống của dân cư hoặc để duy trì khả năng hoạt động của
các tài sản và nguồn lực sẵn có.

4


 Đặc điểm của hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông
Một là, hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông luôn đòi hỏi
một lượng vốn lớn và nằm đọng lại trong suốt quá trình thực hiện đầu tư. Vòng
quay của nguồn vốn đầu tư rất dài, chi phí sử dụng vốn là cái giá phải trả cho hoạt

kiện tự nhiên, kinh tế, pháp luật...
 Vai trò của hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông
Giao thông nói chung là sản phẩm của quá trình sản xuất hàng hoá, ngược
lại giao thông lại là điều kiện để sản xuất hàng hoá phát triển. Do đó, giữa yêu cầu
phát triển của giao thông và sản xuất hàng hoá thì giao thông phải được xây dựng và
phát triển trước so với sản xuất hàng hoá. Song để phát triển nhanh giao thông trước
hết phải đầu tư xây dựng và củng cố KCHTGT.
KCHTGT vận tải có vai trò nền móng là tiền đề vật chất hết sức quan trọng
cho mọi hoạt động vận chuyển, lưu thông hàng hoá. Nếu không có một hệ thống
đường giao thông đầy đủ, đảm bảo tiêu chuẩn thì các phương tiện vận tải sẽ không
thể hoạt động tốt. Vì vậy chất lượng của các công trình hạ tầng giao thông là điều
kiện tiên quyết ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động vận tải nói riêng và ảnh hưởng
đến sự phát triển của nền sản xuất kinh tế- xã hội nói chung. Một xã hội ngày càng
phát triển thì nhu cầu vận tải ngày càng tăng đòi hỏi cơ sở hạ tầng giao thông phải
được đầu tư thích đáng cả về lượng lẫn về chất.
Đầu tư xây dựng mạng lưới giao thông vững mạnh là cơ sở nền tảng đảm
bảo sự phát triển bền vững cho cả một hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế- xã hội của
một quốc gia. Cơ sở hạ tầng giao thông vận tải là một bộ phận quan trọng cấu thành
nên kết cấu hạ tầng của một nền kinh tế, góp phần tạo mối liên kết hữu cơ giữa các
ngành, các lĩnh vực kinh tế- xã hội. Nhờ đó thúc đẩy quá trình phát triển sản xuất
hàng hoá và lưu thông hàng hoá giữa các vùng trong cả nước. Đồng thời, đó là xu
thế tất yếu của một xã hội đang phát triển với tốc độ đô thị hoá cao.
1.1.3 Các hình thức huy động, đặc điểm nguồn vốn đầu tư xây dựng KCHTGT
 Nguồn vốn đầu tư
Tổng vốn đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông được hình thành từ 5 nguồn đó
là: Vốn ngân sách nhà nước (bao gồm của nguồn vốn vay ODA, vốn viện trợ, tài
trợ); Vốn tín dụng đầu tư; Vốn do các doanh nghiệp nhà nước đầu tư; Vốn đầu tư
trong dân cư và tư nhân; Vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài.

6

7


Ba là, vốn đầu tư trong xây dựng KCHTGT thường đầu tư theo các dự án
phát triển và được huy động từ nhiều nguồn. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư cho phát
triển KCHTGT chủ yếu dựa vào NSNN do mức độ rủi ro cao, thời gian thu hồi vốn
dài, hiệu quả thấp nên khó thu hút các nguồn vốn tư nhân.
Bốn là, hiệu quả vốn đầu tư xây dựng KCHTGT là hiệu quả kinh tế- xã hội
tổng hợp. KCHTGT là sản phẩm công ích và là tài sản do nhà nước quản lý nên
việc tính toán hiệu quả của vốn đầu tư cần được xét đến hiệu quả kinh tế xã hội mà
vốn đầu tư đó mang lại.
1.2 Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng kết
cấu hạ tầng giao thông
1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng kết cấu hạ
tầng giao thông
Quản lý là sự tác động lên một hệ thống nào đó với mục tiêu đưa hệ thống đó
đến trạng thái cần đạt được. Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà
nước với tính chất là một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực hiện ở
quy mô lớn. Quản lý được phát sinh từ lao động, không tách rời với lao động và bản
thân quản lý cũng là một loại hoạt động lao động.
Là một phạm trù gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước, QLNN ra đời với
tính chất là loại hoạt động quản lý xã hội. QLNN, hiểu theo nghĩa rộng, được thực
hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước. Theo nghĩa hẹp, QLNN là hoạt động chấp
hành và điều hành được đặc trưng bởi các yếu tố có tính tổ chức; được thực hiện
trên cơ sở và để thi hành pháp luật; được bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ thống
các cơ quan hành chính nhà nước. QLNN cũng là sản phẩm của việc phân công lao
động nhằm liên kết và phối hợp các đối tượng bị quản lý.
QLNN về hoạt động đầu tư xây dựng KCHTGT có thể hiểu là sự tác động
liên tục có tổ chức, có định hướng tới quá trình sử dụng vốn đầu tư xây dựng
KCHTGT thông qua các cơ chế, chính sách của nhà nước và các biện pháp tổ chức