VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ LÊ VÂN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐĂNG
KÝ DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8.38.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. VŨ HỒNG ANH

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
ghi trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa
từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Học viên thực hiện

Hoàng Thị Lê Vân


MỤC LỤC

là bộ phận chủ yếu tạo ra tổng sản phẩm trong nước. Muốn doanh nghiệp hoạt
động có hiệu quản thì công tác quản lý của Nhà nước có vai trò quyết định. Vì
vậy, Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác quản lý doanh nghiệp,
đặc biệt là quản lý về hoạt động đăng ký doanh nghiệp;
Trong những năm qua, nhà nước đã ban hành và tổ chức thực hiện
nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động đầu
tư phát triển doanh nghiệp, trong đó rất chú trọng trong việc nâng cao năng
lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về lĩnh vực này. Theo đó hệ thống các văn
bản quy phạm pháp luật về doanh nghiệp ngày càng được hoàn thiện, có tính
khả thi cao, điều chỉnh toàn diện hoạt động của doanh nghiệp.
Thành phố Hà Nội là trung tâm chính trị- kinh tế- văn hóa của cả nước,
phát triển với nhịp độ tăng trưởng cao, đã và đang hội nhập với nền kinh tế
khu vực và quốc tế. Với xu thế đó, nhu cầu phát triển của cộng đồng doanh
nghiệp thủ đô, mong muốn nhanh chóng gia nhập thị trường là điều tất yếu
khách quan. Hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn thủ đô Hà Nội có
số lượng rất lớn khoảng hơn 160.000 doanh nghiệp.
Nhìn chung, các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã chấp hành tốt các quy
định của pháp luật về doanh nghiệp, tình hình phát triển kinh tế doanh nghiệp
ngày càng phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, có một số có ý kiến cho rằng hiện
nay quy định về công tác đăng ký doanh nghiệp còn chưa được tuyên truyền
phổ biến rộng rãi, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà
nước về hoạt động đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp đôi khi còn bị phiền
hà, sách nhiễu, công tác hỗ trợ doanh nghiệp chưa được quan tâm. Chính
những điều trên đã gây cản trở cho sự đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp
vào thành tựu phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hà Nội. Hiện nay, chính
1


quyền thành phố Hà Nội đang yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước nâng cao
hiệu quả công tác cải cách hành chính, chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).

Tác giả tiến hành khái quát chung về thủ tục hành chính và cải cách
thủ tục hành chính trong đăng ký kinh doanh trên địa bàn Hà Nội,
Năm 2006, Khoa Luật -Đại học quốc gia Hà Nội.
- Nguyễn Thị Việt Anh, hoàn thiện công tác đăng ký kinh doanh ở
Việt Nam đến năm 2020, Luận văn thạc sĩ luật học; Năm 2013, Đại
học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội;
- Trần Thị Tố Uyên, pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam
thực trạng và phương hướng hoàn thiện, luận văn thạc sĩ Luật học.
Luận văn nghiên cứu vấn đề lý luận về đăng ký kinh doanh và pháp
luật về đăng ký kinh doanh, tác giả đưa ra một số giải pháp hoàn
thiện pháp luật về đăng ký kinh doanh; Năm 2005, Khoa Luật- Đại
học Quốc gia Hà Nội
Có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước về doanh nghiệp
nói chung và việc đăng ký doanh nghiệp nói riêng, nhưng mỗi công trình lại
đề cập đến những khía cạnh khác nhau, trên mỗi địa phương khác nhau nên
chúng mang những giá trị khác nhau. Đến nay, chưa có công trình khoa học
nào nghiên cứu trực tiếp vấn đề “Quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký
doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội”. Mặc dù vậy, các công trình
khoa học đã được công bố là những tài liệu có giá trị tham khảo cho việc
nghiên cứu và viết luận văn này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước
về hoạt động đăng ký doanh nghiệp;
Nghiên cứu, phân tích thực trạng thực thi pháp luật về đăng ký doanh
nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội
Đề xuất giải pháp đảm bảo quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký
3




6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Việc nghiên cứu luận văn góp phần bổ sung những vấn đề lý luận quản
lý nhà nước về hoạt động đăng ký doanh nghiệp nói chung và đăng ký doanh
doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng, từ đó hoàn thiện hơn
cách thức tiếp cận vấn đề này, đồng thời giúp mọi người thấy được vai trò
quan trọng của việc quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký doanh nghiệp với
sự phát triển kinh tế của đất nước. Luận văn cũng đánh giá một cách toàn diện
thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký doanh nghiệp từ thực tiễn
thành phố Hà Nội và đưa ra được quan điểm, đề xuất được những giải pháp
thiết thực để bảo đảm quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký doanh nghiệp,
từ đó góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký
doanh nghiệp trên cả nước và trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn
hiện nay.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo luận văn được chia
thành 3 chương.
Chương 1: Những vấn đề lý luận quản lý nhà nước về hoạt động đăng
ký doanh nghiệp.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đăng ký doanh
nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Chương 3: Quan điểm, giải pháp bảo đảm quản lý nhà nước về hoạt
động đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.

5


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG
ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP

nước có thẩm quyền tiến hành thực hiện thủ tục ghi tên vào sổ đăng ký doanh
nghiệp đồng thời cấp cho chủ thể đăng ký doanh nghiệp giấy chứng nhận
đăng ký doanh nghiệp. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là bằng chứng
pháp lý quan trọng chứng minh chủ thể kinh doanh được tiến hành các hoạt
động kinh doanh một cách hợp pháp, được nhà nước công nhận và bảo hộ.Vì
vậy, tuy trong giai đoạn tiến hành thủ tục đăng ký doanh nghiệp, doanh
nghiệp chưa thực sự có, song chi phí trong quá trình đăng ký doanh nghiệp
thành lập doanh nghiệp vẫn được tính vào chi phí hợp lý của doanh nghiệp và
được khấu trừ trong khi tính thuế.
Về phương diện quản lý nhà nước: Một trong những thủ tục hành chính
bắt buộc mà doanh nghiệp và thương nhân phải hoàn tất trước yêu cầu của
nhà nước, nhằm quản lý các công việc kinh doanh. Bất cứ hình thức kinh
doanh nào chỉ được xem là hợp pháp trong nước nếu có giấy chứng nhận
đăng ký doanh nghiệp. Nói cách khác, đăng ký doanh nghiệp được coi là một
trong những biện pháp quản lý nhà nước về kinh tế. Đăng ký doanh nghiệp là
hoạt động quản lý đầu tiên của nhà nước đối với doanh nghiệp, nó sẽ tạo điều
kiện để Nhà nước có thể thực hiện các hoạt động quản lý tiếp theo của mình
khi doanh nghiệp chính thức đi vào sản xuất, kinh doanh.
Về phương diện chính trị pháp lý: Đăng ký doanh nghiệp được hiểu là
quyền tự do kinh doanh, một bộ phận của quyền tự do dân chủ của nhân dân.
Tuy nhiên, quyền này phải được hiểu là tự do trong khuôn khổ, dân chủ tập
trung và bình đẳng trước pháp luật. Quyền đăng ký doanh nghiệp cũng đồng
thời là nghĩa vụ phải thực hiện. Quyền tự do kinh doanh của công dân có nội
dung bao gồm cả quyền tự do lựa chọn ngành nghề, hình thức kinh doanh và
tự do đăng ký loại hình doanh nghiệp. Bất cứ tổ chức nào có đủ điều kiện để
7


kinh doanh đều có thể đăng ký với nhà nước để tiến hành hoạt động sản xuất
kinh doanh mà không ai có quyền ngăn cản trái phép. Theo góc nhìn của pháp

8


Quan điểm trên của Mác có thể áp dụng cho mọi hoạt động chung của
con người, ở đâu có sự hợp tác thì ở đó cần có quản lý, quản lý tồn tại trong mọi
quan hệ xã hội, trong bất cứ lĩnh vực nào và ở bất cứ giai đoạn phát triển nào, vì
hoạt động chung của nhiều người đòi hỏi phải được liên kết lại dưới các hình
thức. Một trong những hình thức liên kết đó là tổ chức, tổ chức là yếu tố quyết
định đem lại hiệu quả cho quản lý, không có tổ chức thì không có quản lý. Mặt
khác, quản lý để duy trì tính tổ chức, mối quan hệ giữa con người với con người
trong xã hội, nhằm đạt được mục tiêu nhất định.
Lênin đã viết: “Muốn quản lý tốt mà chỉ biết thuyết phục không thôi thì
chưa đủ, mà cần phải biết tổ chức về mặt thực tiễn nữa”. Để điều khiển, phối
hợp hoạt động của những con người thì cần có những phương tiện buộc con
người phải hành động theo những nguyên tắc nhất định, phải phục tùng những
mệnh lệnh nhất định. Cơ sở của sự phục tùng là uy tín hoặc uy quyền. Nếu uy
tín đóng vai trò là cơ sở quan trọng của sự phục tùng thì uy quyền vẫn là cơ
sở chủ yếu. Uy Quyền là phương tiện rất quan trọng để chủ thể quản lý buộc
đối tượng quản lý phải phục tùng, là yếu tố không thể thiếu của quản lý.
Từ những phân tích nêu trên và dựa trên những tài liệu đã được công
bố, có thể hiểu quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý vào đối
tượng quản lý bằng hệ thống công cụ, phương tiện, cơ chế khác nhau nhằm
đạt được mục tiêu quản lý đã đặt ra, phù hợp với quy luật vận động khách
quan của xã hội
1.2.1.2. Khái niệm quản lý nhà nước
Quản lý nhà nước là một nội dung trong quản lý xã hội, là quản lý xã
hội mang quyền lực nhà nước, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện.
Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là hoạt động của nhà nước trên lĩnh
vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện các chức năng đối nội và
đối ngoại của nhà nước.