VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ
Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, năm 2018

HÀ NỘI - năm


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ
Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số:

8.14.01.14

dìu dắt để tôi hoàn thành luận văn này.
Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, tuy nhiên trong luận văn
không tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của
các quý thầy cô và đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 20 tháng 3 năm 2018
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH


MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................................1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC
TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON........................................................................10
1.1 Một số khái niệm cơ bản .......................................................................................10
1.2 Chăm sóc trẻ ở các trường mầm non ...................................................................13
1.3 Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non ...................................21
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI.....32
2.1 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng ................................................32
2.2 Thực trạng chăm sóc trẻ tại các trường mầm non tư thục..................................36
2.3 Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường mầm non tư thục
quận Thanh Xuân, Hà Nội ..........................................................................................49
2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các
trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội ................................................57
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ TẠI
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC .................................................................61
3.1 Các nguyên tắc đề xuất..........................................................................................61


Trang
37

38

39

4

Bảng 2.4

Bảng thực đơn trường mầm non Những ngón tay bay

42

5

Bảng 2.5

Bảng thực đơn trường mầm non Tổ Chim

43

6

Bảng 2.6

Tổng hợp kết quả đánh giá về thực trạng phương pháp
chăm sóc trẻ

Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá các hoạt động
chăm sóc trẻ

46
48
50
52
53

56

12

Bảng 3.1

Đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất

73

13

Bảng 3.2

Đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất

74


LỜI MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

09/02/2017 và còn rất nhiều các vụ bạo hành trẻ mầm non xảy ra ở khắp nơi trên cả
nước như: thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai…mà càng kể ra chúng ta
càng thấy xót xa và đau lòng, những sự việc này đã làm dậy sóng dư luận và làm
tổn hại nghiêm trọng tới lòng tin của phụ huynh học sinh và toàn xã hội, ảnh hưởng
xấu tới sự phát triển sức khỏe và tâm lý của trẻ. Một trong những nguyên nhân
chính ảnh hưởng đến hoạt động này là phương pháp, cách thức quản lý chế độ chăm
sóc trẻ trong các trường mầm non chưa thực sự hiệu quả.
Quận Thanh Xuân là một quận trong nội thành của thành phố Hà Nội, dân số
đông, phức tạp, số lượng trường mầm non nhiều, đa dạng về loại hình trường, lớp,
nhóm trẻ dẫn đến rất khó quản lý. Ngoài các trường mầm non thuộc hệ thống công
lập thì các trường mầm non tư thục cũng ngày được mở rộng với sĩ số trẻ/lớp đông
nên công tác quản lý hoạt động chăm sóc trẻ là vấn đề hết sức khó khăn.
Xuất phát từ những lý do trên với mục đích tìm ra các biện pháp quản lý tốt
nhất, hữu hiệu nhất, giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý các trường mầm non tư thục
trên địa bàn thực hiện quản lý có hiệu quả hoạt động này, góp phần nâng cao chất
lượng chăm sóc trẻ trên địa bàn cũng như trong ngành giáo dục mầm non, tác giả đã
mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm
non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
2.1 Trên thế giới
Trong lĩnh vực Quản lý giáo dục nhiều tác giả đã nghiên cứu về cán bộ quản
lý các cấp học, bậc học. Các công trình nghiên cứu, tài liệu về quản lý giáo dục nói
chung và quản lý giáo dục mầm non nói riêng được công bố. Đã có nhiều tác giả
trong và ngoài nước đi sâu vào nghiên cứu quản lý giáo dục nói chung và đã đưa ra
các khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục, các chức năng quản lý giáo dục, quản lý
nhà trường, nội dung và phương pháp quản lý nhà trường.
Ngay những năm đầu thế kỷ XX, vấn đề chăm sóc trẻ mầm non đã được sự
quan tâm, nghiên cứu của các nhà giáo dục. Năm 1907, Tiến sĩ Maria Montessori đã
thành lập trường mẫu giáo đầu tiên tại Roma. Ngay từ những ngày đầu thành lập


(trước đây còn gọi là trường Sư phạm nữ Nhật Bản cấp cao) đã mở trường mẫu giáo
đầu tiên ở Nhật đánh dấu cho sự khởi đầu ngành giáo dục mầm non ở nước này.

3


Người đặt nền tảng và được coi là “Ông tổ” của ngành giáo dục mầm non Nhật Bản
là nhà giáo dục nổi tiếng Kurahashi Sôdô. Ông cho rằng: “Hãy nuôi trẻ bằng tình
cảm của mình”, “Dạy tâm trước khi dạy tính”, đặc biệt chú ý đến trò chơi giữ vai trò
trung tâm trong giáo dục mầm non. Có thể thấy, giáo dục mầm non tại Nhật với
nguyên tắc là “Lấy trẻ làm trung tâm” ở Nhật Bản được kết hợp giữa: tưởng đáp
ứng và thỏa mãn nhu cầu bản năng của trẻ. Trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục
trẻ thì đứa trẻ luôn được coi là trung tâm, trẻ chính là chủ thể tích cực trong các hoạt
động của chúng ở trường mầm non [17].
Nghiên cứu về giáo dục mầm non tại Thái Lan: Thái Lan không quy định nhà
trẻ, mẫu giáo nằm trong hệ thống phổ cập giáo dục, do đó nhà nước chỉ tổ chức một
số cơ sở giáo dục mầm non, phần còn lại các tổ chức, tư nhân tự tổ chức và quản lý.
Đối với trường mẫu giáo chính phủ tài trợ toàn bộ nguồn kinh phí xây dựng, trang
thiết bị, trả lương giáo viên và các chi phí khác. Đối với các trung tâm giáo dục, cha
mẹ học sinh tự đóng góp các khoản chi phí khác. Ở các vùng đặc biệt khó khăn các
dịch vụ giáo dục mầm non thường được các tổ chức phi chính phủ tài trợ gần như
hoàn toàn. Các trường mầm non tư thục trong những điều kiện nhất định đều được
nhà nước hỗ trợ định kỳ tính trên đầu trẻ. Với chính sách giáo dục về giáo dục, tài
trợ toàn bộ nguồn kinh phí xây dựng, trang thiết bị, trả lương giáo viên và các chi
phí khác cho xây dựng trường mầm non trong đó cả mầm non công lập, dân lập.
Đặc biệt, Thái Lan còn hỗ trợ định kỳ cho trẻ trường mầm non tư thục, đây là tiền
đề rất quan trọng của chính sách xã hội hóa giáo dục nói chung và xã hội hóa giáo
dục mầm non [17].
Các công trình trên đã cho chúng ta thấy rõ hơn về tầm quan trọng của công
tác chăm sóc trẻ mầm non.

quản lý giáo dục và quản lý trường mầm non cùng một số vấn đề tâm lý giáo dục
học và chuyên đề chuyên biệt cho giáo dục mầm non [25, tr.34]. Đây cũng chính là
nội dung mà tác giả cho rằng cần phải bồi dưỡng cho cán bộ quản lý như: Các văn
bản pháp quy, các kĩ năng quản lý cụ thể trong từng mảng nội dung công việc; các
vấn đề về dinh dưỡng cho trẻ em, đánh giá tổ chức hoạt động vui chơi, công tác
quản lý, chỉ đạo chất lượng chăm sóc và bảo vệ trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm
non. Tài liệu bồi dưỡng cho Hiệu trưởng trường mầm non do Bộ Giáo dục và Cục

5


nhà giáo giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục do tác giả Phan Thị Lan Anh và Trần
Ngọc Giao phối hợp đã triển khai và hướng dẫn nội dung bồi dưỡng của từng nội
dung Chuẩn Hiệu trưởng trường mầm non [9].
Các vấn đề về tâm sinh lý trẻ em đã được nhiều nhà khoa học trong nước
nghiên cứu, đề cập tới ở các góc độ, tiếp cận khác nhau như: Tác giả Ngô Công
Hoàn, Đại học quốc gia Hà Nội với Giao tiếp và ứng xử sư phạm; Tác giả Hoàng
Thị Phương với Vấn đề ý thức trong việc hình thành hành vi giao tiếp có văn hóa
cho trẻ 5 tuổi (Tạp chí nghiên cứu giáo dục, Hà Nội, số 5/2000) [28].
Đặc biệt, năm 2009, tác giả Tào Thị Hồng Vân đã bảo vệ thành công Đề tài
Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Vệ sinh xã hội học và tổ chức y tế “Chăm sóc sức
khỏe trẻ mẫu giáo trong trường mầm non – đề xuất giải pháp can thiệp” [35]. Luận
án đã tiếp cận một cách tổng thể và toàn diện về mục tiêu chăm sóc sức khỏe, chỉ ra
thực trạng chăm sóc sức khỏe cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non nông thôn
hiện nay còn nhiều bất cập.
Nghiên cứu về hoạt động chăm sóc trẻ mầm non và công tác quản lý hoạt
động chăm sóc trẻ trong trường mầm non đã được một số tác giả, nhà giáo dục, nhà
quản lý giáo dục nghiên cứu, tìm hiểu, đề cập đến ở các khía cạnh khác nhau như:
Tác giả Hoàng Thị Phương trong công trình nghiên cứu “Một số biện pháp giáo
dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi”; tác giả Nguyễn Thị Thuận có