HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG
VĂN HÓA CƠ SỞ TẠI HUỆN MƯỜNG LA,
TỈNH SƠN LA GIAI ĐOẠN 2018-2022

ĐỀ ÁN TỐT NGHIỆP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNHTRỊ

HÀ NỘI, THÁNG 4 NĂM 2018


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

ĐỀ ÁN

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG
VĂN HÓA CƠ SỞ TẠI HUỆN MƯỜNG LA,
TỈNH SƠN LA GIAI ĐOẠN 2018-2022

Người thực hiện:
Lớp:
Chức vụ công tác:
Cơ quan:

HÀ NỘI, THÁNG 4 NĂM 2018


LỜI CẢM ƠN


2.2. Thực trạng chất lượng công tác xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn
huyện Mường La (giai đoạn 2012 đến 2017)...................................................15
2.3. Nội dung cụ thể đề án cần thực hiện.........................................................22
2.4. Các giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa trên địa
bàn huyện Mường La, tỉnh Sơn La...................................................................22
3. Tổ chức thực hiện đề án.............................................................................30
3.1. Phân công trách nhiệm thực hiện đề án.....................................................30
3.2. Tiến độ thực hiện đề án.............................................................................33
3.3. Kinh phí thực hiện đề án...........................................................................34
4. Dự kiến hiệu quả của đề án.......................................................................36
4.1. Ý nghĩa thực tiễn của đề án.......................................................................36
4.2. Đối tượng hưởng lợi của đề án..................................................................36
4.3. Những thuận lợi, khó khăn và hướng giải quyết khi thực hiện đề án.......37
C. KIẾN NGHỊ, KẾT LUẬN............................................................................39
1. Kiến nghị.....................................................................................................39
2. Kết luận.......................................................................................................40
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................42


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

HĐND

Hội đồng nhân dân

TT-TDTT

Trung tâm – Thể dục thể thao

UBND

đã và đang thúc đẩy kinh tế tăng trưởng nhanh, nâng cao đáng kể đời sống vật
chất của nhân dân. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, mặt trái của nền kinh tế thị
trường và xu thế toàn cầu hóa đã tác động không nhỏ đến đời sống văn hóa
tinh thần của toàn xã hội. Nhiều giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân
tộc đang bị mai một, nhiều giá trị đạo đức của con người đang bị biến dạng


2
bởi lối sống thực dụng, chạy theo các giá trị vật chất, hẹp hòi, ích kỷ… Thực
trạng đó đã và đang đặt ra cho các cấp, các ngành quản lý văn hóa nói riêng
và toàn xã hội nói chung nhiều thách thức trong việc tìm ra những giải pháp
hữu hiệu nhằm giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp
của dân tộc, đồng thời tiếp thu một cách có chọn lọc những giá trị tinh hoa
văn hóa của nhân loại để đất nước phát triển.
Cùng với sự đổi thay của cả nước, vấn đề xây dựng đời sống văn hoá ở
huyện Mường La, tỉnh Sơn La đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. So với
yêu cầu đặt ra, việc xây dựng đời sống văn hóa đã đạt được những thành tựu
nhất định, nhưng thực tế đời sống văn hóa vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém, bất
cập như: nội dung chưa bảo đảm chất lượng, hiệu quả chưa cao và chưa tạo sự
đồng bộ giữa xây dựng môi trường văn hóa, đẩy mạnh sáng tạo và xây dựng
các thiết chế văn hóa. Sự phối kết hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể trong
việc xây dựng đời sống văn hóa chưa chặt chẽ, chưa thấy hết giá trị bền vững,
lâu dài và tính cấp bách của công tác văn hóa trong sự nghiệp đổi mới đất
nước. Trình độ, năng lực đội ngũ cán bộ văn hóa ở cơ sở hiện nay vừa thiếu,
vừa yếu lại thường không ổn định. Việc bình bầu các danh hiệu văn hóa ở
nhiều nơi còn qua loa, đại khái, hình thức nên hiệu quả tác dụng động viên
chưa cao.
Xuất phát từ những lý do đó, tôi lựa chọn vấn đề “Nâng cao chất
lượng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huện Mường La, tỉnh Sơn La
giai đoạn 2018-2022”, làm đề án tốt nghiệp Cao cấp Lý luận chính trị khóa

tin - thể thao đạt chuẩn quốc gia. Chỉ đạo tốt việc lưu giữ và phát huy các giá
trị văn hóa truyền thống, chú trọng thể thao thành tích cao, nâng cao mức
hưởng thụ văn hóa văn nghệ, thể thao cho nhân dân.


4
- Đẩy mạnh công tác xã hội hóa các hoạt động xây dựng đời sống văn
hóa. Xây dựng các mô hình, các hình thức hoạt động văn hóa mang tính đại
chúng để nhân dân dễ tiếp cận và tham gia hoạt động văn hóa.
3. Giới hạn của đề án
- Đối tượng của đề án: Chất lượng công tác xây dựng đời sống văn hóa
trên địa bàn huyện
- Không gian thực hiện đề án: đề án được thự hiện trên địa bàn huyện
Mường La, tỉnh Sơn La.
- Thời gian thực hiện: giai đoạn từ 2018-2022


5
B. NỘI DUNG
1. Cơ sở xây dựng đề án
1.1. Cơ sở khoa học
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
* Đời sống văn hóa
Đời sống văn hóa là sự hiện diện, tồn tại và phát triển của đời sống tinh
thần trong toàn bộ hoạt động thực tiễn xã hội, là một bộ phận của đời sống xã
hội gắn với những giá trị chân - thiện - mỹ, gắn với mọi sản phẩm vật chất và
tinh thần, với mọi hoạt động của con người trong mọi lĩnh vực xã hội.
Đời sống văn hóa bao gồm tổng thể những hoạt động văn hóa, những
tác động qua lại trong đời sống cá nhân với cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu
của con người và thúc đẩy sự phát triển của đời sống xã hội. Đời sống văn hóa

niệm là thiết chế cơ bản của đời sống xã hội, là hình thức tổ chức cơ bản của
đời sống văn hóa. Đó là những địa bàn dân cư có địa bàn sinh sống ổn định,
có quan hệ chặt chẽ về chính trị, kinh tế-xã hội và cả huyết thống (đối với
thiết chế gia đình và một bộ phận làng xóm ở nông thôn). Những cộng đồng
dân cư này gắn kết với nhau một cách chặt chẽ trong các sinh hoạt vật chất và
tinh thần diễn ra trong đời sống hàng ngày.
Đơn vị cơ sở trong xây dựng đời sống văn hóa được hiểu trên ba
phương diện:
+ Một địa bàn, địa điểm cụ thể gắn với một đơn vị hành chính cơ bản
hoặc một tổ chức chính trị xã hội ( làng, bản thôn, xóm..)
+ Cơ sở hành chính và mang tính hành chính (Việt Nam hiện nay có 4
loại: Đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn; đơn vị sản xuất kinh doanh; đơn
vị hành chính sự nghiệp. đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân)


7
+ Tế bào hạt nhân gia đình
- Các hoạt động chủ yếu của đời sống văn hóa cơ sở
Cơ sở là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa tinh thần đa dạng, phong phú
của cộng đồng. Ở Việt Nam quy tụ thành một số hoạt động chủ yếu sau đây:
+ Thông tin tuyên tryền cổ động
+ Câu lạc bộ, nhà văn hóa, thư viện
+ Giáo dục truyền thống
+ Xây dựng nếp sống văn hóa
+ Thể dục thể thao, vui chơi gải trí
+ Xã hội từ thiện
1.1.2. Tiêu chí đánh giá chất lượng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở chỉ thực sự có chất lượng
khi đáp ứng được một số tiêu chí cơ bản sau:
- Các gia đình gương mẫu chấp hành thực hiện tốt các chủ trương,

Trung ương và của tỉnh Sơn La, huyện Mường La đã ban hành nhiều văn bản
chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
như:.. hàng năm UBND huyện ra các Quyết định kiện toàn Ban chỉ đạo phong
trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; các Quyết định quy
định các tiêu chuẩn, thủ tục công nhận các danh hiệu văn hóa. Từ đó tạo điều
kiện thuận lợi cho phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn
hóa” ở huyện Mường La phát triển rộng khắp.
1.2. Cơ sở chính trị, pháp lý
1.2.1. Cơ sở chính trị
Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Khóa VIII
về " Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc
dân tộc" (năm 1998), của Đảng đã xác định: công tác xây dựng đời sống văn
hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi của sự nghiệp xây dựng


9
và phát triển văn hóa nhằm hướng tới mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, công bằng, văn minh”. Sau 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết Trung
ương 5 khóa VIII, Kết luận Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung
ương khóa IX (năm 2004) đã bổ sung và nhấn mạnh: công tác xây dựng đời
sống văn hóa là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi được đặt lên
hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa. Tiếp sau đó,Nghị
quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XI (năm 2006, 2011), Đảng ta tiếp
tục khẳng định vị trí của văn hóa là một trong ba bộ phận hợp thành sự phát
triển bền vững và toàn diện của đất nước. Từ chỗ nhận thức được ý nghĩa và
tầm quan trọng của văn hóa, trong quá trình lãnh đạo đất nước thực hiện công
cuộc đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: Văn hóa là nền tảng
tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển
kinh tế xã hội; văn hóa là sức mạnh nội sinh của sự phát triển bền vững đất
nước

đời sống văn hóa”, năm 2014, triển khai kế hoạch năm 2015.
- Nghị quyết số 26-NQ/TW và quyết định số 800/QĐ-TTg ngày
04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc
gia về xây dựng nông thôn giai đoạn 2010-2020.
- Thông tư số 17/TTr-MTTW - BTT Hướng dẫn Tiếp tục nâng cao chất
lượng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu
dân cư” trong giai đoạn mới...
- Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về
việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và Thông tư số
54/2009/TT-BNNPTNT, ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển
nông thôn Hướng dẫn thực hiện Bộ Tiêu chí quốc gia về nông thôn mới;


11
- Quyết định số 800/QĐ-TTg, ngày 4 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn
mới giai đoạn 2010 - 2020;
- Chỉ thị số 07/CT-HU ngày 06/6/2013 của Huyện ủy về việc thực hiện
nếp sống văn minh, thực hành tiết kiệm trong việc cưới, việc tang, tổ chức hội
nghị trên địa bàn huyện
Hướng dẫn số 53/HD-BCĐ ngày 24/7/2015 của BCĐ phong trào toàn dân
đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa tỉnh Sơn La hướng dẫn tiêu chuẩn, trình tự,
thủ tục xét và công nhận "cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa".
1.3. Cơ sở thực tiễn
Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở cùng phong trào “ Toàn dân đoàn kết
xây dựng đời sống văn hóa” là hoạt động mang tính xã hội rộng lớn, có ý
nghĩa chính trị sâu sắc trong toàn Đảng, toàn dân. Mục đích của hoạt động là
góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, thực hiện tốt
phong trào là điều kiện, là môi trường thuận lợi cho việc gìn giữ và phát huy
các giá trị văn hóa, khôi phục và phát triển các giá trị thuần phong mỹ tục của

nhập của các luồng văn hóa phẩm độc hại và hiện tượng lai căng của một bộ
phận giới trẻ dẫn đến coi thường thuần phong, mỹ tục tốt đẹp của dân tộc.
Vì vậy, xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn huyện Mường La trong
những năm tới là một đòi hỏi khách quan của cuộc sống.
2. Nội dung thực hiện của đề án
2.1. Bối cảnh thực hiện đề án
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế xã hội của huyện
Mường La
Huyện Mường La ở phía Tây Bắc Tổ quốc. Phía Bắc giáp huyện Than
Uyên (tỉnh Lai Châu); phía Đông giáp huyện Trạm Tấu, huyện Mù Cang Chải


13
(tỉnh Yên Bái); phía Nam giáp huyện Mai Sơn, huyện Bắc Yên và thành phố
Sơn La; phía Tây giáp huyện Quỳnh Nhai và huyện Thuận Châu (tỉnh Sơn La).
Nằm cách trung tâm thành phố Sơn La 35 km, giao thông đi lại khá
thuận lợi so với huyện miền núi. Tổng diện tích tự nhiên của huyện là
142.924 ha, dân số trên 97 nghìn người, huyện có 15 xã và 1 thị trấn bao gồm:
Xã Mường Bú, Mường Chùm, Tạ Bú, Chiềng Hoa, Chiềng Công, Chiềng Ân,
Chiềng Muôn, Chiềng Lao, Nậm Păm, Nậm Dôn, Pi Toong, Mường Trai, Hua
Trai, Ngọc Chiến và thị trấn Ít Ong .
Tuy vẫn là một trong 64 huyện nghèo của cả nước, song những năm
gần đây tình hình kinh tế-xã hội có những chuyển biến tích cực. Kinh tế tiếp
tục phát triển với tốc độ khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng; các
ngành, các lĩnh vực, các thành phần kinh tế đều có bước phát triển tiến bộ, thu
ngân sách nhà nước đạt và vượt dự toán hàng năm. Thu nhập bình quân đầu
người năm 2017 ước đạt 23,15 triệu đồng, cơ cấu cây trồng, vật nuôi được
chuyển dịch theo hướng tích cực nhất là việc áp dụng các công nghệ sinh học
tiên tiến vào sản xuất góp phần nâng cao chất lượng, sản lượng, từng bước
nâng cao đời sống nông dân. Tổng diện tích gieo trồng năm 2017 đạt 26.416

đồng cao: “Tuy khác bản nhưng chung mường, ở khác phương nhưng chung
vùng, ở mỗi người một khe suối nhưng chung một vận mệnh” (ca dao Thái).
Trong quá trình xây dựng và bảo vệ bản mường, nhân dân các dân tộc Mường
La hun đúc lên truyền thống lao động cần cù, sáng tạo, tinh thần đoàn kết,
tương thân tương ái, bản lĩnh kiên cường, bất khuất, anh dũng đấu tranh
chống thiên tai, địch họa.
Với 6 dân tộc anh em là ( Thái, Kinh, La Ha, Kháng, Khơ Mú, Mông)
cùng đoàn kết chung sống bao đời, mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa đậm
nét với những phong tục tập quán riêng được gìn giữ, lưu truyền và cùng hòa


15
quyện tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng và đậm đà bản sắc. Trong các bản
mường có nhiều lễ hội truyền thống mang đặc trưng văn hóa của các dân tộc
như Lễ hội xên bản, lễ hội cúng vía trâu của dân tộc Thái ở bản Ít, xã Nậm
Păm; lễ hội xên bó của dân tộc Thái bản Chón, xã Mường Bú; lễ hội mừng
xuân, lên nhà mới của dân tộc Thái, Kháng, La Ha; lễ hội Gầu tào (cầu may)
của dân tộc Mông; lễ hội Pang A của dân tộc La Ha tại bản Huổi Lót, thị trấn
Ít Ong; lễ hội “Hạn Khuống” xã Mường Trai; lễ hội “Xên Lẩu nó” (dâng hoa
măng) của dân tộc La Ha, bản Nà Tạy, xã Pi Toong; lễ hội “Mừng cơm mới”
của dân tộc Kháng tại xã Nậm Dôn và đồng bào Thái trắng xã Ngọc Chiến…
2.2. Thực trạng chất lượng công tác xây dựng đời sống văn hóa trên
địa bàn huyện Mường La (giai đoạn 2012 đến 2017)
2.2.1. Việc triển khai phong trào ”Toàn dân đoàn kết xây dựng đời
sống văn hóa ở khu dân cư”
Tiếp tục nâng cao chất lượng Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng
đời sống văn hóa”, tập trung vào Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng
đời sống văn hóa ở khu dân cư” trong giai đoạn mới, gắn với xây dựng nông
thôn mới; xây dựng xã đạt chuẩn văn hóa nông thôn mới; thị trấn đạt chuẩn
văn minh đô thị; xây dựng gia đình văn hóa; khối phố văn hóa; cơ quan, đơn

Phong trào xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa đã phát huy tinh
thần tương thân, tương ái, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, nâng cao ý thức tự
quản cộng đồng... tạo nên môi trường cảnh quan sạch đẹp.
Hoạt động giáo dục truyền thống được diễn ra ở các cơ sở rất phong
phú, thu hút được sự quan tâm của quần chúng nhân dân như " Học và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", các chuyến du khảo đến các khu di
tích, các chuyến về nguồn của thế hệ trẻ, các câu lạc bộ truyền thống...Nhiều
địa phương đã có những mô hình hoạt động xã hội từ thiện hoạt động có hiệu
quả như: các lớp xóa mù chữ, lớp học tình thương, các cuộc vận động cho


17
những vùng gặp bão lũ, thiên tai...Nhiều câu lạc bộ hoạt động một cách thiết
thực, phong phú.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phong trào “ Toàn dân đôàn kết xây dựng
đời sống văn hóa” ở huyện Mường La còn bộc lộ một số hạn chế như: Phong
trào văn nghệ quần chúng ở các thôn, bản và các khối tuy đã phát triển mạnh
song chất lượng chưa cao. Ở khối cơ quan, đơn vị phong trào văn nghệ còn ở
dạng tiềm năng chưa phát huy được. Đa phần các hoạt động văn hóa chưa
hình thành nền nếp, thường xuyên, liên tục, chưa thực sự trở thành những
hoạt động tự giác, thường trực với tư cách là đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu tinh
thần chính đáng của nhân dân.
2.2.2. Công tác xây dựng môi trường văn hóa
Cấp ủy các cấp từ huyện đến cơ sở tích cực chỉ đạo việc xây dựng môi
trường văn hóa lành mạnh gắn với phát triển kinh tế xã hội trong đó chú trọng
sự phù hợp với bối cảnh trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, xây dựng đồng bộ
môi trường văn hoá, trong đó chú trọng vai trò của gia đình, cộng đồng, môi
trường văn hoá chính trị.
Chú trọng giá trị văn hoá tín ngưỡng tôn giáo trong xây dựng môi
trường văn hóa; gắn kết xây dựng môi trường văn hóa với bảo vệ môi trường

cũng như thúc đẩy phong trào tập luyện thể dục thể thao trong quần chúng
nhân dân. Bên cạnh việc tổ chức các môn thể thao hiện đại, các môn thể thao
dân tộc và nhiều trò chơi dân gian mang tính vận động cao cũng được khai
thác đưa vào tổ chức tập luyện và thi đấu.
Hệ thống thông tin truyền thông phát triển rộng khắp, 100% xã, thị trấn
có loa truyền thanh, công tác thong tin tuyên truyền cổ động trực quan được
quan tâm đúng mức, xây dựng cụm tuyên truyền cổ động, dàn đèn chiếu
sáng ..phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương.


19
Đối với cấp huyện, hệ thống cơ sở vật chất phục vụ hoạt động văn hóa
thông tin, thể dục thể thao được xây dựng đạt quy chuẩn, đảm bảo phục vụ tốt
các hoạt động quy mô cấp huyện.
Đối với cấp xã, 100% xã, thị trấn có công sở làm việc của cơ quan
Đảng, chính quyền, đoàn thể cơ bản đầy đủ phòng làm việc cho lãnh đạo địa
phương và các ban ngành đoàn thể. Có hội trường lớn với đầy đủ sân khấu,
trang thiết bị phông màn và đầy đủ lễ nghi khánh tiết.
Trong khu vực làm việc có đủ sân chơi thể dục thể thao và sân khấu
ngoài trời phục vụ cho lễ hội và hoạt động văn hóa văn nghệ.
Bên cạnh đó, kinh phí đầu tư cho hoạt động xây dựng đời sống văn hóa
chưa đáp ứng yêu cầu trong tình hình hiện nay. Chính vì vậy mà chưa có sự đầu
tư đúng mức, có hiệu quả cho việc xây dựng và vận hành các thiết chế văn hoá
cơ sở một cách đồng bộ. Cơ sở vật chất hoạt động còn thiếu, sân vận động đa
chức năng chưa được nâng cấp, chưa có khu vui chơi giải trí cho trẻ em.
2.2.4. Chất lượng của đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa
Phòng Văn hóa và Thông tin huyện có 05 công chức, Trung tâm Văn
hóa, Thông tin - Thể thao huyện hiện có 08 cán bộ công chức, viên chức,được
đào tạo cơ bản, có trình độ chuyên môn từ Cao đẳng trở lên. Hiện nay có trên
50% cán bộ chuyên môn phụ trách văn hoá - xã hội cấp xã,thị trấn được đào

- Lĩnh vực văn hóa xã hội hoạt động vẫn đang thiên về bề nổi, còn nặng
tính phong trào, chạy theo thành tích.
- Nhiều hoạt động văn hóa còn hoàn toàn do tính tự giác, tự phát của
nhân dân mà chưa thấy rõ sự can thiệp, định hướng của nhà nước. Chính vì
vậy, đã có những biến tướng theo chiều hướng tiêu cực hoặc bị lợi dụng.
- Chưa khai thác và phát huy một cách có hiệu quả những tinh hoa, bản
sắc của dân tộc ở địa phương.