ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ HẠNH HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỔ ĐỘNG CỦA NHÀ VĂN
HÓA TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ Ở
HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC QUẢN LÝ

Hà Nội, 2015

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ HẠNH HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỔ ĐỘNG CỦA
NHÀ VĂN HÓA TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ
SỞ Ở HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC QUẢN LÝ
MÃ SỐ ĐÀO TẠO : THÍ ĐIỂM

3.2 Nhiệm vụ cụ thể ........................................................................................ 10
4. Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................... 10
5. Mẫu khảo sát ............................................................................................... 11
6. Câu hỏi nghiên cứu ..................................................................................... 11
7. Giả thuyết nghiên cứu ................................................................................. 11
8. Phƣơng pháp nghiên cứu............................................................................. 13
9. Kết cấu của luận văn ................................................................................... 13
PHẦN NỘI DUNG ......................................................................................... 14
CHƢƠNG 1. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỔ ĐỘNG CỦA
NHÀ VĂN HÓA TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG .............. 14
VĂN HÓA CƠ SỞ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN .................................... 14
1.1. Quản lý, quản lý hoạt động thông tin cổ động trong xây dựng đời sống
văn hóa cơ sở ................................................................................................... 14
1.1.1. Quản lý .................................................................................................. 14
1.1.2. Hoạt động thông tin cổ động trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ......... 17
1.1.3. Quản lý hoạt động thông tin cổ động trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở24

4


1.2. Nhà văn hóa và quản lý hoạt động thông tin cổ động của Nhà Văn hóa trong
xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ....................................................................... 28
1.2.1. Nhà văn hóa ............................................................................................ 28
1.2.2. Hoạt động thông tin cổ động của Nhà Văn hóa trong xây dựng đời sống
văn hóa cơ sở .................................................................................................. 30
1.2.3. Quản lý hoạt động thông tin cổ động của Nhà Văn hóa trong xây dựng
đời sống văn hóa cơ sở.................................................................................... 32
*Kết luận chƣơng 1 ......................................................................................... 37
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN ...... 39
CỔ ĐỘNG CỦA NHÀ VĂN HÓA TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG

HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỔ ĐỘNG TRONG CÔNG TÁC ................. 101
XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ CƠ SỞ ............................................. 101
3.1. Phƣơng hƣớng ........................................................................................ 101
3.2. Giải pháp .................................................................................................. 103
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và nhận thức
của nhân dân về hoạt động thông tin cổ động ................................................... 103
3.2.2. Nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế văn hoá cơ sở hiện có .. 104
3.2.3. Đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động đáp ứng nhu cầu văn hoá của
nhân dân. ........................................................................................................ 105
3.2.4. Đẩy mạnh xã hội hoá hoạt động thông tin cổ động trong công tác xây dựng
đời sống văn hóa cơ sở .................................................................................... 107
3.2.5. Quan tâm xây dựng, quy hoạch đội ngũ cán bộ làm công tác thông tin
cổ động trong lĩnh vực văn hoá thông tin cơ sở ........................................... 109
*Kết luận chƣơng 3 ......................................................................................... 109
KẾT LUẬN ................................................................................................... 111
KHUYẾN NGHỊ ........................................................................................... 113
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 114

6


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CLB:

Câu lạc bộ

CNVC – LĐ: Công nhân viên chức – Lãnh đạo
CTMT:

Công tác Mặt trận

Tổ chức Giáo dục Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc

VHTT:

Văn hoá thông tin

XHCN:

Xã hội chủ nghĩa

7


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Sơ đồ: Hệ thống công tác thông tin, tuyên truyền, cổ động ..... trang 25
Bảng 2.1. Mức hƣởng thụ văn nghệ quần chúng từ năm 2001 – 2004 ..... trang 65
Bảng 2.2. Mức hƣởng thụ nghệ thuật chuyên nghiệp (không kể xem qua các
phƣơng tiện thông tin đại chúng) từ năm 2001 – 2004 .............................. trang 65

DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1. Nhà văn hoá huyện Sóc Sơn ........................................................ trang 46

8


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quản lý một cách khoa học sự phát triển xã hội là vấn đề mang tính tất
yếu của công cuộc xây dựng đất nƣớc. Ngay từ năm 1918, sau khi Cách mạng
tháng Mƣời Nga thành công, V.I.Lênin đã đặt việc quản lý xã hội thành vấn

lành mạnh”.
Việc nâng cao nhận thức và tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng, các cấp
chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý văn hóa, nhận thức đúng đắn
hơn về vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa và hoạt động văn hóa cơ sở
trong việc bồi dƣỡng, phát huy nhân tố con ngƣời, xây dựng xã hội mới
XHCN; xây dựng làng, xã, khu phố văn hóa, xây dựng gia đình văn hóa và
môi trƣờng văn hóa lành mạnh, khắc phục thái độ xem nhẹ và đấu tranh trên
lĩnh vực văn hóa là yêu cầu hết sức cấp thiết cả trƣớc mắt lẫn lâu dài, trong
suốt quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng ta, công tác thông tin cổ
động luôn là một mũi nhọn sắc bén, góp phần to lớn vào công cuộc giáo dục
chủ nghĩa yêu nƣớc, tập hợp và động viên đông đảo quần chúng nhân dân vì
sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nƣớc. Thông tin cổ động đã góp
phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh, sôi nổi từ nông thôn
đến thành thị, từ miền núi đến miền xuôi, ngay cả trong những năm tháng
khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc.
Những năm đầu bƣớc vào thời kỳ đổi mới, công tác thông tin cổ động
có phần lắng xuống. Thực tế cho thấy, xóa bỏ cơ chế bao cấp không có nghĩa
là nhất loạt thả nổi, từ kinh tế đến tƣ tƣởng văn hóa đều phó mặc cho cơ chế
thị trƣờng. Hầu hết nhân dân lao động nƣớc ta là cƣ dân nông nghiệp, nông
thôn. Đời sống của nhân dân, đồng bào các dân tộc ít ngƣời, ở các vùng sâu,
vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo thực tế còn rất nghèo nàn, khắp các địa

7


phƣơng trong cả nƣớc, nhất là nông thôn và miền núi, thiếu một không khí
sinh hoạt văn hóa tinh thần lành mạnh, sôi nổi, các tệ nạn xã hội và nhiều hủ
tục mê tín dị đoan đang nảy nở tràn lan. Các phƣơng tiện thông tin đại chúng
chƣa đƣợc phổ biến rộng khắp. Nhƣng dù máy móc có hiện đại đến đâu đi

nhƣ:
- TS Hoàng Quốc Bảo (2007), Thông tin cổ động, NXB Lý luận chính
trị. Cuốn sách đã làm rõ các khái niệm thông tin, cổ động, thông tin cổ động,
thông tin cổ động chính trị,... Cuốn sách đã cung cấp những hiểu biết căn bản
về thông tin cổ động nhƣ: thông tin cổ động trong hoạt động tƣ tƣởng của
Đảng, chức năng, nhiệm vụ của thông tin cổ động, cổ động miệng, cổ động
trực quan... Từ đó, nhận diện các loại hình, hình thức thông tin cổ động [3;
89].
- GS. TS Hoàng Vinh (1999), Những vấn đề lý luận và thực tiễn xây
dựng văn hóa ở nước ta, NXB Văn hóa Thông tin [59; 93].
- Trƣờng bồi dƣỡng Cán bộ quản lý văn hóa ấn phẩm (1983), Đại
cương lý luận về quản lý hoạt động văn hoá, Tủ sách nghiệp vụ [49; 92].
- Đường lối văn hoá, văn nghệ của Đảng Cộng sản Việt Nam, NXB VHTT,
1995.
- Lê Nhƣ Hoa (1996), Những vấn đề đặt ra trong công tác xã hội hoá
các hoạt động văn hoá, NXB Văn hóa Thông tin. Theo tác giả, “các hoạt
động văn hóa” cần đƣợc “thúc đẩy” và “phải biến đổi”. Nguồn lực biến đổi là
“toàn xã hội” [26; 90].
- Thanh Lê (1999), Văn hoá và lối sống - hành trang vào thế kỷ XXI,
NXB Khoa học xã hội [33; 91].
- Trƣơng Công Liêm (2004), Suy nghĩ về đời sống văn hoá cơ sở Huyện
Sóc Sơn trong giai đoạn hiện nay [34; 91].

9


- Nguyễn Văn Thiện, Phòng Văn hóa thông tin huyện Sóc Sơn (2000),
Sự nghiệp văn hóa thông tin huyện Sóc Sơn – Thực trạng và giải pháp [44;
92].
Tuy nhiên, chƣa có một tác giả nào đề cập, đi sâu vào nghiên cứu, phân

6. Câu hỏi nghiên cứu
1. Việc thực hiện công tác quản lý hoạt động thông tin cổ động của Nhà
văn hóa trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở huyện Sóc Sơn, thành
phố Hà Nội đƣợc thực hiện nhƣ thế nào từ năm 2005 đến năm 2013?
2. Những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thông
tin cổ động của Nhà văn hóa trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở
huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội hiện nay?
7. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác thông tin cổ động có nhiệm vụ hết sức quan trọng để đáp ứng
yêu cầu của đất nƣớc và xu thế của thời đại, có tác động quan trọng trong quá
trình cải tạo con ngƣời và đổi mới đất nƣớc. Con ngƣời luôn là nhân tố cơ bản
để thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội.
Xuất phát từ tình hình, đặc điểm, thực trạng kinh tế, xã hội, dân cƣ của
huyện Sóc Sơn, các hoạt động của công tác thông tin cổ động đƣợc tiến hành
kết hợp với các yếu tố loại hình nghệ thuật khác nhau. Việc quản lý các hoạt
động này đƣợc đặt dƣới sự chỉ đạo, hƣớng dẫn của Phòng Văn hóa – thông tin
huyện Sóc Sơn, và trực tiếp hơn nữa là Nhà Văn hóa huyện Sóc Sơn. Trong
luận văn này, tác giả chỉ đi sâu nghiên cứu và làm rõ công tác quản lý của
Nhà Văn hóa huyện Sóc Sơn.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt đƣợc thì hoạt động thông tin
cổ động vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định cần khắc phục nhƣ: tình
trạng sách, báo, ấn phẩm, băng đĩa lậu tràn lan trên địa bàn huyện; hoạt động
phát thanh còn nghèo nàn về nội dung…

11


Công tác quản lý còn gặp nhiều khó khăn nhƣ:
- Việc xây dựng các thiết chế văn hóa cơ sở còn chậm, hoạt động của
một số trung tâm văn hóa thể thao cơ sở chƣa đạt hiệu quả, việc chăm lo đời

- Đầu tƣ cơ sở vật chất, phƣơng tiện hoạt động đáp ứng nhu cầu văn
hóa của nhân dân.
- Đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động thông tin cổ động trong công tác xây
dựng đời sống văn hóa cơ sở.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
Một số phƣơng pháp nghiên cứu sử dụng trong bài nghiên cứu nhƣ:
- Nghiên cứu tài liệu
- Phỏng vấn;
- Khảo sát thực tế
- Tổng kết kinh nghiệm.
9. Kết cấu của luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chƣơng,
07 tiết.
Chƣơng 1: Quản lý hoạt động thông tin cổ động của nhà văn hoá trong
công tác xây dựng đời sống văn hoá cơ sở - Một số vấn đề lý luận.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động thông tin cổ động của nhà văn
hoá trong công tác xây dựng đời sống văn hoá cơ sở ở huyện Sóc Sơn, thành
phố Hà Nội.
Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt
động thông tin cổ động của nhà văn hoá trong công tác xây dựng đời sống văn
hoá cơ sở ở huyện Sóc Sơn, Hà Nội hiện nay.

13


PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG 1. QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN CỔ ĐỘNG
CỦA NHÀ VĂN HÓA TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG
VĂN HÓA CƠ SỞ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
1.1. Quản lý, quản lý hoạt động thông tin cổ động trong xây dựng

khác. Khi con ngƣời cùng tham gia hoạt động với nhau thì tất yếu phải có một
tác nhân quản lý để giúp các hoạt động của con ngƣời diễn ra một cách có trật
tự và có hiệu quả cao. Vì vậy, hoạt động quản lý tồn tại nhƣ một tất yếu trong
những loại hình tổ chức cơ bản của con ngƣời.
- Hoạt động quản lý biểu hiện mối quan hệ giữa con ngƣời với con
ngƣời. Một trong những đặc trƣng nổi bật của hoạt động quản lý so với các
hoạt động khác là ở chỗ, các hoạt động cụ thể của con ngƣời là biểu hiện của
quan hệ giữa chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) và đối tƣợng quản lý (ngƣời bị
quản lý), và đó cũng là sự biểu hiện của mối quan hệ giữa con ngƣời với con
ngƣời.
- Quản lý là tác động có ý thức. Chủ thể quản lý tác động tới đối tƣợng
quản bằng tình cảm, dựa trên cơ sở tri thức khoa học và bằng ý chí cá nhân để
nhằm kiểm soát, điều khiển hành vi, phát huy cao nhất tiềm năng và năng lực
của các đối tƣợng quản lý. Vì thế có thể nói quản lý là hoạt động có ý thức.
- Quản lý là tác động bằng quyền lực. Bởi vì chỉ có thông qua các quyết
định quản lý, các nguyên tắc quản lý, các chế độ, chính sách.v.v. mà chủ thể
quản lý mới đảm trách đƣợc vai trò của mình là duy trì kỷ cƣơng, kỷ luật và
xác lập sự phát triển ổn định, bền vững của tổ chức.
- Quản lý là tác động theo quy trình. Hoạt động quản lý đƣợc tiến hành
theo một quy trình bao gồm: Lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Đó
là quy trình chung cho mọi nhà quản lý và mọi lĩnh vực quản lý.
- Quản lý là hoạt động để phối hợp các nguồn lực. Các nguồn lực đƣợc
phối hợp bao gồm: nhân lực, vật lực, tài lực và tin lực. Nhờ phối hợp các
nguồn lực đó mà quản lý trở thành tác nhân đặc biệt quan trọng trong việc tạo

16


nên sức mạnh tổng hợp trên cơ sở những sức mạnh của các bộ phận nhằm
hoàn thành mục tiêu chung một cách hiệu quả

sống văn hoá cơ sở, tuyên truyền giáo dục nhân cách và nguồn lực con ngƣời
theo những tiêu chuẩn con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa.
Các hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động thực sự có vai trò quan
trọng trong công tác xây dựng đời sống văn hoá cơ sở. Trong công tác thông
tin tuyên truyền các chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách pháp luật của Đảng
phải tuyên truyền sát với tình hình của cơ sở. Các nghị quyết của Đảng bộ địa
phƣơng, cơ sở vận dụng đƣờng lối chính sách chung vào điều kiện riêng của
từng cơ sở. Tuyên truyền cho nhân dân biết, hiểu và làm đúng, làm tốt mọi
chủ trƣơng của Nhà nƣớc góp phần xây dựng đời sống văn hoá cơ sở.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V đã nhấn mạnh: "Công tác thông tin
tuyên truyền và cổ động là một bộ phận quan trọng trong công tác tƣ tƣởng
của Đảng" [58, 93].Thông tin tuyên truyền và cổ động có liên quan mật thiết
với nhau, thông tin là cung cấp nội dung, tuyên truyền cổ động là phổ biến, hƣớng dẫn, động viên và định hƣớng cho ngƣời tiếp nhận thông tin có hiệu
quả. Cổ động là sự khích lệ, đánh thức và kích thích động viên quần chúng
thực hiện. Cổ động phải đạt đến hành động, nếu cổ động chính trị chỉ chủ yếu
giải thích chính sách, nhiệm vụ trƣớc mắt của Đảng và cổ vũ nhân dân thực
hiện. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi Đảng và Nhà nƣớc đang phát động
cuộc cách mạng trên lĩnh vực văn hoá trong toàn dân nhằm nâng cao đời sống
văn hoá tinh thần cho nhân dân, nâng cao một bƣớc mức hƣởng thụ văn hoá
thì công tác thông tin tuyên truyền, cổ động lại càng có vị trí chiến lƣợc quan
trọng và cấp thiết để hiệu quả của phong trào đi sâu, đi sát vào đời sống nhân
dân và toàn xã hội.
Trong công tác xây dựng nếp sống văn minh gia đình văn hoá, một chủ
trƣơng vận động của thành phố - công tác tuyên truyền cổ động theo các
phong trào theo sự chỉ đạo của UBND thành phố với các hình thức tuyên

18


truyền lƣu động ở các tụ điểm tập trung đông dân cƣ; phổ biến rộng rãi phong

nƣớc và các chuẩn mực xã hội góp phần xây dựng một Việt Nam dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh. Tất cả không thể thiếu đƣợc
vai trò to lớn của công tác thông tin tuyên truyền và cổ động. Nó đã trở thành
phƣơng tiện hữu hiệu trong quá tuyên tuyên truyền giáo dục, cổ vũ động viên
mọi tầng lớp nhân dân trong công tác xây dựng và nâng cao đời sống văn hoá
cơ sở trên khắp các địa phƣơng ở nƣớc ta hiện nay.
Hoạt động thông tin tuyên truyền và cổ động góp phần chuẩn bị nhân tố
con ngƣời của thời đại mới, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, góp phần xây
dựng đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân. Bên cạnh đó, nhu cầu tiếp
nhận thông tin của quần chúng nhân dân ngày càng cao, các phƣơng tiện
thông tin đại chúng ngày càng nhiều. Mặt khác, chúng ta đang sống trong một
xã hội công nghiệp hoá, hiện đại hoá nên nhịp độ và cƣờng độ vận động ngày
càng tăng, sẽ dẫn đến khả năng con ngƣời không có thời gian để đến các rạp,
nhà văn hoá, trung tâm văn hoá để hƣởng thụ các giá trị văn hoá bao gồm văn
hóa cổ truyền, văn hoá đƣơng đại và các giá trị văn hoá mới của thời đại... mà
chủ yếu tiếp nhận thông tin từ nhiều nơi. Công tác thông tin tuyên truyền và
cổ động giúp sàng lọc, định hƣớng đúng đắn các thông tin ấy.
Hoạt động thông tin tuyên truyền, cổ động với nhiều hình thức đa dạng
có vai trò định hƣớng con đƣờng để mọi ngƣời hiểu, tin và làm theo. Nhà nƣớc có vai trò điều tiết các hoạt động thông tin ở tầm vĩ mô. Do đó, công tác
thông tin tuyên truyền và cổ động có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống
văn hoá ở cơ sở hiện nay. Các tài liệu phục vụ hoạt động tuyên truyền ngày
càng phong phú nhƣ sách, báo, ấn phẩm và các lực lƣợng thông tin lƣu động...
đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức của nhân dân trong xã hội hiện nay. Góp
phần tuyên truyền cổ động nâng cao tính chủ động sáng tạo, loại bỏ những
luận điệu xuyên tạc, kích động tâm lý nhân dân của bọn phản động chấn hƣng
văn hoá, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc theo hƣớng phát triển qua các hình

20


thức nhƣ tranh cổ động, áp phích, khẩu hiệu, truyền thanh, truyền hình... đảm