Lời mở đầu

Bảo hiểm xã hội ở nớc ta l một trong những chính sách lớn của
Đảng v Nh nớc đối với ngời lao động. Vì vậy ngay từ những ngy đầu
khi mới thnh lập Nớc, chế độ chính sách bảo hiểm xã hội đã đợc ban
hnh v do điều kiện đấu tranh giải phóng dân tộc, điều kiện kinh tế, xã hội
đã từng bớc đợc thực hiện đối với công nhân viên chức khu vực Nh nớc.
Trong quá trình thực hiện, chế độ chính sách về bảo hiểm xã hội không
ngừng đợc bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất
nớc nhằm đảm bảo quyền lợi đối với ngời lao động tham gia bảo hiểm xã
hội. Từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI, nền kinh tế nớc ta bắt đầu chuyển
sang hoạt động theo cơ chế kinh tế thị trờng dới sự quản lý của Nh nớc,
với cơ chế ny, nhiều vấn đề về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội trớc đây
không còn phù hợp. Bộ Luật lao động đợc Quốc hội thông qua năm 1994
có hiệu lực thi hnh từ 1/1/1995, trong đó chế độ chính sách bảo hiểm xã hội
cũng đợc quy định trong Chơng XII bộ Luật ny v có liên quan đến một
số điều ở các chơng khác. Để thể chế các quy định trong Bộ Luật lao động,
năm 1995 Chính phủ đã ban hnh Điều lệ Bảo hiểm xã hội kèm theo Nghị
định số 12/CP, Nghị định số 45/CP quy định cụ thể về đối tợng tham gia,
mức đóng góp, điều kiện để đợc hởng, mức h
ởng đối với từng chế độ,
đồng thời quy định hình thnh Quỹ bảo hiểm xã hội v giao cho Bảo hiểm
xã hội Việt Nam thống nhất quản lý
I. Quá trình hình thnh v phát triển của bảo
hiểm xã hội Việt nam
1. Sự tất yếu khách quan hình thnh bảo hiểm xã hội.
Trong cuộc sống, con ngời muốn tồn tại v phát triển đòi hỏi phải
thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu về vật chất v tinh thần, hay nói một cách
khác mỗi con ngời đều phải lao động để nuôi sống bản thân v tồn tại
trong xã hội. Trong thực tế không phải lúc no cuộc sống v lao động cũng


3
chủ v thợ. Điều ny có ý nghĩa l, thay vì phải chi trực tiếp những khoản
tiền lớn đột xuất cho ngời lao động khi họ gặp bất trắc, giới chủ có thể
trích ra thờng xuyên hng tháng một khoản tiền nhỏ dựa trên cơ sở xác
xuất những biến cố của tập hợp những ngời lao động lm thuê. Số tiền ny
đợc giao cho bên thứ ba quản lý đợc tồn tích dần thnh một quỹ. Khi
ngời lao động bị ốm đau, tai nạn... "bên thứ ba" sẽ chi trả theo cam kết
không phụ thuộc vo giới chủ có muốn hay không muốn. Nh vậy, một mặt
giới chủ đỡ bị thiệt hại về kinh tế, mặt khác ngời lao động lm thuê đợc đảm
bảo chắc chắn bù đắp một phần thu nhập khi bị ốm đau, tai nạn v khi về
gi. Tuy nhiên, khi nền kinh tế ngy cng phát triển, năng suất lao động đòi
hỏi cần đợc tăng lên, dẫn đến "rủi ro" lao động cng lớn. Lúc ny giới thợ
luôn mong muốn đợc bảo đảm nhiều hơn, còn ngợc lại giới chủ lại mong
muốn phải chi ít hơn, tức l phải đảm bảo cho giới thợ ít hơn, do đó việc
tranh chấp về lợi ích lại xảy ra. Trớc tình hình đó Nh nớc đã phải can
thiệp v điều chỉnh. Sự can thiệp ny một mặt lm tăng vai trò của Nh
nớc, giới chủ buộc phải đóng thêm, đồng thời giới thợ cũng phải đóng góp
một phần vo sự bảo đảm cho chính mình. Cả giới chủ v giới thợ đều cảm
thấy mình đợc bảo vệ. Các nguồn đóng góp của giới chủ, thợ v sự hỗ trợ
của Nh nớc đã hình thnh nên Quỹ bảo hiểm xã hội. Do tập trung nên
quỹ có khả năng giải quyết các phát sinh của rủi ro cho tập hợp ngời lao
động trong ton xã hội.
Nh vậy sự ra đời của bảo hiểm xã hội l một tất yếu khách quan,
không phụ thuộc vo ý muốn của bất kỳ ai v để đáp ứng với sự phát triển
chung của xã hội, đòi hỏi bảo hiểm xã hội ngy cng phải đợc củng cố v
hon thiện trong mỗi quốc gia cũng nh trên ton thế giới. Cùng với sự ra
đời của bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm xã hội cũng đợc hình thnh nh một
tất yếu, tuy nhiên tuỳ thuộc vo tình hình kinh tế, chính trị- xã hội của mỗi
nớc trong từng giai đoạn lịch sử nhất định m quỹ bảo hiểm xã hội đợc


ơng, chính sách đãi ngộ m
cha xây dựng theo nguyên tắc hởng theo lao động l nguyên tắc cơ bản về

5
phân phối XHCN, ngoi ra các văn bản lại cha hon thiện v đồng bộ, ảnh
hởng đến việc tổ chức thực hiện. Một số vấn đề quan trọng, cấp thiết đến
đời sống của đông đảo công nhân viên chức nh chế độ hu trí, trợ cấp mất
sức lao động, thôi việc, chế độ trợ cấp bệnh nghề nghiệp cha đợc quy
định.
Nhìn chung giai đoạn ny các chế độ bảo hiểm xã hội cha đợc quy
định một cách ton diện, quỹ bảo hiểm xã hội cha đợc hình thnh. Tuy
nhiên, các chế độ trợ cấp, phụ cấp mang tính chất bảo hiểm xã hội trong giai
đoạn đầu thnh lập nớc, trong kháng chiến v những năm đầu ho bình lập
lại đã có tác dụng rất to lớn, giải quyết một phần những khó khăn trong sinh
hoạt của công nhân viên chức Nh nớc v gia đình họ, củng cố thêm lòng
tin của nhân dân vo Đảng, Chính phủ v lm cho mọi ngời an tâm, phấn
khởi đẩy mạnh công tác, sản xuất, thu hút lực lợng lao động vo khu vực
kinh tế Nh nớc.

3. Thời kỳ thực hiện điều lệ bảo hiểm xã hội tạm thời (từ 1961 đến
12/1994):

3.1. Những quy định về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội:

Để phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của đất nớc, đáp ứng yêu
cầu không ngừng cải thiện đời sống của công nhân viên chức Nh nớc, các
chế độ trợ cấp xã hội cần đ
ợc bổ sung v sửa đổi cho phù hợp với thời kỳ
xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc v đấu tranh giải phóng miền Nam.
Tại Điều 32 Hiến pháp năm 1959 quy định rõ: quyền của ngời lao động