BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-----------------

NGUYỄN THÀNH TRỤ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
TUYỂN CHỌN - XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM PHẦN KIM LOẠI NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH
LỚP 12 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hoá học
Mã số : 60140111

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

Thừa Thiên Huế, 7/2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và
kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép
sử dụng những kiến thức chung và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công
trình nào khác.
Vũng Tàu, ngày 20 tháng 5 năm 2018
Nguyễn Thành Trụ

năngVersion
lực tự học-------------------------------------------------------- 21 1.2.2. Một số năng lực tự học cần bồi dưỡng cho HS THPT ----------------------- - 21 1.2.3. Các kỹ năng tự học --------------------------------------------------------------- - 24 1.3. BÀI TẬP HÓA HỌC (BTHH) ---------------------------------------------------- - 25 1.3.1. Khái niệm BTHH ----------------------------------------------------------------- - 25 1.3.2. Tác dụng của BTHH-------------------------------------------------------------- - 25 1.3.3. Vai trò của BTHH trong hoạt động nhận thức của học sinh ---------------- - 25 1.3.4. Phân loại BTHH dựa vào mức độ phức tạp của hoạt động tư duy của HS khi
tìm kiếm lời giải -------------------------------------------------------------------------- - 26 1.4. THỰC TRẠNG VỀ VIỆC SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TRONG
GIẢNG DẠY HÓA HỌC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HIỆN NAY
------------------------------------------------------------------------------------------------ - 27 1.4.1. Mục đích điều tra ----------------------------------------------------------------- - 27 1.4.2. Đối tượng điều tra ---------------------------------------------------------------- - 27 -1-


1.4.3. Mô tả phiếu điều tra -------------------------------------------------------------- - 27 1.4.4. Kết quả điều tra ------------------------------------------------------------------- - 27 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ----------------------------------------------------------------- - 31 CHƯƠNG 2. TUYỂN CHỌN VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TRẮC
NGHIỆM PHẦN KIM LOẠI LỚP 12 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
------------------------------------------------------------------------------------------------ - 32 2.1. MỤC TIÊU VÀ NỘI DUNG CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH PHẦN KIM
LOẠI LỚP 12 ----------------------------------------------------------------------------- - 32 2.1.1. Mục tiêu ---------------------------------------------------------------------------- - 32 2.1.1.1. Kiến thức ------------------------------------------------------------------------ - 32 2.1.1.2. Kĩ năng --------------------------------------------------------------------------- - 32 2.1.1.3. Thái độ --------------------------------------------------------------------------- - 33 2.1.2. Nội dung --------------------------------------------------------------------------- - 33 2.2. NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY CHO HS ------------------------- - 33 2.2.1. Đảm bảo tính mục tiêu ----------------------------------------------------------- - 33 -

Demo
Version
Select.Pdf
SDK
2.2.2. Đảm bảo
tính khoa
học, cơ- bản,
hiện đại -------------------------------------- 33 2.2.3. Đảm bảo tính logic, hệ thống---------------------------------------------------- - 34 2.2.4. Đảm bảo tính đầy đủ, đa dạng, phù hợp với các đối tượng HS ------------- - 34 2.2.5. Đảm bảo tính vừa sức ------------------------------------------------------------ - 34 2.2.6. Bám sát nội dung dạy học, chú trọng kiến thức trọng tâm ------------------ - 34 2.2.7. Gây hứng thú cho người học ---------------------------------------------------- - 34 2.2.8. Vận dụng được kiến thức và phát triển tư duy -------------------------------- - 35 2.3. TUYỂN CHỌN VÀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
PHẦN KIM LOẠI ------------------------------------------------------------------------ - 35 2.3.1. Bài toán về xác định tên kim loại ----------------------------------------------- - 35 2.3.3. Bài toán về KL tác dụng với nước, KL tác dụng với dung dịch kiềm ----- - 43 2.3.4. Bài toán về kim loại tác dụng với dung dịch axit ----------------------------- - 49 2.3.5. Bài toán về kim loại tác dụng với dung dịch muối --------------------------- - 54 2.3.7. Bài toán về điện phân ------------------------------------------------------------ - 65 -2-


2.3.8. Bài tập trắc nghiệm phần lí thuyết và thực nghiệm -------------------------- - 69 2.4. PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP PHẦN KIM LOẠI

- 77

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ----------------------------------------------------------------- - 78 CHƯƠNG 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ----------------------------------------- - 79 3.1. MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM --------------------------------------------------- - 79 3.2. ĐỐI TƯỢNG THỰC NGHIỆM -------------------------------------------------- - 79 3.3. TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM -------------------------------------------------- - 79 3.4. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM ----------------------------------------------------- - 81 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ----------------------------------------------------------------- - 89 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ---------------------------------------------------- - 90 TÀI LIỆU THAM KHẢO -------------------------------------------------------------- - 92 -


04

TB

Trung bình

05

ml

mili lít

06

KL

Kim loại

07

HS

Học sinh

08

GV

Giáo viên



pư

Phản ứng

15

NXB

Nhà xuất bản

16

SGK

Sách giáo khoa

17

ĐHQG

Đại học quốc gia

18

ĐHSP

Đại học sư phạm

19

Điện phân dung dịch

24

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

25

ĐLBT

Định luật bảo toàn

26

CTPT

Công thức phân tử

Demo Version - Select.Pdf SDK

-5-


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo
dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm
đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua

học nên tôi chọn đề tài: “TUYỂN CHỌN - XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ
THỐNG BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM PHẦN KIM LOẠI NHẰM PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG”.
2. Lịch sử nghiên cứu
2.1. Vấn đề tự học trên thế giới
Tự học được con người thực hiện từ khi giáo dục chưa trở thành một ngành khoa
học thực sự. Khi đó người ta chỉ quan tâm đến việc làm sao cho người học chăm chỉ,
tích cực ghi nhớ được những gì thầy cô giáo giảng và hoạt động theo những ghi nhớ
đó. Nó vẫn còn là vấn đề nóng cho các nhà nghiên cứu giáo dục hiện tại và tương lai
bởi vì tự học có vai trò rất quan trọng, quyết định mọi sự thành công trong học tập, là
điều kiện đảm bảo cho hiệu quả, chất lượng của mọi quá trình giáo dục, đào tạo.
Montaigen từng khuyên"Tốt hơn là ông thầy để cho học sinh tự học, tự đi lên phía
trước, nhận xét bước đi của họ, đồng thời giảm bớt tốc độ của thầy cho phù hợp với
sức học của học trò".
Ngay từ thời cổ đại, nhiều nhà giáo giục lỗi lạc như Xôcơrat (470-399 TCN),
Khổng Tử (551-479 TCN), ...Đã từng nói đến tầm quan trọng to lớn của việc phát huy
Demo Version - Select.Pdf SDK
tích tích cực, chủ động của HS và nói đến nhiều biện pháp phát huy tính tích cực nhận
thức.
Thế kỉ XVII, các nhà giáo dục như: J.Acomensky (1592-1670); G.Brousseau (17121778); J.H. Pestalozzi (1746-1872); A.Disterwega (1790-1866) trong các công trình
nghiên cứu của mình đều rất quan tâm đến sự phát triển trí tuệ tích cực, độc lập, sáng
tạo của HS và nhấn mạnh phải khuyến khích người học giành lấy tri thức bằng con
đường tự khám phá, tìm tòi và suy nghĩ trong quá trình học tập.
Đầu thế kỉ XX , trên cơ sở phát triển mạnh mẽ của tâm lí học hành vi, tâm lí học
phát sinh, nhiều phương pháp học mới ra đời: 'Phương pháp lạc quan", "phương pháp
trọng tâm tri thức", " phương pháp montessori"...Các phương pháp dạy học này đã
khẳng định vai trò quyết định của HS trong học tập nhưng quá coi trọng "con người cá
thể" nên đã hạ thấp vai trò của người giáo viên.
Sau chiến tranh thế giới thứ II, các nhà giáo dục học ở Mỹ và Tây âu đã thống nhất

việc tổ chức HS tự tìm tòi phát hiện kiến thức.
Tóm lại, hoạt động tự học đã được nhiều tác giả xem xét tương đối cụ thể, từ vai trò
của tự học, các kĩ năng tự học cần thiết đến các điều kiện tổ chức quá trình tự học đạt
kết quả. Hoạt động tự học được các tác giả kết luận là nó phải được thực hiện trong
mối quan hệ tương tác hợp lý giữa các yếu tố: cá nhân người học, GV và các điều kiện
hỗ trợ khác.
2.2. Vấn đề tự học ở nước ta
Trong lịch sử phát triển của nền giáo dục Việt Nam, vấn đề tự học, tự bồi dưỡng đã
được chú ý từ rất lâu. Người Việt Nam có truyền thống tự học từ rất lâu từ thời phong
kiến, sau cách mạng tháng tám và đến ngày nay. Vấn đề tự học được phát động,

-8-


nghiên cứu nghiêm túc và triển khai rộng rãi từ năm 1945, Chủ tịch Hồ hí Minh vừa là
người khởi xướng vừa là tấm gương tự học để mọi người noi theo.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng, một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí
Minh, đã tiếp nhận thể hiện và làm phong phú tư tưởng, sự nghiệp giáo dục của người.
Đồng chí chỉ rõ:"Đối với các em HS điều quan trọng có tầm cỡ rộng lớn là tránh tham
lam nhồi nhét, tránh lối học vẹt, chỉ cần học thuộc lòng điều thầy giảng, đối với GV
cần sử dụng phương pháp dạy người học suy nghĩ, tìm tòi, hiểu rộng hơn điều thầy
nói, mở rộng tư duy và năng lực sáng tạo của người học...làm sao cho giờ học là cơ
hội để thầy trò thảo luận, tranh luận từ đó các em rút ra những điều cần học, cần
biết..."[13,tr 47-51]. Trong lí luận và thực tiễn đồng chí cũng đã chỉ rõ "Phương pháp
giáo dục không phải chỉ là kinh nghiệm, thủ thuật trong truyền thụ và tiếp thu kiến
thức mà còn là con đường để người học có thể tự học, tự nghiên cứu chứ không phải
là bắt buộc trí nhớ làm việc một cách máy móc, chỉ biết ghi rồi nói lại"[10].
Trong nghị quyết của bộ chính trị về cải cách giáo dục(ngày 01/01/1979) đã viết:
"Cần coi trọng việc bồi dưỡng hứng thú, thói quen và phương pháp tự học cho HS,
hướng dẫn HS biết cách nghiên cứu SGK, thảo luận chuyên đề, ghi chép tư liệu, tập

tập trong dạy học hóa học ở trường THPT, Luận văn thạc sỹ khoa học, ĐHSP Vinh.
8. Lê Thị Kim Thoa (2009), Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập hoá học gắn
với thực tiễn dùng trong dạy học hóa học ở trường THPT, Luận văn thạc sỹ khoa
học, ĐHSP TpHCM.
9.Nguyễn Thị Lan Phương (2015), Bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh trong
dạy học bài tập hóa học của chương 5- đại cương kim loại chương trình hóa học 12
nâng cao, luận văn thạc sĩ khoa học, ĐHSP TpHCM.
Như vậy, việc tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần kim loại lớp
12 nhằm bồi dưỡng năng lực tự học cho HS cũng đã được nghiên cứu, tuy nhiên vẫn
chưa thực sự nhiều và đầy đủ. Trong luận văn này chúng tôi một mặt kế thừa những
kết quả của các tác giả, mặt khác với mong muốn tuyển chọn, xây dựng, phân tích,
triển khai áp dụng một số dạng toán về lí thuyết cũng như bài tập tính toán để HS tự
học, tự bồi dưỡng năng lực tự học của bản.
3. Mục đích nghiên cứu
-Nghiên cứu tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm phần kim
loại lớp 12 THPT.

Version
SDK
- NghiênDemo
cứu phương
pháp- Select.Pdf
sử dụng bài tập
trắc nghiệm phần kim loại lớp 12
THPT.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng bài tập trắc nghiệm hoá học, trong đó chú
trọng về bài tập trắc nghiệm phần kim loại lớp 12 THPT.
- Nghiên cứu việc sử dụng bài tập bằng phương pháp trắc nghiệm gồm.
- Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm phần kim loại lớp 12

Select.Pdf
SDK
- Là tài liệu
thamVersion
khảo cho -GV
và HS trong
quá trình dạy học hóa học ở trường
THPT.

- 12 -