đại học quốc gia hà nội
Khoa s- phạm

Đỗ TRUNG HậU

TUYểN CHọN Và XÂY DựNG Hệ THốNG BàI TậP TRắC
NGHIệM
KHáCH QUAN DùNG TRONG DạY HọC CHƯƠNG TRìNH HOá
HọC
LớP 12 (NÂNG CAO) TR-ờng trung học phổ thông

Chuyên ngành: Lý luận và ph-ơng pháp dạy học
(Bộ môn Hoá học)
Mã số
: 60 14 10

Tóm tắt Luận văn thạc sĩ s- phạm hoá học

1


00

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự
phát triển của đất nước trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hóa, với sự thách
thức trước nguy cơ tụt hậu trên con đường hoà nhập khu vực và thế giới bằng sự
cạnh tranh trí tuệ, sự thích ứng với kinh tế thị trường, chúng ta cần tạo chuyển biến
cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Đó là “Đổi mới phương pháp dạy và học,
phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trong thực

Hệ thống bài tập TNKQ dùng cho dạy học chương trình Hoá học lớp
12(nâng cao) trường TNKQ.
3. Mục đích và nhiệm vụ
3.1. Mục đích của đề tài
Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan dùng
trong dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT nhằm
góp phần đổi mới phương pháp KT - ĐG kết quả dạy học.
3.2. Nhiệm vụ của đề tài
+ Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến KT - ĐG bằng TNKQ.
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận của qui trình xây dựng câu(bài tập) TNKQ.
+ Tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập TNKQ theo dạng câu nhiều
lựa chọn.
+ Nghiên cứu việc sử dụng bài tập TNKQ trong KT - ĐG kết quả học
tập của học sinh.
+ Tiến hành thực nghiệm sư phạm ở 3 trường: THPT Hồng Bàng,
THPT Lê Hồng Phong và THPT Đồ Sơn (Thành phố Hải Phòng) để xác định
hiệu quả của đề tài.
+ Đề xuất việc sử dụng hệ thống bài tập TNKQ trong KT - ĐG học sinh
lớp 12 (nâng cao) trường TNKQ.
4. Giả thuyết khoa học

3


Nếu sử dụng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan trong dạy học
chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT thì sẽ góp phần nâng
cao hiệu quả phương pháp kiểm tra – đánh giá kết quả dạy học
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài

Trong quá trình dạy học, KT-ĐG là giai đoạn kết thúc một quá trình dạy học,
đảm nhận một chức năng lý luận dạy học cơ bản, không thể thiếu được của quá
trình này.
Kiểm tra là theo dõi, sự tác động của người kiểm tra đối với người học nhằm
thu được những thông tin cần thiết cho việc đánh giá.
Kiểm tra có 3 chức năng bộ phận liên kết, thống nhất, thâm nhập vào nhau và
bổ sung cho nhau đó là: đánh giá, phát hiện lệch lạc và điều chỉnh.
Về mặt lý luận dạy học, kiểm tra có vai trò liên hệ nghịch trong quá trình dạy
học. Kiểm tra biết những thông tin, kết quả về quá trình dạy của thầy và quá trình
học của trò để từ đó có những quyết định cho sự điều khiển tối ưu của cả thầy lẫn
trò. Học sinh sẽ học tốt hơn nếu thường xuyên được kiểm tra và được đánh giá một
cách nghiêm túc, công bằng với kỹ thuật cao và đạt kết quả tốt.
Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một quá trình phức tạp và công phu.
Vì vậy để việc đánh giá kết quả học tập đạt kết quả tốt thì quy trình đánh giá gồm
những công đoạn sau:
+ Phân tích mục tiêu học tập thành các kiến thức, kỹ năng.
+ Đặt ra các yêu cầu về mức độ đạt được các kiến thức, kỹ năng dựa trên
những dấu hiệu có thể đo lường hoặc quan sát được.
+ Tiến hành đo lường các dấu hiệu đó để đánh giá mức độ đạt được về các
yêu cầu đặt ra, biểu thị bằng điểm số.
+ Phân tích, so sánh các thông tin nhận được với các yêu cầu đề ra rồi đánh
giá, xem xét kết quả học tập của học sinh, mức độ thành công của phương pháp
giảng dạy của giáo viên…, để từ đó có thể cải tiến, khắc phục nhược điểm.
+ Trong đánh giá phải quán triệt nguyên tắc vừa sức, bám sát yêu cầu của
chương trình.

5


1.1.1.2. Chức năng của kiểm tra - đánh giá:

nguyên nhân là rất quan trọng. Vì sự thành đạt trong kết quả là điều đã dự kiến
trong mục tiêu, còn những lệch lạc thường bị bỏ qua, mà nếu sửa chữa loại trừ
chúng thì chất lượng sẽ tốt lên.
1.1.2. Ý nghĩa, bản chất của việc kiểm tra-đánh giá:
1.1.2.1. Ý nghĩa của việc kiểm tra-đánh giá:
Với học sinh: Việc KT - ĐG có hệ thống sẽ thường xuyên cung cấp kịp thời
những thông tin "liên hệ ngược trong" giúp người học tự điều chỉnh hoạt động học.
Học sinh kịp thời nhận thấy mức độ đạt được những kiến thức của mình, còn lỗ
hổng kiến thức nào cần được bổ sung trước khi bước vào phần mới của chương
trình học tập, có cơ hội để nắm chắc những yêu cầu cụ thể đối với từng phần của
chương trình.

6


Ngoài ra thông qua KT-ĐG học sinh có điều kiện tiến hành các hoạt động trí
tuệ như: ghi nhớ, tái hiện, chính xác hoá, khái quát hoá, hệ thống hoá kiến thức, linh
hoạt vận dụng kiến thức đã học để giải quyết những tình huống thực tế.
Nếu việc KT-ĐG được tổ chức nghiêm túc, công bằng sẽ giúp học sinh nâng
cao tinh thần trách nhiệm trong học tập; có ý chí vươn lên đạt kết quả cao hơn, củng
cố lòng tin vào khả năng của mình, nâng cao ý thức tự giác, khắc phục tính chủ
quan tự mãn.
Với giáo viên: Việc KT -ĐG học sinh cung cấp cho giáo viên những thông tin
"liên hệ ngược ngoài", qua đó rút kinh nghiệm, điều chỉnh lại mục tiêu, lựa chọn
phương pháp và nội dung trọng tâm trong quá trình giảng dạy.
`Kiểm tra - đánh giá kết hợp với việc theo dõi thường xuyên giúp cho giáo
viên nắm được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ mỗi học sinh
trong lớp, từ đó có biện pháp cụ thể, thích hợp bồi dưỡng riêng cho từng nhóm học
sinh, nâng cao chất lượng học tập chung cho cả lớp.
I.1.2.2. Bản chất của kiểm tra - đánh giá

sở để lựa chọn phương pháp và quy trình KT-ĐG kết quả học tập nhằm bổ sung,
hoàn thiện quá trình dạy học..
I.1.3.2. Những nguyên tắc lý luận dạy học cần tuân thủ khi kiểm tra - đánh giá
1. Kiểm tra-đánh giá phải xuất phát từ mục tiêu dạy học. Nghĩa là xác định rõ
mục tiêu cần đạt được là điều kiện tiên quyết của việc đánh giá.
2. Hình thức kiểm tra - đánh giá phải có tính hiệu lực, đảm bảo mức độ chính
xác nhất định.
3. Phải đảm bảo độ tin cậy, độ bền vững của sự đánh giá.
4. Đảm bảo tính thuận tiện của các hình thức KT-ĐG.
5. Bảo đảm tính khách quan của đánh giá: đây là yêu cầu không thể thiếu
được, nó ảnh hưởng tới toàn bộ quá trình đánh giá kết quả học tập. Đánh giá khách
quan kết quả học tập của người học sẽ giúp cho giáo viên thu được tín hiệu ngược
trong quá trình dạy học một cách chính xác, từ đó điều chỉnh cách dạy của giáo
viên, cách học của học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Đồng thời đánh
giá khách quan tạo ra yếu tố tâm lý tích cực cho người được đánh giá, động viên
khuyến khích họ học tập, ngăn ngừa những biểu hiện tiêu cực trong KT-ĐG, thi cử.
6. Phải đảm bảo tính đặc thù của môn học kết hợp đánh giá lý thuyết và đánh
giá thực hành; đảm bảo tính kế thừa và phát triển.
7. Phải dựa vào những mục tiêu cụ thể trong một bài, một chương hay sau một
học kỳ… với những kiến thức, kỹ năng, thái độ cụ thể tương ứng với nội dung và
phương pháp dạy học của từng lớp học, cấp học.

8


8. Phải chú ý đến những xu hướng đổi mới trong dạy học ở trường THPT.
Việc đánh giá phải giúp cho việc học tập một cách tích cực, chủ động, giúp học sinh
có năng lực giải quyết vấn đề một cách linh hoạt và sáng tạo.
I.1.3.3. Các tiêu chuẩn về nhận thức áp dụng cho bài kiểm tra - đánh giá
Có 6 tiêu chuẩn về quá trình nhận thức được áp dụng cho KT-ĐG: đó là các


(kiểm tra sơ bộ, kiểm tra thường ngày, kiểm tra định kỳ và kiểm tra tổng kết); hoặc các
hình thức kiểm tra (kiểm tra miệng, viết 15', 45', 90'…).
Bước 3: Thu nhập số liệu đánh giá: theo đáp án, bảng đặc trưng, giáo viên
chấm bài kiểm tra, thống kê điểm kiểm tra.
Bước 4: Xử lý số liệu
Bước 5: Hình thành hệ thống kết luận về việc KT-ĐG và đưa ra những đề xuất
điều chỉnh quá trình dạy học.
1.1.4. Các hình thức kiểm tra - đánh giá
Ta có thể tóm tắt các hình thức tổ chức kiểm tra-đánh giá theo bảng sau:
Bảng 1.1: Những công cụ để kiểm tra - đánh giá kết quả học tập.
Phân loại các kiểu công cụ kiểm tra
Về nội dung
a) Theo bài học
b) Theo chương
c) Theo vấn đề lớn
d) Sơ kết học kỳ
e) Tổng kết năm

Trắc nghiệm

Về tổ chức
a) Định kỳ có báo trước
b) Bất thường
c) Vấn đáp trên lớp
Theo nội dung dạy học
a) Thí nghiệm thực hành
b) Bài toán
c) Đọc sách, tài liệu, làm
đề cương.

Các câu trắc nghiệm có thể chia làm 2 loại là câu hỏi trắc nghiệm tự luận và
câu hỏi trắc nghiệm khách quan.
1.2.2. Trắc nghiệm tự luận
1.2.2.1. Khái niệm
Trắc nghiệm tự luận (TNTL) là phương pháp đánh giá kết quả học tập bằng
việc sử dụng công cụ đo lường là các câu hỏi, học sinh trả lời dưới dạng bài viết
trong một khoảng thời gian đã định trước.
TNTL đòi hỏi học sinh phải nhớ lại kiến thức, phải biết sắp xếp và diễn đạt ý
kiến của mình một cách chính xác rõ ràng.
Bài TNTL trong một chừng mực nào đó được chấm điểm một cách chủ quan,
bởi những người chấm khác nhau có thể không thống nhất. Một bài tự luận thường
có ít câu hỏi vì phải mất nhiều thời gian để viết câu trả lời.
Khi viết câu hỏi tự luận, giáo viên cần phải diễn đạt câu hỏi một cách rõ nghĩa,
đầy đủ, cần làm rõ những yêu cầu trong câu trả lời; việc chấm bài tốn thời gian.
1.2.2.2. Ưu nhược điểm của TNTL
1.2.2.2.1. Ưu điểm
- Cho phép kiểm tra được nhiều người trong một thời gian ngắn, tốn ít thời
gian và công sức cho việc chuẩn bị của giáo viên.

11