VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THANH HUYỀN

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG
TRONG VỤ ÁN LY HÔN TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ
CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội, 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐÀO THANH HUYỀN

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG
TRONG VỤ ÁN LY HÔN TỪ THỰC TIỄN XÉT XỬ
CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TẠI TỈNH HẢI DƢƠNG

Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: .9. .38. 01. 07

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Đình Hảo


những thiếu sót. Tác giả rất mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến chân thành
của quý Thầy Cô giáo, các Nhà khoa học và các bạn đồng nghiệp để luận án
này có giá trị thực tiễn.
Xin chân thành cảm ơn và xin kính chúc các Thầy Cô, bạn bè, đồng nghiệp
luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt.
Hà Nội, ngày 09 tháng 8 năm 2018
Tác giả

Đào Thanh Huyền


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLDS

: Bộ luật dân sự

BLTTDS

: Bộ Luật tố tụng dân sự

HN&GĐ

: Hôn nhân và Gia đình

TAND

: Tòa án nhân dân

TANDTC



: Xã hội chủ ngh a

CĐTS

: Chế độ tài sản

TKHN

: Thời kỳ hôn nhân


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................... 1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
NGHIÊN CỨU ......................................................................................................................... 8
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu .......................................................................8
1.2. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu .............................................................................19
1.3. Giả thiết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu ...................................................20
Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH
CHẤP TÀI SẢN VỢ CHỒNG TRONG CÁC VỤ ÁN LY HÔN ............................... 25
2.1. Khái quát về tài sản chung của vợ chồng ......................................................25
2.2. Đặc điểm, ý ngh a của việc giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly
hôn .........................................................................................................................42
2.3. Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn. ...45
2.4. Nội dung điều chỉnh pháp luật, Thẩm quyền giải quyết tranh chấp tài sản vợ
chồng trong các vụ án ly hôn .................................................................................61
2.5. Pháp luật về căn cứ phân chia tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn..................64
2.6. Quy định của pháp luật tố tụng về trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp tài
sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn : ...................................................................77

và thời đại. Nhận thức đƣợc vị thế gia đình trong xã hội, Đảng và Nhà nƣớc ta luôn
quan tâm chú trọng đến việc xây dựng và giữ gìn gia đình yêm ấm, hòa thuận. Sự
quan tâm đó đã đƣợc thể hiện qua việc ban hành các quy phạm pháp luật về Hôn
nhân và Gia đình góp phần giúp cho sự tồn tại và phát triển của gia đình đi vào
khuôn khổ và tạo tính bền vững trong quan hệ gia đình. chế độ tài sản của vợ chồng
là một nội dung quan trọng của chế độ Hôn nhân và Gia đình Việt Nam mang
những đặc điểm thể hiện sắc thái thuần túy của dân tộc Việt Nam.
Giải quyết tranh chấp tài sản chung vợ chồng khi ly hôn đƣợc thể hiện nhận
thức một cách khoa học và khách quan hiện tƣợng ly hôn và chia tài sản của vợ
chồng. Việc nhìn nhận hiện tƣợng ly hôn, chia tài sản vợ chồng nhƣ là một hiện
tƣợng xã hội, nó thể hiện sự đổi mới về nhận thức của xã hội, đáp ứng yêu cầu công
cuộc cải cách Tƣ pháp và đổi mới đất nƣớc. Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị
trƣờng đang đòi hỏi phải có sự điều chỉnh phù hợp của pháp luật đối với chế định
tài sản trong l nh vực Hôn nhân và Gia đình, đặc biệt là chế độ tài sản chung của vợ
chồng cũng nhƣ việc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi chấm dứt quan hệ
hôn nhân, nhằm làm lành mạnh hóa các quan hệ xã hội, trong đó quan hệ Hôn nhân
và Gia đình đƣợc đặc biệt chú trọng.
Tài sản vợ chồng là một trong những nội dung quan trọng của Luật hôn nhân
và Gia đình. Sau khi kết hôn, tài sản chung đƣợc hình thành, các lợi ích và các
quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với khối tài sản này cũng vì thế mà hình
thành. Do tài sản không chỉ gắn liền với những lợi ích thiết thực của hai bên mà còn
liên quan đến ngƣời thứ ba, đặc biệt là khi vợ chồng tham gia vào các hoạt động
kinh doanh thƣơng mại nên vấn đề này lúc nào cũng nảy sinh nhiều mâu thuẫn, đặc

1


biệt là sau khi vợ chồng ly hôn. Thực tiễn xét xử cho thấy, phần lớn các tranh chấp
của vợ chồng có liên quan đến tài sản. Sự phức tạp trong việc xác định tài sản chung,
tài sản riêng của vợ chồng cùng những hạn chế trong việc quy định về chế độ tài sản vợ

càng rộng rãi đã nảy sinh nhiều vấn đề cần giải quyết, nhất là việc xác định tài sản
vợ chồng ngày càng phức tạp. Các tranh chấp về tài sản của vợ chồng, giữa vợ
chồng với ngƣời thứ ba ngày càng nhiều, việc xác định quyền sở hữu tài sản của vợ
chồng trong những trƣờng hợp này luôn luôn biến động, tình hình tranh chấp về tài
sản của vợ chồng khi ly hôn đang có xu hƣớng gia tăng về số lƣợng cũng nhƣ gay
gắt quyết liệt, phức tạp về tính chất; công tác điều tra xác định tài sản của vợ chồng
gặp nhiều trở ngại, cho nên, việc giải quyết các tranh chấp về tài sản của vợ chồng
trong các vụ ly hôn là vấn đề mà các cấp Tòa án gặp rất nhiều khó khăn và vƣớng
mắc. Thực tiễn công tác xét xử cũng cho thấy, những quy định về giải quyết tranh
chấp tài sản vợ chồng của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 mặc dù mới đƣợc
sửa đổi, bổ sung nhƣng chƣa thật cụ thể, rõ ràng, dẫn đến quan điểm, nhận thức và
áp dụng khác nhau. Một số quy định không còn phù hợp với tình hình biến động
của đời sống xã hội, dẫn đến việc xét xử chƣa đảm bảo đƣợc tính khách quan, công
bằng, ảnh hƣởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, làm giảm lòng tin của
quần chúng nhân dân đối với pháp luật.
Để cho việc giải quyết nhanh chóng, đúng pháp luật, thấu tình, đạt lý các
tranh chấp về chia tài sản vợ chồng trong các vụ án ly hôn, đặt ra yêu cầu cần phải
tiếp tục làm rõ thêm về mặt lý luận cũng nhƣ về mặt thực tiễn đối với vấn đề này;
tiếp tục nghiên cứu để đƣa ra định hƣớng và giải pháp cụ thể nhằm bổ sung, hoàn
thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả cơ chế thực thi pháp luật về giải quyết tranh chấp
tài sản chung vợ chồng trong các vụ án ly hôn đƣợc coi vấn đề có tính cấp thiết hiện
nay. Với ý ngh a đó, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài “Giải quyết tranh chấp tài
sản vợ chồng trong vụ án ly hôn, từ thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân tại
Tỉnh Hải Dương” để nghiên cứu và làm Luận án Tiến s luật học.
2. Mục đ ch và nhiệm vụ nghiên cứu
ục

c ng i n c u

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luậnpháp

tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về trình tự, thủ tục, căn
cứ, nguyên tắc pháp luật giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn
và thực tiễn xét xử các vụ tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn của Toà án
nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng.
3.2. Phạm vi nghiên c u
Trong phạm vi của luận án này, tác giả tập trung nghiên cứu các quy định
của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, ộ luật dân sự năm 2015, ộ luật tố tụng
dân sự năm 2015, cơ sở pháp lý để giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn

4


theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2014. Nghiên cứu việc áp dụng
pháp luật để giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn qua thực tiễn
xét xử của Tòa án nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng trong 5 năm từ 2013 đến năm 2017.
Trong phạm vi của đề tài, Luận án chỉ nghiên cứu giải quyết các tranh chấp về tài
sản của vợ chồng trong vụ án ly hôn ở trong nƣớc, các ví dụ dẫn chứng trong luận
án cũng chủ yếu tập trung vào các tranh chấp là nhà, đất, quyền sử dụng đất, công
sức đóng góp của vợ chồng khi ly hôn. Đối với những tranh chấp về tài sản của vợ
chồng là vật, tiền, giấy tờ có giá trị nhƣ : cổ phần, cổ phiếu, tiền gửi ngân hàng, ô tô
hạng sang, vàng và kim loại quý, đá quý… Luận án hạn chế dẫn chứng. Còn những
tranh chấp về tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, tranh chấp tài sản
chung, riêng của vợ chồng với những chủ thể khác khi ly hôn, sau ly hôn, các tranh
chấp về tài sản vợ chồng trong các vụ việc có yếu tố nƣớc ngoài không thuộc
phạm vi nghiên cứu của Luận án.
- Luận án chỉ nghiên cứu một phần hậu quả pháp lý của việc ly hôn, đó là
vấn đề giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn ở trong nƣớc. Về mặt thực
tiễn, Luận án giới hạn là các bản án, quyết định về giải quyết các tranh chấp tài sản
của vợ chồng khi ly hôn đã đƣợc xét xử của Toà án nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng từ
năm 2013 đến năm 2017 (chủ yếu là các tranh chấp về nhà, đất, QSDĐ, công sức

tỉnh Hải Dƣơng. Luận án là công trình nghiên cứu tƣơng đối khoa học, đầy đủ và có
hệ thống, khái quát và phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của các quy định pháp
luật về giải quyết các tranh chấp tài sảnvợ chồng khi ly hôn, làm căn cứ so sánh với
quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000, từ đó thấy đƣợc tính hợp lý và
bất hợp lý của chế độ tài sản vợ chồng việc giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng
khi ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm
2015.
- Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận, đề tài còn tìm hiểu thực tiễn áp dụng
pháp luật thông qua hoạt động xét xử của Toà án nhân dân tại tỉnh Hải Dƣơng. Nêu
những điểm còn vƣớng mắc, bất cập của pháp luật, những quy định chƣa phù hợp,
cả dƣới góc độ lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật. Góp phần đánh giá thực
trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng
trong vụ án ly hôn của Tòa án nhân dân.
- Đề xuất các giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả điều
chỉnh và áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly
hôn. Nhằm nâng cao hiệu quả xét xử của Toà án nhân dân tiến tới hoàn thiện pháp luật
về giải quyết các tranh chấp tài sản của vợ chồng trong vụ án ly hôn.

6


6. Ý ngh a hoa học và thực tiễn của Luận án
- Ý ngh a khoa học : Luận án là một công trình nghiên cứu tƣơng đối khoa
học, đầy đủ và có hệ thống về vấn đề có liên quan đến thực tiễn tranh chấp tài sản
của vợ chồng trong vụ án ly hôn của Tòa án nhân dân tại Tỉnh Hải Dƣơng, góp phần
bổ sung các lý luận cơ bản về quan hệ tài sản vợ chồng, giải quyết tranh chấp tài sản
vợ chồng khi ly hôn, kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần làm sáng tỏ các
vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn và góp phần vào
việc nghiên cứu và hoàn thiện chế định pháp luật này nhất là trong giai đoạn hiện
nay, khi mà Việt Nam đang tiến hành cải cách Tƣ pháp nhằm đảm bảo tính khách


ìn ng i n c u ở Vi t am

Xuất phát từ vai trò quan trọng của gia đình trong xã hội,Việc xác định tài
sản vợ chồng đƣợc các nhà làm luật quan tâm, quy định tƣơng đối đầy đủ, cụ thể
trong các văn bản pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm việc áp dụng vào thực tiễn
đƣợc thuận lợi hơn. Các công trình nghiên cứu khoa học nói chung về chế độ tài
sản vợ chồng, giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn luôn thu
hút đƣợc nhiều sự quan tâm, nghiên cứu đến nay đã có một số công trình nghiên
cứu về vấn đề này
Trên cơ sở đó, Luận án đã tham khảo, phân tích, so sánh các văn bản nhƣ:
Hiến pháp năm 1992, Luật HN&GĐ năm1959, năm 1986, Luật HN&GĐ năm 2000,
Luật HN&GĐ năm 2014, LDS năm 2005, LDS năm 2015, LTTDS năm 2004,
sửa đổi, bổ sung năm 2011, LTTDS năm 2015, Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất
đai năm 2013…; Các Thông tƣ liên tịch hƣớng dẫn, các Chỉ thị, Nghị quyết, công
văn hƣớng dẫn của T ND Tối cao về giải quyết tranh chấp tài sản chung vợ chồng
trong vụ án ly hôn… Từ đó, tác giả phân tích những vấn đề bổ sung, sửa đổi và kế
thừa, những điểm mới mang tính tiến bộ phù hợp với thực tiễn hiện nay.
ên cạnh đó, các công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này cũng vô
cùng phong phú.
óm các luận án Tiến sĩ:
Luận án Tiến s Luật của Nguyễn Văn Cừ( 2005), Chế độ tài sản của vợ
chồng theo luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam, Luận án Tiến s luật học, Trƣờng
Đại học luật Hà Nội, Luận án phân tích một cách toàn diện, đầy đủ và có hệ thống
về chế độ tài sản của vợ chồng theo pháp luật Việt Nam, các căn cứ, nguyên tắc
chia tài sản vợ chồng khi ly hôn theo luật HN&GĐ năm 2000, đánh giá về thực
trạng pháp luật về tranh chấp tài sản vợ chồng, nêu về mặt lý luận và thực tiễn áp
8



9


óm các luận văn T ạc sĩ:
Nguyễn Hồng Hải (2002), “Xác định tài sản của vợ chồng, một số vấn đề lý
luận và thực tiễn”, Luận văn thạc s Luật học, trƣờng Đại học Luật Hà Nội. Luận
văn phân tích các căn cứ xác định tài sản chung của vợ chồng trong luật HN&GĐ
và gia đình năm 2000 và thực tiễn nghiên cứu, áp dụng chế định, tác giả đã làm r
một số vấn đề về lý luận và thực tiễn áp dụng chế định tài sản của vợ chồng, đƣa ra
những kết luận và kiến nghị hoàn thiện chế định này. Tuy nhiên, hiện nay Luật
HN&GĐ năm 2014 đã có hiệu lực, do vậy cần thiết phải có một công trình nghiên
cứu mới, bởi vì Luật HN&GĐ năm 2014 và Luật HN&GĐ năm 2000 có nhiều nét
khác biệt, ảnh hƣởng đến việc xác định tài sản của vợ chồng. Phạm thị Ngọc Lan
(2008), “Giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn theo luật Hôn nhân
và Gia đình Việt Nam năm 2000”, Luận văn Thạc s Luật học, Trƣờng Đại học
Quốc gia Hà Nội. ùi Minh Hồng ( 2009), “ Chế độ tài sản theo thỏa thuận của vợ
chồng liên hệ từ pháp luật nước ngoài đến pháp luật Việt Nam” Luận văn Thạc s
Luật học. Nguyễn Thị Lan (2012), “Chia tài sản chung của vợ chồng theo luật Hôn
nhân và Gia đình Việt Nam năm 2000”, Luận văn Thạc s Luật học, Trƣờng Đại học
quốc gia Hà Nội. Đinh Thị Minh Mẫn ( 2014), Giải quyết tranh chấp tài sản chung
của vợ chồng khi ly hôn, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Trƣờng Đại học Quốc gia Hà
Nội.
Tất cả những luận văn này đều có một đối tƣợng nghiên cứu r ràng,phân
tích về căn cứ, nguyên tắc, các vấn đề lý luận về chia tài sản vợ chồng khi ly hôn,về
chế độ tài sản theo thỏa thuận của vợ chồng, vấn đề nợ khi vợ chồng ly hôn, đều có
liên quan đến đề tài luận án. Đối với những tranh chấp về nhà đất, công sức, cách
thức giải quyết còn ở mức sơ lƣợc, chƣa thấu đáo, Các định hƣớng và các giải pháp
của các luận văn còn sơ sài chƣa cụ thể, đây là vấn đề mà luận án sẽ đi sâu nghiên
cứu và đề ra các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp
tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn.

giải pháp hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản chung của vợ chồng
trong vụ án ly hôn. Đỗ Việt

nh ( 2017), Thực trạng giải quyết tranh chấp tài sản

của vợ chồng khi ly hôn tại Tòa án nhân dân Thành phố Thanh Hóa, Luận văn
Thạc s Luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội, luận văn nêu cơ sở pháp luật của
việc giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn, căn cứ xác định tài sản

11


chung, tài sản riêng khi vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận hoặc theo
luật định. Nguyễn Đức nh ( 2017),Xác định tài sản chung của vợ chồng theo Luật
Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Luận văn Thạc s Luật học, Trƣờng Đại học Luật
Hà nội, luận văn nêu nội dung cơ bản về xác định tài sản chung của vợ chồng theo
luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, thực trạng thực hiện pháp luật về xác định tài
sản chung của vợ chồng và một số kiến nghị hoàn thiện.Nguyễn Thị Thu Hà (
2017), Thực tiễn giải quyết tranh chấp chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn tại Tòa
án nhân dân Thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc s Luật học, Trƣờng Đại học Luật
Hà Nội, Luận văn nêu lý luận cơ bản về chế độ tài sản của vợ chồng, căn cứ xác
định tài sản chung, tài sản riêng vợ chồng, thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết
tranh chấp về chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn tại Tòa án nhân dân Thành phố
Hà nội.
Vấn đề giải quyết tranh chấp tài sản của vợ chồng khi ly hôn về cả lý luận và
thực tiễn của các luận văn trên nghiên cứu khá nhiều ở mức độ khác nhau, lý thuyết
về tài sản chung vợ chồng, chế độ tài sản vợ chồng qua các thời kỳ, các nguyên tắc
các căn cứ giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn đã đƣợc đề cập trong
các luận văn chủ yếu là Luật HN&GĐ năm 2000, và có liên quan đến đề tài luận án
luận án. Song về thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp tài sản vợ

thời, cuốn sách đƣa ra các nguyên lý áp dụng pháp luật trong việc điều chỉnh, giải
quyết các quan hệ HN&GĐ trong thực tế .Sách : “ Pháp luật Dân sự và thực tiễn
xét xử” Tƣởng Duy Lƣợng ( 2012), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Tạp chí: ùi
Thị Huyền ( 2017), Đảm bảo quyền con người, quyền công dân của đương sự trong
thủ tục giải quyết việc dân sự, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 5 ( 302) – 2017.
Đào Thanh Huyền (2017), “Tính nhân văn của pháp luật Việt Nam trong giải quyết
tài sản của vợ chồng khi ly hôn” Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 5( 302), năm
2017. Và“ Xác minh thu thập chứng cứ trong các vụ án ly hôn có yêu cầu chia tài
sản chung vợ chồng”. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 7( 304) năm 2017, bài viết
bàn về tính nhân văn của pháp luật Việt Nam thể hiện qua nguyên tắc “ bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chƣa thành niên, con đã thành niên mất năng
lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi
mình, nêu tầm quan trọng của việc xác minh, thu thập chứng cứ, những kinh
nghiệm thực tế của việc xác minh, thu thập chứng cứ trong các vụ án ly hôn có yêu
cầu chia tài sản vợ chồng. Lê Văn Sua, Tòa án quân sự Khu vực 1 – QK9, Áp dụng
tập quán trong pháp luật dân sự- những vướng mắc, bất cập cần hoàn thiện,
/>ItemID=1927
,
18/02/2016. Tạp chí Tòa án nhân dân kỳ 1 tháng 5- 2013, Trao đổi về bài viết “ Tài

13


sản chung hay tài sản riêng” tác giả Nguyễn Thị Hạnh, Giảng viên khoa Đào tạo
Thẩm phán – Học viện Tƣ pháp.Các bài viết tổng hợp một cách khái quát nguồn
gốc, phạm vi xác lập tài sản chung và tài sản riêng vợ, chồng cùng các quyền sở
hữu của vợ chồng đối với các loại tài sản đó, nội dung quyền sở hữu tài sản. Trần
nh Tuấn ( 2013), Thẩm quyền dân sự của Tòa án theo lãnh th

dưới góc nhìn lịch

Chế độ tài sản của vợ chồng theo họ trƣớc hết phải do chính bản thân vợ chồng lựa

14


chọn, thoả thuận. Pháp luật chỉ quy định một chế độ tài sản cho họ khi vợ chồng
thoả thuận đƣợc một chế độ tài sản cho mình. Quan điểm này trong các quy định tại
điều 1387 ộ luật Dân sự Cộng hoà Pháp (Luật số 65-570 ngày 13/07/1965)…Điều
755, 756 ộ luật Dân sự Nhật ản. Điều 1465 ộ luật Dân sự và thƣơng mại Thái
Lan. Theo pháp luật của một số nƣớc, hôn ƣớc là sự thoả thuận bằng văn bản do vợ
chồng lập trƣớc khi kết hôn để quy định chế độ tài sản của vợ chồng trong suốt thời
kỳ hôn nhân. Hình thức chế độ tài sản pháp định đƣợc các nhà làm luật xã hội chủ
ngh a chọn là chế độ tài sản cộng đồng, trong đó chế độ cộng đồng tạo sản đƣợc áp
dụng phổ biến nhất, bởi vì chế độ này phù hợp với tình hình thực tế một số nƣớc,
một là không phá vỡ chế độ tài sản chung của vợ chồng, hai là tạo điều kiện cho vợ
chồng có thể chủ động trong việc định đoạt tài sản thuộc sở hữu của mình.
Các căn cứ xác định tài sản chung, tài sản riêng vợ chồng và cách giải quyết
tài sản giữa vợ và chồng khi ly hôn của một số nước trên thế giới:
Matrimonial Property in Europe: A Link between Sociology and Family
Law của tác giả

ranka Rešetar (2008), Nguồn:

ranka Rešetar, Matrimonial

Property in Europe: A Link between Sociology and Family Law, vol. 12.3
ELECTRONIC JOURNAL OF COMPARATIVE LAW, (December 2008),
< Tài sản hôn nhân ở Châu Âu: Một liên kết
giữa Xã hội học và Gia đình: ài báo đề cập đến sự hình thành gián tiếp các tài sản
thuộc sở hữu chung của vợ chồng, sự ghi nhận và phân loại ở một số quốc gia Châu

đề phân chia tài sản là lương hưu của các bên trong vụ án ly hôn theo pháp luật Hàn
Quốc. Theo tác giả, tài sản là lƣơng hƣu có thể chƣa đƣợc cấp tại thời điểm ly hôn,
nhƣng giống nhƣ các loại tài sản khác của mỗi bên vợ chồng có thể đƣợc đóng góp
bằng cả việc thực hiện các công việc gia đình của bên phối ngẫu, chúng cũng cần đƣợc
xem xét và tính toán đến khi chia tài sản giữa vợ và chồng.
Cuốn sách Community of property. A regime for England and Wales? của tác
giả Elizabeth Cooke,

nne arlow and Thérèse Callus (2006).Tài sản chung: truyền

thống và các xu hướng phát triển, giới thiệu về chế độ tài sản chung,Tài sản chung:
nguồn gốc và phạm vi. Định đoạt chung: các xu hƣớng hiện tại. Sự lựa chọn của pháp
luật

nh và xứ Wales. Sở hữu chung hợp nhất và sở hữu chung theo phần. Sở hữu

chung hợp nhất đối với tài sản. Sở hữu chung hợp nhất đối với bất động sản.
Phân chia công bằng tài sản chung khi ly hôn ở Connecticut, Equitable
Distribution of Marital Property in Connecticut Prepared by Connecticut Judicial
Branch, Superior Court Operations, Judge Support Services, Law Library Services
Unit. Nguồn: Chế độ phân chia công bằng tài
sản chung khi ly hôn, phân loại tài sản; Xác định giá trị tài sản; Các vấn đề cụ thể
trong định giá tài sản; Phân chia tài sản; Các yếu tố trong phân phối công bằng tài
sản chung.

ài báo Matrimonial property and Irish law: a case for community của

Lucy- nn uckley. Nguồn trích: uckley, L.

. (2002). Matrimonial property and

định tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân. Nghiên cứu cũng đặt ra các vấn đề cần
tiếp tục nghiên cứu thêm. Tòa án gia đình chia tài sản "Hôn nhân" như thế nào?
(How

Does

the

Family

Court

Divide

“Marital”

Property?).

Nguồn:

, Tòa án gia đình có quyền
chia "hôn nhân" bất động sản nhƣ là một phần của bất kỳ ly dị hoặc hành động bảo
trì riêng biệt. ởi vì Nam Carolina công nhận hôn nhân phổ biến pháp luật, các cặp
vợ chồng kết hôn theo pháp luật thông thƣờng có thể tìm kiếm sự hỗ trợ của Tòaán
Gia đình trong phân chia tài sản của họ,trƣờng hợp các bên không thể thống nhất về
định giá, Toà án có thể xem xét ý kiến của các bên riêng, lời khai nhân chứng, và ý
kiến của chuyên gia trong việc định giá tài sản. Vì vậy, miễn là có bằng chứng đáng
tin cậy để hỗ trợ việc định giá những nơi Tòa án gia đình về bất động sản, định giá
sẽ gần nhƣ không bao giờ bị làm phiền về việc kháng cáo. Một danh sách đầy đủ
các yếu tố của Tòa án gia đình xem xét một cách công bằng trong phân chia tài sản

hôn tại Tòa án trên cả nƣớc. Những công trình, bài nghiên cứu trong và ngoài nƣớc
đã nghiên cứu lồng ghép vấn đề giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án
ly hôn trong các nội dung nghiên cứu của đề tài, những vấn đề lý luận về giải quyết
tranh chấp tài sản vợ chồng.Các công trình khoa học nói trên đã làm r hơn các vấn
đề lý luận và thực tiễn về mô hình giải quyết tranh chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn.
Trong đó có nhiều kiến giải, luận điểm khoa học đã đƣợc vận dụng vào thực tiễn và
thu đƣợc những kết quả khả quan.
Vì vậy dựa trên cơ sở tình hình nghiên cứu, Luận án sẽ kế thừa một số luận
điểm nghiên cứu, phân tích chuyên sâu, toàn diện và thấu đáo về giải quyết tranh
chấp tài sản vợ chồng khi ly hôn theo luật HN&GĐ Việt Nam năm 2014, từ thực
tiễn xét xử của Tòa án nhân nhân tại tỉnh Hải Dƣơng
Những vấn đề mà Luận án tiếp tục triển khai nghiên cứu:
Tuy nhiên các công trình, các bài viết trên của các tác giả, chƣa đi sâu vào
nghiên cứu việc áp dụng các quy định của pháp luật để giải quyết các tranh chấp về
tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn trong một khoảng thời gian và tại địa điểm cụ
thể hoặc nghiên cứu việc áp dụng các quy định của pháp luật để giải quyết các tranh
chấp về tài sản vợ chồng khi ly hôn trong một khoảng thời gian và địa điểm khác.
Luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu các căn cứ, nguyên tắc, các phƣơng pháp giải quyết
các tranh chấp tài sản vợ chồng trong vụ án ly hôn tại Tòa án, các kiến nghị giải
pháp hoàn thiện pháp luật và hoàn thiện các cơ chế bảo đảm thực thi pháp luật giải

18