INNTERNET TOÂN TÊÅP 1
CHÛÚNG 1

INTERNET LÂ GỊ? TẨI SAO? INTERNET LÂ GỊ?

Internet - cng àûúåc gổi lâ Net - lâ hïå thưëng mấy tđnh lúán nhêët thïë
giúái. Bẩn cố thïí nối rùçng "Thïë thò àậ sao? Tưi àậ tûâng thêëy cấi c
cẫi lúán nhêët thïë giúái vâ nố trưng cố vễ khưng hêëp dêỵn lùỉm - vâ tưi
àấnh cåc rùçng nố cng chùèng ngon gò". Vêng, mẩng thò khưng
giưëng nhû c cẫi, quy mư lâ rêët quan trổng vò mưåt mẩng câng lúán
thò nố câng mang lẩi nhiïìu thûá.

Thêåt ra, Internet khưng phẫi lâ mưåt mẩng - nố lâ mẩng ca cấc
mẩng, têët cẫ àïìu trao àưíi thưng tin tûå do. Cấc mẩng bao gưìm tûâ
nhûäng mẩng lúán vâ chđnh thûác nhû cấc mẩng ca nhûäng cưng ty
nhû AT&T, Digital Equipment vâ Hewlett-Packard cho àïën nhûäng
mẩng nhỗ vâ khưng chđnh thûác nhû mẩng trïn gấc xếp ca tưi (vúái
2 mấy PC c mua tûâ mc quẫng cấo) vâ mổi thûá nùçm úã khoẫng
giûäa. Cấc mẩng úã trûúâng àẩi hổc tûâ lêu lâ mưåt bưå phêån ca
Internet, hiïån nay cấc trûúâng trung hổc vâ tiïíu hổc cng àậ gia
nhêåp. Cho àïën 8/1993, trïn 14.000 mẩng àậ úã trong Internet vúái
mưỵi thấng 1.000 mẩng múái àûúåc thïm vâo.

MƯÅT SƯË CÊU CHUÅN TRONG ÀÚÂI THÛÅC

Bẩn cố thïí coi Internet gưìm hai ëu tưë lâ nhûäng ngûúâi sûã dng nố
vâ thưng tin chûáa trong àố.


gùåp rùỉc rưëi. Internet lâ ngìn phêìn mïìm tưët nhêët. Bêët cûá khi nâo tưi nghe
nối vïì mưåt dõch v múái (nhû nhûäng dõch v mư tẫ trong
Chûúng 19-22), thûúâng tưi chó mêët đt pht àïí tòm phêìn mïìm
cho mấy tđnh ca tưi (mưåt cấi laptop 386 chẩy Windows),
download vâ bùỉt àêìu sûã dng nố. Vâ hêìu hïët mổi phêìn mïìm
sùén cố trïn Internet àïìu miïỵn phđ. Cng cố nhûäng phêìn mang tđnh chêët àõa phûúng vâ cc bưå ca
Internet. Khi tưi mën bấn chiïëc xe tẫi nhỗ àấng tin cêåy
nhûng c k ca mònh, mưåt thưng bấo bấn trïn Internet tòm
àûúåc ngûúâi mua trong vông 2 ngây.

INTERNET VÂ BẨN

Nhû vêåy Internet lâ mưåt mẩng, thûåc ra lâ mưåt mẩng ca mẩng vâ
nố rêët lúán. Thêåt vêåy, khưng ai biïët àûúåc nố lúán nhû thïë nâo vò àố lâ
mưåt têåp húåp nhûäng mẩng mấy tđnh nhỗ hún hoẩt àưång riïng rệ mâ
khưng cố mưåt chưỵ duy nhêët nâo ghi nhêån lẩi mổi mưëi liïn kïët.
INTERNET TOÂN TÊÅP 3
Đt nhêët mưåt triïåu mấy tđnh àûúåc nưëi vúái nố vâ nố cố nhiïìu triïåu
ngûúâi sûã dng trïn mổi lc àõa (Hậy xem àoẩn "Mổi lc àõa?"). Mưåt
àiïìu chng ta biïët rộ lâ nố phất triïín nhû àiïn, khoẫng chûâng 10%
mưỵi thấng. Vò hiïån cố đt nhêët mưåt triïåu mấy tđnh trïn Net àiïìu nây
cố nghơa lâ 100.000 mấy tđnh múái gia nhêåp mưỵi thấng!

Mưåt àiïìu khấc thûúâng khấc vïì Internet lâ nố cố thïí lâ mẩng múã

chng tưi thđch nhûäng àõnh nghơa chđnh xấc vâ dûát khoất). Vïì nhêån
thûác, nố giưëng nhû kiïíu mẩng truìn hònh hóåc radio nưëi kïët mưåt
INTERNET TOÂN TÊÅP 4
nhốm cấc trẩm truìn hònh hóåc radio lẩi vúái nhau sao cho chng
cố thïí cng chia sễ hưìi múái nhêët ca The Simsons.

Nhûng àûâng àêíy sûå tûúng tûå nây ài quấ xa. Cấc mẩng truìn hònh
gûãi thưng tin tûúng tûå àïën mổi trẩm vâo cng lc (àûúåc gổi lâ mẩng
truìn hònh vò nhûäng l do c thïí; trong mẩng mấy tđnh, mưỵi thưng
àiïåp thûúâng àûúåc dêỵn àïën mưåt mấy tđnh c thïí nâo àố. Khấc vúái cấc
mẩng truìn hònh, cấc mẩng mấy tđnh ln hai chiïìu sao cho khi
mấy tđnh A gûãi thưng àiïåp túái mấy tđnh B thò B cố thïí trẫ lúâi lẩi cho
A.

Mưåt sưë mẩng mấy tđnh bao gưìm mưåt mấy tđnh trung têm vâ mưåt
nhốm cấc trẩm tûâ xa cố thïí bấo cấo vïì mấy tđnh trung têm (vđ d
mưåt mấy tđnh dõch v giûä chưỵ hâng khưng trung têm cố hâng ngân
kïnh tẩi cấc sên bay vâ àẩi l du lõch). Nhûäng mẩng khấc, kïí cẫ
Internet thò bònh àùèng hún vâ cho phếp mổi mấy tđnh nâo trïn
mẩng liïn lẩc vúái bêët k mấy tđnh nâo khấc.

Mổi lc àõa?

Mưåt sưë àưåc giẫ hoâi nghi, sau khi àậ àổc thêëy rùçng Internet trẫi
rưång ra mổi lc àõa, thò cố thïí chó ra rùçng chêu Nam cûåc lâ mưåt lc
àõa, tuy rùçng dên sưë úã àố phêìn lúán lâ cấc ch chim cấnh ct, nhûäng
àưëi tûúång mâ theo chng tưi àïën nay àûúåc biïët khưng quan têm
nhiïìu lùỉm àïën mấy tđnh. Internet cố àïën àố khưng? Thûåc sûå lâ cố.
Mưåt vâi mấy tẩi Scott Base, McMurdo Sound tẩi Nam cûåc lâ nùçm
trong mẩng Net àûúåc kïët nưëi bùçng liïn kïët vư tuën àïën New

cho hâng loẩt cấc dõch v khấc. Nhûäng mẩng UNIX thûúâng sûã dng
nhûäng quy ûúác kïët mẩng tûúng tûå nhû Internet do àố sûå kïët nưëi lâ
dïỵ dâng vïì mùåt k thåt. Cấc mẩng PC hóåc Macs sûã dng nhûäng
quy ûúác khấc nhau do àố cêìn cố mưåt cưíng nưëi (gateway) àïí diïỵn
dõch.

TƯI CỐ THÏÍ SÛÃ DNG INTERNET NHÛ THÏË NÂO?

Nhûäng tiïån nghi ca Internet àûúåc cung cêëp thưng qua rêët nhiïìu
loẩi dõch v khấc nhau nïn khố cố à chưỵ liïåt kï toân bưå úã àêy
(Thêåt vêåy, mưåt danh sấch hoân chónh cố thïí lêëp àêìy nhiïìu quín
sấch côn lúán hún quín nây) nhûng mưåt sưë vđ d dûúái àêy khuën
khđch bẩn tiïëp tc àổc:

Thû àiïån tûã: Àêy chùỉc chùỉn lâ dõch v àûúåc sûã dng rưång rậi nhêët -
bẩn cố thïí trao àưíi thû àiïån tûã vúái hâng triïåu ngûúâi trïn khùỉp thïë
giúái. Vâ ngûúâi ta sûã dng thû àiïån tûã thay cho bêët cûá àiïìu gò mâ lệ
ra ngûúâi ta cố thïí sûã dng giêëy bt hóåc àiïån thoẩi: tấn gêỵu, cấch
lâm mốn ùn, tin àưìn, thû tònh (Tưi côn biïët rùçng mưåt sưë ngûúâi sûã
dng chng trong nhûäng vêën àïì liïn quan àïën cưng viïåc). Cấc danh
sấch thû àiïån tûã cho phếp bẩn tham gia vâo thẫo lån nhốm vâ gùåp
INTERNET TOÂN TÊÅP 6
nhûäng ngûúâi khấc trïn Net. Cấc mail server (nhûäng chûúng trònh
àấp lẩi cấc thưng àiïåp thû àiïån tûã) cho phếp bẩn truy tòm mổi loẩi
thưng tin. Xem cấc chûúng 7, 8 vâ 10 àïí biïët thïm chi tiïët.

Àâm thoẩi trûåc tuën: Bẩn cố thïí "nối chuån" nhû thûåc vúái nhûäng
ngûúâi sûã dng khấc úã bêët cûá núi nâo trïn Net. Tuy àâm thoẩi trûåc
tuën gêìn nhû vư đch àưëi vúái nhûäng ngûúâi úã rêët gêìn núi bẩn cû ng
nhûng nố lẩi lâ àiïìu lúán lao khi trô chuån vúái nhûäng ngûúâi úã cấc

ngûúâi sûã dng khấc úã khùỉp mổi núi. IRC dûúâng nhû àûúåc sûã dng
nhiïìu nhêët búãi nhûäng sinh viïn àang bìn chấn nhûng bẩn sệ
khưng bao giúâ biïët àûúåc ai lâ ngûúâi àang nối chuån vúái bẩn.

INTERNET XËT PHẤT TÛÂ ÀÊU

Tưí tiïn ca Internet lâ ARPANET, mưåt dûå ấn do bưå Qëc phông
khúãi àêìu nùm 1969 vûâa lâ mưåt thûåc nghiïåm trong viïåc kïët mẩng
mưåt cấch àấng tin cêåy, vûâa lâ mưåt kïët nưëi giûäa bưå Qëc phông vâ
cấc nhâ thêìu nghiïn cûáu khoa hổc vâ qn sûå lẩi vúái nhau, bao gưìm
mưåt sưë lúán cấc trûúâng àẩi hổc tiïën hânh cấc nghiïn cûáu qn sûå
àûúåc tâi trúå. (ARPA lâ viïët tùỉt ca chûä Advanced Research Projects
Agency: Cú quan Cấc Dûå ấn Nghiïn cûáu Cao cêëp, mưåt bưå phêån
thåc bưå Qëc phông ph trấch viïåc cêëp phất tâi trúå. Àïí lâm rưëi
thïm, hiïån nay cú quan nây àûúåc gổi lâ DARPA, trong àố chûä D
thïm vâo lâ Qëc phông àïì phông trûúâng húåp cố sûå nghi ngúâ vïì núi
xët xûá ca tiïìn tâi trúå).

Viïåc kïët mẩng sao cho àấng tin cêåy bao gưìm viïåc tẩo lẩi àûúâng dêỵn
mưåt cấch nùng àưång. Nïëu mưåt trong nhûäng liïn kïët mẩng bõ phấ
hy búãi cåc têën cưng ca kễ th thò lûu thưng trïn àố cố thïí àûúåc
tûå àưång chuín sang nhûäng liïn kïët khấc. May mùỉn thay, Internet
hiïëm khi chõu sûå têën cưng ca kễ th nhûng ri ro do cấp bõ cùỉt àûát
thûúâng xẫy ra do àố àiïìu quan trổng àưëi vúái Net lâ cố thïí phông
ngûâa viïåc cấp bõ àûát.

ARPANET thânh cưng vang dưåi vâ mổi trûúâng àẩi hổc trong nûúác
àïìu mën gia nhêåp. Thânh cưng nây cố nghơa lâ ARPANET bùỉt àêìu
khố quẫn l àùåc biïåt vúái sưë lûúång lúán vâ ngây câng tùng cấc àõa
àiïím trûúâng àẩi hổc trïn àố. Do àố, nố àậ àûúåc chia thânh 2 phêìn:


HẬY TRÚÃ LẨI LÚÁP HỔC CẤI ÀẬ

Bùỉt àêìu khoẫng nùm 1980, ngânh tđnh toấn trong cấc trûúâng àẩi
hổc thay àưíi tûâ mưåt sưë lûúång nhỗ cấc mấy mốc phên chia thúâi gian,
mưỵi mấy trong sưë àố phc v hâng trùm ngûúâi sûã dng àưìng thúâi,
àïën mưåt sưë lûúång lúán cấc trẩm lâm viïåc nhỗ hún dânh cho ngûúâi sûã
dng cấ nhên. Vò nhûäng ngûúâi sûã dng àậ quen vúái nhûäng thån lúåi
ca cấc hïå thưëng phên chia thúâi gian nhû nhûäng thû mc àûúåc chia
sễ chûáa cấc file vâ thû àiïån tûã nïn hổ mën giûä lẩi nhûäng tiïån nghi
tûúng tûå trïn trẩm lâm viïåc ca mònh (Hổ hoân toân hẩnh phc àïí
lẩi phđa sau nhûäng bêët lúåi ca cấc hïå thưëng phên chia thúâi gian.
Mưåt chun viïn àậ tûâng nối "Àiïìu tưët nhêët úã mưåt trẩm lâm viïåc lâ
nố khưng chẩy nhanh hún vâo nûãa àïm").

Hêìu hïët nhûäng trẩm lâm viïåc chẩy UNIX, mưåt loẩi phêìn mïìm phưí
biïën (vâ gêìn nhû miïỵn phđ àưëi vúái cấc trûúâng àẩi hổc) àûúåc phất
INTERNET TOÂN TÊÅP 9
triïín tẩi University of California tẩi Berkeley. Nhûäng ngûúâi úã àố
rêët hêm mưå viïåc kïët mẩng mấy tđnh do àố bẫn UNIX ca hổ bao
gưìm toân bưå cấc phêìn mïìm cêìn thiïët àïí vâo mẩng. Nhûäng nhâ sẫn
xët trẩm lâm viïåc cng bùỉt àêìu lâm ln phêìn cûáng cêìn thiïët cho
mẩng, do àố têët cẫ nhûäng gò bẩn phẫi lâm àïí cho mẩng hoẩt àưång lâ
dng cấp àïí nưëi cấc trẩm lâm viïåc lẩi vúái nhau, mưåt àiïìu mâ cấc
trûúâng àẩi hổc cố thïí lâm vúái giấ rễ vò hổ thûúâng cố thïí u cêìu
sinh viïn lâm àiïìu nây.

Bêy giúâ, thay vò cố mưåt hóåc hai mấy tđnh kïët nưëi vúái ARPANET,
mưåt àõa àiïím cố thïí cố hâng trùm. Hún nûäa, mưỵi trẩm lâm viïåc
nhanh hún àấng kïí so vúái toân bưå hïå thưëng àa sûã dng ca nhûäng

dng àïën nưỵi mâ hêìu hïët cấc khấch hâng tiïìm nùng quët àõnh
rùçng mưåt sưë đt trẩm lâm viïåc cố hiïåu nùng cao cng cố thïí àấp ûáng
cho u cêìu ca hổ. May mùỉn thay, qua thúâi gian khi cấc siïu mấy
tđnh rộ râng àậ trúã nïn lưỵi thúâi thò NSF àậ àûúåc xấc lêåp vûäng chùỉc
trïn Internet nïn cố thïí sưëng àûúåc mâ khưng cêìn àïën mc àđch ban
àêìu nûäa.

NSFNET chó cho phếp nhûäng lûu thưng liïn quan àïën nghiïn cûáu
vâ giấo dc, do àố nhûäng dõch v mẩng IP àưåc lêåp, thûúng mẩi tỗ ra
cố thïí àûúåc sûã dng cho nhûäng mc àđch khấc. Cấc mẩng thûúng
mẩi nưëi vúái cấc mẩng khu vûåc theo cấch tûúng tûå nhû kïët nưëi ca
NSFNET vâ cung ûáng kïët nưëi trûåc tiïëp àïën khấch hâng. Xem danh
sấch nhûäng dõch v nây trong chûúng 27.

ÚÃ bïn ngoâi Hoa K, cấc mẩng IP xët hiïån tẩi nhiïìu nûúác, do cấc
cưng ty àiïån thoẩi àõa phûúng tâi trúå (thûúâng cng lâ bûu àiïån àõa
phûúng) hóåc do mưåt nhâ cung ûáng qëc gia hóåc khu vûåc àưåc lêåp.
Hêìu hïët trong sưë hổ àïìu àûúåc kïët nưëi trûåc tiïëp hóåc giấn tiïëp vúái
mưåt mẩng nâo àố ca Hoa K, cố nghơa lâ têët cẫ àïìu cố thïí trao àưíi
lûu thưng vúái nhau.

Mẩng qëc gia

Vâo nùm 1991, Phố tưíng thưëng Al Gore, khi àố lâ thûúång nghõ sơ, àậ
quët àõnh rùçng Hoa K tiïëp tc lâ mưåt qëc gia àêìu tiïn vâ mang
tđnh cẩnh tranh trïn thïë giúái vïì nhûäng mấy tđnh vâ mẩng lúán. Ưng
àậ ng hưå cho Àẩo låt Tđnh toấn vúái Hiïåu sët cao 1991 nhùçm kïët
nưëi mổi nhâ nghiïn cûáu, trûúâng àẩi hổc, tiïíu hổc, cú quan chđnh
ph... vâo mưåt mẩng lúán vâ rêët nhanh (nhanh hún 100 lêìn so vúái
cấc liïn kïët Internet hiïån thúâi) cố tïn lâ Mẩng Nghiïn cûáu vâ Giấo


Tốm tùỉt cưng viïåc

Cấch àïí gấn cấc sưë vâ tïn trïn Internet thò khưng thïí trấnh khỗi
mang tđnh chêët k thåt. Do àố dûúái àêy lâ bẫn rt gổn nhûäng cấch
sau: Mưỵi mấy trïn Internet (àûúåc gổi lâ mưåt mấy ch trïn
Internet) cố mưåt sưë àûúåc gấn àïí nhêån diïån nố vúái nhûäng mấy
ch khấc, kiïíu nhû mưåt sưë àiïån thoẩi. Sưë gưìm cố 4 phêìn, vđ d
nhû 123.45.67.89. Bẩn nïn biïët sưë ca mấy ch bẩn sûã dng
nhiïìu nhêët, ngûúåc lẩi thò cố thïí qụn cấc con sưë ài àûúåc rưìi. Hêìu hïët cấc mấy ch àïìu cố tïn, tïn dïỵ nhúá hún nhiïìu so vúái
sưë. Cấc tïn cố nhiïìu phêìn ngùn cấch nhau búãi cấc dêëu chêëm,
vđ d nhû tïn mấy tđnh ca tưi lâ chico.iecc.com. Mưåt sưë mấy
ch cố nhiïìu hún mưåt tïn nhûng bẩn sûã dng tïn nâo cng
àûúåc. Cố nhiïìu quy tùỉc phûác tẩp kiïím soất cấch gấn tïn vâ sưë
nhûng búãi vò bẩn khưng chùỉc sệ lâm gò vúái viïåc gấn tïn nây
nïn bẩn thûåc ra khưng cêìn biïët vïì chng. Mưỵi mẩng trong Internet àïìu cố nhûäng quy tùỉc cho phếp mưåt
sưë loẩi lûu thưng. Bẩn nïn biïët nhûäng quy tùỉc ấp dng cho
INTERNET TOÂN TÊÅP 13

cng khưng phẫi hoân toân tưët hún nhûng đt ra thò ngûúâi ta cng cố
thïí nhúá trong vông mưåt vâi pht.

Tưi phẫi quan têm àïën nhûäng sưë nây nhû thïë nâo?

Cho àïën giúâ, bẩn vêỵn chûa biïët bêët k sưë mấy ch nâo vò trong hêìu
hïët cấc trûúâng húåp, bẩn sệ sûã dng thûúâng xun hún cấc tïn sệ
INTERNET TOÂN TÊÅP 14
àûúåc mư tẫ trong chûúng nây. Tuy nhiïn, àưi khi chûúng trònh kiïím
soất tïn bõ sûå cưë. Trong trûúâng húåp nhû vêåy, viïët ra hai sưë nhû sau
cng lâ 1 àiïìu hûäu đch: Sưë mấy bẩn sûã dng Sưë ca mưåt mấy khấc gêìn àố mâ bẩn tiïëp cêån.

L do ca viïåc biïët con sưë thûá hai lâ nïëu bẩn liïn lẩc vúái mấy tđnh
thûá hai bùçng sưë chûá khưng phẫi bùçng tïn thò bẩn cố thïí kïët lån
mưåt cấch húåp l lâ kïë hoẩch àùåt tïn àậ thêët bẩi. Nïëu bẩn khưng thïí
liïn lẩc vúái nố bùçng cẫ hai cấch thò chùỉc rùçng mẩng, hay đt ra lâ liïn
kïët mẩng ca bẩn àậ thêët bẩi hoân toân cố thïí do bẩn àậ sú àấ
vâo mưåt súåi dêy cấp lỗng lễo. Oops !!

CẤC MẨNG CNG CỐ SO SAO?

Tưi e rùçng nhû vêåy. Hậy thûã xết trûúâng húåp sưë àiïån thoẩi ca bẩn,
kiïíu nhû 202-653-1800. Sấu chûä sưë àêìu chó àõnh núi àùåt tưíng àâi -
trong trûúâng húåp nây lâ Washington D.C. Bưën chûä sưë cëi lâ sưë àiïån

C 192-223 3 254

Nhûäng tưí chûác lúán (hóåc đt ra lâ nhûäng tưí chûác cố rêët nhiïìu mấy
tđnh) cố xu hûúáng cố nhûäng mẩng loẩi A. Vđ d, IBM cố mẩng 9,
AT&T cố mẩng 12, do àố sưë mấy ch ca IBM cố thïí lâ 9.12.34.56
côn AT&T lâ 12.98.76.54. Nhûäng tưí chûác cố quy mư trung bònh, bao
gưìm hêìu hïët cấc trûúâng àẩi hổc, cố cấc mẩng nhốm B. Rutgers
University cố mẩng 128.6, Goldman Sachs (mưåt cưng ty mưi giúái
àêìu tû sûã dng rêët nhiïìu mấy tđnh àïí theo dội nhûäng khoẫn tiïìn
mâ cưng ty quẫn l) cố mẩng 138.8. Cấc mẩng nhốm C àûúåc sûã
dng búãi nhûäng tưí chûác nhỗ vâ àưi khi búãi nhûäng bưå phêån nhỗ trong
cấc tưí chûác lúán. Vđ d mẩng 129.65.175 àûúåc sûã dng búãi mưåt phông
nghiïn cûáu ca IBM. (Tẩi sao hổ lẩi khưng sûã dng sưë mẩng ca
IBM? Ai mâ biïët àûúåc).

Mưåt vâi sưë ca mẩng vâ mấy ch àûúåc dânh cho nhûäng mc àđch
àùåc biïåt. Àùåc biïåt, bêët k sưë nâo cố thânh phêìn lâ 0 hóåc 255 (hai
con sưë cố nghơa huìn thoẩi àưëi vúái mấy tđnh) lâ sưë àùåc biïåt vâ
khưng thïí àûúåc sûã dng nhû sưë ca mưåt mấy ch (àiïìu nây húi
cûúâng àiïåu nhûng nố à gêìn gi cho hêìu hïët cấc mc àđch).

Cấc mẩng con, siïu mẩng, siïu siïu mẩng...

Thẫo lån nây àùåc biïåt mang tđnh k thåt. Àûâng nối rùçng tưi
khưng bấo trûúác.
INTERNET TOÂN TÊÅP 16
Thưng thûúâng, mưåt tưí chûác cố mưåt sưë hiïåu ca mẩng àún mën câi
àùåt nhûäng mấy tđnh nưåi bưå ca mònh trïn nhiïìu mẩng. Vđ d, toân
bưå mấy tđnh trong mưåt phông ban thûúâng àûúåc gùỉn vúái mưåt mẩng
àún cng vúái mưåt loẩi kïët nưëi nâo àố gùỉn cấc mẩng giûäa cấc phông


Mưåt sưë tưí chûác lẩi gùåp phẫi vêën àïì ngûúåc lẩi. Hổ cố quấ nhiïìu mấy
tđnh so vúái mẩng nhốm C (nhiïìu hún 254) nhûng lẩi khưng cố núi
INTERNET TOÂN TÊÅP 17
nâo à gêìn àïí câi àùåt mẩng nhốm B. Hóåc mưåt cưng ty àang phất
triïín cố thïí cố quấ nhiïìu mấy tđnh àưëi vúái mẩng nhốm B (hún
64.000) nhûng lẩi khưng thïí cố mưåt sưë mẩng nhốm A vò nhốm nây
cố rêët đt nïn khưng thïí xin thïm nûäa. Trong trûúâng húåp nây, tưí
chûác cố thïí lêëy mưåt dậy cấc sưë mẩng kïë tiïëp vâ xûã l bưå phêån ca sưë
mẩng nhû mưåt sưë mấy ch, tiïën trònh nây àûúåc gổi lâ tẩo siïu
mẩng.

(Sau àố sưë siïu mẩng lẩi àûúåc tẩo mẩng con, mưåt tđnh chêët ph
thïm mâ chng ta sệ khưng xem xết àïën). Tẩo siïu mẩng hiïån nay
khưng phưí biïën nhûng sệ àûúåc sûã dng rưång rậi hún khi nhiïìu cưng
ty àûa rêët nhiïìu mấy tđnh vâo Internet. Tûúng tûå nhû tẩo mẩng
con, bẩn khưng phẫi quan têm àïën nố trûâ phi ai àố lâm rưëi loẩn cêëu
hònh ca hïå thưëng ca bẩn.

Mấy ch cố nhiïìu sưë

Sûå rùỉc rưëi thïm vâo sau cng trong viïåc àấnh sưë lâ mưåt sưë mấy ch
cố nhiïìu sưë. L do thûåc ra rêët àún giẫn: mưåt sưë mấy ch thåc vïì
nhiïìu hún mưåt mẩng, do àố chng cêìn mưåt sưë riïng cho mưỵi mẩng
gùỉn túái. Nïëu bẩn cêìn liïn hïå mưåt mấy tđnh cố nhiïìu sưë thò bẩn cố
thïí sûã dng bêët k sưë nâo.

TRONG TÏN CỐ NHÛÄNG GỊ?

Nhûäng ngûúâi bònh thûúâng sûã dng tïn, chûá khưng dng sưë nïn cấc

chûúng nây.

Phêìn kïë tiïëp ca tïn chico lâ tïn cưng ty I.E.C.C. Phêìn bïn trấi ca
tïn cưng ty lâ tïn chiïëc mấy trong cưng ty. Cưng ty ca tưi hốa ra lâ
mưåt cưng ty khấ nhỗ vúái chó cố 6 mấy tđnh, do àố cấc bẩn ca chico
lâ milton, astrud vâ xuxa àûúåc viïët lâ milton.iecc.com,
astrud.iecc.com vâ xuxa.iecc.com.

Thûåc ra kïë hoẩch àùåt tïn mâ tưi sûã dng cố logic ca nố. Chng
àûúåc àùåt tïn theo cấc ngưi sao nhẩc pop Braxin mâ tưi ûa thđch.
Chico lâ Chico Buarque, ngûúâi hoân toân cố tđnh chđnh trõ. Milton
lâ Milton Masiemento, ngûúâi cố tđnh thi sơ vâ êm nhẩc hún. Xuxa lâ
mưåt loẩi pha trưån giûäa Madonna vâ Mr.Rogers. Astrud (Astrud
"Girl from Ipanema" Gilberto) lâ liïn kïët giûäa mẩng ca tưi vâ phêìn
côn lẩi ca Internet.

Hïå thưëng àùåt tïn mấy ch hoân toân bònh àùèng. Trong àố iecc.com,
mưåt cưng ty cố 2 nhên viïn thò ngang hâng vúái ibm.com, mưåt cưng ty
vúái hâng trùm ngân nhên viïn. Cấc tưí chûác lúán hún thûúâng cố thïm
INTERNET TOÂN TÊÅP 19
cấc tïn mấy àûúåc chia nhỗ thïm theo àõa àiïím hóåc phông ban, vđ
d mưåt mấy àiïín hònh tẩi khoa Computer Science tẩi Yale
University cố tïn lâ bulldog.cs.yale.edu. Mưỵi tưí chûác cố thïí thiïët lêåp
tïn ca mònh ty nhûng trïn thûåc tïë cấc tïn vúái nhiïìu hún 5
thânh phêìn thò hiïëm thêëy vò nố khố nhúá vâ khố àûa vâo.

Nïëu bẩn àấnh vâo mưåt tïn àún giẫn mâ khưng cố cấc dêëu chêëm thò
mấy tđnh ca bẩn cố thïí cho rùçng phêìn côn lẩi ca tïn tûúng tûå nhû
ca mấy mâ bẩn àang sûã dng. Do àố, nïëu tưi login vâo lâ milton vâ
liïn lẩc vúái chico thò tưi cố thïí chó cêìn àấnh vâo chico thò cố nghơa lâ

Vanuatu úã àêu?

Cấc tïn khu vûåc hai k tûå àûúåc tưí chûác vïì àõa l. Mưỵi khu vûåc tûúng
ûáng vúái mưåt qëc gia hóåc mưåt Thûåc thïí Chđnh trõ àûúåc cưng nhêån.
Cố mưåt danh sấch tiïu chín chđnh thûác trïn qëc tïë gưìm cấc mậ
qëc gia hai chûä sưë àûúåc sûã dng hêìu nhû nhûng khưng phẫi hoân
toân khưng thay àưíi nhû mưåt danh sấch cấc khu vûåc hai k tûå. Mậ
qëc gia cho Canada lâ CA, do àố mưåt àõa àiïím tẩi York University
tẩi Canada àûúåc gổi lâ nexus.yorku.ca. Cấc nhâ àiïìu hânh mẩng tẩi
mưỵi qëc gia cố thïí gấn cho cấc tïn mâ hổ thêëy thđch húåp. Mưåt sưë
qëc gia cố nhûäng sûå phên chia nhỗ hún úã mûác àưå tưí chûác, vđ d mưåt
àõa àiïím úã mưåt trûúâng àẩi hổc c àûúåc gổi lâ sait.edu.au. Cấc tïn
khấc àûúåc gấn mưåt cấch ty .

Tẩi Hoa K, tûúng àưëi đt mấy tđnh cố tïn trong khu vûåc àõa l Hoa
K, àûúåc tưí chûác theo tiïíu bang vâ thânh phưë. Vò I.E.C.C úã
Cambridge, Massachusetts nïn chico.iecc.com tûâng àûúåc biïët àïën
nhû iecc.cambridge.ma.us (Lc àố tưi chûa gổi tïn nố lâ chico vò lc
àố nố lâ mấy tđnh duy nhêët mâ tưi cố). Tẩi Hoa K, viïåc chổn lûåa
cấc tïn theo khu vûåc àõa l hay theo tưí chûác khấ lâ ty . Nïëu bẩn
cố mưåt hay hai mấy thò tïn àõa l lâ dïỵ hún. Nïëu bẩn cố nhiïìu hún
sưë àố thò tïn tưí chûác lâ dïỵ hún, cho phếp bẩn quẫn l tïn ngay trong
tưí chûác ca bẩn (Xem chûúng 6 àïí biïët thïm chi tiïët vïì cấch àùng
k tïn).

Bẫng 2-3 liïåt kï mưåt sưë tïn khu vûåc àõa l phưí biïën. Cố mưåt danh
sấch àêìy à cấc khu vûåc àõa l trong Ph lc A.

Khu vûåc Qëc gia



NO Na Uy

RU Nga

SU Liùn xử cuọ (laồc hờồu vùỡ mựồt chủnh thỷỏc nhỷng vờợn coõn
sỷó duồng)

ES Tờy Ban Nha

SE Thuồy iùớn

CH Thuồy Sụ

TW aõi Loan

UK Anh

US Hoa Kyõ

INTERNET TOÂN TÊÅP 22
Bẩn cố cêìn mưåt con sưë àïí cố tïn hay khưng?

Khưng. Hoân toân cố thïí àùng k mưåt àõa àiïím nhû Mail Exchange
hóåc MX, nghơa lâ nố khưng thûåc sûå úã trïn Net nhûng bẩn cố thïí
gûãi thû àiïån tûã àïën àố. Nhiïìu àõa àiïím trïn cấc mẩng khấc, kïí cẫ
nhûäng àõa àiïím trïn cấc mẩng giẫi trđ àïìu cố tïn MX. Àïí gûãi thû,

nhûäng cú súã giấo dc tẩi Hoa K àïìu àûúåc kïët nưëi trûåc tiïëp hóåc
INTERNET TOÂN TÊÅP 23
giấn tiïëp túái NSFNET tuy rùçng kïë hoẩch lâ chuín hêìu hïët nhûäng
cú súã nây sang cấc mẩng thûúng mẩi.

Cấc mẩng khu vûåc cố nhûäng chđnh sấch đt nghiïm nhùåt hún vâ cấc
mẩng thûúng mẩi côn kếm nghiïm nhùåt hún nûäa. Têët cẫ àïìu giûä lẩi
quìn chẩy chûúng trònh àêíy bẩn ra khỗi mẩng trong trûúâng húåp cố
hânh vi phấ hy. Hậy nhêån biïët nhûäng quy tùỉc ấp dng cho àõa
àiïím ca bẩn vâ hậy chín bõ àïí tưn trổng chng.

Cng nhúá rùçng ngay cẫ khi bõ àang úã trïn mưåt mẩng kếm nghiïm
nhùåt, nïëu bẩn sûã dng mưåt mẩng nghiïm nhùåt hún - vđ d nhû
login vâo mưåt mấy úã mưåt cú súã giấo dc thưng qua NSFNET - bẩn
cng vêỵn phẫi chõu nhûäng quy tùỉc nghiïm nhùåt nhêët ca bêët k
mẩng nâo mâ bẩn sûã dng.

Chđnh sấch sûã dng dõch v xûúng sưëng ca NSFNET

NSFNET hưỵ trúå nghiïn cûáu vâ giấo dc, ch ëu dânh cho trûúâng
hổc vâ cấc viïån nghiïn cûáu nhûng cng dânh cho cấc cưng ty thûúng
mẩi khi hổ tiïën hânh nghiïn cûáu hóåc giấo dc. Dûúái àêy lâ tốm tùỉt
chđnh sấch: Cố thïí sûã dng NSFNET àïí giao tiïëp vúái nhûäng ngûúâi trïn
cấc mẩng nûúác ngoâi.

Cố thïí sûã dng àïí phất triïín chun mưn, lïn kïë hoẩch hưåi
nghõ khoa hổc, cấc cåc gùåp gúä xậ hưåi v.v...

mònh câi àùåt phêìn mïìm Internet vâ u cêìu mưåt chun gia tẩi chưỵ
cho biïët cấc vêën àïì cêìn thiïët àïí câi àùåt phêìn mïìm. (Vêng, ngay cẫ
nhû khi bẩn khưng cố nhûäng viïåc khấc tưët hún àïí lâm thò tưi cng
khưng cố cấch nâo àûa ra nhûäng chó dêỵn vïì nhiïìu hún mưåt hai phêìn
mïìm trổn gối nây vâ bẩn chó cêìn biïët rùçng khưng cố phêìn mïìm nâo
lâ thđch húåp cho viïåc sûã dng ca bẩn).

Do vêåy, trong chûúng nây tưi trònh bây nhûäng cấch khấc nhau mâ
bẩn cố thïí kïët nưëi mấy PC ca bẩn vúái Internet cng nhû thån lúåi
vâ bêët lúåi ca tûâng cấch. Chûúng 28 cố mưåt danh sấch ca hêìu hïët
nhûäng phêìn mïìm trổn gối sùén cố cho mấy PC àïí kïët nưëi vâo
Internet. Cấch tưët nhêët lâ bẩn sûã dng phêìn mïìm nâo mâ chun
gia tẩi chưỵ cố thïí gip bẩn câi àùåt.

INTERNET TOÂN TÊÅP 25
Nhûäng phêìn mïìm trổn gối àïí kïët nưëi vâo Internet nây àûúåc dûåa
trïn cú súã giao thûác TCP/IP, àêìu cêìu k thåt mâ cấc mẩng hïå
thưëng sûã dng àïí liïn lẩc vúái nhau. Bẩn sệ hổc hêìu hïët nhûäng gò
cêìn biïët vïì TCP/IP trong chûúng 6, do àố nïëu bẩn quan têm àïën cấc
thåt ngûä k thåt, hậy lêåt sang chûúng 6 àïí cố mưåt hiïíu biïët cú
bẫn.

THƯNG QUA MƯÅT CƯÍNG NƯËI

Cêu hỗi àêìu tiïn lâ mấy PC ca bẩn cố mưåt liïn kïët gưëc (native
connection) vúái Internet hay thưng qua mưåt loẩi mẩng nâo khấc.
Nïëu cố liïn kïët gưëc thò mấy ca bẩn cố thïí thûåc sûå chẩy phêìn mïìm
mẩng xûã l nhûäng giao thûác mẩng TCP/IP mâ Internet sûã dng.

Khẫ nùng thûá hai lâ mấy PC ca bẩn àang chẩy mưåt loẩi phêìn mïìm